Brachiosaurus

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj

Autor: Korekta:
Maciej Ziegler

Łukasz Czepiński

Tomasz Singer

Marcin Szermański


Brachiosaurus (brachiozaur)
Długość: >25 m
Masa: >28-47 t
Miejsce występowania: USA - Kolorado, ?Utah, ?Oklahoma

(formacja Morrison)

Czas występowania 156-145 Ma

późna jura (kimeryd)

Systematyka Dinosauria

Saurischia

Eusaurischia

Sauropodomorpha

Plateosauria

Massopoda

Sauropoda

Eusauropoda

Neosauropoda

Macronaria

Titanosauriformes

Brachiosauridae

Brachiosaurus.jpeg

Autor: Mike Taylor [1]

Wstęp

Brachiosaurus to duży, północnoamerykański, późnojurajski zauropod. Jego nazwa oznacza "ramienny jaszczur" (z gr. brachion - ramię i sauros - jaszczur). Nazwano go tak z powodu niezwykle długiej kości ramiennej - dłuższej niż udowa, co powodowało posturę podobną… do żyrafy.

Materiał kopalny

Holotyp (FMNH P 25107) to szkielet młodocianego osobnika zawierający 7 ostatnich kręgów grzbietowych, kość krzyżową…, 2 pierwsze kręgi ogonowe, lewą… kość kruczą…, prawą… kość ramienną… (~216 cm), biodrową… i udową…, fragmentaryczną… prawą… kość biodrową… oraz żebra.

Przypisany materiał (do Brachiosaurus altithorax z pewnością… należy jedynie pierwszy z poniżej wymienionych) to: - kręg grzbietowy, lewa kość biodrowa i promieniowa, prawa III kość śródręcza (BYU 4744),

- lewa kość ramienna (USNM 21903) długości 213 cm,

- prawa kość łopatkowo-krucza i żebro (BYU 9462) (wcześniej materiał Ultrasauros),

- dwa artykułowane kręgi grzbietowe (BYU 13023),

- niemal kompletna czaszka (USNM 5730) długości 81 cm wykopana w 1883 roku i użyta jako czaszka słynnego zmontowanego okazu Brontosaurus (obecnie Apatosaurus). Ma morfologię pośrednią… między czaszkami Camarasaurus i Giraffatitan,

- lewa II kość śródręcza (OMNH 01138),

- kręgi ze środkowej części szyi (BYU 12866 i 12867) niemożliwe do odróżnienia od kręgów Giraffatitan,

- oraz nieopisany materiał (w tym tylny kręg szyjny, część łopatki i kość krucza - Jensen, 1987).

Budowa

Brachiosaurus był jednym z największych i najcięższych dinozaurów. Człowiek sięgałby mu zaledwie do kolan. Holotyp mierzył ponad 25 m długości i w dodatku nie zakończył jeszcze wzrostu. Taylor (2009) obliczył jego masę na 28,7 t, co czyni go ok. 23 % cięższym od Giraffatitan; dla innych oszacowań masy żyrafatytana (np. 38 t Gunga et al., 2008) można przyją…ć dla niego masę nawet 47 t.

Brachiosaurus miał wielki tułów, bardzo długą… szyję i dość krótki ogon. Miał małą… głowę z otworami nosowymi zapewne umieszczonymi nad oczyma (jak u krewniaka Giraffatitan), lecz same nozdrza prawdopodobnie znajdowały się znacznie poniżej linii oczu (Witmer, 2001). Brachiozaur miał wielkie, mocne serce pompują…ce krew do niewielkiego mózgu. Niektórzy naukowcy są…dzili, że brachiozaur musiał mieć kilka serc, które zapewniały obieg krwi w jego potężnym cielsku. Głowę podtrzymywały silne mięśnie, rozmieszczone wzdłuż kręgów szyjnych. Inaczej niż u większości innych zauropodów, przednie nogi brachiozaura były dłuższe niż tylne. Pomagały one dźwigać ciężar jego długiej szyi, trzymanej prawie pionowo. Jak inne brachiozaurydy, także typowy ich przedstawiciel zapewne miał bardzo długie kości śródręcza. Nogi brachiozaura były zakończone krótkimi, grubymi palcami. Na spodzie stóp miał elastyczne poduszki łagodzą…ce wstrzą…sy wywoływane podczas chodzenia. Wszystkie dinozaury trzymały nogi wyprostowane pionowo, lecz Brachiosaurus mógł być wyją…tkiem, gdyż budowa kości ramiennej wskazuje na to, że mógł mieć kończyny przednie skierowane nieco na boki. Jest to o tyle dziwne, że kość ta jest wyją…tkowo smukła jak na zauropoda, a olbrzymia waga cielska mogłaby doprowadzić do złamania kości w przypadku ugięcia nóg. Kręgi brachiozaura posiadały m. in. stawy zapewniają…ce swobodę ruchu, specjalne występy kostne wzmacniają…ce długą… szyję i otwory zmniejszają…ce ciężar kości.

Paleoekologia

Brachiosaurus żerował w koronach drzew, gdzie nie sięgała większość innych roślinożerców. Wykorzystują…c długą… szyję sięgał po najwyżej rosną…ce liście. Silnymi szczękami o zębach podobnych do łyżek zrywał pędy i mniejsze gałą…zki. By zapewnić swemu wielkiemu cielsku konieczną… do życia energię, Brachiosaurus potrzebował ogromnych ilości pożywienia. Z obliczeń ekspertów wynika, że Brachiosaurus mógł pochłaniać 180-1500 kg pokarmu. Stada brachiozaurów w poszukiwaniu pożywienia codziennie przemierzały wielkie przestrzenie, co wią…zało się z utratą… energii i większym zapotrzebowaniem na pokarm. Ponieważ brachiozaur był ciężki (kiedyś uważano go za 80-tonowego potwora!), począ…tkowo naukowcy są…dzili, że zamieszkiwał jeziora i rzeki, gdzie wypór wody zmniejszałby jego wagę. Uważali, że na lą…dzie nogi zwierzęcia zapadałyby się głęboko w grunt. Umieszczonymi na czubku głowy nozdrzami mógłby oddychać nad powierzchnią… wody. Żyją…c w wodzie, brachiozaur byłby zabezpieczony przed atakami drapieżników. Obecnie naukowcy są… pewni, że brachiozaur żył wyłą…cznie na lą…dzie. Ciśnienie wody mogłoby bowiem zmiażdżyć mu płuca. Wiemy teraz, że nogi brachiozaura były wystarczają…co silne, by udźwigną…ć ciężar zwierzęcia.

Odnajdywany w środkowych warstwach formacji Morrison Brachiosaurus nie był pospolitym zwierzęciem w swoich czasach - inne zauropody, szczególnie Camarasaurus znacznie przewyższały go liczebnością….

"Brachiosaurus" nougaredi

Ten zapewne nieprawidłowo zaliczony do rodzaju Brachiosaurus zauropod żył we wczesnym albie (112-108 Ma) na terenach Afryki (Algeria). Odkryto kość krzyżową… i części kończyn przednich.

Zauropod ten ma dość nietypowe proporcje - kość krzyżowa ma aż 130 cm długości (holotypu B. altithorax ma 95 cm) ale tylko 80 cm szerokości (B. altithorax - 98 cm). Z kolei strzałka ma 85 cm (Giraffatitan - 95, 107 i 112 cm). Jednak obie kości mogą… nie należeć do tego samego zwierzęcia - odnaleziono je oddalone 880 m od siebie. "Brachiosaurus" nougaredi z pewnością… wymaga ponownego zbadania. Upchurch i in. (2004) określają go jako nienazwanego brachiozauryda.

Spis gatunków

Brachiosaurus Riggs, 1903
B. altithorax Riggs, 1903
B. brancai Janensch, 1914 = Giraffatitan brancai
= B. fraasi Janensch, 1914
B. atalaiensis Lapparent i Zbyszewski, 1957 = Lusotitan atalaiensis
"B." nougaredi Lapparent, 1960

Bibliografia

Jensen J.J (1987) "New Brachiosaur material from the late Jurassic of Utah and Colorado" Western North American Naturalist, 47 (4), 592-608.

Taylor, M. P. (2009) "A re-evaluation of Brachiosaurus altithorax Riggs 1903 (Dinosauria, Sauropoda) and its generic separation from Giraffatitan brancai (Janensch 1914) ". Journal of Vertebrate Paleontology 29(3), 787-806

Upchurch, P., Barrett, P.M. & Dodson, P. (2004) "Sauropoda" [w:] Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. (ed) "The Dinosauria (2nd edition)" wyd. University of California Press, Berkeley, 259–322

Witmer, L. M. (2001) "Nostril Position in Dinosaurs and Other Vertebrates and Its SigniÞcance for Nasal Function" Science 293 (5531): 852-853

http://en.wikipedia.org/wiki/Brachiosaurus

http://en.wikipedia.org/wiki/Paleobiota_of_the_Morrison_Formation

http://www.dinosauria.com/dml/names/dinob.htm

http://svpow.wordpress.com/2007/10/11/brachiosaurus-altithorax-last-four-dorsals/#comment-240