Tyrannotitan

Z Encyklopedia Dinozaury.com
Skocz do: nawigacja, szukaj

Autor: Sebastian Oziemski, Maciej Ziegler
Korekta: Marcin Szermański, Dawid Mazurek, Karol Sabath, Tomasz Sokołowski, Paweł Konarzewski


Tyrannotitan (tyranotytan)
Długość 12 m [1]
Masa 7 t [1]
Dieta mięsożerny
Miejsce Argentyna - Chubut

(formacja Cerro Barcino - ogniwo Cerro Castaño)

Czas
252 201 145
66

113-100,5 Ma
wczesna kreda (alb[2][3])

Systematyka Dinosauria

Saurischia

Theropoda

Tetanurae

Carnosauria

Allosauroidea

Carcharodontosauridae

Carcharodontosaurinae

Giganotosaurinae = Giganotosaurini

Dinosaurios los gigantes argentinos.jpg
Zrekonstruowany szkielet tyranotytana. Źródło: [1]

Tyrannotitan Scale.svg Porównanie rozmiarów człowieka i Tyrannotitan. Autor: Slate Weasel. [2]

Wstęp

Tyrannotitan to rodzaj wczesnego przedstawiciela Carcharodontosauridae żyjącego na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej (Argentyna). Tyrannotitan chubutensis został opisany w 2005 roku przez Fernando E. Novasa i jego współpracowników. Skamieniałości tego teropoda odkryto 28 km na północny-wschód od Paso de Indios w prowincji Chubut, w Argentynie.

Materiał kopalny

Holotyp oznaczony numerem MPEF-PV 1156 obejmuje niekompletne kości zębowe, 2 zęby, liczne kręgi grzbietowe (2-7 i ?8-?11, ?14), ?pierwszy kręg krzyżowy, kręg ogonowy, żebra, łuki hemalne, fragmenty gastaliów, niekompletną kość łopatkowo-kruczą, ramienną, promieniowe, niekompletne kości: biodrowa, łonowe i kulszowe, kości udowe, kość strzałkową oraz II kość śródstopia (Canale i in., 2014).

Paratyp (o oznaczeniu MPEF-PV 1157) obejmuje kość jarzmową, kwadratowo-jarzmową, kość zębową, zęby, pierwszy kręg szczytowy (dźwigacz), kręg szyjny, 7 kręgów grzbietowych (1, 4, 6-8, 12-14), 2 kręgi krzyżowe, dwa żebra, kręg ogonowy, łuk hemalny, prawą kość udową, niekompletną II kość śródstopia oraz kilka paliczków (II-2, II-3, IV-2, IV-3) w tym pazur ze stopy (Canale i in., 2014). Paratyp jest większy o ok. 7% od holotypu.

Materiał przypisany to zęby (Canale i in., 2014).

Budowa

Tyrannotitan był dużym przedstawicielem swojej rodziny. Zęby teropoda miały pomarszczoną strukturę szkliwa . Łopatka i kość krucza były ze sobą zrośnięte i znacznie lepiej rozwinięte niż u Giganotosaurus. Posiadał on brzuszne worki powietrzne. Kość udowa u okazu paratypowego mierzyła 1,4 m długości (Canale i in., 2014).

Pozycja systematyczna

Tyrannotitan należy do Giganotosaurini i jest najbliżej spokrewniony z Giganotosaurus oraz Mapusaurus (Canale i in., 2014; Canale i in., 2022).

Etymologia

Nazwa rodzajowa Tyrannotitan nawiązuje do dużych rozmiarów teropoda i oznacza "olbrzymi tyran". Epitet gatunkowy chubutensis odnosi prowincji Chubut w Argentynie, gdzie odnaleziono jego skamieniałe szczątki.

Spis gatunków

Tyrannotitan Novas, de Valais, Vickers-Rich i Rich, 2005
T. chubutensis Novas, de Valais, Vickers-Rich i Rich, 2005

Bibliografia

Canale, J.I., Apesteguía, S., Gallina, P.A., Mitchell, J., Smith, N.D., Cullen, T.M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F.A., Makovicky, P.J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology doi:10.1016/j.cub.2022.05.057

Canale, J.I., Novas, F.E. & Pol, D. (2014) "Osteology and phylogenetic relationships of Tyrannotitan chubutensis Novas, de Valais, Vickers-Rich and Rich, 2005 (Theropoda: Carcharodontosauridae) from the Lower Cretaceous of Patagonia, Argentina" Historical Biology doi:10.1080/08912963.2013.861830

Carrano, M.T., Benson, R.B.J. & Sampson, S.D. (2012) "The phylogeny of Tetanurae (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 10(2), 211-300. doi:10.1080/14772019.2011.630927

Mortimer, online [3]

Novas, F.E., de Valais, S., Vickers-Rich, P. & Rich, T. (2005) "A large Cretaceous theropod from Patagonia, Argentina, and the evolution of carcharodontosaurids" Naturwissenschaften, 92(5), 226-230 [4]

  1. 1,0 1,1 Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes. wyd. Princeton University Press.
  2. Canale i in. 2014
  3. Canale i in. 2022