Astrodon

Z Encyklopedia Dinozaury.com
(Przekierowano z Pleurocoelus)
Skocz do: nawigacja, szukaj
hasło do weryfikacji


Autor:
Marcin Szermański

Tomasz Singer

Tomasz Sokołowski

Łukasz Czepiński


Astrodon (astrodont)
Długość: 15 (22?) m
Masa: ? t
Miejsce występowania: USA (?Kolumbia, Maryland, ?Teksas, Utah)

(formacja Arundel)

?Afryka, ?Europa (Wielka Brytania)

Czas występowania 125-99,6 Ma

wczesna kreda (aptalb)

Systematyka Dinosauria

Saurischia

Sauropodomorpha

Sauropoda

Eusauropoda

Neosauropoda

Macronaria

Titanosauriformes

Wstęp

Astrodont to jeden z pierwszych opisanych dinozaurów nie tylko w Stanach Zjednoczonych, ale i na świecie w ogóle. Był to prawdopodobnie średnich rozmiarów zauropod, należący do Titanosauriformes. Żył we wczesnej kredzie, jakieś 125-99,6 milionów lat temu.

Materiał kopalny

Syntyp A. johnsoni YPM 798 to ząb i cienka pozostałość po kolejnym zębie.

Pozostałe szczątki pochodzą z przypisanego do niego Pleurocoelus. Niektóre kości opisane przez Marsha (1888) i Lulla (1911) zostały zniszczone. Inne, jak mała kość udowa (USNM 2263) zaginęły. Niektóre pozostałe:

P. nanus (= A. johnsoni; środkowy apt - wczesny alb) znany jest z pozostałości co najmniej 6 osobników i elementów czaszki, jest wraz z P. altus (= A. johnsoni; środkowy - późny apt; k. piszczelowa i strzałkowa).

P. valdensis - opisany jedynie na podstawie zębów, obecnie obejmuje także kręgi grzbietowe i ogonowe z angielskich warstw Wealden na wyspie Wight w hrabstwie East Sussex.

Lokalizacja szczątków

Astrodont znany jest z kilku stanów USA. Pierwsze jego szczątki odnaleziono w stanie Maryland niedaleko Bladensburga w pokładach formacji Arundel. Prócz w miarę pewnych znalezisk przypisanych do niepewnego rodzaju Astrodon czasami wyróżnia się także również niepewne znaleziska w Oklahomie (USA), w Nigerze i RPA (Afryka). Znaleziska te opisuje się jako Astrodon sp. i zapewne należą do innych dinozaurów. Niektóre gatunki pleurocela (uznawanego za synonim astrodonta) znane są z Afryki i Europy (Wielka Brytania), ale wydaje się logiczne, że reprezentują one inne taksony.

Taksonomia i pozycja systematyczna

Astrodon to rodzaj zauropoda o niepewnym statusie taksonomicznym i o zawiłej systematyce. Figuruje jako przedstawiciel Titanosauriformes o nie do końca znanej szczegółowej systematyce (incertae sedis). Przez niektórych (Upchurch i in., 2004; Weishampel, 2006) jest uważany za nomen dubium (rodzaj wątpliwy/nieważny). Bywa także uważany za synonim innego zauropoda – mianowicie Pleurocoelus, opisanego w 1888 roku przez Marsha. Co ciekawe, astrodont został opisany parę dekad wcześniej, mimo to bardzo często błędnie figuruje on jako młodszy, a nie starszy (ważny) synonim. Sprawę tę poruszył Gilmore (1921) oraz Carpenter i Tidwell (2005) uważając, że to astrodont jest ważny z taksonomicznego punktu widzenia, zamieniając tym samym Astrodon i Pleurocoelus miejscami. Gatunek typowy A. johnsoni może zatem być uważany za ważny, natomiast pozostałe gatunki zostały przypisane do innych dinozaurów (niekoniecznie zauropodów), jako ich młodsze synonimy.

Ciekawostki

Gdyby Johnson (1859) od razu ustanowił nazwę gatunkową, to astrodont z taksonomicznego punktu widzenia byłby drugim opisanym w Stanach Zjednoczonym gatunkiem dinozaura.

Zauropod ten "wystąpił" w powieści Roberta Bakkera pt. "Raptor Red" z 1995 roku, która opowiadała o życiu kredowych dinozaurów.

Astrodont został ustanowiony w 1998 roku dinozaurem stanu Maryland.

Etymologia

Nazwa rodzajowa Astrodon znaczy "gwiezdny ząb" i odnosi się zapewne do morfologii zęba odnalezionego osobnika. Epitet gatunkowy johnsoni honoruje Johnsona, który dał nazwę rodzajową temu zauropodowi w 1859 roku. Drugi człon nazwy rodzajowej dał Joseph Leidy w 1865 roku.

Spis gatunków

Astrodon Johnston, 1859 nomen dubium ?
= "Astrodontaurus" Johnston, 1858 vide Kranz, 2004 nomen nudum
= Pleurocoelus Marsh, 1888
A. johnsoni Leidy, 1865 nomen dubium ?
= A. johnstoni Leidy, 1865
= Pleurocoelus altus Marsh, 1888
= Pleurocoelus nanus Marsh, 1888
= Pleurocoelus montanus Marsh, 1896
= A. altus Gilmore, 1921
"A." valdensis = Pelorosaurus conybearei Melville, 1849
?= Pleurocoelus valdensis Lydekker, 1889 nomen dubium
A. pusillus Lapparent i Zbyszewski, 1957 = Dacentrurus armatus (Owen, 1875) Lucas, 1902

Bibliografia

Carpenter, K. & Tidwell, V. (2005) Reassessment of the Early Cretaceous Sauropod Astrodon johnsoni Leidy, 1865 (Titanosauriformes). Thunder - Lizards, the Sauropodomorph Dinosaurs. Tidwell V., Carpenter K. Part One, sauropods old and new, 78-114

Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide To Dinosaurs"

Upchurch, P., Barrett, P.M. & Dodson, P. (2004) Sauropoda. [w]: David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): The Dinosauria. Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press

http://en.wikipedia.org/wiki/Astrodon

http://paleodb.org/cgi-bin/bridge.pl?a=checkTaxonInfo&taxon_no=38674&is_real_user=1

http://www.thescelosaurus.com/macronaria.htm