Encyklopedia Dinozaury.com - Wkład użytkownika [pl]

Cerro del Pueblo

2026-07-03T15:47:52Z

Paweł:

Artykuł w trakcie aktaluzacji
{{Formacja
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = Formacja Cerro del Pueblo
|wiek = {{Występowanie|73.5|72.5}}
ok. 73,5-72,5 [[Ma]] ??(ok. 69 Ma) 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]] - ?wczesny [[mastrycht]])
|miejsce = [[Meksyk]] - Coahuila
|podjednostki =
|underlies = formacja [[Cerro Huerta]]
|overlies = formacja [[Parras Shale]]
|miąższość = 160 m - 540 m <ref>W Saltillo miąższość formacji wynosi 160 m, w Rincón Colorado (35 km na zachód od Saltillo) 449 m, a w Porvenir de Jalpa (70 km na zachód od Saltillo) 540m (Eberth i in., 2004)</ref>
|klimat = ciepły i wilgotny
|litologia = dominują piaskowce i mułowce, rzadko występują wapienie
|typowy =
|grafika = Cerro del Pueblo Coahuila.jpg
|podpis = Osłonięcia skał formacji Cerro del Pueblo w Saltillo.
|mapa =
}}
==Wstęp==
Formacja Cerro del Pueblo położona jest w północno-wschodniej części Meksyku, głównie w stanie Coahuila. Jej osady pochodzą z późnego kampanu.

==Historia badań==
Pierwsze opisanie tej formacji miało miejsce w 1962 roku przez Murray'a i wspólników. Badania przeprowadzone przez zespół Ebertha wykazały zróżnicowanie miąższości tej formacji. Określił również maksymalny wiek tej formacji na ok. 72,5 [[Ma]] (Eberth i in, 2004). Denver Fowler (2017) jeszcze dokładniej wyznaczył ramy czasowe tej formacji na 73,63- 72,74 [[Ma]], bazując na występowaniu określonych gatunków amonitów.

==Geologia==
Formacja Cerro del Pueblo rozciąga się na większość wschodniej części stanu Coahuila. Należy ona do [[grupa|grupy]] [[Difunta]], obejmującej również pobliski stan Chihuahua, znajdującej się w basenie sedymentacyjnym Parras. Jej najniższe warstwy niekomfortowo stykają się ze starszą o ok. 8 milionów lat formacją [[Parras Shale]], której osady pochodzą z wczesnego kampanu, natomiast jej najwyższe warstwy stykają się z młodszą o ok. 2 miliony lat formacją [[Cerro Huerta]], której osady datuje się na środkowy [[mastrycht]]. Jej wiek pokrywa się częściowo z formacjami [[Aguja]] (górne pokłady ogniwa Upper Shale), [[Kirtland]] (najwyższe pokłady ogniwa De-Na-Zin), [[Williams Fork]] (środkowe wastwy), czy [[Wapiti]] (dolne pokłady jednostki 4) (Fowler, 2017). Istnieje również przypuszczenie, że osady powstałe w zachodniej części formacji są starsze od tych powstałych na wschodzie. Osady tej formacji formowały się z prędkością ok. 55 cm na 1000 lat (Eberth i in., 2004). Składa się ona przede wszystkim z piaskowców brzeżno-morskich tworzących klify (podstawa formacji) oraz sekwencji szaro osadzonych piaskowców oraz mułowców. Rzadkim elementem skalnym są wapienie.

==Środowisko==
Na terenie tej formacji w kampanie panował ciepły klimat. W pobliżu lądu znajdowało się płytkie, ciepłe morze (zapewne Morze środkowego Zachodu), które okresowo dotykały zmiany zasolenia. Sam ląd tworzył równinę wybrzeżną poprzecinaną rzekami, których ujścia miały formę delt, na które wpływały pływy morza.

==Fauna==
===Dinozaury===
Fauna dinozaurów formacji Cerro del Pueblo jest bardzo zróżnicowana. Największy udział miały w niej hadrozaurydy i ceratopsydy (co jest wręcz stereotypową cechą większości północnoamerykańskich formacji z kampanu). Rzadziej występowały inne dinozaury ptasiomiedniczne: ankylozaurydy, nodozaurydy i tescelozaurydy. Wśród teropodów z tej formacji prym wiodły parawiale i ornitomimozaury. Stosunkowo częste były również tyranozaurydy.
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="5" align="center" |'''Dinozaury
|-
!Takson
!Miejsce
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
''[[Coahuilasaurus|Coahuilasaurus lipani]]'' <ref>Longrich, N. R., Ramirez Velasco, A. A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A. E., & Serrano-Brañas, C. I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from the Upper Campanian Cerro Del Pueblo Formation, Northern Mexico". Diversity, 16, 531. [[doi:10.3390/d16090531]]</ref>
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente i El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
IGM 6685 - obie kości przedszczękowe, kości zębowe i kości przedzębowe oraz BENC 1/1-007 - lewa kość szczękowa i częściowa kość zębowa
|
[[Saurolophinae|Zaurolofin]] blisko spokrewniony z [[Gryposaurus|grypozaurem]].
|
[[Plik:Life reconstruction of Coahuilasaurus.png|200px]]
|-
|
''[[Labocania#L.aguillonae|Labocania aguillonae]]'' <ref name=Rivera-Sylva2024> Rivera-Sylva, H. E., & Longrich, N. R. (2024). "A New Tyrant Dinosaur from the Late Campanian of Mexico Reveals a Tribe of Southern Tyrannosaurs". Fossil Studies. 2 (4): 245-272. [[doi:10.3390%2Ffossils2040012]]</ref>
|
La Parrita, 54 km na zachód od Saltillo, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 2974 - bardzo fragmentaryczna czaszka oraz szkielet pozaczaszkowy

Materiał przypisany obejmuje CPC 3077 - część lewej kości zębowej oraz CPC 3078-3091 - izolowane zęby (okazy przypisane tymczasowo)
|
Tajemniczy [[Tyrannosaurinae|tyranozauryn]] reprezentujący drugi gatunek labokanii.
|
[[Plik:Labocania aguillonae.png|200px]]
|-
|
''[[Latirhinus|Latirhinus uitslani]]'' <ref>Prieto-Márquez, A., & Serrano Brañas, C. I. (2012). "''Latirhinus uitstlani'', a ‘broad-nosed’ saurolophine hadrosaurid (Dinosauria, Ornithopoda) from the late Campanian (Cretaceous) of northern Mexico". Historical Biology 24, 607-619. [[doi:10.1080/08912963.2012.671311]]</ref><ref>Ramirez-Velasco, A. A., Espinosa-Arrubarrena, L., & Alvarado-Ortega, J. (2021a). "Review of the taxonomic affinities of ''Latirhinus uitstlani'', an emblematic Mexican hadrosaurid". Journal of South American Earth Sciences 103391 [[doi:10.1016/j.jsames.2021.103391]] </ref><ref>Serrano-Brañas, C. I., & Prieto-Márquez, A. (2022). "Taphonomic attributes of the holotype of the lambeosaurine dinosaur ''Latirhinus uitstlani'' from the late Campanian of Mexico: Implications for its phylogenetic systematics". Journal of South American Earth Sciences, 114, 103689. [[doi:10.1016/j.jsames.2021.103689]]</ref>
|
Presa San Antonio kamieniołom SPA 88-9, Parras de la Fuente, Coahuila.
|
IGM 6583 - częściowy szkielet pozaczaszkowy
|
Duży lambeozauryn, dawniej przypisywano do niego więcej materiału kopalnego.
|
[[Plik:Life reconstruction of Latirhinus uitstlani.png|200px]]
|-
|
''[[Mexidracon|Mexidracon longimanus]]'' <ref>Serrano-Brañas, C. I., Espinosa-Chávez, B., de León-Dávila, C., Maccracken, S. A., Barrera-Guevara, D., Torres-Rodríguez, E., & Prieto-Márquez, A. (2025). "A long-handed new ornithomimid dinosaur from the Campanian (Upper Cretaceous) Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". Cretaceous Research: 106087. [[doi:10.1016/j.cretres.2025.106087]]</ref>
|
Coahuila
|
niekompletny szkielet pozaczaszkowy
|
Przedstawiciel [[Ornithomimosauria]] charakteryzujący się długimi kośćmi śródręcza.
|
[[Plik:Mexidracon longimanus.png|200px]]
|-
|
''[[Paraxenisaurus|Paraxenisaurus normalensis]]'' <ref> Serrano-Brañas, C. I., Espinosa-Chávez, B., Augusta Maccracken, S., Gutiérrez-Blando, C., de León-Dávila, C., & Ventura, J.F. (2020). "''Paraxenisaurus normalensis'', a large deinocheirid ornithomimosaur from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous), Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences. 101: Article 102610. [[doi:10.1016/j.jsames.2020.102610]]</ref>
|
Coahuila
|
kilka okazów zachowujących fragmenty kręgosłupa oraz kończyn przednich i tylnych
|
Enigmatyczny teropod, być może pierwszy amerykański deinocheiryd.
|
[[Plik:Paraxenisaurus normalensis as Deinocheirid.jpg|200px]]
|-
|
"Saltillomimus rapidus" <ref>Martinez, A., & Carolina, M. (2010). "Fossil vertebrates from the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico, and the distribution of Late Campanian (Cretaceous) terrestrial vertebrate faunas". Dysertacja naukowa, Southern Methodist University ProQuest Dissertations Publishing. </ref>
|
La Majada, Saltillo i La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (SEPCP) 16/237 - przedni i tylny kręg ogonowy, obie kości łonowe, prawa kość udowa, prawa kość piszczelowa, przedni koniec prawej kości strzałkowej, tylny koniec lewej kości strzałkowej, kości śródstopia II, III i IV, paliczki palców II, III i IV oraz pazur stopy; SEPCP 16/219 - kość śródstopia IV, paliczki palców II, III i IV; SEPCP 16/221- pazur dłoni i SEPCP 9/770 - tylny koniec kości udowej
|
Potenclajnie nowy takson.
|
[[Plik:Esqueleto de Ornithomimus.jpg|200px]]
|-
|
''[[Tlatolophus|Tlatolophus galorum]]'' <ref>Ramírez-Velasco, Á. A., Aguilar, F. J., Hernández-Rivera, R., Gudiño Maussán, J. L., Rodriguez, M. L., & Alvarado-Ortega, J. (2021b). "''Tlatolophus galorum'', gen. et sp. nov., a parasaurolophini dinosaur from the upper Campanian of the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, northern Mexico". Cretaceous Research 126. 104884. [[doi:10.1016/j.cretres.2021.104884]].</ref>
|
stanowisko Dinopato, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P/147 - prawie kompletna czaszka z żuchwą i elementy szkieletu pozaczaszkowego, z których część obecnie jest w trakcie preparacji.
|
Bardzo duży lambeozauryn blisko spokrewniony z ''[[Parasaurolophus]]''.
|
[[Plik:Reconstruction of Tlatolophus galorum.png|200px]]
|-
|
?[[aff.]] ''[[Utahceratops]]'' <ref name=Loewen2010></ref><ref name=Rivera-Sylva2024></ref>
|
W pobliżu miasteczka Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
CPC 278 - kość oczodołowa z możdżeniem rogu nadoczodołowego i kręg grzbietowy
|
Niediagnostyczny takson.
|-
|
''[[Velafrons|Velafrons coahuilensis]]'' <ref>Gates, T. A., Sampson, S. D., De Jesús, C. R. D., Zanno, L. E., Eberth, D., Hernandez-Rivera, R., Aguillón Martínez, M. C., & Kirkland, J. I. (2007). "''Velafrons coahuilensis'', a new lambeosaurine hadrosaurid (Dinosauria: Ornithopoda) from the late Campanian Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". Journal of Vertebrate Paleontology, 27(4), 917-930</ref><ref name=Ramírez-Velasco2015>Ramírez-Velasco, A. A., & Hernández-Rivera, R. (2015). "Diversity of late cretaceous dinosaurs from Mexico". Boletín Geológico y Minero. 126 (1): 63–108 [https://www.researchgate.net/profile/Angel-Ramirez-Velasco/publication/278018238_Diversity_of_late_cretaceous_dinosaurs_from_Mexico/links/55786c5308ae75363755b2dc/Diversity-of-late-cretaceous-dinosaurs-from-Mexico.pdf]</ref>
<hr>
[[cf.]] ''[[Velafrons]]'' <ref>Rybakiewicz, S., Rivera-Sylva, H.E., Stinnesbeck, W., Frey, E., Guzmán-Gutiérrez, J. R., González, R. V., Nava Rodríguez, R. L., & Padilla-Gutiérrez, J. M. (2019). "Hadrosaurs from Cañada Ancha (Cerro del Pueblo Formation; upper Campanian-?lower Maastrichtian), Coahuila, northeastern Mexico". Cretaceous Research 104, 104199. [[doi:10.1016/j.cretres.2019.104199]]</ref>
|
Cerro de los Dinosaurios kamieniołom 7A, Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
<hr>
Cañada Ancha, Saltillo, Coahuila
|
CPC 59 - elementy czaszki i szkieletu pozaczaszkowego, ponadto kilka innych kości czaszki i żuchwy
<hr>
fragmenty szczęk, w tym 2 lewe kości szczękowe (CPC 904.1 i CPC 2614.1)
|
Duży lambeozauryn. Holotyp pochodzi od osobnika młodocianego.
<hr>
Możliwe, że nowy okaz ''[[Velafrons]]'' (opierając się na budowie kości szczękowych).
|
[[Plik:Life reconstruction of Velafrons coahuilensis.png|200px]]
|-
|
''[[Xenovenator|Xenovenator espinosai]]'' <ref>Aguillón-Martínez, M. C., & Rivera-Sylva, H. E. (2023). "A Troodontid (Theropoda: Troodontidae) Neurocranium from the Cerro del Pueblo Formation (Late Campanian) of Coahuila, Mexico". Paleontología Mexicana, 12(2), 99–105. [[doi:10.22201/igl.05437652e.2023.12.2.352]]</ref><ref>Rivera-Sylva, H.E., Aguillón-Martinez, M.C., Flores-Ventura, J., Sánchez-Uribe, I.E., Guzman-Gutierrez, J.R. & Longrich, N.R. (2026). "A thick-skulled troodontid theropod from the Late Cretaceous of Mexico". Diversity. 18 (1): 38. [[doi:10.3390/d18010038]]</ref>
|
La Parrita, Saltillo, General Cepeda, Coahuila oraz Ejido Trincheras, Saltillo, Parras de la Fuente,
Coahuila
|
CPC 2973 - puszka mózgowa ([[holotyp]]), CPC 3112 - prawa kość czołowa (La Parrita) i CPC 2976 - lewa kość czołowa (Ejido Trincheras)
|
[[Troodontidae|Troodontyd]] o kopulastej głowie, którą prawdopodobnie używał do konkurencji wewnątrzgatunkowej podczas toków.
|
[[Plik:Xenovenator espinosai.png|200px]]
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ankylosauria|ankylozaury]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
<hr>
Dinosaurio Armado, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM (nie podano) - paliczek
<hr>
IGM (nie podano, 2 okazy) - fragment kości udowej i ?osteoderma
|
Niediagnostyczne taksony.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ankylosauridae|ankylozaurydy]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
<hr>
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1867 - osteoderma
<hr>
4 osteodermy (BENC 1/4-0001-0004)
|
Niediagnostyczne taksony.
|-
|
Niezidentyfikowany [[Centrosaurinae|centrozauryn]] <ref name=Loewen2010>Loewen, M. A., Sampson, S. D., Lund, E. K., Farke, A. A., Aguillón-Martínez, M. C., de Leon, C. A., Rodríguez-de la Rosa, R. A., Getty, M. A., & Eberth, D. A. (2010). "Horned dinosaurs (Ornithischia: Ceratopsidae) from the Upper Cretaceous (Campanian) Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". [w:] Ryan, M. J., Chinnery-Allgeier, B. J., & Eberth, D. A. (red.) "New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrell Museum Ceratopsian Symposium, Bloomington", Indiana University Press, 99-116 </ref>
|
W pobliżu miasta Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 279 - częściowa prawa kość łuskowa
|
Potencjalnie nowy takson.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ceratopsidae|ceratopsyd]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1874 - możdzeń rogu nosowego
|
Niediagnostyczny takson. Prawdopodobnie pochodzi od młodocianego ?chasmozauryna.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ceratopsidae|ceratopsyd]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kość śródstopia
|
Niediagnostyczny takson.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ceratopsidae|ceratopsyd]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Cerro de los Dinosaurios M6, General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kość udowa
|
Niediagnostyczny takson.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ceratopsidae|ceratopsyd]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/699 i 9/785 - 2 zęby
|
Niediagnostyczny takson.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ceratopsidae|ceratopsyd]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Rincón Colorado (kamieniołom HB), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - fragment kości łuskowej
|
Niediagnostyczny takson.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ceratopsidae|ceratopsyd]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kość śródstopia
|
Niediagnostyczny takson.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ceratopsidae|ceratopsyd]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - seria kręgów krzyżowych, 2 przednie końce kości udowych i przedni koniec kości łokciowwej
|
Niediagnostyczny takson.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ceratopsidae|ceratopsyd]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
południowo-wschodnia część stanu Coahuila
|
?fragmenty kryzy (nie podano)
|
Niediagnostyczny takson.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Chasmosaurinae|chasmozauryny]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Niedaleko stanowiska ''[[Coahuilaceratops]]'', General Cepeda, Coahuila
<hr>
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
REG615PF (nie podano, 2 okazy) - 4 możdżenie rogów nadoczodołowych
<hr>
fragmenty czaszki, kręgi i kości kończyn oraz elementy szkieletu pozaczaszkowego osobnika młodocianego (2 okazy, miejsce przechowywania nieznane)
|
Niediagnostyczne taksony.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Nodosauridae|nodozaurydy]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
El Pelillal, Saltillo, Coahuila
<hr>
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 275 - kręg ogonowy
<hr>
IGM (nie podano) - 2 osteodermy; BENC 3/4-0002 - ząb
|
Niediagnostyczne taksony.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cañada Ancha, Ramos Arizpe, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręgi grzbietowy i ogonowe, obie kości piszczelowe, tylny koniec kości strzałkowej, kość ramieniowa i kość szczękowa.
|
Takson niediagnostyczny. Jedna z kości piszczelowych, ma ślady po ugryzieniu.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Na północ od Saltillo, Saltillo, Coahuila
|
CPC 904 - kręg szyjny, kręgi ogonowe, kość udowa, kość ramieniowa i inne fragmenty szkieletu pozaczaszkowego oraz CPC 905 - kość udowa, obie kości strzałkowe oraz dwa fragmenty kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 1), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) -fragmenty kości zębowych, żebra, kręg ogonowy tylny koniec kości kulszowej, kości śródstopia i paliczki stopy
|
Takson niediagnostyczny. Dawniej oznaczany jako bazalny hadrozauryd.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 7), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - żebra, kręgi szyjne i ogonowe, wyrostki kolczyste, 2 lewe tylne końce łopatek, tylny koniec kości promieniowej, fragmenty obu kości ramieniowych, fragmenty lewej kości biodrowej, fragmenty obu kości łonowych, obie kości udowe, kości strzałkowe, kości piszczelowe, kości skokowe, kości śródręcza, kości śródstopia i paliczki.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0009 - prawa łopatka, kość skokowa i pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Guadalupe, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P (nie podano) - kilka kręgów krzyżowych, seria kręgów ogonowych i inne niewypreparowane elementy szkieletu
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 18/1-0901 - obie częściowe kości szczękowe, kość kwadratowa, częściowa mózgoczaszka, kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, prawa łopatka, obie kości ramieniowe i kości łokciowe, kość śródręcza, obie częściowe kości łonowe, lewa kość udowa, tylny i przedni koniec lewej kości piszczelowej, prawa kość strzałkowa, kość skokowa i kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Stanowisko tropów Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - prawa artykułowana kość szczękowa i kość zębowa, przedni koniec obu kości przedszczękowych i inne elementy szkieletu pozaczaszkowego
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Okolice Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kość krzyżowa z kręgami ogonowymi, obie niekompletne kości ramieniowe, obie kości łokciowe, lewa kość promieniowa, kość śródręcza, fragment kości biodrowej, prawa kość skokowa oraz kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny. Dawniej oznaczony jako zaurolofin.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cañada Ancha, Saltillo, Coahuila
|
elementy szkieletu pozaczaszkowego ( m.in. kręg ogonowy(CPC 904.5) i kość ramieniowa)
|
Prawdopodobnie nowy takson, o ile diagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Parras de la Fuente, Coahuila
|
FCBUANL_2711 - lewa kość biodrowa, prawa kość kulszowa, prawa kość łonowa, częściowa kość krzyżowa, tylny koniec lewej kości udowej, prawa i lewa kość piszczelowa, prawe kości śródstopia II i IV, kręg szyjny i 21 kręgów ogonowych
|
Prawdopodobnie nowy takson, lub możliwe, że nowy okaz ''Velafrons''
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Fraustro, Ramos Arizpe, Coahuila
|
BENC 4/1 0001 - mózgoczaszka i naturalny odlew wewnętrzny mózgu.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 2), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 12 okazów) - lewa kość zębowa, fragmenty żeber, kręgi grzbietowe, krzyżowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, kości kończyn przednich i tylnych, skostniałe ścięgna
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 3), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - żebro, fragment kręgu i inne fragmenty kości, ponadto lewa łopatka, kość łokciowe i kość strzałkowa (kolekcja nieznana)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - żebra, obie kości łokciowe, lewa kość ramieniowa, tylny koniec kości promieniowej, paliczek, kręgi grzbietowe i ogonowe, lewa łopatka i ?kość krucza
|
Takson niediagnostyczny. Niegdyś oznaczony jako lambeozauryn.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Rincón Colorado (Coah 20), General Cepeda, Coahuila
|
MPRC (nie podano) - obie kości udowe i lewa kość piszczelowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Rincón Colorado (Kamieniołom HB), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 4 okazy) - fragment kości zębowej, kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, kości kończyn przednich i tylnych; SEPCP (nie podano, 9 okazów) - kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, kości kończyn przednich i tylnych oraz skostniałe ścięgna
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1868 a-p - 16 zębów, CPC 1869 a-e - 5 fragmentów szczęk, CPC 1870 a-j - 10 kręgów ( w tym jeden grzbietowy i 5 ogonowych), CPC 1871 - kość kulszowa, CPC 2613 - paliczek stopy, CPC 1873a i b - 2 pazury stopy
|
Potencjalnie nowy takson ?lambeozauryna (sądząc po budowie kości kulszowej).
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cañada Ancha, Ramos Arizpe, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kość udowa, kości strzałkowe, kości piszczelowe i fragmenty kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Barril, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7709 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Los Pinos, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - 2 paliczki i kość skokowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręgi grzbietowy, krzyżowy i ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
REG615PF (nie podano) - kręg grzbietowy i kość krzyżowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Stanowisko ceratopsów, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP(nie podano) - kręgi szyjny i grzbietowy, kość krucza, fragmenty kości długich i kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios M6, General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 3 okazy) - 2 kręgi ogonowe i kość piszczelowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 1), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 2 okazy) - fragment kości zębowej, kości udowej i prawa kość piszczelowa; SEPCP (nie podano, 4 okazy) - tylny fragment kości udowej, kości śródstopia, 2 kręgi ogonowe, żebra, 2 paliczki, kość promieniowa i kość zębowa w macierzy skalnej.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 3), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 3 okazy) - paliczek stopy, odciski skóry, fragmenty żeber i kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 4), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragmenty kości czaszki i kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 5), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - 3 kręgi grzbietowe, kilka kręgów ogonowych (przynajmniej 4), kość krzyżowa, paliczki stopy, odciski skóry, fragment kości ramieniowej i tylny koniec kości udowej, trzon kości udowej, częściowa kość krzyżowa i kość długa z odciskami skóry i dwa paliczki ( w macierzy skalnej)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 8), General Cepeda, Coahuila
|
nie podano - odciski skóry z biodra, ogonu i kości kończyn, stowarzyszone z 2 kompletnymi pozostałościami szkieletów
|
Potencjalnie nowy takson.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cruce de los Caminos, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - fragmenty kości miednicy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Carmen (Coah 18), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 9 okazów) - fragmenty kości szczękowych ,fragment kości zębowej, kręg grzbietowy, 2 kręgi ogonowe, fragmenty kręgów ( w tym fragment kręgu ogonowego), 2 kości śródstopia, wyrostek kolczysty kręgu, kość skokowa, 3 paliczki (z czego 2 paliczki stopy) i inne fragmenty kości.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0001 - lewa kość strzałkowa i częściowa lewa kość piszczelowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0006 - 3 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0011 - tylny koniec prawej kości piszczelowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Hedionda Chica, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P/82 - kręgi szyjny i ogonowy, tylny i przedni koniec kości piszczelowej, kość łokciowa i lewa kość udowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręgi szyjne i ogonowe, fragment kości łokciowej, paliczki stopy, kość piszczelowa i kość strzałkowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - tylny koniec kości ramieniowej, fragmenty kości śródstopia oraz 2 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg krzyżowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg szyjny
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - pazur dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Pisicola, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 3/1-0001 - wyrostek kolczysty kręgu
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - odciski skóry i fragmenty kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 19/1-0001 - tylny koniec kości ramieniowej, paliczki stopy, pazur stopy i żebro
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
René 1, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragmenty kręgów i innych kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - skostniałe ścięgna, paliczki ( w tym paliczki stopy), fragment kości zębowej, żebra, wyrostki kolczyste kręgów i kręgi krzyżowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (Coah 20), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 3 okazy) - 2 kręgi grzbietowe, przednie i tylne końce kości ramiennych, trzon, przedni i tylny koniec kości strzałkowych, fragment żebra, 2 kości śródstopia, paliczek i fragmenty kości długich
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (FA), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kość udowa, kość śródstopia i fragmenty kości.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 006), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kości śródręcza i paliczek
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 008), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości zębowej, kręg ogonowy, paliczek i tylny koniec kości ramieniowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 018), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości zębowej i paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 020), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - tylne końce kości śródręcza lub śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 035), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości szczękowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 037), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości szczękowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 040), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano, 11 okazów) - fragmenty żeber, 2 tylne końce kości ramiennych i tylny koniec kości udowej, kręgi, paliczki, fragment kości zębowej, fragment kości śródstopia, paliczki, kość strzałkowa oraz łopatka
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano, 43 okazy) - odciski skóry, kości kończyn przednich i tylnych, kręgi, fragmenty żeber i innych kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Valles de los Tirannos, General Cepeda, Coahuila
|
SECPC (nie podano) - fragment kości zębowej, kręgi oraz fragmenty kości długich
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Dinosaurio Armado, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kręgi grzbietowe i ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Las Pedreras, Parras de la Fuente, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kość biodrowa, kość łokciowa, przedni koniec kości udowej i kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 2 okazy) - lewa kość szczękowa i fragment kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Presa San Antonio (kamieniołom 2), Parras de la Fuente, Coahuila
|
ROM (nie podano) - kości kończyn tylnych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Snak y las Torres, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kręg grzbietowy, 2 kręgi ogonowe i pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwane hadrozaurydy
|
Presa San Antonio (kamieniołom SPA 88-9), Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 12 okazów) - fragmenty kości zębowych, fragmenty kręgów, kręgi, fragmenty miednicy, kości kończyn i innych kości długich, żebra i inne nieokreślone fragmenty
|
Niediagnostyczne taksony lambeozaurynów i zaurolofinów. Dawniej materiał przypisany ''Latirhinus''.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Coahuila
|
BENC 18/1-0001 - liczne elementy czaszki i szkieletu pozaczaszkowego.
|
Prawdopodobnie nowy takson. Jego szczątki prawdopodobnie zostały przeniesione przez morze i stratowane przez inne dinozaury.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1857-1859 i CPC 2612 - 4 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tescelozauryd (parksozauryd)
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1872 - ząb, CPC 1866 - tylny kręg grzbietowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1864 a-o - 15 izolowanych zębów
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 47/742 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
Na północ od Saltillo, Saltillo, Coahuila
|
CPC 912 - ząb i 2 puste kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - krąg ogonowy, fragmenty pazurów i zęba
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - 6 zębów
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/702 i 9/728 - 2 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
prawa i lewa kość piszczelowa, przedni koniec lewej kości udowej, 2 paliczki stopy, 2 ostatnie paliczki dłoni i kość stopy (SEPCP 47/771-776)
|
Takson niediagnostyczny, niegdyś oznaczony jako cf. ''[[Ornithomimus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Agua de Mula, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 21/2-0006 - paliczek stopy, BENC 21/2-0010- pazur stopy i BENC 21/2-0011 - fragment pazura stopy.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/2-0081 - tylny koniec kości udowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej przypisywany ''[[Struthiomimus]] altus''.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/2-0068 - pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
3 fragmenty kręgów ogonowych (BENC 1/2-0042, 1/2-0045 i 1/2-0053), fragment pazura dłoni (BENC 1/2-0066), fragment paliczka (BENC 1/2-0069), paliczek dłoni (BENC 1/2-0070) oraz 4 fragmenty paliczków dłoni (BENC 1/2-0071-71 i 1/2-0077)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - pazur stopy i 2 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
REG615PF (nie podano) - kręgi grzbietowy i ogonowy, przednie i tylne końce kości śródstopia, tylny koniec kości udowej i paliczki stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Rincón Colorado stanowisko 029, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Rincón Colorado stanowisko 044, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości długiej i 3 kręgi ogonowe (2 artykułowane i 1 izolowany)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid.
|
Coahuila
|
CPC 907 - pazur dłoni, CPC 908 - pazur stopy i CPC 909 - trzeci paliczek palca IV
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Las Águilas, General Cepeda Coahuila
|
CPC 1865 a,b,c, - pazury stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany/e?? cenagnatyd(y)?
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
fragmenty kości piszczelowych : przednie, środkowe i tylne (BENC 18/1-0004, BENC 1/2-0002 i BENC 1/1-0086)
|
Potencjalnie 2 nowe taksony ( 2 morfotypy kości piszczelowych), o ile diagnostyczne.
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 47/745 - ząb z kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 61/729 - pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/644 - ząb z kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany zaurornitolestyn
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
2 zęby (SEPCP 9/624 i 9/700), pazur stopy (CPC 9/725) i 3 pazury dłoni (CPC 9/626, 9/727 i 9/731)
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Saurornitholestes]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany dromeozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1855 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany troodontyd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/778 - ząb
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Troodon]]'' sp..
|-
|
Nienazwany troodontyd
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7710 - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
cf.''[[Richardoestesia]] sp.
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 44/777 - ząb
|
Takson niediagnostyczny, zapewne inny od ''Richardoestesia'', dawniej przypisywany do ''Richardoestesia gilmorei''
|-
|
Nienazwany teropod
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1859 - paliczek dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7711 i 7712 - paliczki ręki, IGM 7713- fragment paliczka stopy, IGM 7714- kręg ogonowy i IGM 7715- fragment paliczka dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Agua de Mula, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 21/2-0001-0005 - 5 fragmentów paliczków, BENC 21/2-0007 i 21/2-0009 - 2 pazury dłoni i BENC 21/2-0012-0015 - fragmenty kręgów ogonowych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Cerro de los Dinosaurios quarry 3, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (niepodane) - przedni koniec kości udowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - kręg ogonowy, szewron i łuk nerwowy
|
Takson niediagnostyczny. Szewron przypisywano przedstawicielowi [[Tetanurae|tetanurów]].
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado (stanowisko 008), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręg
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - paliczek stopy i paliczek dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - fragmenty kości długiej
|
Takson niediagnostyczny. Przypisywany przedstawicielowi [[Ceratosauria|ceratozaurów]]
|}

===Pterozaury===
Ze stanowiska El Pelillal znany jest materiał kopalny pterozaurów oznaczony jako Pterodactyloidea indet. (Rodriguez-de la Rosa i Cevallos-Ferriz, 1997). Natomiast ze stanowiska Las Águilas znany jest fragment kości długiej, również przypisanej do nieokreślonego pterozaura (Rivera-Sylva i in., 2019c). Również w stanowisku Sierra Madre Oriental znaleziono kości pterozaurów (Meyer i in., 2008). Z formacji znany jest również nieokreślony ornitocheiryd (Rivera-Sylva i in., 2019b).

===Krokodyle===
Ze stanowiska Las Águilas znanych jest 5 fragmentów szczęk, 5 kręgów przedogonowych, kręg ogonowy, pazur i osteoderma przypisane krokodylom z grupy Eusuchia (Rivera-Sylva i in., 2019c). Ponadto, ze stanowiska El Pelillal prawdopodobnie odkryte zostały inny przedstawiciel Eusuchia oraz nieokreślony goniofolid (Rodriguez-de la Rosa i Cevallos-Ferriz, 1997)) . W stanowisku Sierra Madre Oriental odkryto czaszkę krokodyla, zaliczonego do rodziny Dyrosauridae (Meyer i in, 2008). Ze stanowiska La Parrita znaleziono izolowany ząb, osteodermy i krąg, przypisane nieokreślonemu krokodylomorfowi oraz osteodermy i fragmenty szczęk przypisane nieokreślonym ''Eusuchia''. Ponadto ''Brachychampsa montana'' jest znana tylko z osteoderm (Rivera-Sylva i in., 2019b).

===Plezjozaury===
Niezidentyfikowany plezjozaur znany jedynie z czterech [[okaz izolowany|izolowanych]] paliczków został opisany ze stanowiska Las Águilas (Rivera-Sylva i in., 2019c).

===Lepidozauromorfy===
Nieokreślony przedstawiciel tego kladu znany jest z fragmentu szczęki (prawdopodobnie kości szczękowej) ze stanowiska Las Águilas (Rivera-Sylva i in., 2019c), natomiast z Rincón Colorado znany z jednego kręgu jest ''Coniophis'' sp.. Znane są również szczątki jaszczurek z rodzin Teiidae, Helodermatidae, Necrosauridae, Anguidae oraz Varanidae i węży z rodziny Aniliidae (Martinez i Carolina, 2010). Ponadto z formacji znany jest również mozazaur, znany z fragmentarycznego szkieletu (Meyer i in., 2008).

===Żółwie===
Żółwie z Cerro del Pueblo są znane z bardzo licznych skamieniałości. Pochodzą one zarówno od żółwi morskich, ziemnowodnych i lądowych.
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|-
! Takson !! Miejsce
|-
|Nieokreślony Trionychidae || El Pellilal
|-
|cf. ''Protochelydra'' sp. || El Pellilal
|-
|cf. ''Hoplochelys'' sp. || El Pellilal
|-
|''Yelmochelys rosarioae''(fragmnetaryczny plastron)|| El Pellilal
|-
|''Compsemys vieta'' || El Pellilal
|-
|''Compsemys'' sp. ( fragmenty karapaksu) || Las Águilas
|-
|Nieokreślony Chelydridae (osteodermy) || Las Águilas
|-
|''Hoplochelys'' sp. (fragment neuralii) || Las Águilas
|-
|''Adocus'' sp. (fragmenty karapaksu) || Las Águilas
|-
|''Neurankylus'' sp. || ?
|-
|Nieokreślony Pleurosternidae (fragmenty karapaksu) || ?
|-
|Nieokreślony Pleurosternidae (fragmenty karapaksu) || ?
|-
|Nieokreślony Trionychidae (fragmenty osteoderm) || Las Águilas
|-
|''Mexichelys coahuilaensis'' (liczne fragmenty szkieletu) || General Cepada, La Parrita ("Turtle Paradise")
|-
|''Chedighaii hutchisoni ''|| La Parrita (''Turtle Paradise"
|}
===Ssaki===
Znane są liczne nieokreślone multituberkulaty z rodzin Taeniolabidoidae i Cimolomydae oraz torbacze ''Turgidodon'' i ''Pediomys'' (Martinez i Carolina, 2010)

===Ryby===
Nieokreślone Lepisosteidae znane są ze stanowisk Las Águilas (3 łuski i kręg opistoceliczny) i El Pelillal. Ponadto z El Pelillal znamy ''Melvius'' sp., a z Las Águilas nieokreśloną rybę kostnoszkieletową znaną z 2 kręgów amficelicznych (Rodriguez-de la Rosa & Cevallos-Ferriz, 1997; Rivera-Sylva i in., 2019c). Z tej formacji znane są również zęby rekinów (m.in. z rodziny Heterodontidae) (Meyer i in., 2008). Z izolowanego zęba oraz fragmentarycznego rostrum znana jest również krewniaczka dzisiejszych ryb pił ''Schizorhiza stromeri'' (Kirkland i Aguillón-Martínez, 2002).

===Bezkręgowce===
Wśród bezkręgowców z tej formacji ważną rolę pełniły stawonogi. Znane są z niej między innymi ważki różnoskrzydłe, karaczany (''Xonpentla rinconensis'') oraz pająk należący prawdopodobnie do grupy Opisthothelae (spokrewniony m.in. z dzisiejszymi ptasznikami). Zostały one znalezione na głębokości ok. 35-37 m (Cifuentes- Ruiz i in., 2006). Znane są również muszle amonita z rodzaju ''Sphenodiscus'' oraz muszle ślimaków ''Tympanotonus nodosa'', ''Lissapriopis'' sp. oraz muszle ostryg (''Flamingostrea'' sp.) i małży (cf. ''Inoceramus vamuxemi).

===Skamieniałości śladowe===
Z Cerro del Pueblo znamy również tropy dinozaurów. Stanowiska, w których znaleziono tropy to Las Águilas (tropy hadrozaurydów [dwunożne i czworonożne], tyranozaurydów oraz ornitomimidów), "El hadrosaurio borracho" ("pijany hadrozaur") (długie tropy hadrozaurydów i kilka śladów po teropodach), Sierra Madre Oriental (ogromne dwupalczaste tropy deinonychozaurów) (Meyer i in., 2008), La Parrita (również tropy hadrozaurydów) (Rodriguez-de la Rosa, 2005) oraz Porvenir de Jalpa (ślady tetanurów [?tyranozaurydów], początkowo uznane za tropy ornitopodów) (Rivera-Sylva i in., 2017). Niektóre z nich wskazują one na prawdopodobny stadny tryb życia zwierząt, które je pozostawiły. Ponadto znane są tropy pozostawione przez [[Avialae|awiale]] (Weishampel, 2004), pterozaury (''Pteraichnus'' sp. o wydłużonych odciskach stopy; Rodriguez-de la Rosa, 2003) oraz krokodyle i żółwie (Rodriguez-de la Rosa, 2005).

Inną ciekawą skamieniałością śladową są uszkodzenia kręgów hadrozauryda (w postaci dziur i rowków) zapewne zrobione przez kościożerne owady. Odkryto aż 7 typów takich uszkodzeń, w tym nowy gatunek ''Cubiculum'' (Serrano-Brañas i in., 2018). Kilka lat później opisano nowe ślady drążenia larw chrząszczy z rodziny skórnikowatych (zaklasyfikowanych do ichnotaksonów ''Cuniculichnus seilacheri'', cf. ''Cubiculum cooperi'', ''Cu. atsintli'' oraz nowy ichnotakson ''Cu. subcorticalis'') żerujących na pozostałościach zaurolofinów leżących ok. 20-30 dni. Owe larwy tworzyły systemy komór wewnątrz kości hadrozaurydów, aby ze sobą nie konkurować (Venegas-Gómez i in., 2024). Oprócz nich znaleziono również ślady bytowania małży z grupy świdrowców ''Teredolites longissimus'' (Serrano-Brañas i in., 2019). Z tej formacji znane są również koprolity (Weishampel, 2004)

==Flora==
Z formacji Cerro del Pueblo znane są liczne rośliny okrytonasienne. Ich materiał kopalny obejmuje m.in., kwiaty oraz owoce. Analizy palinologiczne oraz badania zawartości koprolitów wskazują, że miejscową florę można określić jako tropikalną.

==Bibliografia==

Brinkman, D., Aquillon-Martinez, M.C., Dávila, C.A.L., Jamniczky, H., Eberth, D.A. i Colbert, M. (2009). "Euclastes coahuilaensis sp. nov., a basal cheloniid turtle from the late Campanian Cerro del Pueblo Formation of Coahuila State, Mexico". PaleoBios. 28 (3): 76–88.

Brinkman, D., Aquillon-Martinez, M.C., Hutchinson, J.H. i Brown, C.M. (2016)."Yelmochelys rosarioae gen. et sp. nov., a stem kinosternid (testudines; Kinosternidae) from the late Cretaceous of Coahuila, Mexico". PaleoBios 33: 1-20. [[https://escholarship.org/uc/item/3fn6q3f7]]

Brinkman, D. i Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2006). "Nonmarine turtles from the Cerro del Pueblo Formation (Campanian), Coahuila State, Mexico". [w]: Lucas, S.G. & Sullivan, R.M. (red.) "Late Cretaceous Vertebrates from the Western Interior" Bulletin 35, New Mexico Museum of Natural History & Science, a Division of the Department Of Cultural Affairs.

Cifuentes-Ruiz, P., Vršanký, P., Vega, F.J., Cevallos-Ferriz, S.R.S., González-Soriano, E. i Delgado-de Jesús, C.R. (2006) "Campanian terrestrial arthropods from the Cerro del Pueblo Formation, Difunta Group in northeastern Mexico''. Geologica Carpathica 57 (5): 347-354.[[https://www.researchgate.net/profile/Sergio-Cevallos-Ferriz/publication/287514809_Campanian_terrestrial_arthropods_from_the_Cerro_del_Pueblo_Formation_Difunta_Group_in_northeastern_Mexico/links/56abcd7e08ae19a385115683/Campanian-terrestrial-arthropods-from-the-Cerro-del-Pueblo-Formation-Difunta-Group-in-northeastern-Mexico.pdf?_sg%5B0%5D=started_experiment_milestone&origin=journalDetail]]

Eberth, D.A., Delgado-de Jesús, C.R., Lerbekmo, J.F., Brinkman, D.B., Rodríguez-de la Rosa, R.A. i Sampson, S.D. (2004)."Cerro del Pueblo Fm (Difunta Group, Upper Cretaceous), Parras Basin, southern Coahuila, Mexico: reference sections, age, and correlation". Revista mexicana de ciencias geológicas 21 (3): 335-352 [[https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=1029306]]

Fowler, D.A. (2017) "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America". PLOS ONE. 12 (11): e018842 [[https://doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0188426]]

Kirkland, J.I. i Aguillón-Martínez, M.C. (2002). "Schizorhiza: a unique sawfish paradigm from the Difunta Group, Coahuila, Mexico". Revista Mexicana de Ciencias Geológicas, v. 19, núm. 1, 2002 str: 16-24 [[https://www.redalyc.org/pdf/572/57219102.pdf]]

Martinez, A . i Carolina, M. (2010). "Fossil vertebrates from the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico, and the distribution of Late Campanian (Cretaceous) terrestrial vertebrate faunas". Dysertacja naukowa, Southern Methodist University ProQuest Dissertations Publishing.

Meyer, C.A., Frey, E.D. i Thüring, B. (2008). "The pitfalls of interpreting incomplete dinosaur trackways – an example of a dromaeosaurid trackway from the late Cretacaous of the Sierra Madre Oriental (Cerro del Pueblo formation, late Campanian; Parras Basin, Coahuila, NE Mexico)". [w]: 6TH MEETING OF THE EUROPEAN ASSOCIATION OF VERTEBRATE PALAEONTOLOGISTS SPIŠSKÁ NOVÁ VES, SLOVAK REPUBLIC 30TH JUNE – 5TH JULY 2008 VOLUME OF ABSTRACTS

Murray, G.E., Weidie, A.E. Jr., Boyd, D.R., Forde, R.H. iLewis, P.D. Jr., (1962). "Formational divisions of Difunta Group, Parras Basin,Coahuila and Nuevo León, Mexico".: American Association of Petroleum Geologists, Bulletin , 46, 374–383.

Parham, J.F. i Pyenson, N.D. (2010). "New Sea Turtle from the Miocene of Peru and the Iterative Evolution of Feeding Ecomorphologies since the Cretaceous". Journal of Paleontology. 84 (2): 231–247

Reyna-Hernández, R.A., Rivera-Sylva, H.E., Silva-Martínez, L.E. i Guzman-Gutiérrez, J.R. (2021). A large hadrosaurid dinosaur from Presa San Antonio, Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico. Acta Palaeontologica Polonica 66 (Supplement to 3): S101–S110. [[https://www.app.pan.pl/article/item/app008312020.html]]

Rivera-Sylva, H.E., Barrón-Ortíz, C.I., González, R.V., Nava Rodríguez, R.L., Guzmán-Gutiérrez, J.R., Valdez, F.C. i de Léon Dávila, C. (2019a). "Preliminary assessment of hadrosaur dental microwear from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous: Campanian) of Coahuila, northeastern Mexico". Paleontología Mexicana 8 (1): 17-28. [[https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/83441161/488-libre.pdf?1649429877=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DPreliminary_assessment_of_hadrosaur_dent.pdf&Expires=1691836938&Signature=gimSawRI0ZL3RQapdxvI124wMUa9uMl8HOhrBCXV4L44CTJxwsRI1RPCFJEhY9ipe1XSioy1Q6W9LePfb4vfwz48YB5NrmKx6BK5wFaQjGT9TjoEQ6oLSmQAYibRFujJrByppaLOy4DrkM3hageQRC9zejJJWSYu-Rb0UBplHQkm31fk~FUikcZO4AJIgSOL-WxLh~wDpXq~10itcVlcmv1kwVyD1IiV2SfmpSHrEECheZ5xbinwvB48EXyiNneecH97~qRQll70Hxxt798QxSjOmRcZO4vpjecF-rPhconQGKosa3ygCO7Bmv9ilgLIqbuYKypsIhuAsoOAVmOc4w__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA]]

Rivera-Sylva, H.E., Carbot-Chanona, G., Vivas-González, R., Nava Rodríguez, R.L. i Cabral-Valdéz, F. (2019b). "The first crocodyliforms remains from La Parrita locality, Cerro del Pueblo Formation (Campanian), Coahuila, Mexico". Boletín de la Sociedad Geológica Mexicana 71 (3) [[https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1405-33222019000300727#B15]]

Rivera-Sylva, H.E., Frey, E., Schulp, A.S., C.A., Thüring, B.; Stinnesbeck, W. i Valentin Vanhecke, V.(2018). "Late Campanian theropod trackways from Porvenir de Jalpa, Coahuila, Mexico". Palæovertebrata. 41 (2): e1

Rivera-Sylva, H.E., Frey, E., Stinnesbeck, W., Amezcua Torres, N. i Flores Huerta, D. (2019c) "Terrestrial vertebrate paleocommunities from the Cerro del Pueblo Formation (Late Cretaceous; Late Campanian) at Las Águilas, Coahuila, Mexico" PaleoVertebrata 42 (2)[[http://dx.doi.org/10.18563/pv.42.2.e1]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2003). "Pterosaur tracks from the latest Campanian Cerro del Pueblo Formation of southeastern Coahuila, Mexico". Geological Society, London, Special Publications 217: 275-282. [[https://doi.org/10.1144/GSL.SP.2003.217.01.16]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2005) "Hadrosaurian footprints from the late Cretaceous Cerro del Pueblo formation of Coahuila, Mwxico". [w]:Díaz-Martínez, E. i Rábano, I> (red.), 4th European Meeting on the Palaeontology and Stratigraphy of Latin America Cuadernos del Museo Geominero, nº 8. Instituto Geológico y Minero de España, Madrid, 2007. ISBN 978-84-7840-707-1© Instituto Geológico y Minero de España [[https://doc.rero.ch/record/16669/files/PAL_E2627.pdf]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. i Cevallos-Ferriz, S.R.S. (1998). "Vertebrates of the El Pelillal locality (Campanian, Cerro Del Pueblo Formation), southeastern Coahuila, Mexico" Journal of Vertebrate Paleontology 18 (4): 751-764 [[https://doi.org/10.1080/02724634.1998.10011104]]

Serrano-Brañas, C.I. i Espinosa-Chávez, B. (2017). "Taphonomic history of a ‘duck-bill’ dinosaur (Dinosauria: Ornithopoda) from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous, Campanian) Coahuila, Mexico: Preservational and paleoecological implications". Cretaceous Research 74: 165-174 [[https://doi.org/10.1016/j.cretres.2017.02.022]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B. i Maccracken, S.A. (2018). "Insect damage in dinosaur bones from the Cerro del Pueblo Formation (Late Cretaceous, Campanian) Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences 86:353-365. [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2018.07.002]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B. i Maccracken, S.A. (2019). "Teredolites trace fossils in log-grounds from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous) of the state of Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences 95. [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2019.102316]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B., Maccracken, S.A., Guevara,D.B., Torres-Rodríguez, E. (2022). "First record of caenagnathid dinosaurs (Theropoda, Oviraptorosauria) from the Cerro del Pueblo Formation (Campanian, Upper Cretaceous), Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences. 119: 104046 [[https://doi.org/10.1016%2Fj.jsames.2022.104046]]

Venegas-Gómes, C., Ortega-Flores, B., Estrada-Ruiz, E., Pérez-Crespo, V.A. i Aguilar-Arellano, F.J. (2024). "Ichnological records associated with dermestid beetles in dinosaur bones from Lala's Place (Maastrichtian), Ramos Arizpe, Coahuila, Mexico, and their taphonomic implications". Journal of South American Earth Sciences. 147: 105110 [https://doi.org/10.1016/j.jsames.2024.105110]

Weishampel, D.B. (2004). "Dinosaur distribution".[w]: D. B. Weishampel, H. Osmolska, and P. Dodson (red.), The Dinosauria (2nd edition). University of California Press, Berkeley 259-322
<references/>

[[Kategoria:Formacje]]
[[Kategoria:Formacje kredowe]]
[[Kategoria:Formacje Ameryki Północnej]]
[[Kategoria:Formacje Meksyku]]

Cerro del Pueblo

2026-07-03T15:28:26Z

Paweł: /* Dinozaury */

Artykuł w trakcie aktaluzacji
{{Formacja
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = Formacja Cerro del Pueblo
|wiek = {{Występowanie|73.5|72.5}}
ok. 73,5-72,5 [[Ma]] ??(ok. 69 Ma) 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]] - ?wczesny [[mastrycht]])
|miejsce = [[Meksyk]] - Coahuila
|podjednostki = ?
|underlies = formacja [[Cerro Huerta]]
|overlies = formacja [[Parras Shale]]
|miąższość = 160 m - 540 m <ref>W Saltillo miąższość formacji wynosi 160 m, w Rincón Colorado (35 km na zachód od Saltillo) 449 m, a w Porvenir de Jalpa (70 km na zachód od Saltillo) 540m (Eberth i in., 2004)</ref>
|klimat = ciepły i wilgotny
|litologia = dominują piaskowce i mułowce, rzadko występują wapienie
|typowy =
|grafika = Cerro del Pueblo Coahuila.jpg
|podpis = Osłonięcia skał formacji Cerro del Pueblo w Saltillo.
|mapa =
}}
==Wstęp==
Formacja Cerro del Pueblo położona jest w północno-wschodniej części Meksyku, głównie w stanie Coahuila. Jej osady pochodzą z późnego kampanu.

==Historia badań==
Pierwsze opisanie tej formacji miało miejsce w 1962 roku przez Murray'a i wspólników. Badania przeprowadzone przez zespół Ebertha wykazały zróżnicowanie miąższości tej formacji. Określił również maksymalny wiek tej formacji na ok. 72,5 [[Ma]] (Eberth i in, 2004). Denver Fowler (2017) jeszcze dokładniej wyznaczył ramy czasowe tej formacji na 73,63- 72,74 [[Ma]], bazując na występowaniu określonych gatunków amonitów.

==Geologia==
Formacja Cerro del Pueblo rozciąga się na większość wschodniej części stanu Coahuila. Należy ona do [[grupa|grupy]] [[Difunta]], obejmującej również pobliski stan Chihuahua, znajdującej się w basenie sedymentacyjnym Parras. Jej najniższe warstwy niekomfortowo stykają się ze starszą o ok. 8 milionów lat formacją [[Parras Shale]], której osady pochodzą z wczesnego kampanu, natomiast jej najwyższe warstwy stykają się z młodszą o ok. 2 miliony lat formacją [[Cerro Huerta]], której osady datuje się na środkowy [[mastrycht]]. Jej wiek pokrywa się częściowo z formacjami [[Aguja]] (górne pokłady ogniwa Upper Shale), [[Kirtland]] (najwyższe pokłady ogniwa De-Na-Zin), [[Williams Fork]] (środkowe wastwy), czy [[Wapiti]] (dolne pokłady jednostki 4) (Fowler, 2017). Istnieje również przypuszczenie, że osady powstałe w zachodniej części formacji są starsze od tych powstałych na wschodzie. Osady tej formacji formowały się z prędkością ok. 55 cm na 1000 lat (Eberth i in., 2004). Składa się ona przede wszystkim z piaskowców brzeżno-morskich tworzących klify (podstawa formacji) oraz sekwencji szaro osadzonych piaskowców oraz mułowców. Rzadkim elementem skalnym są wapienie.

==Środowisko==
Na terenie tej formacji w kampanie panował ciepły klimat. W pobliżu lądu znajdowało się płytkie, ciepłe morze (zapewne Morze środkowego Zachodu), które okresowo dotykały zmiany zasolenia. Sam ląd tworzył równinę wybrzeżną poprzecinaną rzekami, których ujścia miały formę delt, na które wpływały pływy morza.

==Fauna==
===Dinozaury===
Fauna dinozaurów formacji Cerro del Pueblo jest bardzo zróżnicowana. Największy udział miały w niej hadrozaurydy i ceratopsydy (co jest wręcz stereotypową cechą większości północnoamerykańskich formacji z kampanu). Rzadziej występowały inne dinozaury ptasiomiedniczne: ankylozaurydy, nodozaurydy i tescelozaurydy. Wśród teropodów z tej formacji prym wiodły parawiale i ornitomimozaury. Stosunkowo częste były również tyranozaurydy.
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="5" align="center" |'''Dinozaury
|-
!Takson
!Miejsce
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
''[[Coahuilasaurus|Coahuilasaurus lipani]]'' <ref>Longrich, N. R., Ramirez Velasco, A. A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A. E., & Serrano-Brañas, C. I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from the Upper Campanian Cerro Del Pueblo Formation, Northern Mexico". Diversity, 16, 531. [[doi:10.3390/d16090531]]</ref>
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente i El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
IGM 6685 - obie kości przedszczękowe, kości zębowe i kości przedzębowe oraz BENC 1/1-007 - lewa kość szczękowa i częściowa kość zębowa
|
[[Saurolophinae|Zaurolofin]] blisko spokrewniony z [[Gryposaurus|grypozaurem]].
|
[[Plik:Life reconstruction of Coahuilasaurus.png|200px]]
|-
|
''[[Labocania#L.aguillonae|Labocania aguillonae]]'' <ref name=Rivera-Sylva2024> Rivera-Sylva, H. E., & Longrich, N. R. (2024). "A New Tyrant Dinosaur from the Late Campanian of Mexico Reveals a Tribe of Southern Tyrannosaurs". Fossil Studies. 2 (4): 245-272. [[doi:10.3390%2Ffossils2040012]]</ref>
|
La Parrita, 54 km na zachód od Saltillo, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 2974 - bardzo fragmentaryczna czaszka oraz szkielet pozaczaszkowy

Materiał przypisany obejmuje CPC 3077 - część lewej kości zębowej oraz CPC 3078-3091 - izolowane zęby (okazy przypisane tymczasowo)
|
Tajemniczy [[Tyrannosaurinae|tyranozauryn]] reprezentujący drugi gatunek labokanii.
|
[[Plik:Labocania aguillonae.png|200px]]
|-
|
''[[Latirhinus|Latirhinus uitslani]]'' <ref>Prieto-Márquez, A., & Serrano Brañas, C. I. (2012). "''Latirhinus uitstlani'', a ‘broad-nosed’ saurolophine hadrosaurid (Dinosauria, Ornithopoda) from the late Campanian (Cretaceous) of northern Mexico". Historical Biology 24, 607-619. [[doi:10.1080/08912963.2012.671311]]</ref><ref>Ramirez-Velasco, A. A., Espinosa-Arrubarrena, L., & Alvarado-Ortega, J. (2021a). "Review of the taxonomic affinities of ''Latirhinus uitstlani'', an emblematic Mexican hadrosaurid". Journal of South American Earth Sciences 103391 [[doi:10.1016/j.jsames.2021.103391]] </ref><ref>Serrano-Brañas, C. I., & Prieto-Márquez, A. (2022). "Taphonomic attributes of the holotype of the lambeosaurine dinosaur ''Latirhinus uitstlani'' from the late Campanian of Mexico: Implications for its phylogenetic systematics". Journal of South American Earth Sciences, 114, 103689. [[doi:10.1016/j.jsames.2021.103689]]</ref>
|
Presa San Antonio kamieniołom SPA 88-9, Parras de la Fuente, Coahuila.
|
IGM 6583 - częściowy szkielet pozaczaszkowy
|
Duży lambeozauryn, dawniej przypisywano do niego więcej materiału kopalnego.
|
[[Plik:Life reconstruction of Latirhinus uitstlani.png|200px]]
|-
|
''[[Mexidracon|Mexidracon longimanus]]'' <ref>Serrano-Brañas, C. I., Espinosa-Chávez, B., de León-Dávila, C., Maccracken, S. A., Barrera-Guevara, D., Torres-Rodríguez, E., & Prieto-Márquez, A. (2025). "A long-handed new ornithomimid dinosaur from the Campanian (Upper Cretaceous) Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". Cretaceous Research: 106087. [[doi:10.1016/j.cretres.2025.106087]]</ref>
|
Coahuila
|
niekompletny szkielet pozaczaszkowy
|
Przedstawiciel [[Ornithomimosauria]] charakteryzujący się długimi kośćmi śródręcza.
|
[[Plik:Mexidracon longimanus.png|200px]]
|-
|
''[[Paraxenisaurus|Paraxenisaurus normalensis]]'' <ref> Serrano-Brañas, C. I., Espinosa-Chávez, B., Augusta Maccracken, S., Gutiérrez-Blando, C., de León-Dávila, C., & Ventura, J.F. (2020). "''Paraxenisaurus normalensis'', a large deinocheirid ornithomimosaur from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous), Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences. 101: Article 102610. [[doi:10.1016/j.jsames.2020.102610]]</ref>
|
Coahuila
|
kilka okazów zachowujących fragmenty kręgosłupa oraz kończyn przednich i tylnych
|
Enigmatyczny teropod, być może pierwszy amerykański deinocheiryd.
|
[[Plik:Paraxenisaurus normalensis as Deinocheirid.jpg|200px]]
|-
|
''[[Tlatolophus|Tlatolophus galorum]]'' <ref>Ramírez-Velasco, Á. A., Aguilar, F. J., Hernández-Rivera, R., Gudiño Maussán, J. L., Rodriguez, M. L., & Alvarado-Ortega, J. (2021b). "''Tlatolophus galorum'', gen. et sp. nov., a parasaurolophini dinosaur from the upper Campanian of the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, northern Mexico". Cretaceous Research 126. 104884. [[doi:10.1016/j.cretres.2021.104884]].</ref>
|
stanowisko Dinopato, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P/147 - prawie kompletna czaszka z żuchwą i elementy szkieletu pozaczaszkowego, z których część obecnie jest w trakcie preparacji.
|
Bardzo duży lambeozauryn blisko spokrewniony z ''[[Parasaurolophus]]''.
|
[[Plik:Reconstruction of Tlatolophus galorum.png|200px]]
|-
|
?[[aff.]] ''[[Utahceratops]]'' <ref name=Loewen2010></ref><ref name=Rivera-Sylva2024></ref>
|
W pobliżu miasteczka Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
CPC 278 - kość oczodołowa z możdżeniem rogu nadoczodołowego i kręg grzbietowy
|
Niediagnostyczny takson.
|-
|
''[[Velafrons|Velafrons coahuilensis]]'' <ref>Gates, T. A., Sampson, S. D., De Jesús, C. R. D., Zanno, L. E., Eberth, D., Hernandez-Rivera, R., Aguillón Martínez, M. C., & Kirkland, J. I. (2007). "''Velafrons coahuilensis'', a new lambeosaurine hadrosaurid (Dinosauria: Ornithopoda) from the late Campanian Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". Journal of Vertebrate Paleontology, 27(4), 917-930</ref><ref name=Ramírez-Velasco2015>Ramírez-Velasco, A. A., & Hernández-Rivera, R. (2015). "Diversity of late cretaceous dinosaurs from Mexico". Boletín Geológico y Minero. 126 (1): 63–108 [https://www.researchgate.net/profile/Angel-Ramirez-Velasco/publication/278018238_Diversity_of_late_cretaceous_dinosaurs_from_Mexico/links/55786c5308ae75363755b2dc/Diversity-of-late-cretaceous-dinosaurs-from-Mexico.pdf]</ref>
<hr>
[[cf.]] ''[[Velafrons]]'' <ref>Rybakiewicz, S., Rivera-Sylva, H.E., Stinnesbeck, W., Frey, E., Guzmán-Gutiérrez, J. R., González, R. V., Nava Rodríguez, R. L., & Padilla-Gutiérrez, J. M. (2019). "Hadrosaurs from Cañada Ancha (Cerro del Pueblo Formation; upper Campanian-?lower Maastrichtian), Coahuila, northeastern Mexico". Cretaceous Research 104, 104199. [[doi:10.1016/j.cretres.2019.104199]]</ref>
|
Cerro de los Dinosaurios kamieniołom 7A, Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
<hr>
Cañada Ancha, Saltillo, Coahuila
|
CPC 59 - elementy czaszki i szkieletu pozaczaszkowego, ponadto kilka innych kości czaszki i żuchwy
<hr>
fragmenty szczęk, w tym 2 lewe kości szczękowe (CPC 904.1 i CPC 2614.1)
|
Duży lambeozauryn. Holotyp pochodzi od osobnika młodocianego.
<hr>
Możliwe, że nowy okaz ''[[Velafrons]]'' (opierając się na budowie kości szczękowych).
|
[[Plik:Life reconstruction of Velafrons coahuilensis.png|200px]]
|-
|
''[[Xenovenator|Xenovenator espinosai]]'' <ref>Aguillón-Martínez, M. C., & Rivera-Sylva, H. E. (2023). "A Troodontid (Theropoda: Troodontidae) Neurocranium from the Cerro del Pueblo Formation (Late Campanian) of Coahuila, Mexico". Paleontología Mexicana, 12(2), 99–105. [[doi:10.22201/igl.05437652e.2023.12.2.352]]</ref><ref>Rivera-Sylva, H.E., Aguillón-Martinez, M.C., Flores-Ventura, J., Sánchez-Uribe, I.E., Guzman-Gutierrez, J.R. & Longrich, N.R. (2026). "A thick-skulled troodontid theropod from the Late Cretaceous of Mexico". Diversity. 18 (1): 38. [[doi:10.3390/d18010038]]</ref>
|
La Parrita, Saltillo, General Cepeda, Coahuila oraz Ejido Trincheras, Saltillo, Parras de la Fuente,
Coahuila
|
CPC 2973 - puszka mózgowa ([[holotyp]]), CPC 3112 - prawa kość czołowa (La Parrita) i CPC 2976 - lewa kość czołowa (Ejido Trincheras)
|
[[Troodontidae|Troodontyd]] o kopulastej głowie, którą prawdopodobnie używał do konkurencji wewnątrzgatunkowej podczas toków.
|
[[Plik:Xenovenator espinosai.png|200px]]
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ankylosauria|ankylozaury]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
<hr>
Dinosaurio Armado, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM (nie podano) - paliczek
<hr>
IGM (nie podano, 2 okazy) - fragment kości udowej i ?osteoderma
|
Niediagnostyczne taksony.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ankylosauridae|ankylozaurydy]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
<hr>
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1867 - osteoderma
<hr>
4 osteodermy (BENC 1/4-0001-0004)
|
Niediagnostyczne taksony.
|-
|
Niezidentyfikowany [[Centrosaurinae|centrozauryn]] <ref name=Loewen2010>Loewen, M. A., Sampson, S. D., Lund, E. K., Farke, A. A., Aguillón-Martínez, M. C., de Leon, C. A., Rodríguez-de la Rosa, R. A., Getty, M. A., & Eberth, D. A. (2010). "Horned dinosaurs (Ornithischia: Ceratopsidae) from the Upper Cretaceous (Campanian) Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". [w:] Ryan, M. J., Chinnery-Allgeier, B. J., & Eberth, D. A. (red.) "New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrell Museum Ceratopsian Symposium, Bloomington", Indiana University Press, 99-116 </ref>
|
W pobliżu miasta Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 279 - częściowa prawa kość łuskowa
|
Potencjalnie nowy takson.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Ceratopsidae|ceratopsydy]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
<hr>
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
<hr>
Cerro de los Dinosaurios M6, General Cepeda, Coahuila
<hr>
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
<hr>
Rincón Colorado (kamieniołom HB), General Cepeda, Coahuila
<hr>
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
<hr>
Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
<hr>
południowo-wschodnia część stanu Coahuila
|
CPC 1874 - możdżeń rogu nosowego
<hr>
SEPCP (nie podano) - kość śródstopia
<hr>
IGM-MG (nie podano) - kość udowa
<hr>
SEPCP 9/699 i 9/785 - 2 zęby
<hr>
IGM-MG (nie podano) - fragment kości łuskowej
<hr>
IGM (nie podano) - kość śródstopia
<hr>
IGM-MG (nie podano) - seria kręgów krzyżowych, 2 przednie końce kości udowych i przedni koniec kości łokciowej
<hr>
?fragmenty kryzy (nie podano)
|
Niediagnostyczne taksony.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Chasmosaurinae|chasmozauryny]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
Niedaleko stanowiska ''[[Coahuilaceratops]]'', General Cepeda, Coahuila
<hr>
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
REG615PF (nie podano, 2 okazy) - 4 możdżenie rogów nadoczodołowych
<hr>
fragmenty czaszki, kręgi i kości kończyn oraz elementy szkieletu pozaczaszkowego osobnika młodocianego (2 okazy, miejsce przechowywania nieznane)
|
Niediagnostyczne taksony.
|-
|
Niezidentyfikowane [[Nodosauridae|nodozaurydy]] <ref name=Ramírez-Velasco2015></ref>
|
El Pelillal, Saltillo, Coahuila
<hr>
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 275 - kręg ogonowy
<hr>
IGM (nie podano) - 2 osteodermy; BENC 3/4-0002 - ząb
|
Niediagnostyczne taksony.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cañada Ancha, Ramos Arizpe, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręgi grzbietowy i ogonowe, obie kości piszczelowe, tylny koniec kości strzałkowej, kość ramieniowa i kość szczękowa.
|
Takson niediagnostyczny. Jedna z kości piszczelowych, ma ślady po ugryzieniu.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Na północ od Saltillo, Saltillo, Coahuila
|
CPC 904 - kręg szyjny, kręgi ogonowe, kość udowa, kość ramieniowa i inne fragmenty szkieletu pozaczaszkowego oraz CPC 905 - kość udowa, obie kości strzałkowe oraz dwa fragmenty kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 1), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) -fragmenty kości zębowych, żebra, kręg ogonowy tylny koniec kości kulszowej, kości śródstopia i paliczki stopy
|
Takson niediagnostyczny. Dawniej oznaczany jako bazalny hadrozauryd.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 7), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - żebra, kręgi szyjne i ogonowe, wyrostki kolczyste, 2 lewe tylne końce łopatek, tylny koniec kości promieniowej, fragmenty obu kości ramieniowych, fragmenty lewej kości biodrowej, fragmenty obu kości łonowych, obie kości udowe, kości strzałkowe, kości piszczelowe, kości skokowe, kości śródręcza, kości śródstopia i paliczki.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0009 - prawa łopatka, kość skokowa i pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Guadalupe, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P (nie podano) - kilka kręgów krzyżowych, seria kręgów ogonowych i inne niewypreparowane elementy szkieletu
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 18/1-0901 - obie częściowe kości szczękowe, kość kwadratowa, częściowa mózgoczaszka, kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, prawa łopatka, obie kości ramieniowe i kości łokciowe, kość śródręcza, obie częściowe kości łonowe, lewa kość udowa, tylny i przedni koniec lewej kości piszczelowej, prawa kość strzałkowa, kość skokowa i kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Stanowisko tropów Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - prawa artykułowana kość szczękowa i kość zębowa, przedni koniec obu kości przedszczękowych i inne elementy szkieletu pozaczaszkowego
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Okolice Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kość krzyżowa z kręgami ogonowymi, obie niekompletne kości ramieniowe, obie kości łokciowe, lewa kość promieniowa, kość śródręcza, fragment kości biodrowej, prawa kość skokowa oraz kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny. Dawniej oznaczony jako zaurolofin.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cañada Ancha, Saltillo, Coahuila
|
elementy szkieletu pozaczaszkowego ( m.in. kręg ogonowy(CPC 904.5) i kość ramieniowa)
|
Prawdopodobnie nowy takson, o ile diagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Parras de la Fuente, Coahuila
|
FCBUANL_2711 - lewa kość biodrowa, prawa kość kulszowa, prawa kość łonowa, częściowa kość krzyżowa, tylny koniec lewej kości udowej, prawa i lewa kość piszczelowa, prawe kości śródstopia II i IV, kręg szyjny i 21 kręgów ogonowych
|
Prawdopodobnie nowy takson, lub możliwe, że nowy okaz ''Velafrons''
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Fraustro, Ramos Arizpe, Coahuila
|
BENC 4/1 0001 - mózgoczaszka i naturalny odlew wewnętrzny mózgu.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 2), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 12 okazów) - lewa kość zębowa, fragmenty żeber, kręgi grzbietowe, krzyżowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, kości kończyn przednich i tylnych, skostniałe ścięgna
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 3), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - żebro, fragment kręgu i inne fragmenty kości, ponadto lewa łopatka, kość łokciowe i kość strzałkowa (kolekcja nieznana)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - żebra, obie kości łokciowe, lewa kość ramieniowa, tylny koniec kości promieniowej, paliczek, kręgi grzbietowe i ogonowe, lewa łopatka i ?kość krucza
|
Takson niediagnostyczny. Niegdyś oznaczony jako lambeozauryn.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Rincón Colorado (Coah 20), General Cepeda, Coahuila
|
MPRC (nie podano) - obie kości udowe i lewa kość piszczelowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Rincón Colorado (Kamieniołom HB), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 4 okazy) - fragment kości zębowej, kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, kości kończyn przednich i tylnych; SEPCP (nie podano, 9 okazów) - kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, kości kończyn przednich i tylnych oraz skostniałe ścięgna
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1868 a-p - 16 zębów, CPC 1869 a-e - 5 fragmentów szczęk, CPC 1870 a-j - 10 kręgów ( w tym jeden grzbietowy i 5 ogonowych), CPC 1871 - kość kulszowa, CPC 2613 - paliczek stopy, CPC 1873a i b - 2 pazury stopy
|
Potencjalnie nowy takson ?lambeozauryna (sądząc po budowie kości kulszowej).
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cañada Ancha, Ramos Arizpe, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kość udowa, kości strzałkowe, kości piszczelowe i fragmenty kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Barril, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7709 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Los Pinos, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - 2 paliczki i kość skokowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręgi grzbietowy, krzyżowy i ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
REG615PF (nie podano) - kręg grzbietowy i kość krzyżowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Stanowisko ceratopsów, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP(nie podano) - kręgi szyjny i grzbietowy, kość krucza, fragmenty kości długich i kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios M6, General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 3 okazy) - 2 kręgi ogonowe i kość piszczelowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 1), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 2 okazy) - fragment kości zębowej, kości udowej i prawa kość piszczelowa; SEPCP (nie podano, 4 okazy) - tylny fragment kości udowej, kości śródstopia, 2 kręgi ogonowe, żebra, 2 paliczki, kość promieniowa i kość zębowa w macierzy skalnej.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 3), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 3 okazy) - paliczek stopy, odciski skóry, fragmenty żeber i kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 4), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragmenty kości czaszki i kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 5), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - 3 kręgi grzbietowe, kilka kręgów ogonowych (przynajmniej 4), kość krzyżowa, paliczki stopy, odciski skóry, fragment kości ramieniowej i tylny koniec kości udowej, trzon kości udowej, częściowa kość krzyżowa i kość długa z odciskami skóry i dwa paliczki ( w macierzy skalnej)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 8), General Cepeda, Coahuila
|
nie podano - odciski skóry z biodra, ogonu i kości kończyn, stowarzyszone z 2 kompletnymi pozostałościami szkieletów
|
Potencjalnie nowy takson.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cruce de los Caminos, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - fragmenty kości miednicy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Carmen (Coah 18), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 9 okazów) - fragmenty kości szczękowych ,fragment kości zębowej, kręg grzbietowy, 2 kręgi ogonowe, fragmenty kręgów ( w tym fragment kręgu ogonowego), 2 kości śródstopia, wyrostek kolczysty kręgu, kość skokowa, 3 paliczki (z czego 2 paliczki stopy) i inne fragmenty kości.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0001 - lewa kość strzałkowa i częściowa lewa kość piszczelowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0006 - 3 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0011 - tylny koniec prawej kości piszczelowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Hedionda Chica, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P/82 - kręgi szyjny i ogonowy, tylny i przedni koniec kości piszczelowej, kość łokciowa i lewa kość udowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręgi szyjne i ogonowe, fragment kości łokciowej, paliczki stopy, kość piszczelowa i kość strzałkowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - tylny koniec kości ramieniowej, fragmenty kości śródstopia oraz 2 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg krzyżowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg szyjny
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - pazur dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Pisicola, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 3/1-0001 - wyrostek kolczysty kręgu
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - odciski skóry i fragmenty kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 19/1-0001 - tylny koniec kości ramieniowej, paliczki stopy, pazur stopy i żebro
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
René 1, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragmenty kręgów i innych kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - skostniałe ścięgna, paliczki ( w tym paliczki stopy), fragment kości zębowej, żebra, wyrostki kolczyste kręgów i kręgi krzyżowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (Coah 20), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 3 okazy) - 2 kręgi grzbietowe, przednie i tylne końce kości ramiennych, trzon, przedni i tylny koniec kości strzałkowych, fragment żebra, 2 kości śródstopia, paliczek i fragmenty kości długich
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (FA), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kość udowa, kość śródstopia i fragmenty kości.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 006), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kości śródręcza i paliczek
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 008), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości zębowej, kręg ogonowy, paliczek i tylny koniec kości ramieniowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 018), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości zębowej i paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 020), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - tylne końce kości śródręcza lub śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 035), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości szczękowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 037), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości szczękowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 040), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano, 11 okazów) - fragmenty żeber, 2 tylne końce kości ramiennych i tylny koniec kości udowej, kręgi, paliczki, fragment kości zębowej, fragment kości śródstopia, paliczki, kość strzałkowa oraz łopatka
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano, 43 okazy) - odciski skóry, kości kończyn przednich i tylnych, kręgi, fragmenty żeber i innych kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Valles de los Tirannos, General Cepeda, Coahuila
|
SECPC (nie podano) - fragment kości zębowej, kręgi oraz fragmenty kości długich
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Dinosaurio Armado, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kręgi grzbietowe i ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Las Pedreras, Parras de la Fuente, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kość biodrowa, kość łokciowa, przedni koniec kości udowej i kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 2 okazy) - lewa kość szczękowa i fragment kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Presa San Antonio (kamieniołom 2), Parras de la Fuente, Coahuila
|
ROM (nie podano) - kości kończyn tylnych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Snak y las Torres, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kręg grzbietowy, 2 kręgi ogonowe i pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwane hadrozaurydy
|
Presa San Antonio (kamieniołom SPA 88-9), Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 12 okazów) - fragmenty kości zębowych, fragmenty kręgów, kręgi, fragmenty miednicy, kości kończyn i innych kości długich, żebra i inne nieokreślone fragmenty
|
Niediagnostyczne taksony lambeozaurynów i zaurolofinów. Dawniej materiał przypisany ''Latirhinus''.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Coahuila
|
BENC 18/1-0001 - liczne elementy czaszki i szkieletu pozaczaszkowego.
|
Prawdopodobnie nowy takson. Jego szczątki prawdopodobnie zostały przeniesione przez morze i stratowane przez inne dinozaury.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1857-1859 i CPC 2612 - 4 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tescelozauryd (parksozauryd)
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1872 - ząb, CPC 1866 - tylny kręg grzbietowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1864 a-o - 15 izolowanych zębów
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 47/742 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
Na północ od Saltillo, Saltillo, Coahuila
|
CPC 912 - ząb i 2 puste kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - krąg ogonowy, fragmenty pazurów i zęba
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - 6 zębów
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/702 i 9/728 - 2 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
La Majada, Saltillo i La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (SEPCP) 16/237 - przedni i tylny kręg ogonowy, obie kości łonowe, prawa kość udowa, prawa kość piszczelowa, przedni koniec prawej kości strzałkowej, tylny koniec lewej kości strzałkowej, kości śródstopia II, III i IV, paliczki palców II, III i IV oraz pazur stopy; SEPCP 16/219 - kość śródstopia IV, paliczki palców II, III i IV; SEPCP 16/221- pazur dłoni i SEPCP 9/770 - tylny koniec kości udowej
|
Prawdopodobnie nowy takson.
|
[[Plik:Esqueleto de Ornithomimus.jpg|200px]]
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
prawa i lewa kość piszczelowa, przedni koniec lewej kości udowej, 2 paliczki stopy, 2 ostatnie paliczki dłoni i kość stopy (SEPCP 47/771-776)
|
Takson niediagnostyczny, niegdyś oznaczony jako cf. ''[[Ornithomimus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Agua de Mula, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 21/2-0006 - paliczek stopy, BENC 21/2-0010- pazur stopy i BENC 21/2-0011 - fragment pazura stopy.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/2-0081 - tylny koniec kości udowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej przypisywany ''[[Struthiomimus]] altus''.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/2-0068 - pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
3 fragmenty kręgów ogonowych (BENC 1/2-0042, 1/2-0045 i 1/2-0053), fragment pazura dłoni (BENC 1/2-0066), fragment paliczka (BENC 1/2-0069), paliczek dłoni (BENC 1/2-0070) oraz 4 fragmenty paliczków dłoni (BENC 1/2-0071-71 i 1/2-0077)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - pazur stopy i 2 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
REG615PF (nie podano) - kręgi grzbietowy i ogonowy, przednie i tylne końce kości śródstopia, tylny koniec kości udowej i paliczki stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Rincón Colorado stanowisko 029, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Rincón Colorado stanowisko 044, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości długiej i 3 kręgi ogonowe (2 artykułowane i 1 izolowany)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid.
|
Coahuila
|
CPC 907 - pazur dłoni, CPC 908 - pazur stopy i CPC 909 - trzeci paliczek palca IV
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Las Águilas, General Cepeda Coahuila
|
CPC 1865 a,b,c, - pazury stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany/e?? cenagnatyd(y)?
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
fragmenty kości piszczelowych : przednie, środkowe i tylne (BENC 18/1-0004, BENC 1/2-0002 i BENC 1/1-0086)
|
Potencjalnie 2 nowe taksony ( 2 morfotypy kości piszczelowych), o ile diagnostyczne.
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 47/745 - ząb z kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 61/729 - pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/644 - ząb z kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany zaurornitolestyn
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
2 zęby (SEPCP 9/624 i 9/700), pazur stopy (CPC 9/725) i 3 pazury dłoni (CPC 9/626, 9/727 i 9/731)
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Saurornitholestes]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany dromeozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1855 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany troodontyd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/778 - ząb
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Troodon]]'' sp..
|-
|
Nienazwany troodontyd
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7710 - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
cf.''[[Richardoestesia]] sp.
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 44/777 - ząb
|
Takson niediagnostyczny, zapewne inny od ''Richardoestesia'', dawniej przypisywany do ''Richardoestesia gilmorei''
|-
|
Nienazwany teropod
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1859 - paliczek dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7711 i 7712 - paliczki ręki, IGM 7713- fragment paliczka stopy, IGM 7714- kręg ogonowy i IGM 7715- fragment paliczka dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Agua de Mula, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 21/2-0001-0005 - 5 fragmentów paliczków, BENC 21/2-0007 i 21/2-0009 - 2 pazury dłoni i BENC 21/2-0012-0015 - fragmenty kręgów ogonowych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Cerro de los Dinosaurios quarry 3, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (niepodane) - przedni koniec kości udowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - kręg ogonowy, szewron i łuk nerwowy
|
Takson niediagnostyczny. Szewron przypisywano przedstawicielowi [[Tetanurae|tetanurów]].
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado (stanowisko 008), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręg
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - paliczek stopy i paliczek dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - fragmenty kości długiej
|
Takson niediagnostyczny. Przypisywany przedstawicielowi [[Ceratosauria|ceratozaurów]]
|}

===Pterozaury===
Ze stanowiska El Pelillal znany jest materiał kopalny pterozaurów oznaczony jako Pterodactyloidea indet. (Rodriguez-de la Rosa i Cevallos-Ferriz, 1997). Natomiast ze stanowiska Las Águilas znany jest fragment kości długiej, również przypisanej do nieokreślonego pterozaura (Rivera-Sylva i in., 2019c). Również w stanowisku Sierra Madre Oriental znaleziono kości pterozaurów (Meyer i in., 2008). Z formacji znany jest również nieokreślony ornitocheiryd (Rivera-Sylva i in., 2019b).

===Krokodyle===
Ze stanowiska Las Águilas znanych jest 5 fragmentów szczęk, 5 kręgów przedogonowych, kręg ogonowy, pazur i osteoderma przypisane krokodylom z grupy Eusuchia (Rivera-Sylva i in., 2019c). Ponadto, ze stanowiska El Pelillal prawdopodobnie odkryte zostały inny przedstawiciel Eusuchia oraz nieokreślony goniofolid (Rodriguez-de la Rosa i Cevallos-Ferriz, 1997)) . W stanowisku Sierra Madre Oriental odkryto czaszkę krokodyla, zaliczonego do rodziny Dyrosauridae (Meyer i in, 2008). Ze stanowiska La Parrita znaleziono izolowany ząb, osteodermy i krąg, przypisane nieokreślonemu krokodylomorfowi oraz osteodermy i fragmenty szczęk przypisane nieokreślonym ''Eusuchia''. Ponadto ''Brachychampsa montana'' jest znana tylko z osteoderm (Rivera-Sylva i in., 2019b).

===Plezjozaury===
Niezidentyfikowany plezjozaur znany jedynie z czterech [[okaz izolowany|izolowanych]] paliczków został opisany ze stanowiska Las Águilas (Rivera-Sylva i in., 2019c).

===Lepidozauromorfy===
Nieokreślony przedstawiciel tego kladu znany jest z fragmentu szczęki (prawdopodobnie kości szczękowej) ze stanowiska Las Águilas (Rivera-Sylva i in., 2019c), natomiast z Rincón Colorado znany z jednego kręgu jest ''Coniophis'' sp.. Znane są również szczątki jaszczurek z rodzin Teiidae, Helodermatidae, Necrosauridae, Anguidae oraz Varanidae i węży z rodziny Aniliidae (Martinez i Carolina, 2010). Ponadto z formacji znany jest również mozazaur, znany z fragmentarycznego szkieletu (Meyer i in., 2008).

===Żółwie===
Żółwie z Cerro del Pueblo są znane z bardzo licznych skamieniałości. Pochodzą one zarówno od żółwi morskich, ziemnowodnych i lądowych.
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|-
! Takson !! Miejsce
|-
|Nieokreślony Trionychidae || El Pellilal
|-
|cf. ''Protochelydra'' sp. || El Pellilal
|-
|cf. ''Hoplochelys'' sp. || El Pellilal
|-
|''Yelmochelys rosarioae''(fragmnetaryczny plastron)|| El Pellilal
|-
|''Compsemys vieta'' || El Pellilal
|-
|''Compsemys'' sp. ( fragmenty karapaksu) || Las Águilas
|-
|Nieokreślony Chelydridae (osteodermy) || Las Águilas
|-
|''Hoplochelys'' sp. (fragment neuralii) || Las Águilas
|-
|''Adocus'' sp. (fragmenty karapaksu) || Las Águilas
|-
|''Neurankylus'' sp. || ?
|-
|Nieokreślony Pleurosternidae (fragmenty karapaksu) || ?
|-
|Nieokreślony Pleurosternidae (fragmenty karapaksu) || ?
|-
|Nieokreślony Trionychidae (fragmenty osteoderm) || Las Águilas
|-
|''Mexichelys coahuilaensis'' (liczne fragmenty szkieletu) || General Cepada, La Parrita ("Turtle Paradise")
|-
|''Chedighaii hutchisoni ''|| La Parrita (''Turtle Paradise"
|}
===Ssaki===
Znane są liczne nieokreślone multituberkulaty z rodzin Taeniolabidoidae i Cimolomydae oraz torbacze ''Turgidodon'' i ''Pediomys'' (Martinez i Carolina, 2010)

===Ryby===
Nieokreślone Lepisosteidae znane są ze stanowisk Las Águilas (3 łuski i kręg opistoceliczny) i El Pelillal. Ponadto z El Pelillal znamy ''Melvius'' sp., a z Las Águilas nieokreśloną rybę kostnoszkieletową znaną z 2 kręgów amficelicznych (Rodriguez-de la Rosa & Cevallos-Ferriz, 1997; Rivera-Sylva i in., 2019c). Z tej formacji znane są również zęby rekinów (m.in. z rodziny Heterodontidae) (Meyer i in., 2008). Z izolowanego zęba oraz fragmentarycznego rostrum znana jest również krewniaczka dzisiejszych ryb pił ''Schizorhiza stromeri'' (Kirkland i Aguillón-Martínez, 2002).

===Bezkręgowce===
Wśród bezkręgowców z tej formacji ważną rolę pełniły stawonogi. Znane są z niej między innymi ważki różnoskrzydłe, karaczany (''Xonpentla rinconensis'') oraz pająk należący prawdopodobnie do grupy Opisthothelae (spokrewniony m.in. z dzisiejszymi ptasznikami). Zostały one znalezione na głębokości ok. 35-37 m (Cifuentes- Ruiz i in., 2006). Znane są również muszle amonita z rodzaju ''Sphenodiscus'' oraz muszle ślimaków ''Tympanotonus nodosa'', ''Lissapriopis'' sp. oraz muszle ostryg (''Flamingostrea'' sp.) i małży (cf. ''Inoceramus vamuxemi).

===Skamieniałości śladowe===
Z Cerro del Pueblo znamy również tropy dinozaurów. Stanowiska, w których znaleziono tropy to Las Águilas (tropy hadrozaurydów [dwunożne i czworonożne], tyranozaurydów oraz ornitomimidów), "El hadrosaurio borracho" ("pijany hadrozaur") (długie tropy hadrozaurydów i kilka śladów po teropodach), Sierra Madre Oriental (ogromne dwupalczaste tropy deinonychozaurów) (Meyer i in., 2008), La Parrita (również tropy hadrozaurydów) (Rodriguez-de la Rosa, 2005) oraz Porvenir de Jalpa (ślady tetanurów [?tyranozaurydów], początkowo uznane za tropy ornitopodów) (Rivera-Sylva i in., 2017). Niektóre z nich wskazują one na prawdopodobny stadny tryb życia zwierząt, które je pozostawiły. Ponadto znane są tropy pozostawione przez [[Avialae|awiale]] (Weishampel, 2004), pterozaury (''Pteraichnus'' sp. o wydłużonych odciskach stopy; Rodriguez-de la Rosa, 2003) oraz krokodyle i żółwie (Rodriguez-de la Rosa, 2005).

Inną ciekawą skamieniałością śladową są uszkodzenia kręgów hadrozauryda (w postaci dziur i rowków) zapewne zrobione przez kościożerne owady. Odkryto aż 7 typów takich uszkodzeń, w tym nowy gatunek ''Cubiculum'' (Serrano-Brañas i in., 2018). Kilka lat później opisano nowe ślady drążenia larw chrząszczy z rodziny skórnikowatych (zaklasyfikowanych do ichnotaksonów ''Cuniculichnus seilacheri'', cf. ''Cubiculum cooperi'', ''Cu. atsintli'' oraz nowy ichnotakson ''Cu. subcorticalis'') żerujących na pozostałościach zaurolofinów leżących ok. 20-30 dni. Owe larwy tworzyły systemy komór wewnątrz kości hadrozaurydów, aby ze sobą nie konkurować (Venegas-Gómez i in., 2024). Oprócz nich znaleziono również ślady bytowania małży z grupy świdrowców ''Teredolites longissimus'' (Serrano-Brañas i in., 2019). Z tej formacji znane są również koprolity (Weishampel, 2004)

==Flora==
Z formacji Cerro del Pueblo znane są liczne rośliny okrytonasienne. Ich materiał kopalny obejmuje m.in., kwiaty oraz owoce. Analizy palinologiczne oraz badania zawartości koprolitów wskazują, że miejscową florę można określić jako tropikalną.

==Bibliografia==

Brinkman, D., Aquillon-Martinez, M.C., Dávila, C.A.L., Jamniczky, H., Eberth, D.A. i Colbert, M. (2009). "Euclastes coahuilaensis sp. nov., a basal cheloniid turtle from the late Campanian Cerro del Pueblo Formation of Coahuila State, Mexico". PaleoBios. 28 (3): 76–88.

Brinkman, D., Aquillon-Martinez, M.C., Hutchinson, J.H. i Brown, C.M. (2016)."Yelmochelys rosarioae gen. et sp. nov., a stem kinosternid (testudines; Kinosternidae) from the late Cretaceous of Coahuila, Mexico". PaleoBios 33: 1-20. [[https://escholarship.org/uc/item/3fn6q3f7]]

Brinkman, D. i Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2006). "Nonmarine turtles from the Cerro del Pueblo Formation (Campanian), Coahuila State, Mexico". [w]: Lucas, S.G. & Sullivan, R.M. (red.) "Late Cretaceous Vertebrates from the Western Interior" Bulletin 35, New Mexico Museum of Natural History & Science, a Division of the Department Of Cultural Affairs.

Cifuentes-Ruiz, P., Vršanký, P., Vega, F.J., Cevallos-Ferriz, S.R.S., González-Soriano, E. i Delgado-de Jesús, C.R. (2006) "Campanian terrestrial arthropods from the Cerro del Pueblo Formation, Difunta Group in northeastern Mexico''. Geologica Carpathica 57 (5): 347-354.[[https://www.researchgate.net/profile/Sergio-Cevallos-Ferriz/publication/287514809_Campanian_terrestrial_arthropods_from_the_Cerro_del_Pueblo_Formation_Difunta_Group_in_northeastern_Mexico/links/56abcd7e08ae19a385115683/Campanian-terrestrial-arthropods-from-the-Cerro-del-Pueblo-Formation-Difunta-Group-in-northeastern-Mexico.pdf?_sg%5B0%5D=started_experiment_milestone&origin=journalDetail]]

Eberth, D.A., Delgado-de Jesús, C.R., Lerbekmo, J.F., Brinkman, D.B., Rodríguez-de la Rosa, R.A. i Sampson, S.D. (2004)."Cerro del Pueblo Fm (Difunta Group, Upper Cretaceous), Parras Basin, southern Coahuila, Mexico: reference sections, age, and correlation". Revista mexicana de ciencias geológicas 21 (3): 335-352 [[https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=1029306]]

Fowler, D.A. (2017) "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America". PLOS ONE. 12 (11): e018842 [[https://doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0188426]]

Kirkland, J.I. i Aguillón-Martínez, M.C. (2002). "Schizorhiza: a unique sawfish paradigm from the Difunta Group, Coahuila, Mexico". Revista Mexicana de Ciencias Geológicas, v. 19, núm. 1, 2002 str: 16-24 [[https://www.redalyc.org/pdf/572/57219102.pdf]]

Martinez, A . i Carolina, M. (2010). "Fossil vertebrates from the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico, and the distribution of Late Campanian (Cretaceous) terrestrial vertebrate faunas". Dysertacja naukowa, Southern Methodist University ProQuest Dissertations Publishing.

Meyer, C.A., Frey, E.D. i Thüring, B. (2008). "The pitfalls of interpreting incomplete dinosaur trackways – an example of a dromaeosaurid trackway from the late Cretacaous of the Sierra Madre Oriental (Cerro del Pueblo formation, late Campanian; Parras Basin, Coahuila, NE Mexico)". [w]: 6TH MEETING OF THE EUROPEAN ASSOCIATION OF VERTEBRATE PALAEONTOLOGISTS SPIŠSKÁ NOVÁ VES, SLOVAK REPUBLIC 30TH JUNE – 5TH JULY 2008 VOLUME OF ABSTRACTS

Murray, G.E., Weidie, A.E. Jr., Boyd, D.R., Forde, R.H. iLewis, P.D. Jr., (1962). "Formational divisions of Difunta Group, Parras Basin,Coahuila and Nuevo León, Mexico".: American Association of Petroleum Geologists, Bulletin , 46, 374–383.

Parham, J.F. i Pyenson, N.D. (2010). "New Sea Turtle from the Miocene of Peru and the Iterative Evolution of Feeding Ecomorphologies since the Cretaceous". Journal of Paleontology. 84 (2): 231–247

Reyna-Hernández, R.A., Rivera-Sylva, H.E., Silva-Martínez, L.E. i Guzman-Gutiérrez, J.R. (2021). A large hadrosaurid dinosaur from Presa San Antonio, Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico. Acta Palaeontologica Polonica 66 (Supplement to 3): S101–S110. [[https://www.app.pan.pl/article/item/app008312020.html]]

Rivera-Sylva, H.E., Barrón-Ortíz, C.I., González, R.V., Nava Rodríguez, R.L., Guzmán-Gutiérrez, J.R., Valdez, F.C. i de Léon Dávila, C. (2019a). "Preliminary assessment of hadrosaur dental microwear from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous: Campanian) of Coahuila, northeastern Mexico". Paleontología Mexicana 8 (1): 17-28. [[https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/83441161/488-libre.pdf?1649429877=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DPreliminary_assessment_of_hadrosaur_dent.pdf&Expires=1691836938&Signature=gimSawRI0ZL3RQapdxvI124wMUa9uMl8HOhrBCXV4L44CTJxwsRI1RPCFJEhY9ipe1XSioy1Q6W9LePfb4vfwz48YB5NrmKx6BK5wFaQjGT9TjoEQ6oLSmQAYibRFujJrByppaLOy4DrkM3hageQRC9zejJJWSYu-Rb0UBplHQkm31fk~FUikcZO4AJIgSOL-WxLh~wDpXq~10itcVlcmv1kwVyD1IiV2SfmpSHrEECheZ5xbinwvB48EXyiNneecH97~qRQll70Hxxt798QxSjOmRcZO4vpjecF-rPhconQGKosa3ygCO7Bmv9ilgLIqbuYKypsIhuAsoOAVmOc4w__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA]]

Rivera-Sylva, H.E., Carbot-Chanona, G., Vivas-González, R., Nava Rodríguez, R.L. i Cabral-Valdéz, F. (2019b). "The first crocodyliforms remains from La Parrita locality, Cerro del Pueblo Formation (Campanian), Coahuila, Mexico". Boletín de la Sociedad Geológica Mexicana 71 (3) [[https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1405-33222019000300727#B15]]

Rivera-Sylva, H.E., Frey, E., Schulp, A.S., C.A., Thüring, B.; Stinnesbeck, W. i Valentin Vanhecke, V.(2018). "Late Campanian theropod trackways from Porvenir de Jalpa, Coahuila, Mexico". Palæovertebrata. 41 (2): e1

Rivera-Sylva, H.E., Frey, E., Stinnesbeck, W., Amezcua Torres, N. i Flores Huerta, D. (2019c) "Terrestrial vertebrate paleocommunities from the Cerro del Pueblo Formation (Late Cretaceous; Late Campanian) at Las Águilas, Coahuila, Mexico" PaleoVertebrata 42 (2)[[http://dx.doi.org/10.18563/pv.42.2.e1]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2003). "Pterosaur tracks from the latest Campanian Cerro del Pueblo Formation of southeastern Coahuila, Mexico". Geological Society, London, Special Publications 217: 275-282. [[https://doi.org/10.1144/GSL.SP.2003.217.01.16]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2005) "Hadrosaurian footprints from the late Cretaceous Cerro del Pueblo formation of Coahuila, Mwxico". [w]:Díaz-Martínez, E. i Rábano, I> (red.), 4th European Meeting on the Palaeontology and Stratigraphy of Latin America Cuadernos del Museo Geominero, nº 8. Instituto Geológico y Minero de España, Madrid, 2007. ISBN 978-84-7840-707-1© Instituto Geológico y Minero de España [[https://doc.rero.ch/record/16669/files/PAL_E2627.pdf]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. i Cevallos-Ferriz, S.R.S. (1998). "Vertebrates of the El Pelillal locality (Campanian, Cerro Del Pueblo Formation), southeastern Coahuila, Mexico" Journal of Vertebrate Paleontology 18 (4): 751-764 [[https://doi.org/10.1080/02724634.1998.10011104]]

Serrano-Brañas, C.I. i Espinosa-Chávez, B. (2017). "Taphonomic history of a ‘duck-bill’ dinosaur (Dinosauria: Ornithopoda) from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous, Campanian) Coahuila, Mexico: Preservational and paleoecological implications". Cretaceous Research 74: 165-174 [[https://doi.org/10.1016/j.cretres.2017.02.022]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B. i Maccracken, S.A. (2018). "Insect damage in dinosaur bones from the Cerro del Pueblo Formation (Late Cretaceous, Campanian) Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences 86:353-365. [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2018.07.002]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B. i Maccracken, S.A. (2019). "Teredolites trace fossils in log-grounds from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous) of the state of Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences 95. [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2019.102316]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B., Maccracken, S.A., Guevara,D.B., Torres-Rodríguez, E. (2022). "First record of caenagnathid dinosaurs (Theropoda, Oviraptorosauria) from the Cerro del Pueblo Formation (Campanian, Upper Cretaceous), Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences. 119: 104046 [[https://doi.org/10.1016%2Fj.jsames.2022.104046]]

Venegas-Gómes, C., Ortega-Flores, B., Estrada-Ruiz, E., Pérez-Crespo, V.A. i Aguilar-Arellano, F.J. (2024). "Ichnological records associated with dermestid beetles in dinosaur bones from Lala's Place (Maastrichtian), Ramos Arizpe, Coahuila, Mexico, and their taphonomic implications". Journal of South American Earth Sciences. 147: 105110 [https://doi.org/10.1016/j.jsames.2024.105110]

Weishampel, D.B. (2004). "Dinosaur distribution".[w]: D. B. Weishampel, H. Osmolska, and P. Dodson (red.), The Dinosauria (2nd edition). University of California Press, Berkeley 259-322
<references/>

[[Kategoria:Formacje]]
[[Kategoria:Formacje kredowe]]
[[Kategoria:Formacje Ameryki Północnej]]
[[Kategoria:Formacje Meksyku]]

2026

2026-07-03T14:50:20Z

Paweł:

{{Szablon:202X}}

==Wydarzenia==
*21 lutego zmarł [[Hans-Dieter Sues]], amerykański paleontolog zajmujący się m.in. badaniem mezozoicznych oraz paleozoicznych kręgowców
*23 czerwca zmarł [[Khishigjav Tsogtbaatar]], mongolski paleontolog specjalizujący się w badaniach nad dinozaurami, ich systematyką, ewolucją oraz paleobiogeografią
*2 lipca zmarł [[Yuri Bolotsky]], rosyjski paleontolog znany z m.in. z opisania ''[[Amurosaurus]]'' i ''[[Olorotitan]]''

==Dinosauria==
{{Szablon:Pomoc_spis}}
W 2026 roku opisano '''24''' nowych [[nazwa|nazwy]] [[Dinosauria|dinozaurów]] ('''20''' nowych [[rodzaj|rodzajów]] i '''19''' nowych gatunków i 1 nową [[kombinacja|kombinację]]).

Obecnie wszystkie uznawane są za [[Takson ważny|ważne]] [[takson]]y nieptasich dinozaurów.

{| class="sortable"
|-
! width="200px"|Nazwa
! Autorzy
! width="185px"|Klasyfikacja
! Kraj
! width="100px"|Wiek
!width="250px" class=unsortable|Uwagi
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Bicharracosaurus|{{U|Bicharracosaurus dionidei}}]]'''''
|{{Kpt|Reutter, Carballido, Windholz, Pol & [[Rauhut]]}}, 2026
|[[Sauropoda]]: ?[[Brachiosauridae]]
|[[Argentyna]]
|{{pJura}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Changzhousaurus |{{U|Changzhousaurus sinensis}}]]'''''
|{{Kpt|[[Xu]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Paraves]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Corythosaurus|Corythosaurus stebingeri]]'''''
|({{Kpt|[[Currie]] & [[Horner]]}}, [[1994]]) {{Kpt|Brown & Shape, 2026}}
|[[Ornithopoda]]: [[Hadrosauridae]]
|[[USA]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''[[Hypacrosaurus]] stebingeri''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Cryptarcus|{{U|Cryptarcus}} russelli]]'''''
|({{Kpt|[[Sternberg]], [[1940]]}}) {{Kpt|Holmes, Mallon, [[Ryan]] & [[Evans]]}}, 2026
|[[Ceratopsia]]: [[Chasmosaurinae]]
|[[Kanada]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''[[Chasmosaurus]] russelli''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Dasosaurus|{{U|Dasosaurus tocantinensis}}]]'''''
|{{Kpt|Mayer, Silva Junior, Kerber, Navarro, Bandeira, Cisneros, Sousa, Pereira, Medeiros, Lindoso, Cavalcanti Neto, Ghilardi, Aureliano, Godoy, Ferreira & [[Langer]]}}, 2026
|[[Sauropoda]]: [[Somphospondyli]]
|[[Brazylia]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Doolysaurus|{{U|Doolysaurus huhmini}}]]'''''
|{{Kpt|Jung, Kim, Jo & Clarke}}, 2026
|[[Ornithischia]]: [[Thescelosauridae]]
|[[Korea Południowa]]
|{{sKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Eopinacosaurus|{{U|Eopinacosaurus}} mephistocephalus]]'''''
|({{Kpt|[[Godefroit]], [[Pereda Superbiola]], [[Li]] & [[Dong]], [[1999]]}}) {{Kpt|Penkalski}}, 2026
|[[Thyreophora]]: [[Ankylosauridae]]
|[[Chiny]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''[[Pinacosaurus]] mephistocephalus''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Ferenceratops|{{U|Ferenceratops}} shqiperorum]]'''''
|({{Kpt|[[Weishampel]], Jianu, Csiki & Norman, 2003}}) {{Kpt|[[Maidment]], Butler, [[Brusatte]], Meade, Augustin, Csiki-Sava & Ősi}}, 2026
|?[[Ceratopsia]]: ?[[Ceratopsoidea]]
|[[Rumunia]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''[[Zalmoxes]] shqiperorum''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Foskeia|{{U|Foskeia pelendonum}}]]'''''
|{{Kpt|Dieudonné, Becerra, Zanesco, Tortosa, Cruzado-Caballero, Stein & Fernández-Baldor}}, 2026
|[[Ornithopoda]]: [[Iguanodontia]]
|[[Hiszpania]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Gongshuilong|{{U|Gongshuilong fanwei}}]]'''''
|{{Kpt|Yao, Qiu, Yu, Yang, Wang, Cao, Zhao, Xu, Shi, Lou, Zeng, Lu, Wu, [[Xu]], Han & Xing}}, 2026
|[[Ornithopoda]]: [[Hadrosauridae]]
|[[Chiny]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Haolong|{{U|Haolong dongi}}]]'''''
|{{Kpt|Huang, Wu, Mao, Bertozzo, Dhouailly, Robin, Pittman, Kaye, Manucci, He, Wang & [[Godefroit]]}}, 2026
|[[Ornithopoda]]: [[Iguanodontia]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Jian|{{U|Jian changmaensis}}]]'''''
|{{Kpt|Zhou, Lamanna, Poust, Li, You & [[O'Connor]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Dromaeosauridae]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Kank|{{U|Kank australis}}]]'''''
|{{Kpt|Motta, Aranciaga Rolando, Rozadilla, Agnolín, Brissón Egli, Álvarez Herrera, Chimento, Lo Coco, Tsuihiji, Manabe, Pol & [[Novas]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Unenlagiidae]]
|[[Argentyna]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Kryptohadros |{{U|Kryptohadros kallaiae }}]]'''''
|{{Kpt|Magyar, Ősi, Csiki-Sava, Budai & Botfalvai}}, 2026
|[[Ornithopoda]]: [[Hadrosauroidea]]
|[[Rumunia]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Nagatitan|{{U|Nagatitan chaiyaphumensis}}]]'''''
|{{Kpt|Sethapanichsakul, Khansubha, Manitkoon, Hanta, Mannion & [[Upchurch]]}}, 2026
|[[Sauropoda]]: [[Somphospondyli]]
|[[Tajlandia]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Phosphatotitan|{{U|Phosphatotitan khouribgaensis}}]]'''''
|{{Kpt|[[Longrich]], Pérez-Moreno, Díez Díaz, Pereda-Suberbiola, Bardet & Jalil}}, 2026
|[[Sauropoda]]: [[Titanosauria]]
|[[Maroko]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Pinacosaurus|Pinacosaurus {{U|hilwitnorum}}]]'''''
|{{Kpt|Penkalski}}, 2026
|[[Thyreophora]]: [[Ankylosauridae]]
|[[Mongolia]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Ptychotherates|{{U|Ptychotherates bucculentus}}]]'''''
|{{Kpt|Srivastava & Nesbitt}}, 2026
|[[Saurischia]]: [[Herrerasauria]]
|[[USA]]
|{{pTrias}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Spinosaurus|Spinosaurus {{U|mirabilis}}]]'''''
|{{Kpt|[[Sereno]], Vidal, Myhrvold, Johnson-Ransom, Ciudad Real, Baumgart, Sánchez Fontela, Green, Saitta, Adamou, Bop, Keillor, Fitzgerald, Dutheil, Laroche, Demers-Potvin, Simarro, Gascó-Lluna, Lázaro, Gamonal, Beightol, Reneleau, Vautrin, Bertozzo, Granados, Kinney-Broderick, Mallon, Lindoso & Ramezani}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Spinosauridae]]
|[[Niger]]
|{{pKreda}}
|Drugi ważny gatunek ''[[Spinosaurus]]''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Xenovenator|{{U|Xenovenator espinosai}}]]'''''
|{{Kpt|[[Rivera-Sylva]], Aguillón-Martinez, Flores-Ventura, Sánchez-Uribe, Guzman-Gutierrez & [[Longrich]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Troodontidae]]
|[[Meksyk]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Xenovenator|{{U|Xenovenator}}? robustus]]'''''
|{{Kpt|({{Kpt|[[Robert Sullivan|Sullivan]], [[2006]]) [[Rivera-Sylva]], Aguillón-Martinez, Flores-Ventura, Sánchez-Uribe, Guzman-Gutierrez & [[Longrich]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Troodontidae]]
|[[USA]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''"[[Saurornitholestes]]" robustus.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Xiangyunloong|{{U|Xiangyunloong fengming}}]]'''''
|{{Kpt|Hu, Wang, Mo, Zhang, Zeng, Wang, Sun, Dong, Guan, Liu, Zhang, Bing, Wang & You}}, 2026
|[[Sauropodomorpha]]
|[[Chiny]]
|{{wJura}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Yantaloong|{{U|Yantaloong lini}}]]'''''
|{{Kpt|Zhang, Wang, Wang, Wang, Wang, Wang, Zou, Dong, Su, Jiang, Wang & You}}, 2026
|[[Sauropoda]]: ?[[Turiasauria]]
|[[Chiny]]
|{{sJura}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Yeneen|{{U|Yeneen houssayi}}]]'''''
|{{Kpt|[[Filippi]], Bellardini, Carballido, Méndez & [[Garrido]]}}, 2026
|[[Sauropoda]]: [[Titanosauria]]
|[[Argentyna]]
|{{pKreda}}
|}

==Mezozoiczne [[Avialae]]==
{| class="sortable"
|-
! width="200px"|Nazwa
! Autorzy
! width="185px"|Klasyfikacja
! Kraj
! width="100px"|Wiek
!width="250px" class=unsortable|Uwagi
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Gorgonavis|{{U|Gorgonavis alcyone}}]]'''''
|{{Kpt|Nebreda, [[Chiappe]], Navalón, Terol, Serrano, Buscalioni & Marugán-Lobón}}, 2026
|[[Ornithothoraces]]: [[Enantiornithes]]
|[[Hiszpania]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Kunpengornis|{{U|Kunpengornis anhuimusei}}]]'''''
|{{Kpt|Huang, Wang, [[Cau]], Mao, Liu & Wang}}, 2026
|[[Ornithothoraces]]: [[Euornithes]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Plumadraco|{{U|Plumadraco bankoorum}}]]'''''
|{{Kpt|Clark, [[O'Connor]], Wang, Wang, Pruett-Jones, Zhang, Wang, Zheng & Zhou}}, 2026
|[[Ornithothoraces]]: [[Enantiornithes]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Pujatopouli|{{U|Pujatopouli soberana}}]]'''''
|{{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Gelfo, Paulina Carabajal, Bona & Acosta Burlaille, 2026}}
|[[Ornithothoraces]]: [[Neornithes]]
|[[Antarktyda]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Vegavis|Vegavis {{U|geitononesos}}]]'''''
|{{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Paulina-Carabajal, Bona & Vega, 2026}}
|[[Ornithothoraces]]: ?[[Neornithes]]
|[[Antarktyda]]
|{{pKreda}}
|Drugi ważny gatunek ''[[Vegavis]]''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Vegavis|Vegavis {{U|notopothousa}}]]'''''
|{{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Paulina-Carabajal, Bona & Vega, 2026}}
|[[Ornithothoraces]]: ?[[Neornithes]]
|[[Antarktyda]]
|{{pKreda}}
|Trzeci ważny gatunek ''[[Vegavis]]''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Zhengheornis|{{U|Zhengheornis buyu}}]]'''''
|{{Kpt|Wang, Tang, Deng, Dong, Xu, [[Xu]], Lin, Du, Lin, Chen, Zhang, Zhou}}, 2026
|[[Avialae]]
|[[Chiny]]
|{{pJura}}
|}

Bahariya

2026-07-01T10:48:46Z

Paweł: /* Pterozaury */

{{Formacja
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = Formacja Bahariya
|wiek = {{Występowanie|100|94}}
ok. 100-94 [[Ma]] 
[[późna kreda]] ([[cenoman]])
|miejsce = [[Egipt]] - Oaza Bahariya
|podjednostki =
|underlies = [[formacja|formacje]] [[El Heiz]] i [[El Naqb]]
|overlies =
|miąższość = 90-500 m
|klimat = gorący i wilgotny z okresami suchymi
|litologia = piaskowce, iłowce, mułowce, pyłowce, ropa naftowa, gaz ziemny
|typowy =
|grafika = Bahariya Oasis in Egypt.jpg
|podpis = Zdjęcie przedstawiające wzgórze Gebel el Dist znajdujące się w północnej części Oazy Baharija. Na jej zboczach są widoczne odsłonięcia skał formacji Bahariya. Fot. Ahmedherz [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bahariya_Oasis_in_Egypt.jpg#]
|mapa =
}}
==Wstęp==
Formacja Bahariya to jednostka litologiczna położona na terenie dzisiejszego Egiptu. Powstanie jej osadów datuje się na [[późna kreda| późną kredę]], dokładniej na [[cenoman]].

==Etymologia==
Nazwa formacji wywodzi się od Oazy Baharija znajdującej się w Pustyni Zachodniej, gdzie odsłaniają się jej osady.

==Historia badań==
[[Plik:Ernst Stromer.jpg|thumb|[[Ernst Stromer]] stający obok kości udowej prawdopodobnie należącej do ''[[Bahariasaurus]]''. Źródło: [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Ernst_Stromer.jpg].]]
Pierwsze badania nad mezozoicznymi kręgowcami w Egipcie na początku XX wieku prowadzili niemiecki paleontolog [[Ernst Stromer]] oraz austriacko-węgierski kolekcjoner skamieniałości Richard Markgraf. [[Stromer]] odbył trzy wyprawy do Egiptu (1902, 1903 i 1910) w trakcie których odkrywał nowe stanowiska i zbierał szczątki kręgowców. Podczas trzeciej z nich, w 1911 roku, udał się do oazy Bahariya. Tam odnalazł pierwsze skamieniałości egipskich dinozaurów. W latach 1912-1914 Richard Markgraf prowadził dalsze wykopaliska w Bahariya, gromadząc bogatą kolekcję skamieniałości, w której znajdował się m.in. [[Spinosaurus|spinozaur]]. Markgraf zebrał również szczątki [[Theropoda|teropoda]] oraz [[Sauropoda|zauropoda]], które potem Stromer opisał jako ''[[Carcharodontosaurus|Carcharodontosaurus saharicus]]'' (okaz z Egiptu znany dziś jako ''[[Tameryraptor|Tameryraptor markgrafi]]'') oraz ''[[Aegyptosaurus|Aegyptosaurus baharijensis]]''. Po jego śmierci w 1916 zbiory wciąż stopniowo trafiały do Monachium, aż do 1922 roku. Niestety znaczna część kolekcji Stromera została zniszczona 24 kwietnia 1944 roku podczas bombardowania Monachium przez Królewskie Siły Powietrzne (Royal Air Force). Nowe prace badawcze w formacji Bahariya rozpoczęto w latach 70. i 80. XX wieku przez Uniwersytet Techniczny w Berlinie (Technische Universität Berlin). Później Uniwersytet w Pensylwanii (University of Pennsylvania) zainicjował Bahariya Dinosaur Project, w ramach którego odkryto m.in. ''[[Paralititan|Paralititan stromeri]]''. Ostatnio intensywne badania prowadzi również Uniwersytet w Mansurze zarówno w [[formacja|formacji]] Bahariya, jak i w młodszej formacji [[Quseir]] (Augustin i in., 2023).

==Litologia==
Skały formacji Bahariya gromadziły się w obrębie szelfu kontynentalnego. Powstały one w środowiskach rzecznych przybrzeżnych oraz płytkomorskich. W północnej części formacji skały są pochodzenia morskiego i rzecznego, natomiast w południowej - tylko rzecznego. Osady odkładały się w bardzo wolnym tempie (ok. 200 m w ciągu 3-6 mln lat). Warstwy formacji Bahariya cechują się dużą zmiennością w miąższości oraz licznymi przerwami w osadzaniu. W profilu typowej omawianej jednostki geologicznej (Gebel El-Dist) dominują iłowce, mułowce, pyłowce oraz piaskowce. Charakterystycznym elementem litologii są piaskowce żelaziste, które lokalnie wietrzeją i tworzą twarde skorupy. Piaskowce pochodzą z intensywnie zwietrzałych skał granitowych i gnejsowych powstałych w prekambrze. W formacji Bahariya znajdują się również bogate złoża ropy naftowej i gazu ziemnego (Catuneanu i in., 2006; Khalifa i Catuneanu, 2008; Tanner i Khalifa, 2010; Wanas i Assal, 2021; Shehata i in., 2023).

==Paleośrodowisko==
[[Plik:Bahariya Formation McAfee.jpg|thumb|Rekonstrukcja paleośrodowiska wraz ze zwierzętami odnalezionymi w formacji Bahariya. Autor: Andrew McAfee. Źródło: Salem i in., 2022 [https://royalsocietypublishing.org/doi/10.1098/rsos.220106]]]
Paleośrodowiskiem formacji Bahariya były głównie środowiska rzecznych (delty) oraz obszary przybrzeżne płytkiego pradawnego Morza Tetydy. Wraz z biegiem czasu klimat ulegał zmianom. W dolnej i środkowej części formacji był ciepły i wilgotny, natomiast w górnej bardziej suchy. Średnie opady w przeciągu roku mogły wynosić ok. 2000 mam, choć ta wartość mogła być niższa. W związku z tym roślinność na początku była typowa dla terenów wilgotnych: paprocie, rośliny iglaste (Taxodiaceae, Araucariaceae). Jednak z upływem czasu pojawiała się roślinność tolerująca susze (''Elaterates'', ''Ephedra'' Cheirolepidiaceae). Gorący klimat oraz wysokie stężenie tlenu w cenomanie powodowały również częste pożary roślinności. Najczęściej paliły się paprocie, których zwęglone skamieniałości odnajdywano w dolnej i środkowej części formacji Bahariya. Żywioły powodowały duże spustoszenia wśród ekosystemów lądowych (Abdelhalim i in., 2025; El Afty i in., 2023a; 2019).

==Paleofauna==
Fauna formacji Bahariya wyróżniała się na tle innych obszarów dawnej Gondwany i charakteryzowała się wyjątkowo dużą bioróżnorodnością. Głównymi drapieżnikami żyjącymi w Oazie Baharija były [[Carcharodontosauridae|karcharodontozaurydy]] oraz [[Spinosauridae|spinozaurydy]]. Obok nich żyły mniejsze [[Abelisauroidea|abelizauroidy]]. Zapewne spinozaurydy zajmowały inne nisze ekologiczne niż karcharodontozaurydy, dzięki czemu nie musiały konkurować o pokarm. Według Kellermanna i in. (2025) teropody z formacji Bahariya nie były zbyt blisko spokrewnione z grupą [[Kem Kem]] jak dotychczas sądzono. Z kolei wśród roślinożerców dominowały [[Sauropoda|zauropody]] z grupy Titanosauria. W przestworzach latały pterozaury, a zbiorniki wodne zamieszkały plezjozaury, żółwie, łuskonośne, krokodylomorfy (część z nich również na lądzie), ryby oraz bezkręgowce.

===Dinozaury===
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="4" align="center" |'''Dinozaury
|-
!Takson
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
''[[Aegyptosaurus|Aegyptosaurus baharijensis]]'' <ref>Stromer, E. (1932). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltierreste der Baharîje-Stufe (unterstes Cenoman)". 11. Sauropoda. Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften Mathematisch-naturwissenschaftliche Abteilung, Neue Folge, 10: 1-21.</ref>
|
1912VIII61- częściowy szkielet pozaczaszkowy
|
Przedstawiciel Titanosauria. [[Holotyp]] uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej.
|
[[Plik:Aegyptosaurus LM.png|200px]]
|-
|
''[[Bahariasaurus|Bahariasaurus ingens]]'' <ref name=Stromer1934>Stromer, E. (1934). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman)." 13. Dinosauria. Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Mathematisch-naturwissenschaftliche Abteilung n.f., 22: 1-79</ref><ref>Cau, A., & Paterna, A. (2025). "Beyond the Stromer's Riddle: the impact of lumping and splitting hypotheses on the systematics of the giant predatory dinosaurs from northern Africa". Italian Journal of Geosciences, 144(2), 162-185. [[doi:10.3301/IJG.2025.10]]</ref>
|
kilka okazów
|
Bardzo duży teropod o niepewnej pozycji systematycznej. Cały materiał kopalny uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej.
|
[[Plik:Bahariasaurus vertebra.png|200px]]
|-
|
''[[Paralititan|Paralititan stromeri]]'' <ref>Smith, J. B., Lamanna, M. C., Lacovara, K. J., Dodson, P., Smith, J. R., Poole, J. C., Giegengack, R., & Attia, Y. (2001). "A Giant sauropod dinosaur from an Upper Cretaceous mangrove deposit in Egypt". Science 292 (5522): 1704-1706. [[doi:10.1126/science.1060561]]</ref>
|
CGM 81119 - niekompletny szkielet
|
Tytanozaur mający jedną z najdłuższych znanych kości ramiennych (1,69 m).
|
[[Plik:Paralititan stromeri.jpg|200px]]
|-
|
?''[[Sigilmassasaurus|Sigilmassasaurus brevicollis]]'' <ref name=Stromer1934></ref><ref>Russell, D.A. (1996) "Isolated Dinosaur bones from the Middle Cretaceous of the Tafilalt, Morocco" Bulletin du Museum National d’histoire Naturelle. Section C, Sciences de la terre, Paleontologie, Geologie, Mineralogie, 18, 349-402.</ref><ref>Ibrahim, N., Sereno, P. C., Dal Sasso, C., Maganuco, S., Fabbri, M., Martill, D. M., Zouhri, S., Myhrvold, N. & Iurino, D. A. (2014) "Semiaquatic adaptations in a giant predatory dinosaur" Science, 345(6204), 1613-1616.[[ doi:10.1126/science.1258750]]</ref><ref>Evers, S. W., Rauhut, O. W. M., Milner, A. C., McFeeters, B., & Allain, R. (2015) "A reappraisal of the morphology and systematic position of the theropod dinosaur ''Sigilmassasaurus'' from the “middle” Cretaceous of Morocco" PeerJ, 3, e1323. [[doi:10.7717/peerj.1323]]</ref><ref>Mortimer, M. (online)[https://theropoddatabase.github.io/Megalosauroidea.htm#Spinosaurusaegyptiacus]</ref>
|
IPHG 1922 X 45 - niekompletny szkielet
|
Osobnik ten mógł należeć do ''[[Spinosaurus]]'' lub ''[[Sigilmassasaurus]]''. Skamieniałości uległy zniszczeniu podczas II wojny światowej.
|
[[Plik:Life reconstruction of Sigilmassasaurus brevicollis.png|200px]]
|-
|
''[[Spinosaurus|Spinosaurus aegyptiacus]]'' <ref>Stromer, E. (1915). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 3. Das Original des Theropoden ''Spinosaurus aegyptiacus'' nov. gen., nov. spec". Abhandlungen der Königlich Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Mathematisch-physikalische Klasse, 28, 1-32</ref><ref name=Stromer1934></ref><ref name=Smith2006>Smith, J. B., Lamanna, M. C., Mayr, H., & Lacovara, K. J. (2006). 'New information regarding the holotype of ''Spinosaurus aegyptiacus'' Stromer, 1915". Journal of Paleontology, 80(2), 400-406. [https://www.cambridge.org/core/journals/journal-of-paleontology/article/abs/new-information-regarding-the-holotype-of-spinosaurus-aegyptiacus-stromer-1915/9FDDB86D49787D067B6830F8F4BC0AEB]</ref>
|
dwa okazy
|
Jeden z najbardziej znanych [[Spinosauridae|spinozaurydów]] i jednocześnie wszystkich nieptasich dinozaurów. Materiał kopalny uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej.
|
[[Plik:Life reconstruction of Spinosaurus aegyptiacus.png|200px]]
|-
|
''[[Tameryraptor|Tameryraptor markgrafi]]'' <ref>Stromer, E. (1931). "Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 10. Ein Skelett-Rest von Carcharodontosaurus nov. gen. Abhandlungen der Bayerischen Akademie des Wissenschaften". Mathematisch-naturwissenschaftliche Abteilung, 9, 1-23.</ref><ref>Kellermann, M., Cuesta, E., & Rauhut, O. W. M. (2025). "Re-evaluation of the Bahariya Formation carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) and its implications for allosauroid phylogeny". PLoS ONE 20(1):e0311096. [[doi:10.1371/journal.pone.0311096]]</ref>
|
SNSB-BSPG 1922 X 46 - niekompletny szkielet
|
Okaz ten pierwotnie był zaliczany do ''[[Carcharodontosaurus]]''. [[Holotyp]] uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej.
|
[[Plik:Tameryraptor (life restoration).png|200px]]
|-
|
? Niezidentyfikowany [[Abelisauroidea|abelizauroid]] <ref name=Stromer1934></ref>
|
IPHG 1912 VIII 177, 182 i 193 - kości ramienne
|
Prawdopodobnie dużej wielkości teropod. Potencjalny przedstawiciel [[Abelisauroidea]].
|-
|
Niezidentyfikowany [[Abelisauridae|abelizauryd]] <ref>Salem, B. S., Lamanna, M. C., O'Connor, P. M., El-Qot, G. M., Shaker, F., Thabet, W. A., El-Sayed, S., & Sallam, H. M. (2022). "First definitive record of Abelisauridae (Theropoda: Ceratosauria) from the Cretaceous Bahariya Formation, Bahariya Oasis, Western Desert of Egypt". Royal Society Open Science, 9(6), 220106. [[doi:10.1098/rsos.220106]]</ref>
|
MUVP 477 - dziesiąty kręg szyjny
|
Najstarszy znany [[Abelisauridae|abelizauryd]] z Afryki i pierwszy z omawianej formacji.
|-
|
Niezidentyfikowany ?[[Carcharodontosauridae|karcharodontozauryd]] <ref name=Stromer1934></ref>
|
IPHG 1912 VIII 63 - kręgi i kość śródstopia
|
Potencjalny przedstawiciel [[Carcharodontosauridae]].
|-
|
Niezidentyfikowany [[Theropoda|teropod]] <ref name=Stromer1934></ref><ref>Mortimer, M. (online) [https://theropoddatabase.github.io/Ceratosauria.htm#Elaphrosaurusbambergi]</ref>
|
IPHG 1911 XII 29 - kawałek kości udowej; IPHG 1912 VIII 76 i 192 - obydwie kości piszczelowe
|
Początkowo był przypisany do ''[[Elaphrosaurus]]''. Najprawdopodobniej przedstawiciel [[Tetanurae]]. Materiał kopalny uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej.
|-
|
Niezidentyfikowany tytanozaur <ref>Stromer, E. (1932). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltierreste der Baharîje-Stufe (unterstes Cenoman). 11. Sauropoda". Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften</ref><ref>Mannion, P. D., & Barrett, P. M. (2013). "Additions to the sauropod dinosaur fauna of the Cenomanian (early Late Cretaceous) Kem Kem beds of Morocco: palaeobiogeographical implications of the mid-Cretaceous African sauropod fossil record". Cretaceous Research, 45, 49-59. [[doi:10.1016/j.cretres.2013.07.007]]</ref>
|
łopatka i kręg ogonowy
|
Był początkowo uznawany za [[Dicraeosauridae|dikreozauryda]]. Materiał kopalny uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej.
|}

===Pterozaury===
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="4" align="center" |'''Pterozaury
|-
!Takson
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
Niezidentyfikowany przedstawiciel Ornithocheiriformes <ref name=Salem2023>Salem, B. S. (2023). "Geological and Paleontological Studies on New Pterosaur and Crocodyliform Fossils From the Upper Cretaceous (Cenomanian) Bahariya Formation, Bahariya Oasis, Egypt". (dysertacja doktorska, Ohio University). [https://etd.ohiolink.edu/acprod/odb_etd/etd/r/1501/10?clear=10&p10_accession_num=ohiou1682072225862022]</ref><ref>Salem, B. S., O'Connor, P. M., Lamanna, M. C., Thabet, W. A., El-Sayed, S., & Sallam, H. M. (2026). "The first pterosaur fossil from Egypt". Acta Palaeontologica Polonica. 71 (2): 383–397. [[doi:10.4202/app.01344.2026]]</ref>
|
MUVP 507 - lewy pierwszy paliczek skrzydła
|
Pierwszy znany pterozaur z omawianej formacji.

|}

===Zauropterygi===
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="4" align="center" |'''Zauropterygi
|-
!Takson
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
Niezidentyfikowany przedstawiciel Polycotylidae <ref>Stromer, E. (1935). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E.Stromers in den Wüsten Aegyptens .II. Wirbeltierreste der Baharîje-Stufe (unterstes Cenoman)15. Plesiosauria". Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-naturwissenschaftliche Abteilung 26: 1-55</ref><ref>Cruikshank A. R. I. (1997). "A lower Cretaceous Pliosauroid from South Africa". Annals of the South African Museum. 105: 206-226.</ref><ref name=Ijouiher2016>Ijouiher, J. (2016). "A reconstruction of the palaeoecology and environmental dynamics of the Bahariya Formation of Egypt". PeerJ Preprints 4:e2470v1 [[doi:10.7287/peerj.preprints.2470v1]]</ref><ref>Bunker, G., Martill, D. M., Smith, R. E., Zouhri, S., & Longrich, N. L. (2022). Plesiosaurs from the fluvial Kem Kem Group (mid-Cretaceous) of eastern Morocco and a review of non-marine plesiosaurs. Cretaceous Research, 140, 105310. [[doi:10.1016/j.cretres.2022.105310]]</ref>
|
czaszka
|
Pierwotnie był znany jako ''Leptocleidus capensis'', lecz nie wykazywał cech diagnostycznych rodzaju ''Leptocleidus''.
|
[[Plik:Polycotylid from Morocco.jpg|200px]]
|}

===Krokodylomorfy===
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="4" align="center" |'''Krokodylomorfy
|-
!Takson
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
''Aegyptosuchus peyeri'' <ref>Stromer, E. (1933). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Würsten Ägyptens. II. Wirbeltierreste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman), 12; die procoelen Crocodilia". Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften. Mathematisch-naturwissenschaftliche Abteilung 15: 1-55.</ref><ref name=Smith2006</ref<ref>Holliday, C. M., & Gardner, N. M. (2012). "A new eusuchian crocodyliform with novel cranial integument and its significance for the origin and evolution of Crocodylia". PLoS One, 7(1), e30471. [[doi:10.1371/journal.pone.0030471]]</ref>
|
BSPG 1912 VIII 177 - czaszka
|
Krokodylomorf blisko spokrewniony z ''Aegisuchus''. [[Holotyp]] (BSPG 1912 VIII 177) przetrwał II wojnę światową, niestety materiał przypisany uległ zniszczeniu.
|
[[Plik:Aegyptosuchus peyeri.jpg|200px]]
|-
|
''Libycosuchus brevirostris'' <ref>Ford, T. (online) [http://www.paleofile.com/Mesosuchia/Libycosuchus.asp]</ref><ref name=Smith2006></ref>
|
BSP 1912 VIII 574 - czaszka i 3 kręgi; BSP 1912 VIII 575-578 - kręgi
|
Pierwszy opisany krokodylomorf przez Stromera z omawianej formacji. Materiał kopalny przetrwał II wojnę światową.
|
[[Plik:Libycosuchus brevirostris.jpg|200px]]
|-
|
''Stomatosuchus inermis'' <ref>Stromer, E. (1925). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 7. ''Stomatosuchus inermis'' Stromer, ein schwach bezahnter Krokodilier und 8. Ein Skelettrest des Pristiden ''Onchopristis numidus'' Haug sp". Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Mathematisch-naturwissenschaftliche Abteilung 30(6): 1–22.</ref>
|
czaszka i dwa kręgi ogonowe
|
Duży krokodylomorf osiągający ok. 10 m długości. Materiał kopalny uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej.
|
[[Plik:Stomatosuchus2.jpg|200px]]
|-
|
''Stromerosuchus aegyptiacus'' <ref>Ford, T. (online) [http://www.paleofile.com/Eusuchia/Stromerosuchus.asp]</ref>
|
2 kręgi ogonowe
|
Ten krokodylomorf jest uważany za ''[[nomen dubium]]''.
|-
|
Niezidentyfikowany przedstawiciel Peirosauridae <ref name=Salem2023></ref>
|
MUVP 523 - niekompletna prawa kość zębowa
|
Potencjalnie nowy takson.
|}

===Żółwie===
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="4" align="center" |'''Żółwie
|-
!Takson
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
''Apertotemporalis baharijensis'' <ref>Gaffney, E. S., Tong, H., & Meylan, P. A. (2006). "Evolution of the side-necked turtles: the families Bothremydidae, Euraxemydidae, and Araripemydidae". Bulletin of the American Museum of Natural History, 2006(300), 1-698. </ref>
|
BSPG 1912 VIII 93 - niekompletna czaszka
|
Jedyna znana czaszka uległa zniszczeniu podczas II wojny światowej. Obecnie jest uważany za ''[[nomen dubium]]''.
|
[[Plik:Apertotemporalis restoration.jpg|200px]]
|-
|
[[cf.]] Araripemydidae <ref name=Muhammed2025>Muhammed, A. M., AbdelGawad, M. K., Hirayama, R., Sileem, A., & Aly, M. F. (2025). New materials on the late Cretaceous (Cenomanian) turtles' assemblages from Bahariya Depression, Western Desert, Egypt". Journal of African Earth Sciences, 105786. [[doi:10.1016/j.jafrearsci.2025.105786]]</ref>
|
CGM81182 - fragment kręgu i elementy skorupy
|
Na chwilę obecną niediagnostyczny takson.
|-
|
[[cf.]] Bothremydidae <ref name=Muhammed2025></ref>
|
CGM81190 - prawa kość ramienna; CGM84536 - elementy skorupy i kawałek miednicy
|
Na chwilę obecną niediagnostyczny takson
|-
|
[[cf.]] Chelonioidea <ref name=Muhammed2025></ref>
|
CGM81191 - fragment skorupy
|
Na chwilę obecną niediagnostyczny takson.
|}

===Łuskonośne===
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="3" align="center" |'''Łuskonośne
|-
!Takson
!Materiał kopalny
!Komentarz
|-
|
''Simoliophis'' [[sp.]] <ref>Rage, J. C., & Escuillié, F. (2003). "The Cenomanian: stage of hindlimbed snakes". Carnets de Géologie/Notebooks on Geology, Brest, Article, 1.</ref>
|
kręgi i żebra
|
Jedyny znany wąż morski z omawianej formacji. Część tych szczątków należy do różnych gatunków, w tym co najmniej do jednego nienazwanego.
|}

===Ryby kostnoszkieletowe===
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="4" align="center" |'''Ryby kostnoszkieletowe
|-
!Takson
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
''Bawitius bartheli'' <ref>Grandstaff, B. S., Smith, J. B., Lamanna, M. C., Lacovara, K. J., & Abdel-Ghani, M. S. (2012). "''Bawitius'', gen. nov., a giant polypterid (Osteichthyes, Actinopterygii) from the Upper Cretaceous Bahariya Formation of Egypt". Journal of Vertebrate Paleontology, 32(1), 17-26. [[doi:10.1080/02724634.2012.626823]]</ref>
|
elementy czaszki i łuski
|
Wcześniej był znany jako ''Polypterus bartheli''. Ryba ta osiągała długość ok 3 m.
|
[[Plik:Bawitius restoration.png|200px]]
|-
|
''Ceratodus'' [[sp.]] <ref name=Ijouiher2016></ref>
|
płytki zębowe
|
Nieokreślony gatunek z rodzaju ''Ceratodus''.
|-
|
''Coelodus'' [[sp.]] <ref name=Ijouiher2016></ref>
|
?
|
Nieokreślony gatunek z rodzaju ''Coelodus''.
|-
|
''Enchodus libycus'' <ref name=Smith2006></ref>
|
ząb
|
Okaz ten przetrwał II wojnę światową.
|-
|
''Enchodus'' [[sp.]] <ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
ząb
|
Nieokreślony gatunek z rodzaju ''Enchodus''.
|
[[Plik:Enchodus sp.jpg|200px]]
|-
|
''Lepidotes'' [[sp.]] <ref name=Ijouiher2016></ref>
|
łuski
|
Łuski te mogą należeć do ryb z grupy Polypteridae (np. ''Bawitius'').
|-
|
''Mawsonia libyca'' <ref name=Stromer1936>Stromer, E. (1936). "Ergebnisseder Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. VII. Baharije-Kessel und -Stufemitderen Fauna und Flora. Eineergänzende Zusammenfassung". Abhandlungender Bayerischen Akademieder Wissenschaften, Mathematischnaturwissenschaftliche Abteilung, NeueFolge33, 1-102. </ref><ref>Cupello, C., Batista, T. A., Fragoso, L. G., & Brito, P. M. (2016). "Mawsoniid remains (Sarcopterygii: Actinistia) from the lacustrine Missão Velha formation (Lower Cretaceous) of the Araripe Basin, North-east Brazil". Cretaceous Research, 65, 10-16. [[doi:10.1016/j.cretres.2016.04.009]]</ref><ref>Toriño, P., Soto, M., Perea, D., & de Carvalho, M. S. S. (2021). "New findings of the coelacanth Mawsonia Woodward (Actinistia, Latimerioidei) from the Late Jurassic–Early Cretaceous of Uruguay: Novel anatomical and taxonomic considerations and an emended diagnosis for the genus". Journal of South American Earth Sciences, 107, 103054. [[doi:10.1016/j.jsames.2020.103054]]</ref>
|
elementy czaszki
|
Materiał kopalny uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej. Gatunek mogący być młodszym synonimem ''M. gigas''. Na chwilę obecną ważność '' M. libyca'' jest niepewna.
|-
|
''Neoceratodus africanus'' <ref>Churcher, C. S., & De Iuliis, G. (2001). "A new species of ''Protopterus'' and a revision of ''Ceratodus humei'' (Dipnoi: Ceratodontiformes) from the Late Cretaceous Mut Formation of eastern Dakhleh Oasis, Western desert of Egypt". Palaeontology, 44(2), 305-323. [[doi:10.1111/1475-4983.00181]]</ref> <ref name=Chucher2006></ref> <ref name=Ijouiher2016></ref>
|
wiele osobników
|
Część z tych osobników może reprezentować rodzaj ''Retodus''.
|-
|
''Obaichthys africanus'' <ref>Pimentel, R., Barroso-Barcenilla, F., Berrocal-Casero, M., Callapez, P. M., Ozkaya de Juanas, S., & dos Santos, V. F. (2023). "On the occurrence of the gar ''Obaichthys africanus Grande'' in the Cretaceous of Portugal: palaeoecological and palaeobiogeographical implications". Geosciences, 13(12), 372. [[doi:10.3390/geosciences13120372]]</ref>
|
łuski
|
Łuski tego gatunku dawniej przypisywano do ''Stromerichthys''. Jego szczątki odnaleziono również w Portugalii, Hiszpanii, Francji, Maroku oraz Algerii.
|-
|
''Palaeonotopterus greenwoodi'' <ref name=Ijouiher2016></ref>
|
płytki zębowe
|
Gatunek ten wykazywał podobieństwa w budowie do ''Plethodus''. Nazwa ta powinna być uznana za ''[[nomen conservandum]]''.
|-
|
''Paranogmius doederleini'' <ref>Taverne, L. (2003). "Redescription critique des genres Thryptodus, Pseudothryptodus et Paranogmius, poissons marins (Teleostei, Tselfatiiformes) du Crétacé supérieur des États-Unis, d'Egypte et de Libye". Belgian Journal of Zoology, 133(2), 163-174.</ref>
|
2 niekompletne czaszki i kręgi
|
Duża ryba mierząca ok. 3 m długości.
|
[[Plik:Paranogmius restoration.png|200px]]
|-
|
''Plethodus libycus'' <ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
<hr>
''Plethodus tibniensis'' <ref name=Ijouiher2016></ref>
|
płytki zębowe
|
Materiał kopalny tych ryb uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej, choć jedna płytka zębowa przetrwała. Nazwę te powinny być uznane za ''[[nomen oblitum]]''.
|-
|
''Retodus tuberculatus'' <ref name=Chucher2006>Churcher C. S., De Iuliis, G., & Kleindienst, M. R. (2006). "A new genus for the dipnoan species ''Ceratodus tuberculatus'' Tabaste, 1963". Geodiversitas, 28(4), 635-647.</ref>
|
płytki zębowe
|
Był znany wcześniej jako ''Ceratodus tuberculatus''.
|
[[Plik:Retodus restoration.png|200px]]
|-
|
''Stromerichthys aethiopicus'' <ref name=Stromer1936></ref><ref>Cavin, L., Boudad, L., Tong, H., Läng, E., Tabouelle, J., & Vullo, R. (2015). "Taxonomic composition and trophic structure of the continental bony fish assemblage from the early Late Cretaceous of southeastern Morocco". PLoS One, 10(5), e0125786. [[doi:10.1371/journal.pone.0125786]]</ref>
|
elementy czaszki i łuski
|
[[Holotyp]] uległ zniszczeniu podczas II wojny światowej. Ryba ta okazała się być [[chimera|chimerą]]. [[Holotyp|Okaz typowy]] mógł należeć do ''Bawitius'' oraz przedstawicieli Mawsoniidae, natomiast łuski do bliskich krewnych ''Obaichthys''. Zatem ''Stromerichthys'' jest nieważnym rodzajem.
|-
|
Niezidentyfikowany przedstawiciel Enchodontidae <ref name=Smith2006></ref>
|
zęby
|
Okazy te przetrwały II wojnę światową.
|-
|
Niezidentyfikowany przedstawiciel Ichthyodectidae <ref name=Ijouiher2016></ref>
|
?
|
Wcześniej uważano, że był to przedstawiciel rodzaju ''Saurodon''.
|}

===Ryby chrzęstnoszkieletowe===
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="4" align="center" |'''Ryby chrzęstnoszkieletowe
|-
! Takson
! Materiał kopalny
! Komentarz
! Grafika
|-
|
''Aegyptobatus kuehnei'' <ref name=Werner1989>Werner, C. (1989). "Die Elasmobranchier-Fauna des Gebel Dist Member der Bahariya Formation (Obercenoman) der Oase Bahariya, Ägypten". PalaeoIchthyologica, 5: 1-112. </ref>
|
ząb
|
Przedstawiciel grupy Distobatidae (rekiny).
|-
|
''Asteracanthus aegyptiacus'' <ref name=Stromer1927>Stromer, E. (1927). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (Unterstes Cenoman). 9. Die Plagiostomen mit einem Anhang über Käno- und mesozoische Rückenflossenstacheln von Elasmobranchiern". Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Mathematisch-naturwissenschaftliche Abteilung, Neue Folge 31: 1-64.</ref><ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
kolce głowowe i grzbietowe
|
Rekin mogący być taksonem wątpliwym (''[[nomen dubium]]'').
|-
|
''Baharipristis bastetiae'' <ref name=Werner1989></ref>
|
zęby
|
Przedstawiciel wymarłej grupy Sclerorhynchoidei (płaszczki).
|-
|
''Cretodus longiplicatus'' <ref name=Werner1989></ref><ref>Amalfitano, J., Dalla Vecchia, F. M., Carnevale, G., Fornaciari, E., Roghi, G., & Giusberti, L. (2022). "Morphology and paleobiology of the Late Cretaceous large-sized shark ''Cretodus crassidens'' (Dixon, 1850) (Neoselachii; Lamniformes)". Journal of Paleontology, 96(5), 1166-1188. [[doi:10.1017/jpa.2022.23]]</ref>
|
zęby
|
Rekin mogący być młodszym synonimem ''Cretodus sulcatus''.
|-
|
''Cretolamna appendiculata'' <ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
zęby
|
Przedstawiciel grupy Lamniformes (rekiny).
|-
|
''Distobatus nutiae'' <ref name=Werner1989></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
zęby
|
Przedstawiciel grupy Hybodontidae (rekiny).
|-
|
''Gymnura laterialata'' <ref name=Werner1989></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
ząb
|
Przedstawiciel grupy Gymnuridae (płaszczki).
|-
|
''Haimirichia amonensis'' <ref name=Ijouiher2016></ref><ref>Vullo, R., Guinot, G., & Barbe, G. (2016). "The first articulated specimen of the Cretaceous mackerel shark ''Haimirichia amonensis'' gen. nov. (Haimirichiidae fam. nov.) reveals a novel ecomorphological adaptation within the Lamniformes (Elasmobranchii)". Journal of Systematic Palaeontology, 14(12), 1003-1024. [[doi:10.1080/14772019.2015.1137983]]</ref>
|
zęby
|
Przedstawiciel grupy Lamniformes (rekiny). Gatunek ten został odnaleziony również w Stanach Zjednoczonych, Francji, Hiszpanii, Portugalii, Maroku, Libii, Libanie, Nigerii, Angoli oraz Japonii.
|-
|
''Isidobatus tricarinatus'' <ref name=Werner1989></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
ząb
|
Przedstawiciel grupy Rhinobatidae (płaszczki).
|-
|
''Lamna planidens'' <ref name=Smith2006></ref><ref
|
ząb
|
Przedstawiciel grupy Lamniformes (rekiny).
|-
|
''Marckgrafia lybica'' <ref name=Weiler1935>Weiler, W. (1935). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltierreste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 16. Neue Untersuchungen an den Fischresten". Abhandlungen der Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Mathematisch-naturwissenschaftliche Abteilung, Neue Folge 32: 1–57.</ref><ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
zęby
|
Przedstawiciel wymarłej grupy Sclerorhynchoidei (płaszczki).
|-
|
''Onchopristis numida'' <ref>Stromer, E. (1917). "Ergebnisse der Forschungsreisen Prof. E. Stromers in den Wüsten Ägyptens. II. Wirbeltier-Reste der Baharije-Stufe (unterstes Cenoman). 4: Die Säge des Pristiden ''Onchopristis numidus'' Haug sp. und über die Sägen der Sägehaie". Abhandlungen der Königlich Bayerischen Akademie der Wissenschaften, Mathematisch-Naturwissenschaftliche Abteilung 28: 1-28</ref><ref name=Stromer1927></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
czaszka oraz kręgi
|
Przedstawiciel wymarłej grupy Sclerorhynchoidei, podobnych do dzisiejszych rekinów pił.
|
[[Plik:Onchopristis numida.png|200px]]
|-
|
?''Ptychodus'' [[sp.]] <ref name=Smith2006></ref>
|
ząb
|
Nieokreślony gatunek z rodzaju ''Ptychodus''. Okaz ten przetrwał II wojnę światową.
|-
|
''Ptychotrygon henkeli'' <ref name=Werner1989></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
ząb
|
Przedstawiciel wymarłej grupy Sclerorhynchoidei (płaszczki).
|-
|
''Renpetia labiicarinata'' <ref name=Werner1989></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
ząb
|
Przedstawiciel wymarłej grupy Sclerorhynchoidei (płaszczki).
|-
|
''Rhinoptera'' [[sp.]] <ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
zęby
|
Nieokreślony gatunek z rodzaju ''Rhinoptera''. Przedstawiciel grupy Rhinopteridae (płaszczki).
|-
|
''Scapanorhynchus subulatus'' <ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
zęby
|
Przedstawiciel grupy Lamniformes (rekiny)
|-
|
''Schizorhiza stromeri'' <ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
zęby
|
Przedstawiciel wymarłej grupy Sclerorhynchoidei (płaszczki).
|
[[Plik:Schizorhiza (7992001442).jpg|200px]]
|-
|
''Squalicorax baharijensis'' <ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
zęby
|
Jeden z największych rekinów odnalezionych w omawianej formacji.
|
[[Plik:Squalicorax2DB.jpg|200px]]
|-
|
''Squatina'' [[sp.]] <ref name=Ijouiher2016></ref>
|
?
|
Nieokreślony gatunek z rodzaju ''Squatina''. Przedstawiciel grupy Squatinidae (spodouste).
|-
|
''Tribodus aschersoni'' <ref name=Smith2006></ref><ref name=Ijouiher2016></ref>
|
zęby
|
Przedstawiciel grupy Hybodontiformes (rekiny). Dokładna pozycja systematyczna w obrębie wspomnianej grupy jest niepewna.
|-
|
[[cf.]] ''Trygon'' <ref name=Smith2006></ref>
|
ząb
|
Okaz ten przetrwał II wojnę światową.
|}

===Bezkręgowce===
Znanymi grupami bezkręgowców z formacji Bahariya są ślimaki, koralowce (''Exogyra'' [[sp.]], ''Nucula'' [[sp.]], ''Cardium'' [[sp.]], ''Gastrochaena'' [[sp.]] i ''Ostrea flabellata''), amonity (''Neolobites vibrayeanus'' i ''Baculites'' [[sp.]]), kraby (Necrocarcinidae) oraz małżoraczki (''Amphicytherura sexta'', ''Anticythereis gaensis'', ''Bairdia bassiounii'', ''Bairdia elongata'', ''Bairdia'' [[sp.]] A, ''Bairdia'' [[sp.]] B, ''Brachycythere ledaforma porosa'', ''Bythoceratina avnonensis'', ''Bythoceratina tamarae'', ''Bythocypris eskeri'', ''Cythereis algeriana'', ''Cythereis bicornis levis'', ''Cythereis canteriolata'', ''Cytherella ovata'', ''Cytherella paenovata'', ''Cytherella parallela'', ''Cytherella sulcata'', ''Fabanella'' [[sp.]] A, ''Fabanella'' [[sp.]] B, ''Loxoconcha clinocosta'', ''Loxoconcha fletcheri'', ''Looneyella sohni'', ''Metacytheropteron berbericum'', ''Ovocytheridea caudata'', ''Ovocytheridea producta'', ''Ovocytheridea reniformis'', ''Paracypris acutocaudata'', ''Paracypris angusta'', ''Paracypris mdaouerensis'', ''Paracypris triangularis'', ''Pterigocythere raabi'', ''Veeniacythereis jezzineensis'' i ''Xestoleberis obesa''), które były najbardziej zróżnicowaną grupą stawonogów. Owady były rzadko odnajdywane, choć są znane liście, na których była widoczna ich działalność. Z formacji Bahariya są znane również fragmentaryczne szczątki homarów (Ijouiher, 2016).

==Paleoflora==
[[Plik:Bahariya plants.PNG|thumb|Schemat przedstawiający wybrane morfotypy roślin z formacji Bahariya. Źródło: El Atfy i in., 2023a [https://doi.org/10.1371/journal.pone.0281008]]]
Roślinność formacji Bahariya cechowała się dużą różnorodnością. Znanych jest 30 rodzajów, z czego część z nich należała do megaflory. Część roślin nie została jeszcze w pełni opisana. Obecnie wyróżnia się pięć typów zbiorowisk roślinności. W środowiskach bagiennych dominowały rośliny wodne, takie jak lotosowate (Nelumbonaceae), paprocie wodne (Salviniaceae i Marsileaceae), a także słonolubne jednoliścienne oraz dużo drzew. Roślinność nadrzeczną stanowiły okrytonasienne, prawdopodobnie z paprociami tolerującymi wilgotne podszycia. Na otwartych terenach rosły niskie rośliny, w tym paprocie. Lasy na słabych glebach tworzyły przedstawiciele Araucariaceae, ''Cycadales'', ''Gnetales'', a być może też ''Ginkgoales'' i niektóre rośliny okrytonasienne. Podszycie takich lasów mogły stanowić paprocie zarodnikowe (Anemiaceae), które były zdolne do przetrwania na glebach suchych i ubogich. Z kolei roślinność nadbrzeżna była przystosowana do okresowych zalewów wodami słonymi lub słonawymi. W takich środowiskach dominowały rośliny z rodzaju ''Weichselia'', mogły także rosnąć przedstawiciele Cheirolepidiaceae (znane z pyłku Classopollis) i miłorzęby (''Ginkgoales''). W stanowisku Naqb as Sallam odnaleziono szczątki roślin okrytonasiennych, które zachowały się w osadach zalewowych. Ich obecność wskazuje, że w paleośrodowisku formacji Bahariya dominowały rośliny okrytonasienne (Ijouiher, 2016; El Afty i in., 2023a; 2023b).

Na podstawie dodatkowej analizy flory z omawianej formacji zauważono zależność między trzema zespołami roślinnymi a charakterem osadów. Zespoły laurolistne występowały w piaskowcach, zespoły wodne (m.in. rośliny podobne do lotosów) tworzyły się w okolicach zbiornikach wodnych a zespoły lądowe (np. rośliny podobne do pałki wodnej, paprocie) były związane z mułowcami. Flora Bahariya była podobna do innych z Gondwany, co wskazuje na istnienie dwóch typów stref roślinności: wilgotnej oraz suchej. Jest to zgodne z danymi sedymentologicznymi. Zatem środowisko kształtowało się w strefie klimatu ciepłego i wilgotnego, przerywanego okresami znacznie suchszymi (Coiffard i in., 2025).

==Mikroorganizmy==
Znanymi mikroorganizmami z formacji Bahariya są protisty. Dzielą się one na dwie główne grupy: bruzdnice (''Botryococcus'' [[sp.]], ''Coronifera oceanica'', ''Cyclonephelium edwardsii'', ''Cyclonephelium vannophorum'', ''Dinopterygium cladoides'', ''Exochosphaeridium'' [[sp.]], ''Florentinia cooksoniae'', ''Florentinia mantlii'', ''Florentinia'' [[sp.]], ''Kallosphaeridium'' [[sp.]], ''Mudrongia simplex'', ''Palaeoperidinium cretaceum'', ''Pediastrum'' [[sp.]], ''Peseudoceratium anaphrissum'', ''Peseudoceratium securigerum'', ''Scenedesmus'' [[sp.]], ''Spiniferites'' [[sp.]], ''Subtilisphaera perlucida'', ''Subtilisphaera senegalensis'' i ''Xiphophoridium alatum'') oraz otwornice (''Charentia cuvillieri'', ''Favusella washitensis'', ''Mayncina orbignyi'', ''Rotalipora cushmani'', ''Rotalipora reicheli'', ''Thomasinella aegyptia'', ''Thomasinella fragmentaria'', ''Thomasinella punica'' i ''Whiteinella archaeocretacea'') (Ijouiher, 2016).

==Bibliografia==

Abdelhalim, L. A., Mansour, A., Tahoun, S. S., Abdelrahman, K., & Wagreich, M. (2025). "Paleoenvironmental and paleoclimatic trends during the early-middle Cenomanian in northeastern Africa (Egypt): Insights from palynomorph and palynofacies analyses". Review of Palaeobotany and Palynology, 335, 105297. [[doi:10.1016/j.revpalbo.2025.105297]]

Augustin, F. J., Hartung, J., & Kampouridis, P. (2023). "Dinosaur faunas of Egypt - the Terrestrial Late Cretaceous Vertebrate Record". [w:] Hamimi, Z., Khozyem, H., Adatte, T., Nader, F. H., Oboh-Ikuenobe F., Zobaa, M. K., & El Atfy, H. (red.). "The Phanerozoic Geology and Natural Resources of Egypt". Cham: Springer International Publishing, pp. 253-284

Catuneanu, O., Khalifa, M. A., & Wanas, H. A. (2006). "Sequence stratigraphy of the Lower Cenomanian Bahariya Formation, Bahariya Oasis, Western Desert, Egypt". Sedimentary Geology, 190(1-4), 121-137. [[doi:10.1016/j.sedgeo.2006.05.010]]

Coiffard, C., El Atfy, H., Darwish, M.H., & Mohamed, A. (2025). "A reappraisal of the vegetation from the dinosaur-bearing Bahariya Formation (lower Cenomanian; Cretaceous), Egypt". Swiss Journal of Palaeontology, 144, 57 [[doi:10.1186/s13358-025-00387-0]]

El Atfy, H., Anan, T., Jasper, A., & Uhl, D. (2019). "Repeated occurrence of palaeo-wildfires during deposition of the Bahariya Formation (early Cenomanian) of Egypt". Journal of Palaeogeography, 8(1), 28. [[doi:10.1186/s42501-019-0042-6]]

El Atfy, H., Coiffard, C., El Beialy, S. Y., & Uhl, D. (2023a). "Vegetation and climate change at the southern margin of the Neo-Tethys during the Cenomanian (Late Cretaceous): Evidence from Egypt". PLoS One, 18(1), e0281008. [[doi:10.1371/journal.pone.0281008]]

El Atfy, H., Coiffard, C., Uhl, D., Spiekermann, R., El Khoriby, E. M., Aleraky, H., & Mohamed, A. (2023b). "A new florula dominated by angiosperms from the Cenomanian of Egypt". Cretaceous Research, 149, 105554. [[doi:10.1016/j.cretres.2023.105554]]

Khalifa, M. A., & Catuneanu, O. (2008). "Sedimentology of the fluvial and fluvio-marine facies of the Bahariya Formation (early Cenomanian), Bahariya Oasis, Western Desert, Egypt". Journal of African Earth Sciences, 51(2), 89-103. [[doi:10.1016/j.jafrearsci.2007.12.004]]

Shehata, A. A., Abdel-Fattah, M. I., Hamdan, H. A., & Sarhan, M. A. (2023). "Seismic interpretation and sequence stratigraphic analysis of the Bahariya Formation in the South Umbaraka oilfields (Western Desert, Egypt): insights into reservoir distribution, architecture, and evaluation". Geomechanics and Geophysics for Geo-Energy and Geo-Resources, 9(1), 135. [[doi:10.1007/s40948-023-00673-6]]

Tanner, L. H., & Khalifa, M. A. (2010). "Origin of ferricretes in fluvial-marine deposits of the lower Cenomanian Bahariya formation, Bahariya Oasis, Western Desert, Egypt". Journal of African Earth Sciences, 56(4-5), 179-189. [[doi:10.1016/j.jafrearsci.2009.07.004]]

Wanas, H. A., & Assal, E. M. (2021). "Provenance, tectonic setting and source area-paleoweathering of sandstones of the Bahariya Formation in the Bahariya Oasis, Egypt: An implication to paleoclimate and paleogeography of the southern Neo-Tethys region during Early Cenomanian". Sedimentary Geology, 413, 105822. [[doi:10.1016/j.sedgeo.2020.105822]]
<references/>

[[Kategoria:Formacje]]
[[Kategoria:Formacje kredowe]]
[[Kategoria:Formacje Afryki]]
[[Kategoria:Formacje Egiptu]]

Plik:Aegyptosaurus.png

2026-07-01T07:44:42Z

Paweł: Rekonstrukcja kości ramiennej oraz kości udowej ''Aegyptosaurus''. Autor: IJReid Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aegyptosaurus.png Licencja: CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

== Opis ==
Rekonstrukcja kości ramiennej oraz kości udowej ''Aegyptosaurus''. Autor: IJReid

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aegyptosaurus.png

Licencja: CC BY 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Aegyptosaurus LM.png

2026-07-01T07:42:45Z

Paweł: Hipotetyczna rekonstrukcja przyżyciowa egiptozaura. Autor: Levi Martinez-Reza. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aegyptosaurus_LM.png Licencja: CC BY-SA 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

== Opis ==
Hipotetyczna rekonstrukcja przyżyciowa egiptozaura. Autor: Levi Martinez-Reza.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Aegyptosaurus_LM.png

Licencja: CC BY-SA 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Plik:Bahariya Formation McAfee.jpg

2026-07-01T07:39:58Z

Paweł: Rekonstrukcja paleośrodowiska wraz ze zwierzętami odnalezionymi w formacji Bahariya. Autor: Andrew McAfee. Źródło: Salem, B. S., Lamanna, M. C., O'Connor, P. M., El-Qot, G. M., Shaker, F., Thabet, W. A., El-Sayed, S., & Sallam, H. M. (2022). "Fir...

== Opis ==
Rekonstrukcja paleośrodowiska wraz ze zwierzętami odnalezionymi w formacji Bahariya. Autor: Andrew McAfee.

Źródło: Salem, B. S., Lamanna, M. C., O'Connor, P. M., El-Qot, G. M., Shaker, F., Thabet, W. A., El-Sayed, S., & Sallam, H. M. (2022). "First definitive record of Abelisauridae (Theropoda: Ceratosauria) from the Cretaceous Bahariya Formation, Bahariya Oasis, Western Desert of Egypt". Royal Society Open Science, 9(6), 220106. [[doi:10.1098/rsos.220106]]

Licencja: CC BY-SA 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Coahuilasaurus

2026-07-01T07:16:38Z

Paweł:

{{DISPLAYTITLE:''Coahuilasaurus''}}
{{Opis
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta =
|nazwa = ''Coahuilasaurus'' (koahuilazaur)
|długość = ok. 8 m
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Meksyk]] - Coahuila
([[formacja]] [[Cerro del Pueblo]])
|czas = {{Występowanie|73.5|72.5}}
ok. 73,5-72,5 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ornithopoda]]

[[Iguanodontia]]

[[Hadrosauridae]]

[[Euhadrosauria]]

[[Saurolophinae]]

[[Kritosaurini]]
|grafika = Coahuilasaurus lipani.png
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: Ddinodan [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coahuilasaurus_lipani.png]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Coahuilasaurus'' to rodzaj dużego [[Hadrosauridae|hadrozauryda]] z grupy [[Saurolophinae]] żyjącego na terenie dzisiejszego Meksyku pod koniec epoki późnej kredy.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa oznacza "jaszczur z Coahuila" (stan, w którym znaleziono szczątki tego [[Ornithopoda|ornitopoda]]). Epitet gatunkowy odnosi się do plemienia apaczów Lipani żyjących na terenie tego stanu.

==Materiał kopalny==
[[Plik:Coahuilasaurus (skull reconstruction).png|thumb|Rekonstrukcja czaszki [[holotyp]]owej ''Coahuilasaurus''. Na biało zaznaczono odnalezione kości. Źródło: Longrich i in., 2024 [https://www.mdpi.com/1424-2818/16/9/531].]]
[[Holotyp]] (IGM 6685) to obie kości przedszczękowe, fragmenty k. szczękowych, prawdopodobnie prawy lemiesz, fragment prawej? k. skrzydłowej, k. przedzębowa oraz przednie końce k. zębowych. Okaz ten przypisywany był wcześniej do innego, bardziej znanego zaurolofina, [[Kritosaurus|kritozaura]] i pochodzi z okolicy Presa San Antonio.

Okaz przypisany to BENC 1/1007 obejmujący lewą k. szczękową (1/1007-2; tymczasowo przypisany do tego gatunku) oraz dwa fragmenty k. zębowych (1/1007-1 i 1/1007-3). Szczątki te pochodzą ze stanowiska El Palmar. Wszystkie wspomniane okazy pochodzą ze skał należących do [[formacja|formacji]] [[Cerro del Pueblo]] (późny [[kampan]]).

==Budowa i systematyka==
[[Plik:Life reconstruction of Coahuilasaurus.png|thumb|Rekonstrukcja głowy ''Coahuilasaurus''. Autor: César Díaz Frías. Źródło: [[Longrich]] i in., 2024 [https://www.mdpi.com/2937930].]]
Koahuilazaur prawdopodobnie bardzo przypominał znanego z Kanady i Stanów Zjednoczonych [[Gryposaurus|grypozaura]]. Różnił się od niego detalami w budowie kości przedszczękowej, czy strukturze podniebienia, a podobnie jak grypozaur miał bardzo skręconą w dół kość zębową. Analiza filogenetyczna umieściła go jako bliskiego krewniaka grypozaura i [[Rhinorex|rinoreksa]].

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Coahuilasaurus''}}
| {{Kpt|[[Longrich]], Ramirez Velasco, [[Kirkland]], Bermúdez Torres}} i {{Kpt|Serrano-Brañas}}, [[2024]]
|-
| {{V|''C. lipani''}}
| {{Kpt|[[Longrich]], Ramirez Velasco, [[Kirkland]], Bermúdez Torres}} i {{Kpt|Serrano-Brañas}}, [[2024]]
|}

==Bibliografia==

Longrich, N.R., Ramirez Velasco, A.A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A.E., & Serrano-Brañas, C.I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from the Upper Campanian Cerro Del Pueblo Formation, Northern Mexico". Diversity 2024, 16, 531.


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ornithopoda]]
[[Kategoria:Iguanodontia]]
[[Kategoria:Hadrosauridae]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:Meksyk]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]

Plik:Life reconstruction of Coahuilasaurus.png

2026-07-01T07:14:59Z

Paweł: Rekonstrukcja głowy ''Coahuilasaurus''. Autor: César Díaz Frías Źródło: Longrich, N.R., Ramirez Velasco, A.A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A.E., & Serrano-Brañas, C.I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from...

== Opis ==
Rekonstrukcja głowy ''Coahuilasaurus''. Autor: César Díaz Frías

Źródło: Longrich, N.R., Ramirez Velasco, A.A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A.E., & Serrano-Brañas, C.I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from the Upper Campanian Cerro Del Pueblo Formation, Northern Mexico". Diversity 2024, 16, 531. https://www.mdpi.com/1424-2818/16/9/531

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Coahuilasaurus (skull reconstruction).png

2026-07-01T07:13:16Z

Paweł: /* Opis */

== Opis ==
Rekonstrukcja czaszki [[holotyp]]owej ''Coahuilasaurus''. Na biało zaznaczono odnalezione kości.

Źródło: Longrich, N.R., Ramirez Velasco, A.A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A.E., & Serrano-Brañas, C.I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from the Upper Campanian Cerro Del Pueblo Formation, Northern Mexico". Diversity 2024, 16, 531. https://www.mdpi.com/1424-2818/16/9/531

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Coahuilasaurus (skull reconstruction).png

2026-07-01T07:12:50Z

Paweł: Rekonstrukcja czaszki holotypowej ''Coahuilasaurus''. Źródło: Longrich, N.R., Ramirez Velasco, A.A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A.E., & Serrano-Brañas, C.I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from the Upper...

== Opis ==
Rekonstrukcja czaszki [[holotyp]]owej ''Coahuilasaurus''.

Źródło: Longrich, N.R., Ramirez Velasco, A.A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A.E., & Serrano-Brañas, C.I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from the Upper Campanian Cerro Del Pueblo Formation, Northern Mexico". Diversity 2024, 16, 531. https://www.mdpi.com/1424-2818/16/9/531

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Coahuilasaurus lipani.png

2026-07-01T07:09:33Z

Paweł: Rekonstrukcja ''Coahuilasaurus''. Autor: Connor Ashbridge Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coahuilasaurus_lipani.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Coahuilasaurus''. Autor: Connor Ashbridge

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coahuilasaurus_lipani.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Tlatolophus

2026-07-01T07:07:21Z

Paweł:

{{DISPLAYTITLE:''Tlatolophus''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta = [[Maciej Ziegler]]
|nazwa = ''Tlatolophus'' (tlatolop)
|długość = ok. 12 m
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Meksyk]] - Coahuila
([[formacja]] [[Cerro del Pueblo]])
|czas = {{Występowanie|73.6|72.7}}
ok. 73,6-72,7 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ornithopoda]]

[[Iguanodontia]]

[[Hadrosauridae]]

[[Euhadrosauria]]

[[Lambeosaurinae]]

[[Corythosauria]]

[[Parasaurolophini]]
|grafika = Reconstruction of Tlatolophus galorum.png
|podpis = Porównanie rozmiarów ''Tlatolophus'' z człowiekiem. Autor: Cesar Diaz [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Reconstruction_of_Tlatolophus_galorum.png]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Tlatolophus'' to rodzaj dużego [[Hadrosauridae|hadrozauryda]] z [[klad]]u [[Parasaurolophini]], żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszego Meksyku. Został on nazwany i opisany w 2021 r. przez grupę naukowców, której przewodził Angel Ramirez-Velasco.

==Etymologia==
Nazwa ''Tlatolophus'' pochodzi od azteckiego słowa ''tlatolli'' („słowo”) oraz łacińskiego ''lophus'' („grzebień”). Nawiązuje ona do kształtu grzebienia na czaszce tego zwierzęcia, przypominającego odwrócony przecinek oraz glifowe „słowo”, używane w ikonografii Azteków. Epitet gatunkowy pochodzi od nazwisk dwóch rodzin: Gorza i Lopez, których członkowie mieli swój udział przy wydobyciu szczątków.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (CIC/P/147) to szkielet dużego osobnika, obejmujący prawie kompletną czaszkę z żuchwą oraz elementy szkieletu pozaczaszkowego (m.in. kość krzyżowa, ogon, łopatka, kość biodrowa i udowa). Te ostatnie nie zostały jeszcze dokładnie wypreparowane i będą obiektem przyszłych badań.

==Budowa==
''Tlatolophus'' był dużym zwierzęciem, szacowanym na 12 m długości i ważącym zapewne kilka ton. Jego czaszka mierzyła ponad 65 cm długości i prawie 37 cm wysokości. Była więc stosunkowo wysoka i bardziej przypominała proporcjami czaszki przedstawicieli [[Lambeosaurini]] niż [[Parasaurolophini]]. Z tyłu czaszki wyrastał grzebień, tworzony głównie przez kości przedszczękowe, nieco podobny do grzebienia ''[[Parasaurolophus]]''. Był on wysoki, jajowaty i bocznie spłaszczony, przypominając odwrócony przecinek. ''Tlatolophus'' charakteryzował się też m.in. stosunkowo szeroką kością przedszczękową.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Tlatolophus''}}
| {{Kpt|[[ Angel Ramirez-Velasco|Ramirez-Velasco]], [[Felisa Aguilar|Aguilar]], [[Rene Hernandez-Rivera|Hernandez-Rivera]], [[Jose Luis Gudinho Maussan|Maussan]], [[Marisol Lara Rodriguez|Rodriguez]]}} i {{Kpt|[[ Jesus Alvarado-Ortega|Alvarado-Ortega]]}}, [[2021]]
|-
| {{V|''T. galorum''}}
| {{Kpt|[[ Angel Ramirez-Velasco|Ramirez-Velasco]], [[Felisa Aguilar|Aguilar]], [[Rene Hernandez-Rivera|Hernandez-Rivera]], [[Jose Luis Gudinho Maussan|Maussan]], [[Marisol Lara Rodriguez|Rodriguez]]}} i {{Kpt|[[ Jesus Alvarado-Ortega|Alvarado-Ortega]]}}, [[2021]]
|}

==Bibliografia==
Ramírez-Velasco, Á.A., Aguilar, F J., Hernández-Rivera, R., Gudiño Maussán, J.L., Rodriguez, M. L. & Alvarado-Ortega, J. (2021). "''Tlatolophus galorum'', gen. et sp. nov., a parasaurolophini dinosaur from the upper Campanian of the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, northern Mexico". Cretaceous Research 126. 104884. [[doi:10.1016/j.cretres.2021.104884]].


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ornithopoda]]
[[Kategoria:Iguanodontia]]
[[Kategoria:Hadrosauridae]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:Meksyk]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]

Plik:Reconstruction of Tlatolophus galorum.png

2026-07-01T07:05:53Z

Paweł: Porównanie rozmiarów ''Tlatolophus'' z człowiekiem. Autor: Cesar Diaz Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Reconstruction_of_Tlatolophus_galorum.png Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

== Opis ==
Porównanie rozmiarów ''Tlatolophus'' z człowiekiem. Autor: Cesar Diaz

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Reconstruction_of_Tlatolophus_galorum.png

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Ernst Stromer.jpg

2026-07-01T07:02:52Z

Paweł: Ernst Stromer stający obok kości udowej prawdopodobnie należącej do ''Bahariasaurus''. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ernst_Stromer.jpg Licencja: CC0 https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/deed.en

== Opis ==
[[Ernst Stromer]] stający obok kości udowej prawdopodobnie należącej do ''[[Bahariasaurus]]''.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ernst_Stromer.jpg

Licencja: CC0
https://creativecommons.org/publicdomain/mark/1.0/deed.en

Plik:Bahariya Oasis in Egypt.jpg

2026-07-01T07:00:56Z

Paweł: Zdjęcie przedstawiające wzgórze Gebel el Dist znajdujące się w północnej części Oazy Baharija. Na jej zboczach są widoczne odsłonięcia skał formacji Bahariya. Fot. Ahmedherz Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bahariya_Oas...

== Opis ==
Zdjęcie przedstawiające wzgórze Gebel el Dist znajdujące się w północnej części Oazy Baharija. Na jej zboczach są widoczne odsłonięcia skał formacji Bahariya. Fot. Ahmedherz

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bahariya_Oasis_in_Egypt.jpg

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Cerro Huerta

2026-06-30T16:35:12Z

Paweł: Utworzono nową stronę "{{Formacja |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = Formacja Cerro Huerta |wiek = {{Występowanie|71.5|70.5}} ok. 71,5..."

{{Formacja
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = Formacja Cerro Huerta
|wiek = {{Występowanie|71.5|70.5}}
ok. 71,5-70,5 [[Ma]] 
[[późna kreda]] ([[mastrycht]])
|miejsce = [[Meksyk]] - Coahuila
|podjednostki =
|underlies = [[formacja]] [[Cañón del Tule]]
|overlies = [[formacja]] [[Cerro del Pueblo]]
|miąższość = do 1040 m
|klimat =
|litologia = wapniste łupki ilaste, iłowce, mułowce oraz drobnoziarniste piaskowce
|typowy =
|grafika = Stratigraphic column of Cerro Huerta.png
|podpis = Kolumny stratygraficzne meksykańskich formacji Cerro del Pueblo (po lewej) oraz Cerro Huerta (po prawej). Źródło: Barrera Guevara i in., 2024 [https://www.mdpi.com/2861892]
|mapa =
}}
==Wstęp==
Formacja Cerro Huerta jest położona w północno-wschodniej części Meksyku, głównie w stanie Coahuila. Jej osady są datowane na wczesny [[mastrycht]].

==Litologia==
Formacja Cerro Huerta w dolnej części styka się z [[Cerro del Pueblo]], zaś w górnej - [[Cañón del Tule]]. Jej osady rozciągają się wyłącznie w basenie Parrias. Maksymalna miąższość formacji Cerro Huerta wynosi około 1040 m. Zbudowana jest głównie z czerwonych, zielonych i szarych wapnistych łupków ilastych, iłowców oraz mułowców, a także drobnoziarnistych czerwonych, zielonych i szarych piaskowców. Miejscami występują również przewarstwienia szarych i brunatnych piaskowców, które często zawierały skamieniałości organizmów płytkomorskich (Murray i in., 1962).

==Paleofauna==
[[Plik:Life reconstruction of Coahuilaceratops (cropped).png|thumb|Rekonstrukcja głowy ''Coahuilaceratops''. Źródło: Barrera Guevara i in., 2024 [https://www.mdpi.com/1424-2818/16/7/390]]]
Fauna formacji Cerro Huerta jest słabo poznana. W 2024 roku Barrera Guevara i współpracownicy stwierdzili, że ''[[Coahuilaceratops]]'' jest jednym znanym dinozaurem pochodzącym z formacji Cerro Huerta. Jest on znany z fragmentów czaszki oraz słabo zachowanych elementów pozaczaszkowych. Zobacz również: [[Coahuilaceratops#Materiał kopalny]].

==Bibliografia==

Barrera Guevara, D., Espinosa Chávez, B., Serrano Brañas, C.I., de León Dávila, C., Posada Martinez, D., Freedman Fowler, E., & Fowler, D. (2024). "Stratigraphic Reassessment of the Mexican Chasmosaurine ''Coahuilaceratops magnacuerna'' as the First Diagnostic Dinosaur Remains from the Cerro Huerta Formation (Lower Maastrichtian) Supporting the Southern Origin of the Triceratopsini". Diversity 2024, 16, 390 [[doi:10.3390/ d16070390]]

Loewen, M. A., Sampson, S. D., Lund, E. K., Farke, A. A., Aguillón-Martínez, M. C., de Leon, C. A., Rodríguez-de la Rosa, R. A., Getty, M. A., & Eberth, D. A. (2010). "Horned dinosaurs (Ornithischia: Ceratopsidae) from the Upper Cretaceous (Campanian) Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". [w:] Ryan, M. J., Chinnery-Allgeier, B. J., & Eberth, D. A. (red.) "New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrell Museum Ceratopsian Symposium, Bloomington", Indiana University Press, 99-116

Murray, G. E., Weidie Jr, A. E., Boyd, D. R., Forde, R. H., & Lewis Jr, P. D. (1962). "Formational divisions of Difunta Group, Parras Basin, Coahuila and Nuevo León, Mexico". AAPG Bulletin, 46(3), 374-383. [[doi:10.1306/BC743829-16BE-11D7-8645000102C1865D]]

Ramírez-Velasco, A. A., & Hernández-Rivera, R. (2015). "Diversity of late cretaceous dinosaurs from Mexico". Boletín Geológico y Minero, 126(1), 63-108


[[Kategoria:Formacje]]
[[Kategoria:Formacje kredowe]]
[[Kategoria:Formacje Ameryki Północnej]]
[[Kategoria:Formacje Meksyku]]

Cerro del Pueblo

2026-06-28T10:53:42Z

Paweł:

Artykuł w trakcie aktaluzacji
{{Formacja
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = Formacja Cerro del Pueblo
|wiek = {{Występowanie|73.5|72.5}}
ok. 73,5-72,5 [[Ma]] ??(ok. 69 Ma) 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]] - ?wczesny [[mastrycht]])
|miejsce = [[Meksyk]] - Coahuila
|podjednostki = ?
|underlies = formacja [[Cerro Huerta]]
|overlies = formacja [[Parras Shale]]
|miąższość = 160 m - 540 m <ref>W Saltillo miąższość formacji wynosi 160 m, w Rincón Colorado (35 km na zachód od Saltillo) 449 m, a w Porvenir de Jalpa (70 km na zachód od Saltillo) 540m (Eberth i in., 2004)</ref>
|klimat = ciepły i wilgotny
|litologia = dominują piaskowce i mułowce, rzadko występują wapienie
|typowy =
|grafika = Cerro del Pueblo Coahuila.jpg
|podpis = Osłonięcia skał formacji Cerro del Pueblo w Saltillo.
|mapa =
}}
==Wstęp==
Formacja Cerro del Pueblo położona jest w północno-wschodniej części Meksyku, głównie w stanie Coahuila. Jej osady pochodzą z późnego kampanu.

==Historia badań==
Pierwsze opisanie tej formacji miało miejsce w 1962 roku przez Murray'a i wspólników. Badania przeprowadzone przez zespół Ebertha wykazały zróżnicowanie miąższości tej formacji. Określił również maksymalny wiek tej formacji na ok. 72,5 [[Ma]] (Eberth i in, 2004). Denver Fowler (2017) jeszcze dokładniej wyznaczył ramy czasowe tej formacji na 73,63- 72,74 [[Ma]], bazując na występowaniu określonych gatunków amonitów.

==Geologia==
Formacja Cerro del Pueblo rozciąga się na większość wschodniej części stanu Coahuila. Należy ona do [[grupa|grupy]] [[Difunta]], obejmującej również pobliski stan Chihuahua, znajdującej się w basenie sedymentacyjnym Parras. Jej najniższe warstwy niekomfortowo stykają się ze starszą o ok. 8 milionów lat formacją [[Parras Shale]], której osady pochodzą z wczesnego kampanu, natomiast jej najwyższe warstwy stykają się z młodszą o ok. 2 miliony lat formacją [[Cerro Huerta]], której osady datuje się na środkowy [[mastrycht]]. Jej wiek pokrywa się częściowo z formacjami [[Aguja]] (górne pokłady ogniwa Upper Shale), [[Kirtland]] (najwyższe pokłady ogniwa De-Na-Zin), [[Williams Fork]] (środkowe wastwy), czy [[Wapiti]] (dolne pokłady jednostki 4) (Fowler, 2017). Istnieje również przypuszczenie, że osady powstałe w zachodniej części formacji są starsze od tych powstałych na wschodzie. Osady tej formacji formowały się z prędkością ok. 55 cm na 1000 lat (Eberth i in., 2004). Składa się ona przede wszystkim z piaskowców brzeżno-morskich tworzących klify (podstawa formacji) oraz sekwencji szaro osadzonych piaskowców oraz mułowców. Rzadkim elementem skalnym są wapienie.

==Środowisko==
Na terenie tej formacji w kampanie panował ciepły klimat. W pobliżu lądu znajdowało się płytkie, ciepłe morze (zapewne Morze środkowego Zachodu), które okresowo dotykały zmiany zasolenia. Sam ląd tworzył równinę wybrzeżną poprzecinaną rzekami, których ujścia miały formę delt, na które wpływały pływy morza.

==Fauna==
===Dinozaury===
Fauna dinozaurów formacji Cerro del Pueblo jest bardzo zróżnicowana. Największy udział miały w niej hadrozaurydy i ceratopsydy (co jest wręcz stereotypową cechą większości północnoamerykańskich formacji z kampanu). Rzadziej występowały inne dinozaury ptasiomiedniczne: ankylozaurydy, nodozaurydy i tescelozaurydy. Wśród teropodów z tej formacji prym wiodły parawiale i ornitomimozaury. Stosunkowo częste były również tyranozaurydy.
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="5" align="center" |'''Dinozaury
|-
!Takson
!Miejsce
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
''[[Coahuilasaurus]] lipani'' <ref>Longrich, N. R., Ramirez Velasco, A. A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A. E., & Serrano-Brañas, C. I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from the Upper Campanian Cerro Del Pueblo Formation, Northern Mexico". Diversity, 16, 531. [[doi:10.3390/d16090531]]</ref>
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente i El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
IGM 6685 - obie kości przedszczękowe, kości zębowe i kości przedzębowe oraz BENC 1/1-007 - lewa kość szczękowa i częściowa kość zębowa
|
[[Saurolophinae|Zaurolofin]] blisko spokrewniony z [[Gryposaurus|grypozaurem]].
|
[[Plik:Life reconstruction of Coahuilasaurus.png|200px]]
|-
|
''[[Labocania]] aguillonae'' <ref> Rivera-Sylva, H. E., & Longrich, N. R. (2024). "A New Tyrant Dinosaur from the Late Campanian of Mexico Reveals a Tribe of Southern Tyrannosaurs". Fossil Studies. 2 (4): 245-272. [[doi:10.3390%2Ffossils2040012]]</ref>
|
La Parrita, 54 km na zachód od Saltillo, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 2974 - bardzo fragmentaryczna czaszka oraz szkielet pozaczaszkowy

Materiał przypisany obejmuje CPC 3077 - część lewej kości zębowej oraz CPC 3078-3091 - izolowane zęby (okazy przypisane tymczasowo)
|
Tajemniczy [[Tyrannosaurinae|tyranozauryn]] reprezentujący drugi gatunek labokanii.
|
[[Plik:Labocania aguillonae.png|200px]]
|-
|
''[[Latirhinus]] uitslani'' <ref>Prieto-Márquez, A., & Serrano Brañas, C. I. (2012). "''Latirhinus uitstlani'', a ‘broad-nosed’ saurolophine hadrosaurid (Dinosauria, Ornithopoda) from the late Campanian (Cretaceous) of northern Mexico". Historical Biology 24, 607-619. [[doi:10.1080/08912963.2012.671311]]</ref><ref>Ramirez-Velasco, A. A., Espinosa-Arrubarrena, L., & Alvarado-Ortega, J. (2021a). "Review of the taxonomic affinities of ''Latirhinus uitstlani'', an emblematic Mexican hadrosaurid". Journal of South American Earth Sciences 103391 [[doi:10.1016/j.jsames.2021.103391]] </ref><ref>Serrano-Brañas, C. I., & Prieto-Márquez, A. (2022). "Taphonomic attributes of the holotype of the lambeosaurine dinosaur ''Latirhinus uitstlani'' from the late Campanian of Mexico: Implications for its phylogenetic systematics". Journal of South American Earth Sciences, 114, 103689. [[doi:10.1016/j.jsames.2021.103689]]</ref>
|
Presa San Antonio kamieniołom SPA 88-9, Parras de la Fuente, Coahuila.
|
IGM 6583 - częściowy szkielet pozaczaszkowy
|
Duży lambeozauryn, dawniej przypisywano do niego więcej materiału kopalnego.
|
[[Plik:Life reconstruction of Latirhinus uitstlani.png|200px]]
|-
|
''[[Mexidracon]] longimanus'' <ref>Serrano-Brañas, C. I., Espinosa-Chávez, B., de León-Dávila, C., Maccracken, S. A., Barrera-Guevara, D., Torres-Rodríguez, E., & Prieto-Márquez, A. (2025). "A long-handed new ornithomimid dinosaur from the Campanian (Upper Cretaceous) Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". Cretaceous Research: 106087. [[doi:10.1016/j.cretres.2025.106087]]</ref>
|
Coahuila
|
niekompletny szkielet pozaczaszkowy
|
Przedstawiciel [[Ornithomimosauria]] charakteryzujący się długimi kośćmi śródręcza.
|
[[Plik:Mexidracon longimanus.png|200px]]
|-
|
''[[Paraxenisaurus]] normalensis'' <ref> Serrano-Brañas, C. I., Espinosa-Chávez, B., Augusta Maccracken, S., Gutiérrez-Blando, C., de León-Dávila, C., & Ventura, J.F. (2020). "''Paraxenisaurus normalensis'', a large deinocheirid ornithomimosaur from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous), Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences. 101: Article 102610. [[doi:10.1016/j.jsames.2020.102610]]</ref>
|
Coahuila
|
kilka okazów zachowujących fragmenty kręgosłupa oraz kończyn przednich i tylnych
|
Enigmatyczny teropod, być może pierwszy amerykański deinocheiryd.
|
[[Plik:Paraxenisaurus normalensis as Deinocheirid.jpg|200px]]
|-
|
''[[Tlatolophus]] galorum'' <ref>Ramírez-Velasco, Á. A., Aguilar, F. J., Hernández-Rivera, R., Gudiño Maussán, J. L., Rodriguez, M. L., & Alvarado-Ortega, J. (2021b). "''Tlatolophus galorum'', gen. et sp. nov., a parasaurolophini dinosaur from the upper Campanian of the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, northern Mexico". Cretaceous Research 126. 104884. [[doi:10.1016/j.cretres.2021.104884]].</ref>
|
stanowisko Dinopato, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P/147 - prawie kompletna czaszka z żuchwą i elementy szkieletu pozaczaszkowego, z których część obecnie jest w trakcie preparacji.
|
Bardzo duży lambeozauryn, blisko spokrewniony z ''[[Parasaurolophus]]''.
|
[[Plik:Tlatolophus.png|200px]]
|-
|
''[[Velafrons]] coahuilensis'' <ref>Gates, T. A., Sampson, S. D., De Jesús, C. R. D., Zanno, L. E., Eberth, D., Hernandez-Rivera, R., Aguillón Martínez, M. C., & Kirkland, J. I. (2007). "''Velafrons coahuilensis'', a new lambeosaurine hadrosaurid (Dinosauria: Ornithopoda) from the late Campanian Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". Journal of Vertebrate Paleontology, 27(4), 917-930</ref><ref name=Ramírez-Velasco2015>Ramírez-Velasco, A. A., & Hernández-Rivera, R. (2015). "Diversity of late cretaceous dinosaurs from Mexico". Boletín Geológico y Minero. 126 (1): 63–108 [https://www.researchgate.net/profile/Angel-Ramirez-Velasco/publication/278018238_Diversity_of_late_cretaceous_dinosaurs_from_Mexico/links/55786c5308ae75363755b2dc/Diversity-of-late-cretaceous-dinosaurs-from-Mexico.pdf]</ref>
<hr>
cf. ''Velafrons'' <ref>Rybakiewicz, S., Rivera-Sylva, H.E., Stinnesbeck, W., Frey, E., Guzmán-Gutiérrez, J. R., González, R. V., Nava Rodríguez, R. L., & Padilla-Gutiérrez, J. M. (2019). "Hadrosaurs from Cañada Ancha (Cerro del Pueblo Formation; upper Campanian-?lower Maastrichtian), Coahuila, northeastern Mexico". Cretaceous Research 104, 104199. [[doi:10.1016/j.cretres.2019.104199]]</ref>
|
Cerro de los Dinosaurios kamieniołom 7A, Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
<hr>
Cañada Ancha, Saltillo, Coahuila
|
CPC 59 - elementy czaszki i szkieletu pozaczaszkowego, ponadto kilka innych kości czaszki i żuchwy
<hr>
fragmenty szczęk, w tym 2 lewe kości szczękowe (CPC 904.1 i CPC 2614.1)
|
Duży lambeozauryn. Holotyp pochodzi od osobnika młodocianego.
<hr>
Możliwe, że nowy okaz ''Velafrons'' (opierając się na budowie kości szczękowych).
|
[[Plik:Life reconstruction of Velafrons coahuilensis.png|200px]]
|-
|
''[[Xenovenator]] espinosai'' <ref>Aguillón-Martínez, M. C., & Rivera-Sylva, H. E. (2023). "A Troodontid (Theropoda: Troodontidae) Neurocranium from the Cerro del Pueblo Formation (Late Campanian) of Coahuila, Mexico". Paleontología Mexicana, 12(2), 99–105. [[doi:10.22201/igl.05437652e.2023.12.2.352]]</ref><ref>Rivera-Sylva, H.E., Aguillón-Martinez, M.C., Flores-Ventura, J., Sánchez-Uribe, I.E., Guzman-Gutierrez, J.R. & Longrich, N.R. (2026). "A thick-skulled troodontid theropod from the Late Cretaceous of Mexico". Diversity. 18 (1): 38. [[doi:10.3390/d18010038]]</ref>
|
La Parrita, Saltillo, General Cepeda, Coahuila oraz Ejido Trincheras, Saltillo, Parras de la Fuente,
Coahuila
|
CPC 2973 - puszka mózgowa ([[holotyp]]), CPC 3112 - prawa kość czołowa (La Parrita) i CPC 2976 - lewa kość czołowa (Ejido Trincheras)
|
[[Troodontidae|Troodontyd]] o kopulastej głowie, którą prawdopodobnie używał do konkurencji wewnątrzgatunkowej podczas toków.
|-
|
Nienazwany centrozauryn
|
W pobliżu miasta Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 279 - częściowa prawa kość łuskowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany chasmozauryn
|
Niedaleko stanowiska ''Coahuilaceratops'', General Cepeda, Coahuila
|
REG615PF (nie podano, 2 okazy) - 4 możdżenie rogów nadoczodołowych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany chasmozauryn
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
fragmenty czaszki, kręgi i kości kończyn oraz elementy szkieletu pozaczaszkowego osobnika młodocianego (2 okazy, miejsce przechowywania nieznane)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany chasmozauryn
|
W pobliżu miasteczka Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
CPC 278 - kość oczodołowa z możdżeniem rogu nadoczodołowego i kręg grzbietowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1874 - możdzeń rogu nosowego
|
Takson niediagnostyczny. Prawdopodobnie pochodzi od młodocianego ?chasmozauryna.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Cerro de los Dinosaurios M6, General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kość udowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/699 i 9/785 - 2 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Rincón Colorado (kamieniołom HB), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - fragment kości łuskowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - seria kręgów krzyżowych, 2 przednie końce kości udowych i przedni koniec kości łokciowwej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
południowo-wschodnia część stanu Coahuila
|
?fragmenty kryzy (nie podano)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cañada Ancha, Ramos Arizpe, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręgi grzbietowy i ogonowe, obie kości piszczelowe, tylny koniec kości strzałkowej, kość ramieniowa i kość szczękowa.
|
Takson niediagnostyczny. Jedna z kości piszczelowych, ma ślady po ugryzieniu.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Na północ od Saltillo, Saltillo, Coahuila
|
CPC 904 - kręg szyjny, kręgi ogonowe, kość udowa, kość ramieniowa i inne fragmenty szkieletu pozaczaszkowego oraz CPC 905 - kość udowa, obie kości strzałkowe oraz dwa fragmenty kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 1), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) -fragmenty kości zębowych, żebra, kręg ogonowy tylny koniec kości kulszowej, kości śródstopia i paliczki stopy
|
Takson niediagnostyczny. Dawniej oznaczany jako bazalny hadrozauryd.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 7), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - żebra, kręgi szyjne i ogonowe, wyrostki kolczyste, 2 lewe tylne końce łopatek, tylny koniec kości promieniowej, fragmenty obu kości ramieniowych, fragmenty lewej kości biodrowej, fragmenty obu kości łonowych, obie kości udowe, kości strzałkowe, kości piszczelowe, kości skokowe, kości śródręcza, kości śródstopia i paliczki.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0009 - prawa łopatka, kość skokowa i pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Guadalupe, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P (nie podano) - kilka kręgów krzyżowych, seria kręgów ogonowych i inne niewypreparowane elementy szkieletu
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 18/1-0901 - obie częściowe kości szczękowe, kość kwadratowa, częściowa mózgoczaszka, kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, prawa łopatka, obie kości ramieniowe i kości łokciowe, kość śródręcza, obie częściowe kości łonowe, lewa kość udowa, tylny i przedni koniec lewej kości piszczelowej, prawa kość strzałkowa, kość skokowa i kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Stanowisko tropów Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - prawa artykułowana kość szczękowa i kość zębowa, przedni koniec obu kości przedszczękowych i inne elementy szkieletu pozaczaszkowego
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Okolice Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kość krzyżowa z kręgami ogonowymi, obie niekompletne kości ramieniowe, obie kości łokciowe, lewa kość promieniowa, kość śródręcza, fragment kości biodrowej, prawa kość skokowa oraz kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny. Dawniej oznaczony jako zaurolofin.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cañada Ancha, Saltillo, Coahuila
|
elementy szkieletu pozaczaszkowego ( m.in. kręg ogonowy(CPC 904.5) i kość ramieniowa)
|
Prawdopodobnie nowy takson, o ile diagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Parras de la Fuente, Coahuila
|
FCBUANL_2711 - lewa kość biodrowa, prawa kość kulszowa, prawa kość łonowa, częściowa kość krzyżowa, tylny koniec lewej kości udowej, prawa i lewa kość piszczelowa, prawe kości śródstopia II i IV, kręg szyjny i 21 kręgów ogonowych
|
Prawdopodobnie nowy takson, lub możliwe, że nowy okaz ''Velafrons''
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Fraustro, Ramos Arizpe, Coahuila
|
BENC 4/1 0001 - mózgoczaszka i naturalny odlew wewnętrzny mózgu.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 2), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 12 okazów) - lewa kość zębowa, fragmenty żeber, kręgi grzbietowe, krzyżowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, kości kończyn przednich i tylnych, skostniałe ścięgna
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 3), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - żebro, fragment kręgu i inne fragmenty kości, ponadto lewa łopatka, kość łokciowe i kość strzałkowa (kolekcja nieznana)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - żebra, obie kości łokciowe, lewa kość ramieniowa, tylny koniec kości promieniowej, paliczek, kręgi grzbietowe i ogonowe, lewa łopatka i ?kość krucza
|
Takson niediagnostyczny. Niegdyś oznaczony jako lambeozauryn.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Rincón Colorado (Coah 20), General Cepeda, Coahuila
|
MPRC (nie podano) - obie kości udowe i lewa kość piszczelowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Rincón Colorado (Kamieniołom HB), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 4 okazy) - fragment kości zębowej, kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, kości kończyn przednich i tylnych; SEPCP (nie podano, 9 okazów) - kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, kości kończyn przednich i tylnych oraz skostniałe ścięgna
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1868 a-p - 16 zębów, CPC 1869 a-e - 5 fragmentów szczęk, CPC 1870 a-j - 10 kręgów ( w tym jeden grzbietowy i 5 ogonowych), CPC 1871 - kość kulszowa, CPC 2613 - paliczek stopy, CPC 1873a i b - 2 pazury stopy
|
Potencjalnie nowy takson ?lambeozauryna (sądząc po budowie kości kulszowej).
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cañada Ancha, Ramos Arizpe, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kość udowa, kości strzałkowe, kości piszczelowe i fragmenty kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Barril, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7709 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Los Pinos, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - 2 paliczki i kość skokowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręgi grzbietowy, krzyżowy i ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
REG615PF (nie podano) - kręg grzbietowy i kość krzyżowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Stanowisko ceratopsów, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP(nie podano) - kręgi szyjny i grzbietowy, kość krucza, fragmenty kości długich i kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios M6, General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 3 okazy) - 2 kręgi ogonowe i kość piszczelowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 1), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 2 okazy) - fragment kości zębowej, kości udowej i prawa kość piszczelowa; SEPCP (nie podano, 4 okazy) - tylny fragment kości udowej, kości śródstopia, 2 kręgi ogonowe, żebra, 2 paliczki, kość promieniowa i kość zębowa w macierzy skalnej.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 3), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 3 okazy) - paliczek stopy, odciski skóry, fragmenty żeber i kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 4), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragmenty kości czaszki i kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 5), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - 3 kręgi grzbietowe, kilka kręgów ogonowych (przynajmniej 4), kość krzyżowa, paliczki stopy, odciski skóry, fragment kości ramieniowej i tylny koniec kości udowej, trzon kości udowej, częściowa kość krzyżowa i kość długa z odciskami skóry i dwa paliczki ( w macierzy skalnej)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 8), General Cepeda, Coahuila
|
nie podano - odciski skóry z biodra, ogonu i kości kończyn, stowarzyszone z 2 kompletnymi pozostałościami szkieletów
|
Potencjalnie nowy takson.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cruce de los Caminos, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - fragmenty kości miednicy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Carmen (Coah 18), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 9 okazów) - fragmenty kości szczękowych ,fragment kości zębowej, kręg grzbietowy, 2 kręgi ogonowe, fragmenty kręgów ( w tym fragment kręgu ogonowego), 2 kości śródstopia, wyrostek kolczysty kręgu, kość skokowa, 3 paliczki (z czego 2 paliczki stopy) i inne fragmenty kości.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0001 - lewa kość strzałkowa i częściowa lewa kość piszczelowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0006 - 3 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0011 - tylny koniec prawej kości piszczelowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Hedionda Chica, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P/82 - kręgi szyjny i ogonowy, tylny i przedni koniec kości piszczelowej, kość łokciowa i lewa kość udowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręgi szyjne i ogonowe, fragment kości łokciowej, paliczki stopy, kość piszczelowa i kość strzałkowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - tylny koniec kości ramieniowej, fragmenty kości śródstopia oraz 2 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg krzyżowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg szyjny
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - pazur dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Pisicola, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 3/1-0001 - wyrostek kolczysty kręgu
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - odciski skóry i fragmenty kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 19/1-0001 - tylny koniec kości ramieniowej, paliczki stopy, pazur stopy i żebro
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
René 1, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragmenty kręgów i innych kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - skostniałe ścięgna, paliczki ( w tym paliczki stopy), fragment kości zębowej, żebra, wyrostki kolczyste kręgów i kręgi krzyżowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (Coah 20), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 3 okazy) - 2 kręgi grzbietowe, przednie i tylne końce kości ramiennych, trzon, przedni i tylny koniec kości strzałkowych, fragment żebra, 2 kości śródstopia, paliczek i fragmenty kości długich
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (FA), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kość udowa, kość śródstopia i fragmenty kości.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 006), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kości śródręcza i paliczek
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 008), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości zębowej, kręg ogonowy, paliczek i tylny koniec kości ramieniowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 018), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości zębowej i paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 020), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - tylne końce kości śródręcza lub śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 035), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości szczękowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 037), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości szczękowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 040), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano, 11 okazów) - fragmenty żeber, 2 tylne końce kości ramiennych i tylny koniec kości udowej, kręgi, paliczki, fragment kości zębowej, fragment kości śródstopia, paliczki, kość strzałkowa oraz łopatka
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano, 43 okazy) - odciski skóry, kości kończyn przednich i tylnych, kręgi, fragmenty żeber i innych kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Valles de los Tirannos, General Cepeda, Coahuila
|
SECPC (nie podano) - fragment kości zębowej, kręgi oraz fragmenty kości długich
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Dinosaurio Armado, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kręgi grzbietowe i ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Las Pedreras, Parras de la Fuente, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kość biodrowa, kość łokciowa, przedni koniec kości udowej i kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 2 okazy) - lewa kość szczękowa i fragment kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Presa San Antonio (kamieniołom 2), Parras de la Fuente, Coahuila
|
ROM (nie podano) - kości kończyn tylnych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Snak y las Torres, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kręg grzbietowy, 2 kręgi ogonowe i pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwane hadrozaurydy
|
Presa San Antonio (kamieniołom SPA 88-9), Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 12 okazów) - fragmenty kości zębowych, fragmenty kręgów, kręgi, fragmenty miednicy, kości kończyn i innych kości długich, żebra i inne nieokreślone fragmenty
|
Niediagnostyczne taksony lambeozaurynów i zaurolofinów. Dawniej materiał przypisany ''Latirhinus''.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Coahuila
|
BENC 18/1-0001 - liczne elementy czaszki i szkieletu pozaczaszkowego.
|
Prawdopodobnie nowy takson. Jego szczątki prawdopodobnie zostały przeniesione przez morze i stratowane przez inne dinozaury.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1857-1859 i CPC 2612 - 4 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tescelozauryd (parksozauryd)
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1872 - ząb, CPC 1866 - tylny kręg grzbietowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ankylozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1867 - osteoderma
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ankylozauryd
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
4 osteodermy (BENC 1/4-0001-0004)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany nodozauryd
|
El Pelillal, Saltillo, Coahuila
|
CPC 275 - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany nodozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - 2 osteodermy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany nodozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 3/4-0002 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ankylozaur
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - paliczek
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ankylozaur
|
Dinosaurio Armado, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM (nie podano, 2 okazy) - fragment kości udowej i ?osteoderma
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1864 a-o - 15 izolowanych zębów
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 47/742 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
Na północ od Saltillo, Saltillo, Coahuila
|
CPC 912 - ząb i 2 puste kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - krąg ogonowy, fragmenty pazurów i zęba
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - 6 zębów
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/702 i 9/728 - 2 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
La Majada, Saltillo i La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (SEPCP) 16/237 - przedni i tylny kręg ogonowy, obie kości łonowe, prawa kość udowa, prawa kość piszczelowa, przedni koniec prawej kości strzałkowej, tylny koniec lewej kości strzałkowej, kości śródstopia II, III i IV, paliczki palców II, III i IV oraz pazur stopy; SEPCP 16/219 - kość śródstopia IV, paliczki palców II, III i IV; SEPCP 16/221- pazur dłoni i SEPCP 9/770 - tylny koniec kości udowej
|
Prawdopodobnie nowy takson.
|
[[Plik:Esqueleto de Ornithomimus.jpg|200px]]
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
prawa i lewa kość piszczelowa, przedni koniec lewej kości udowej, 2 paliczki stopy, 2 ostatnie paliczki dłoni i kość stopy (SEPCP 47/771-776)
|
Takson niediagnostyczny, niegdyś oznaczony jako cf. ''[[Ornithomimus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Agua de Mula, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 21/2-0006 - paliczek stopy, BENC 21/2-0010- pazur stopy i BENC 21/2-0011 - fragment pazura stopy.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/2-0081 - tylny koniec kości udowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej przypisywany ''[[Struthiomimus]] altus''.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/2-0068 - pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
3 fragmenty kręgów ogonowych (BENC 1/2-0042, 1/2-0045 i 1/2-0053), fragment pazura dłoni (BENC 1/2-0066), fragment paliczka (BENC 1/2-0069), paliczek dłoni (BENC 1/2-0070) oraz 4 fragmenty paliczków dłoni (BENC 1/2-0071-71 i 1/2-0077)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - pazur stopy i 2 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
REG615PF (nie podano) - kręgi grzbietowy i ogonowy, przednie i tylne końce kości śródstopia, tylny koniec kości udowej i paliczki stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Rincón Colorado stanowisko 029, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Rincón Colorado stanowisko 044, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości długiej i 3 kręgi ogonowe (2 artykułowane i 1 izolowany)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid.
|
Coahuila
|
CPC 907 - pazur dłoni, CPC 908 - pazur stopy i CPC 909 - trzeci paliczek palca IV
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Las Águilas, General Cepeda Coahuila
|
CPC 1865 a,b,c, - pazury stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany/e?? cenagnatyd(y)?
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
fragmenty kości piszczelowych : przednie, środkowe i tylne (BENC 18/1-0004, BENC 1/2-0002 i BENC 1/1-0086)
|
Potencjalnie 2 nowe taksony ( 2 morfotypy kości piszczelowych), o ile diagnostyczne.
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 47/745 - ząb z kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 61/729 - pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/644 - ząb z kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany zaurornitolestyn
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
2 zęby (SEPCP 9/624 i 9/700), pazur stopy (CPC 9/725) i 3 pazury dłoni (CPC 9/626, 9/727 i 9/731)
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Saurornitholestes]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany dromeozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1855 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany troodontyd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/778 - ząb
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Troodon]]'' sp..
|-
|
Nienazwany troodontyd
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7710 - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
cf.''[[Richardoestesia]] sp.
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 44/777 - ząb
|
Takson niediagnostyczny, zapewne inny od ''Richardoestesia'', dawniej przypisywany do ''Richardoestesia gilmorei''
|-
|
Nienazwany teropod
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1859 - paliczek dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7711 i 7712 - paliczki ręki, IGM 7713- fragment paliczka stopy, IGM 7714- kręg ogonowy i IGM 7715- fragment paliczka dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Agua de Mula, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 21/2-0001-0005 - 5 fragmentów paliczków, BENC 21/2-0007 i 21/2-0009 - 2 pazury dłoni i BENC 21/2-0012-0015 - fragmenty kręgów ogonowych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Cerro de los Dinosaurios quarry 3, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (niepodane) - przedni koniec kości udowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - kręg ogonowy, szewron i łuk nerwowy
|
Takson niediagnostyczny. Szewron przypisywano przedstawicielowi [[Tetanurae|tetanurów]].
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado (stanowisko 008), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręg
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - paliczek stopy i paliczek dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - fragmenty kości długiej
|
Takson niediagnostyczny. Przypisywany przedstawicielowi [[Ceratosauria|ceratozaurów]]
|}

===Pterozaury===
Ze stanowiska El Pelillal znany jest materiał kopalny pterozaurów oznaczony jako Pterodactyloidea indet. (Rodriguez-de la Rosa i Cevallos-Ferriz, 1997). Natomiast ze stanowiska Las Águilas znany jest fragment kości długiej, również przypisanej do nieokreślonego pterozaura (Rivera-Sylva i in., 2019c). Również w stanowisku Sierra Madre Oriental znaleziono kości pterozaurów (Meyer i in., 2008). Z formacji znany jest również nieokreślony ornitocheiryd (Rivera-Sylva i in., 2019b).

===Krokodyle===
Ze stanowiska Las Águilas znanych jest 5 fragmentów szczęk, 5 kręgów przedogonowych, kręg ogonowy, pazur i osteoderma przypisane krokodylom z grupy Eusuchia (Rivera-Sylva i in., 2019c). Ponadto, ze stanowiska El Pelillal prawdopodobnie odkryte zostały inny przedstawiciel Eusuchia oraz nieokreślony goniofolid (Rodriguez-de la Rosa i Cevallos-Ferriz, 1997)) . W stanowisku Sierra Madre Oriental odkryto czaszkę krokodyla, zaliczonego do rodziny Dyrosauridae (Meyer i in, 2008). Ze stanowiska La Parrita znaleziono izolowany ząb, osteodermy i krąg, przypisane nieokreślonemu krokodylomorfowi oraz osteodermy i fragmenty szczęk przypisane nieokreślonym ''Eusuchia''. Ponadto ''Brachychampsa montana'' jest znana tylko z osteoderm (Rivera-Sylva i in., 2019b).

===Plezjozaury===
Niezidentyfikowany plezjozaur znany jedynie z czterech [[okaz izolowany|izolowanych]] paliczków został opisany ze stanowiska Las Águilas (Rivera-Sylva i in., 2019c).

===Lepidozauromorfy===
Nieokreślony przedstawiciel tego kladu znany jest z fragmentu szczęki (prawdopodobnie kości szczękowej) ze stanowiska Las Águilas (Rivera-Sylva i in., 2019c), natomiast z Rincón Colorado znany z jednego kręgu jest ''Coniophis'' sp.. Znane są również szczątki jaszczurek z rodzin Teiidae, Helodermatidae, Necrosauridae, Anguidae oraz Varanidae i węży z rodziny Aniliidae (Martinez i Carolina, 2010). Ponadto z formacji znany jest również mozazaur, znany z fragmentarycznego szkieletu (Meyer i in., 2008).

===Żółwie===
Żółwie z Cerro del Pueblo są znane z bardzo licznych skamieniałości. Pochodzą one zarówno od żółwi morskich, ziemnowodnych i lądowych.
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|-
! Takson !! Miejsce
|-
|Nieokreślony Trionychidae || El Pellilal
|-
|cf. ''Protochelydra'' sp. || El Pellilal
|-
|cf. ''Hoplochelys'' sp. || El Pellilal
|-
|''Yelmochelys rosarioae''(fragmnetaryczny plastron)|| El Pellilal
|-
|''Compsemys vieta'' || El Pellilal
|-
|''Compsemys'' sp. ( fragmenty karapaksu) || Las Águilas
|-
|Nieokreślony Chelydridae (osteodermy) || Las Águilas
|-
|''Hoplochelys'' sp. (fragment neuralii) || Las Águilas
|-
|''Adocus'' sp. (fragmenty karapaksu) || Las Águilas
|-
|''Neurankylus'' sp. || ?
|-
|Nieokreślony Pleurosternidae (fragmenty karapaksu) || ?
|-
|Nieokreślony Pleurosternidae (fragmenty karapaksu) || ?
|-
|Nieokreślony Trionychidae (fragmenty osteoderm) || Las Águilas
|-
|''Mexichelys coahuilaensis'' (liczne fragmenty szkieletu) || General Cepada, La Parrita ("Turtle Paradise")
|-
|''Chedighaii hutchisoni ''|| La Parrita (''Turtle Paradise"
|}
===Ssaki===
Znane są liczne nieokreślone multituberkulaty z rodzin Taeniolabidoidae i Cimolomydae oraz torbacze ''Turgidodon'' i ''Pediomys'' (Martinez i Carolina, 2010)

===Ryby===
Nieokreślone Lepisosteidae znane są ze stanowisk Las Águilas (3 łuski i kręg opistoceliczny) i El Pelillal. Ponadto z El Pelillal znamy ''Melvius'' sp., a z Las Águilas nieokreśloną rybę kostnoszkieletową znaną z 2 kręgów amficelicznych (Rodriguez-de la Rosa & Cevallos-Ferriz, 1997; Rivera-Sylva i in., 2019c). Z tej formacji znane są również zęby rekinów (m.in. z rodziny Heterodontidae) (Meyer i in., 2008). Z izolowanego zęba oraz fragmentarycznego rostrum znana jest również krewniaczka dzisiejszych ryb pił ''Schizorhiza stromeri'' (Kirkland i Aguillón-Martínez, 2002).

===Bezkręgowce===
Wśród bezkręgowców z tej formacji ważną rolę pełniły stawonogi. Znane są z niej między innymi ważki różnoskrzydłe, karaczany (''Xonpentla rinconensis'') oraz pająk należący prawdopodobnie do grupy Opisthothelae (spokrewniony m.in. z dzisiejszymi ptasznikami). Zostały one znalezione na głębokości ok. 35-37 m (Cifuentes- Ruiz i in., 2006). Znane są również muszle amonita z rodzaju ''Sphenodiscus'' oraz muszle ślimaków ''Tympanotonus nodosa'', ''Lissapriopis'' sp. oraz muszle ostryg (''Flamingostrea'' sp.) i małży (cf. ''Inoceramus vamuxemi).

===Skamieniałości śladowe===
Z Cerro del Pueblo znamy również tropy dinozaurów. Stanowiska, w których znaleziono tropy to Las Águilas (tropy hadrozaurydów [dwunożne i czworonożne], tyranozaurydów oraz ornitomimidów), "El hadrosaurio borracho" ("pijany hadrozaur") (długie tropy hadrozaurydów i kilka śladów po teropodach), Sierra Madre Oriental (ogromne dwupalczaste tropy deinonychozaurów) (Meyer i in., 2008), La Parrita (również tropy hadrozaurydów) (Rodriguez-de la Rosa, 2005) oraz Porvenir de Jalpa (ślady tetanurów [?tyranozaurydów], początkowo uznane za tropy ornitopodów) (Rivera-Sylva i in., 2017). Niektóre z nich wskazują one na prawdopodobny stadny tryb życia zwierząt, które je pozostawiły. Ponadto znane są tropy pozostawione przez [[Avialae|awiale]] (Weishampel, 2004), pterozaury (''Pteraichnus'' sp. o wydłużonych odciskach stopy; Rodriguez-de la Rosa, 2003) oraz krokodyle i żółwie (Rodriguez-de la Rosa, 2005).

Inną ciekawą skamieniałością śladową są uszkodzenia kręgów hadrozauryda (w postaci dziur i rowków) zapewne zrobione przez kościożerne owady. Odkryto aż 7 typów takich uszkodzeń, w tym nowy gatunek ''Cubiculum'' (Serrano-Brañas i in., 2018). Kilka lat później opisano nowe ślady drążenia larw chrząszczy z rodziny skórnikowatych (zaklasyfikowanych do ichnotaksonów ''Cuniculichnus seilacheri'', cf. ''Cubiculum cooperi'', ''Cu. atsintli'' oraz nowy ichnotakson ''Cu. subcorticalis'') żerujących na pozostałościach zaurolofinów leżących ok. 20-30 dni. Owe larwy tworzyły systemy komór wewnątrz kości hadrozaurydów, aby ze sobą nie konkurować (Venegas-Gómez i in., 2024). Oprócz nich znaleziono również ślady bytowania małży z grupy świdrowców ''Teredolites longissimus'' (Serrano-Brañas i in., 2019). Z tej formacji znane są również koprolity (Weishampel, 2004)

==Flora==
Z formacji Cerro del Pueblo znane są liczne rośliny okrytonasienne. Ich materiał kopalny obejmuje m.in., kwiaty oraz owoce. Analizy palinologiczne oraz badania zawartości koprolitów wskazują, że miejscową florę można określić jako tropikalną.

==Bibliografia==

Brinkman, D., Aquillon-Martinez, M.C., Dávila, C.A.L., Jamniczky, H., Eberth, D.A. i Colbert, M. (2009). "Euclastes coahuilaensis sp. nov., a basal cheloniid turtle from the late Campanian Cerro del Pueblo Formation of Coahuila State, Mexico". PaleoBios. 28 (3): 76–88.

Brinkman, D., Aquillon-Martinez, M.C., Hutchinson, J.H. i Brown, C.M. (2016)."Yelmochelys rosarioae gen. et sp. nov., a stem kinosternid (testudines; Kinosternidae) from the late Cretaceous of Coahuila, Mexico". PaleoBios 33: 1-20. [[https://escholarship.org/uc/item/3fn6q3f7]]

Brinkman, D. i Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2006). "Nonmarine turtles from the Cerro del Pueblo Formation (Campanian), Coahuila State, Mexico". [w]: Lucas, S.G. & Sullivan, R.M. (red.) "Late Cretaceous Vertebrates from the Western Interior" Bulletin 35, New Mexico Museum of Natural History & Science, a Division of the Department Of Cultural Affairs.

Cifuentes-Ruiz, P., Vršanký, P., Vega, F.J., Cevallos-Ferriz, S.R.S., González-Soriano, E. i Delgado-de Jesús, C.R. (2006) "Campanian terrestrial arthropods from the Cerro del Pueblo Formation, Difunta Group in northeastern Mexico''. Geologica Carpathica 57 (5): 347-354.[[https://www.researchgate.net/profile/Sergio-Cevallos-Ferriz/publication/287514809_Campanian_terrestrial_arthropods_from_the_Cerro_del_Pueblo_Formation_Difunta_Group_in_northeastern_Mexico/links/56abcd7e08ae19a385115683/Campanian-terrestrial-arthropods-from-the-Cerro-del-Pueblo-Formation-Difunta-Group-in-northeastern-Mexico.pdf?_sg%5B0%5D=started_experiment_milestone&origin=journalDetail]]

Eberth, D.A., Delgado-de Jesús, C.R., Lerbekmo, J.F., Brinkman, D.B., Rodríguez-de la Rosa, R.A. i Sampson, S.D. (2004)."Cerro del Pueblo Fm (Difunta Group, Upper Cretaceous), Parras Basin, southern Coahuila, Mexico: reference sections, age, and correlation". Revista mexicana de ciencias geológicas 21 (3): 335-352 [[https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=1029306]]

Fowler, D.A. (2017) "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America". PLOS ONE. 12 (11): e018842 [[https://doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0188426]]

Kirkland, J.I. i Aguillón-Martínez, M.C. (2002). "Schizorhiza: a unique sawfish paradigm from the Difunta Group, Coahuila, Mexico". Revista Mexicana de Ciencias Geológicas, v. 19, núm. 1, 2002 str: 16-24 [[https://www.redalyc.org/pdf/572/57219102.pdf]]

Martinez, A . i Carolina, M. (2010). "Fossil vertebrates from the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico, and the distribution of Late Campanian (Cretaceous) terrestrial vertebrate faunas". Dysertacja naukowa, Southern Methodist University ProQuest Dissertations Publishing.

Meyer, C.A., Frey, E.D. i Thüring, B. (2008). "The pitfalls of interpreting incomplete dinosaur trackways – an example of a dromaeosaurid trackway from the late Cretacaous of the Sierra Madre Oriental (Cerro del Pueblo formation, late Campanian; Parras Basin, Coahuila, NE Mexico)". [w]: 6TH MEETING OF THE EUROPEAN ASSOCIATION OF VERTEBRATE PALAEONTOLOGISTS SPIŠSKÁ NOVÁ VES, SLOVAK REPUBLIC 30TH JUNE – 5TH JULY 2008 VOLUME OF ABSTRACTS

Murray, G.E., Weidie, A.E. Jr., Boyd, D.R., Forde, R.H. iLewis, P.D. Jr., (1962). "Formational divisions of Difunta Group, Parras Basin,Coahuila and Nuevo León, Mexico".: American Association of Petroleum Geologists, Bulletin , 46, 374–383.

Parham, J.F. i Pyenson, N.D. (2010). "New Sea Turtle from the Miocene of Peru and the Iterative Evolution of Feeding Ecomorphologies since the Cretaceous". Journal of Paleontology. 84 (2): 231–247

Reyna-Hernández, R.A., Rivera-Sylva, H.E., Silva-Martínez, L.E. i Guzman-Gutiérrez, J.R. (2021). A large hadrosaurid dinosaur from Presa San Antonio, Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico. Acta Palaeontologica Polonica 66 (Supplement to 3): S101–S110. [[https://www.app.pan.pl/article/item/app008312020.html]]

Rivera-Sylva, H.E., Barrón-Ortíz, C.I., González, R.V., Nava Rodríguez, R.L., Guzmán-Gutiérrez, J.R., Valdez, F.C. i de Léon Dávila, C. (2019a). "Preliminary assessment of hadrosaur dental microwear from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous: Campanian) of Coahuila, northeastern Mexico". Paleontología Mexicana 8 (1): 17-28. [[https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/83441161/488-libre.pdf?1649429877=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DPreliminary_assessment_of_hadrosaur_dent.pdf&Expires=1691836938&Signature=gimSawRI0ZL3RQapdxvI124wMUa9uMl8HOhrBCXV4L44CTJxwsRI1RPCFJEhY9ipe1XSioy1Q6W9LePfb4vfwz48YB5NrmKx6BK5wFaQjGT9TjoEQ6oLSmQAYibRFujJrByppaLOy4DrkM3hageQRC9zejJJWSYu-Rb0UBplHQkm31fk~FUikcZO4AJIgSOL-WxLh~wDpXq~10itcVlcmv1kwVyD1IiV2SfmpSHrEECheZ5xbinwvB48EXyiNneecH97~qRQll70Hxxt798QxSjOmRcZO4vpjecF-rPhconQGKosa3ygCO7Bmv9ilgLIqbuYKypsIhuAsoOAVmOc4w__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA]]

Rivera-Sylva, H.E., Carbot-Chanona, G., Vivas-González, R., Nava Rodríguez, R.L. i Cabral-Valdéz, F. (2019b). "The first crocodyliforms remains from La Parrita locality, Cerro del Pueblo Formation (Campanian), Coahuila, Mexico". Boletín de la Sociedad Geológica Mexicana 71 (3) [[https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1405-33222019000300727#B15]]

Rivera-Sylva, H.E., Frey, E., Schulp, A.S., C.A., Thüring, B.; Stinnesbeck, W. i Valentin Vanhecke, V.(2018). "Late Campanian theropod trackways from Porvenir de Jalpa, Coahuila, Mexico". Palæovertebrata. 41 (2): e1

Rivera-Sylva, H.E., Frey, E., Stinnesbeck, W., Amezcua Torres, N. i Flores Huerta, D. (2019c) "Terrestrial vertebrate paleocommunities from the Cerro del Pueblo Formation (Late Cretaceous; Late Campanian) at Las Águilas, Coahuila, Mexico" PaleoVertebrata 42 (2)[[http://dx.doi.org/10.18563/pv.42.2.e1]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2003). "Pterosaur tracks from the latest Campanian Cerro del Pueblo Formation of southeastern Coahuila, Mexico". Geological Society, London, Special Publications 217: 275-282. [[https://doi.org/10.1144/GSL.SP.2003.217.01.16]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2005) "Hadrosaurian footprints from the late Cretaceous Cerro del Pueblo formation of Coahuila, Mwxico". [w]:Díaz-Martínez, E. i Rábano, I> (red.), 4th European Meeting on the Palaeontology and Stratigraphy of Latin America Cuadernos del Museo Geominero, nº 8. Instituto Geológico y Minero de España, Madrid, 2007. ISBN 978-84-7840-707-1© Instituto Geológico y Minero de España [[https://doc.rero.ch/record/16669/files/PAL_E2627.pdf]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. i Cevallos-Ferriz, S.R.S. (1998). "Vertebrates of the El Pelillal locality (Campanian, Cerro Del Pueblo Formation), southeastern Coahuila, Mexico" Journal of Vertebrate Paleontology 18 (4): 751-764 [[https://doi.org/10.1080/02724634.1998.10011104]]

Serrano-Brañas, C.I. i Espinosa-Chávez, B. (2017). "Taphonomic history of a ‘duck-bill’ dinosaur (Dinosauria: Ornithopoda) from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous, Campanian) Coahuila, Mexico: Preservational and paleoecological implications". Cretaceous Research 74: 165-174 [[https://doi.org/10.1016/j.cretres.2017.02.022]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B. i Maccracken, S.A. (2018). "Insect damage in dinosaur bones from the Cerro del Pueblo Formation (Late Cretaceous, Campanian) Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences 86:353-365. [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2018.07.002]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B. i Maccracken, S.A. (2019). "Teredolites trace fossils in log-grounds from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous) of the state of Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences 95. [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2019.102316]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B., Maccracken, S.A., Guevara,D.B., Torres-Rodríguez, E. (2022). "First record of caenagnathid dinosaurs (Theropoda, Oviraptorosauria) from the Cerro del Pueblo Formation (Campanian, Upper Cretaceous), Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences. 119: 104046 [[https://doi.org/10.1016%2Fj.jsames.2022.104046]]

Venegas-Gómes, C., Ortega-Flores, B., Estrada-Ruiz, E., Pérez-Crespo, V.A. i Aguilar-Arellano, F.J. (2024). "Ichnological records associated with dermestid beetles in dinosaur bones from Lala's Place (Maastrichtian), Ramos Arizpe, Coahuila, Mexico, and their taphonomic implications". Journal of South American Earth Sciences. 147: 105110 [https://doi.org/10.1016/j.jsames.2024.105110]

Weishampel, D.B. (2004). "Dinosaur distribution".[w]: D. B. Weishampel, H. Osmolska, and P. Dodson (red.), The Dinosauria (2nd edition). University of California Press, Berkeley 259-322
<references/>

[[Kategoria:Formacje]]
[[Kategoria:Formacje kredowe]]
[[Kategoria:Formacje Ameryki Północnej]]
[[Kategoria:Formacje Meksyku]]

Cerro del Pueblo

2026-06-27T13:35:53Z

Paweł:

Artykuł w trakcie aktaluzacji
{{Formacja
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = Formacja Cerro del Pueblo
|wiek = {{Występowanie|73.5|72.5}}
ok. 73,5-72,5 [[Ma]] ??(ok. 69 Ma) 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]] - ?wczesny [[mastrycht]])
|miejsce = [[Meksyk]] - Coahuila
|podjednostki = ?
|underlies = formacja [[Cerro Huerta]]
|overlies = formacja [[Parras Shale]]
|miąższość = 160 m - 540 m <ref>W Saltillo miąższość formacji wynosi 160 m, w Rincón Colorado (35 km na zachód od Saltillo) 449 m, a w Porvenir de Jalpa (70 km na zachód od Saltillo) 540m (Eberth i in., 2004)</ref>
|klimat = ciepły i wilgotny
|litologia = dominują piaskowce i mułowce, rzadko występują wapienie
|typowy =
|grafika = Cerro del Pueblo Coahuila.jpg
|podpis = Osłonięcia skał formacji Cerro del Pueblo w Saltillo.
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
26.1° N 101.1° W~ ogólna lokalizacja formacji,
25.3° N, 101.39° W~ miejsce odnalezienia holotypu ''Mexidracon longimanus''
</display_points>
}}
==Wstęp==
Formacja Cerro del Pueblo położona jest w północno-wschodniej części Meksyku, głównie w stanie Coahuila. Jej osady pochodzą z późnego kampanu.

==Historia badań==
Pierwsze opisanie tej formacji miało miejsce w 1962 roku przez Murray'a i wspólników. Badania przeprowadzone przez zespół Ebertha wykazały zróżnicowanie miąższości tej formacji. Określił również maksymalny wiek tej formacji na ok. 72,5 [[Ma]] (Eberth i in, 2004). Denver Fowler (2017) jeszcze dokładniej wyznaczył ramy czasowe tej formacji na 73,63- 72,74 [[Ma]], bazując na występowaniu określonych gatunków amonitów.

==Geologia==
Formacja Cerro del Pueblo rozciąga się na większość wschodniej części stanu Coahuila. Należy ona do [[grupa|grupy]] [[Difunta]], obejmującej również pobliski stan Chihuahua, znajdującej się w basenie sedymentacyjnym Parras. Jej najniższe warstwy niekomfortowo stykają się ze starszą o ok. 8 milionów lat formacją [[Parras Shale]], której osady pochodzą z wczesnego kampanu, natomiast jej najwyższe warstwy stykają się z młodszą o ok. 2 miliony lat formacją [[Cerro Huerta]], której osady datuje się na środkowy [[mastrycht]].Jej wiek pokrywa się częściowo z formacjami [[Aguja]] (górne pokłady ogniwa Upper Shale), [[Kirtland]] (najwyższe pokłady ogniwa De-Na-Zin), [[Williams Fork]] (środkowe wastwy), czy [[Wapiti]] (dolne pokłady jednostki 4) (Fowler, 2017). Istnieje również przypuszczenie, że osady powstałe w zachodniej części formacji są starsze od tych powstałych na wschodzie. Osady tej formacji formowały się z prędkością ok. 55 cm na 1000 lat (Eberth i in., 2004). Składa się ona przede wszystkim z piaskowców brzeżno-morskich tworzących klify (podstawa formacji) oraz sekwencji szaro osadzonych piaskowców oraz mułowców. Rzadkim elementem skalnym są wapienie.
==Środowisko==
Na terenie tej formacji w kampanie panował ciepły klimat. W pobliżu lądu znajdowało się płytkie, ciepłe morze (zapewne Morze środkowego Zachodu), które okresowo dotykały zmiany zasolenia. Sam ląd tworzył równinę wybrzeżną poprzecinaną rzekami, których ujścia miały formę delt, na które wpływały pływy morza.

==Fauna==
===Dinozaury===
Fauna dinozaurów formacji Cerro del Pueblo jest bardzo zróżnicowana. Największy udział miały w niej hadrozaurydy i ceratopsydy (co jest wręcz stereotypową cechą większości północnoamerykańskich formacji z kampanu). Rzadziej występowały inne dinozaury ptasiomiedniczne: ankylozaurydy, nodozaurydy i tescelozaurydy. Wśród teropodów z tej formacji prym wiodły parawiale i ornitomimozaury. Stosunkowo częste były również tyranozaurydy.
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="5" align="center" |'''Dinozaury
|-
!Takson
!Miejsce
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
''[[Coahuilasaurus]] lipani'' <ref>Longrich, N. R., Ramirez Velasco, A. A., Kirkland, J., Bermúdez Torres, A. E., & Serrano-Brañas, C. I. (2024). "''Coahuilasaurus lipani'', a New Kritosaurin Hadrosaurid from the Upper Campanian Cerro Del Pueblo Formation, Northern Mexico". Diversity, 16, 531. [[doi:10.3390/d16090531]]</ref>
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente i El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
IGM 6685 - obie kości przedszczękowe, kości zębowe i kości przedzębowe oraz BENC 1/1-007 - lewa kość szczękowa i częściowa kość zębowa
|
[[Saurolophinae|Zaurolofin]] blisko spokrewniony z [[Gryposaurus|grypozaurem]].
|
[[Plik:Life reconstruction of Coahuilasaurus.png|200px]]
|-
|
''[[Labocania]] aguillonae'' <ref> Rivera-Sylva, H. E., & Longrich, N. R. (2024). "A New Tyrant Dinosaur from the Late Campanian of Mexico Reveals a Tribe of Southern Tyrannosaurs". Fossil Studies. 2 (4): 245-272. [[doi:10.3390%2Ffossils2040012]]</ref>
|
La Parrita, 54 km na zachód od Saltillo, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 2974 - bardzo fragmentaryczna czaszka oraz szkielet pozaczaszkowy

Materiał przypisany obejmuje CPC 3077 - część lewej kości zębowej oraz CPC 3078-3091 - izolowane zęby (okazy przypisane tymczasowo)
|
Tajemniczy [[Tyrannosaurinae|tyranozauryn]] reprezentujący drugi gatunek labokanii.
|
[[Plik:Labocania aguillonae.png|200px]]
|-
|
''[[Latirhinus]] uitslani''
|
Presa San Antonio kamieniołom SPA 88-9, Parras de la Fuente, Coahuila.
|
IGM 6583 - częściowy szkielet pozaczaszkowy
|
Duży lambeozauryn, dawniej przypisywano do niego więcej materiału kopalnego.
|
[[Plik:Life reconstruction of Latirhinus uitstlani.png|200px]]
|-
|
''[[Mexidracon]] longimanus'' <ref>Serrano-Brañas, C. I., Espinosa-Chávez, B., de León-Dávila, C., Maccracken, S. A., Barrera-Guevara, D., Torres-Rodríguez, E., & Prieto-Márquez, A. (2025). "A long-handed new ornithomimid dinosaur from the Campanian (Upper Cretaceous) Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico". Cretaceous Research: 106087. [[doi:10.1016/j.cretres.2025.106087]]</ref>
|
Coahuila
|
niekompletny szkielet pozaczaszkowy
|
Przedstawiciel [[Ornithomimosauria]] charakteryzujący się długimi kośćmi śródręcza.
|
[[Plik:Mexidracon longimanus.png|200px]]
|-
|
''[[Paraxenisaurus]] normalensis''
|
Coahuila
|
kilka okazów zachowujących fragmenty kręgosłupa oraz kończyn przednich i tylnych
|
Enigmatyczny teropod, być może pierwszy amerykański deinocheiryd.
|
[[Plik:Paraxenisaurus normalensis as Deinocheirid.jpg|200px]]
|-
|
''[[Tlatolophus]] galorum''
|
stanowisko Dinopato, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P/147 - prawie kompletna czaszka z żuchwą i elementy szkieletu pozaczaszkowego, z których część obecnie jest w trakcie preparacji.
|
Bardzo duży lambeozauryn, blisko spokrewniony z ''[[Parasaurolophus]]''.
|
[[Plik:Tlatolophus.png|200px]]
|-
|
''[[Velafrons]] coahuilensis''
|
Cerro de los Dinosaurios kamieniołom 7A, Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 59 - elementy czaszki i szkieletu pozaczaszkowego, ponadto kilka innych kości czaszki i żuchwy
|
Duży lambeozauryn. Holotyp pochodzi od osobnika młodocianego.
|
[[Plik:Life reconstruction of Velafrons coahuilensis.png|200px]]
|-
|
''[[Xenovenator]] espinosai'' <ref>Aguillón-Martínez, M. C., & Rivera-Sylva, H. E. (2023). "A Troodontid (Theropoda: Troodontidae) Neurocranium from the Cerro del Pueblo Formation (Late Campanian) of Coahuila, Mexico". Paleontología Mexicana, 12(2), 99–105. [[doi:10.22201/igl.05437652e.2023.12.2.352]]</ref><ref>Rivera-Sylva, H.E., Aguillón-Martinez, M.C., Flores-Ventura, J., Sánchez-Uribe, I.E., Guzman-Gutierrez, J.R. & Longrich, N.R. (2026). "A thick-skulled troodontid theropod from the Late Cretaceous of Mexico". Diversity. 18 (1): 38. [[doi:10.3390/d18010038]]</ref>
|
La Parrita, Saltillo, General Cepeda, Coahuila oraz Ejido Trincheras, Saltillo, Parras de la Fuente,
Coahuila
|
CPC 2973 - puszka mózgowa ([[holotyp]]), CPC 3112 - prawa kość czołowa (La Parrita) i CPC 2976 - lewa kość czołowa (Ejido Trincheras)
|
[[Troodontidae|Troodontyd]] o kopulastej głowie, którą prawdopodobnie używał do konkurencji wewnątrzgatunkowej podczas toków.
|-
|
Nienazwany centrozauryn
|
W pobliżu miasta Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 279 - częściowa prawa kość łuskowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany chasmozauryn
|
Niedaleko stanowiska ''Coahuilaceratops'', General Cepeda, Coahuila
|
REG615PF (nie podano, 2 okazy) - 4 możdżenie rogów nadoczodołowych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany chasmozauryn
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
fragmenty czaszki, kręgi i kości kończyn oraz elementy szkieletu pozaczaszkowego osobnika młodocianego (2 okazy, miejsce przechowywania nieznane)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany chasmozauryn
|
W pobliżu miasteczka Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
CPC 278 - kość oczodołowa z możdżeniem rogu nadoczodołowego i kręg grzbietowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1874 - możdzeń rogu nosowego
|
Takson niediagnostyczny. Prawdopodobnie pochodzi od młodocianego ?chasmozauryna.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Cerro de los Dinosaurios M6, General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kość udowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/699 i 9/785 - 2 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Rincón Colorado (kamieniołom HB), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - fragment kości łuskowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - seria kręgów krzyżowych, 2 przednie końce kości udowych i przedni koniec kości łokciowwej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ceratopsyd
|
południowo-wschodnia część stanu Coahuila
|
?fragmenty kryzy (nie podano)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
cf. ''Velafrons''
|
Cañada Ancha, Saltillo, Coahuila
|
fragmenty szczęk, w tym 2 lewe kości szczekowe (CPC 904.1 i CPC 2614.1)
|
Możliwe, że nowy okaz ''Velafrons'' (opierając się na budowie kości szczękowych).
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cañada Ancha, Ramos Arizpe, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręgi grzbietowy i ogonowe, obie kości piszczelowe, tylny koniec kości strzałkowej, kość ramieniowa i kość szczękowa.
|
Takson niediagnostyczny. Jedna z kości piszczelowych, ma ślady po ugryzieniu.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Na północ od Saltillo, Saltillo, Coahuila
|
CPC 904 - kręg szyjny, kręgi ogonowe, kość udowa, kość ramieniowa i inne fragmenty szkieletu pozaczaszkowego oraz CPC 905 - kość udowa, obie kości strzałkowe oraz dwa fragmenty kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 1), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) -fragmenty kości zębowych, żebra, kręg ogonowy tylny koniec kości kulszowej, kości śródstopia i paliczki stopy
|
Takson niediagnostyczny. Dawniej oznaczany jako bazalny hadrozauryd.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 7), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - żebra, kręgi szyjne i ogonowe, wyrostki kolczyste, 2 lewe tylne końce łopatek, tylny koniec kości promieniowej, fragmenty obu kości ramieniowych, fragmenty lewej kości biodrowej, fragmenty obu kości łonowych, obie kości udowe, kości strzałkowe, kości piszczelowe, kości skokowe, kości śródręcza, kości śródstopia i paliczki.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0009 - prawa łopatka, kość skokowa i pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Guadalupe, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P (nie podano) - kilka kręgów krzyżowych, seria kręgów ogonowych i inne niewypreparowane elementy szkieletu
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 18/1-0901 - obie częściowe kości szczękowe, kość kwadratowa, częściowa mózgoczaszka, kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, prawa łopatka, obie kości ramieniowe i kości łokciowe, kość śródręcza, obie częściowe kości łonowe, lewa kość udowa, tylny i przedni koniec lewej kości piszczelowej, prawa kość strzałkowa, kość skokowa i kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Stanowisko tropów Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - prawa artykułowana kość szczękowa i kość zębowa, przedni koniec obu kości przedszczękowych i inne elementy szkieletu pozaczaszkowego
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Okolice Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kość krzyżowa z kręgami ogonowymi, obie niekompletne kości ramieniowe, obie kości łokciowe, lewa kość promieniowa, kość śródręcza, fragment kości biodrowej, prawa kość skokowa oraz kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny. Dawniej oznaczony jako zaurolofin.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Cañada Ancha, Saltillo, Coahuila
|
elementy szkieletu pozaczaszkowego ( m.in. kręg ogonowy(CPC 904.5) i kość ramieniowa)
|
Prawdopodobnie nowy takson, o ile diagnostyczny.
|-
|
Nienazwany lambeozauryn
|
Parras de la Fuente, Coahuila
|
FCBUANL_2711 - lewa kość biodrowa, prawa kość kulszowa, prawa kość łonowa, częściowa kość krzyżowa, tylny koniec lewej kości udowej, prawa i lewa kość piszczelowa, prawe kości śródstopia II i IV, kręg szyjny i 21 kręgów ogonowych
|
Prawdopodobnie nowy takson, lub możliwe, że nowy okaz ''Velafrons''
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Fraustro, Ramos Arizpe, Coahuila
|
BENC 4/1 0001 - mózgoczaszka i naturalny odlew wewnętrzny mózgu.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 2), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 12 okazów) - lewa kość zębowa, fragmenty żeber, kręgi grzbietowe, krzyżowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, kości kończyn przednich i tylnych, skostniałe ścięgna
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 3), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - żebro, fragment kręgu i inne fragmenty kości, ponadto lewa łopatka, kość łokciowe i kość strzałkowa (kolekcja nieznana)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - żebra, obie kości łokciowe, lewa kość ramieniowa, tylny koniec kości promieniowej, paliczek, kręgi grzbietowe i ogonowe, lewa łopatka i ?kość krucza
|
Takson niediagnostyczny. Niegdyś oznaczony jako lambeozauryn.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Rincón Colorado (Coah 20), General Cepeda, Coahuila
|
MPRC (nie podano) - obie kości udowe i lewa kość piszczelowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany zaurolofin
|
Rincón Colorado (Kamieniołom HB), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 4 okazy) - fragment kości zębowej, kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, kości kończyn przednich i tylnych; SEPCP (nie podano, 9 okazów) - kręgi szyjne, grzbietowe i ogonowe, wyrostki kolczyste, żebra, kości kończyn przednich i tylnych oraz skostniałe ścięgna
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1868 a-p - 16 zębów, CPC 1869 a-e - 5 fragmentów szczęk, CPC 1870 a-j - 10 kręgów ( w tym jeden grzbietowy i 5 ogonowych), CPC 1871 - kość kulszowa, CPC 2613 - paliczek stopy, CPC 1873a i b - 2 pazury stopy
|
Potencjalnie nowy takson ?lambeozauryna (sądząc po budowie kości kulszowej).
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cañada Ancha, Ramos Arizpe, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kość udowa, kości strzałkowe, kości piszczelowe i fragmenty kości śródstopia
|
Takson niediagnostyczny
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Barril, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7709 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Los Pinos, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - 2 paliczki i kość skokowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręgi grzbietowy, krzyżowy i ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Ejido Puebla, Saltillo, Coahuila
|
REG615PF (nie podano) - kręg grzbietowy i kość krzyżowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Stanowisko ceratopsów, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP(nie podano) - kręgi szyjny i grzbietowy, kość krucza, fragmenty kości długich i kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios M6, General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 3 okazy) - 2 kręgi ogonowe i kość piszczelowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 1), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 2 okazy) - fragment kości zębowej, kości udowej i prawa kość piszczelowa; SEPCP (nie podano, 4 okazy) - tylny fragment kości udowej, kości śródstopia, 2 kręgi ogonowe, żebra, 2 paliczki, kość promieniowa i kość zębowa w macierzy skalnej.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 3), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 3 okazy) - paliczek stopy, odciski skóry, fragmenty żeber i kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 4), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragmenty kości czaszki i kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 5), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - 3 kręgi grzbietowe, kilka kręgów ogonowych (przynajmniej 4), kość krzyżowa, paliczki stopy, odciski skóry, fragment kości ramieniowej i tylny koniec kości udowej, trzon kości udowej, częściowa kość krzyżowa i kość długa z odciskami skóry i dwa paliczki ( w macierzy skalnej)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cerro de los Dinosaurios (kamieniołom 8), General Cepeda, Coahuila
|
nie podano - odciski skóry z biodra, ogonu i kości kończyn, stowarzyszone z 2 kompletnymi pozostałościami szkieletów
|
Potencjalnie nowy takson.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Cruce de los Caminos, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - fragmenty kości miednicy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Carmen (Coah 18), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 9 okazów) - fragmenty kości szczękowych ,fragment kości zębowej, kręg grzbietowy, 2 kręgi ogonowe, fragmenty kręgów ( w tym fragment kręgu ogonowego), 2 kości śródstopia, wyrostek kolczysty kręgu, kość skokowa, 3 paliczki (z czego 2 paliczki stopy) i inne fragmenty kości.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0001 - lewa kość strzałkowa i częściowa lewa kość piszczelowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0006 - 3 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/1-0011 - tylny koniec prawej kości piszczelowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Hedionda Chica, General Cepeda, Coahuila
|
CIC/P/82 - kręgi szyjny i ogonowy, tylny i przedni koniec kości piszczelowej, kość łokciowa i lewa kość udowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręgi szyjne i ogonowe, fragment kości łokciowej, paliczki stopy, kość piszczelowa i kość strzałkowa
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - tylny koniec kości ramieniowej, fragmenty kości śródstopia oraz 2 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg krzyżowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg szyjny
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - pazur dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Pisicola, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 3/1-0001 - wyrostek kolczysty kręgu
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - odciski skóry i fragmenty kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 19/1-0001 - tylny koniec kości ramieniowej, paliczki stopy, pazur stopy i żebro
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
René 1, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragmenty kręgów i innych kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 7 okazów) - skostniałe ścięgna, paliczki ( w tym paliczki stopy), fragment kości zębowej, żebra, wyrostki kolczyste kręgów i kręgi krzyżowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (Coah 20), General Cepeda, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 3 okazy) - 2 kręgi grzbietowe, przednie i tylne końce kości ramiennych, trzon, przedni i tylny koniec kości strzałkowych, fragment żebra, 2 kości śródstopia, paliczek i fragmenty kości długich
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (FA), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kość udowa, kość śródstopia i fragmenty kości.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 006), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kości śródręcza i paliczek
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 008), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości zębowej, kręg ogonowy, paliczek i tylny koniec kości ramieniowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 018), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości zębowej i paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 020), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - tylne końce kości śródręcza lub śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 035), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości szczękowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 037), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości szczękowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rincón Colorado (stanowisko 040), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano, 11 okazów) - fragmenty żeber, 2 tylne końce kości ramiennych i tylny koniec kości udowej, kręgi, paliczki, fragment kości zębowej, fragment kości śródstopia, paliczki, kość strzałkowa oraz łopatka
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano, 43 okazy) - odciski skóry, kości kończyn przednich i tylnych, kręgi, fragmenty żeber i innych kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Valles de los Tirannos, General Cepeda, Coahuila
|
SECPC (nie podano) - fragment kości zębowej, kręgi oraz fragmenty kości długich
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Dinosaurio Armado, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kręgi grzbietowe i ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Las Pedreras, Parras de la Fuente, Coahuila
|
CPC (nie podano) - kość biodrowa, kość łokciowa, przedni koniec kości udowej i kość śródstopia
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Presa San Antonio, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 2 okazy) - lewa kość szczękowa i fragment kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Presa San Antonio (kamieniołom 2), Parras de la Fuente, Coahuila
|
ROM (nie podano) - kości kończyn tylnych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Snak y las Torres, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano) - kręg grzbietowy, 2 kręgi ogonowe i pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwane hadrozaurydy
|
Presa San Antonio (kamieniołom SPA 88-9), Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM-MG (nie podano, 12 okazów) - fragmenty kości zębowych, fragmenty kręgów, kręgi, fragmenty miednicy, kości kończyn i innych kości długich, żebra i inne nieokreślone fragmenty
|
Niediagnostyczne taksony lambeozaurynów i zaurolofinów. Dawniej materiał przypisany ''Latirhinus''.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
Coahuila
|
BENC 18/1-0001 - liczne elementy czaszki i szkieletu pozaczaszkowego.
|
Prawdopodobnie nowy takson. Jego szczątki prawdopodobnie zostały przeniesione przez morze i stratowane przez inne dinozaury.
|-
|
Nienazwany hadrozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1857-1859 i CPC 2612 - 4 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tescelozauryd (parksozauryd)
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1872 - ząb, CPC 1866 - tylny kręg grzbietowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ankylozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1867 - osteoderma
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ankylozauryd
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
4 osteodermy (BENC 1/4-0001-0004)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany nodozauryd
|
El Pelillal, Saltillo, Coahuila
|
CPC 275 - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany nodozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - 2 osteodermy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany nodozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 3/4-0002 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ankylozaur
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - paliczek
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ankylozaur
|
Dinosaurio Armado, Parras de la Fuente, Coahuila
|
IGM (nie podano, 2 okazy) - fragment kości udowej i ?osteoderma
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1864 a-o - 15 izolowanych zębów
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 47/742 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
Na północ od Saltillo, Saltillo, Coahuila
|
CPC 912 - ząb i 2 puste kości
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - krąg ogonowy, fragmenty pazurów i zęba
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - 6 zębów
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany tyranozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/702 i 9/728 - 2 zęby
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
La Majada, Saltillo i La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (SEPCP) 16/237 - przedni i tylny kręg ogonowy, obie kości łonowe, prawa kość udowa, prawa kość piszczelowa, przedni koniec prawej kości strzałkowej, tylny koniec lewej kości strzałkowej, kości śródstopia II, III i IV, paliczki palców II, III i IV oraz pazur stopy; SEPCP 16/219 - kość śródstopia IV, paliczki palców II, III i IV; SEPCP 16/221- pazur dłoni i SEPCP 9/770 - tylny koniec kości udowej
|
Prawdopodobnie nowy takson.
|
[[Plik:Esqueleto de Ornithomimus.jpg|200px]]
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
prawa i lewa kość piszczelowa, przedni koniec lewej kości udowej, 2 paliczki stopy, 2 ostatnie paliczki dłoni i kość stopy (SEPCP 47/771-776)
|
Takson niediagnostyczny, niegdyś oznaczony jako cf. ''[[Ornithomimus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Agua de Mula, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 21/2-0006 - paliczek stopy, BENC 21/2-0010- pazur stopy i BENC 21/2-0011 - fragment pazura stopy.
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/2-0081 - tylny koniec kości udowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej przypisywany ''[[Struthiomimus]] altus''.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 1/2-0068 - pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
El Palmar, General Cepeda, Coahuila
|
3 fragmenty kręgów ogonowych (BENC 1/2-0042, 1/2-0045 i 1/2-0053), fragment pazura dłoni (BENC 1/2-0066), fragment paliczka (BENC 1/2-0069), paliczek dłoni (BENC 1/2-0070) oraz 4 fragmenty paliczków dłoni (BENC 1/2-0071-71 i 1/2-0077)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - pazur stopy i 2 kręgi ogonowe
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Porvenir de Jalpa, General Cepeda, Coahuila
|
REG615PF (nie podano) - kręgi grzbietowy i ogonowy, przednie i tylne końce kości śródstopia, tylny koniec kości udowej i paliczki stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Rincón Colorado stanowisko 029, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Rincón Colorado stanowisko 044, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - fragment kości długiej i 3 kręgi ogonowe (2 artykułowane i 1 izolowany)
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid.
|
Coahuila
|
CPC 907 - pazur dłoni, CPC 908 - pazur stopy i CPC 909 - trzeci paliczek palca IV
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany ornitomimid
|
Las Águilas, General Cepeda Coahuila
|
CPC 1865 a,b,c, - pazury stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany/e?? cenagnatyd(y)?
|
La Rosa, General Cepeda, Coahuila
|
fragmenty kości piszczelowych : przednie, środkowe i tylne (BENC 18/1-0004, BENC 1/2-0002 i BENC 1/1-0086)
|
Potencjalnie 2 nowe taksony ( 2 morfotypy kości piszczelowych), o ile diagnostyczne.
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 47/745 - ząb z kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 61/729 - pazur stopy
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryn
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/644 - ząb z kości zębowej
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Dromaeosaurus]]'' sp..
|-
|
Nienazwany zaurornitolestyn
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
2 zęby (SEPCP 9/624 i 9/700), pazur stopy (CPC 9/725) i 3 pazury dłoni (CPC 9/626, 9/727 i 9/731)
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Saurornitholestes]]'' sp..
|-
|
Nienazwany dromeozauryd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
CPC (nie podano) - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany dromeozauryd
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1855 - ząb
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany troodontyd
|
La Parrita, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP 9/778 - ząb
|
Takson niediagnostyczny, dawniej oznaczony jako ''[[Troodon]]'' sp..
|-
|
Nienazwany troodontyd
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7710 - paliczek stopy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
cf.''[[Richardoestesia]] sp.
|
El Pantano, Ramos Arizpe, Coahuila
|
SEPCP 44/777 - ząb
|
Takson niediagnostyczny, zapewne inny od ''Richardoestesia'', dawniej przypisywany do ''Richardoestesia gilmorei''
|-
|
Nienazwany teropod
|
Las Águilas, General Cepeda, Coahuila
|
CPC 1859 - paliczek dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
El Pelillal, Ramos Arizpe, Coahuila
|
IGM 7711 i 7712 - paliczki ręki, IGM 7713- fragment paliczka stopy, IGM 7714- kręg ogonowy i IGM 7715- fragment paliczka dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Agua de Mula, General Cepeda, Coahuila
|
BENC 21/2-0001-0005 - 5 fragmentów paliczków, BENC 21/2-0007 i 21/2-0009 - 2 pazury dłoni i BENC 21/2-0012-0015 - fragmenty kręgów ogonowych
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Cerro de los Dinosaurios quarry 3, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (niepodane) - przedni koniec kości udowej
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - kręg ogonowy
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado, General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano, 2 okazy) - kręg ogonowy, szewron i łuk nerwowy
|
Takson niediagnostyczny. Szewron przypisywano przedstawicielowi [[Tetanurae|tetanurów]].
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rincón Colorado (stanowisko 008), General Cepeda, Coahuila
|
SEPCP (nie podano) - kręg
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rojas I, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - paliczek stopy i paliczek dłoni
|
Takson niediagnostyczny.
|-
|
Nienazwany teropod
|
Rojas II, General Cepeda, Coahuila
|
IGM (nie podano) - fragmenty kości długiej
|
Takson niediagnostyczny. Przypisywany przedstawicielowi [[Ceratosauria|ceratozaurów]]
|}

===Pterozaury===
Ze stanowiska El Pelillal znany jest materiał kopalny pterozaurów oznaczony jako Pterodactyloidea indet. (Rodriguez-de la Rosa i Cevallos-Ferriz, 1997). Natomiast ze stanowiska Las Águilas znany jest fragment kości długiej, również przypisanej do nieokreślonego pterozaura (Rivera-Sylva i in., 2019c). Również w stanowisku Sierra Madre Oriental znaleziono kości pterozaurów (Meyer i in., 2008). Z formacji znany jest również nieokreślony ornitocheiryd (Rivera-Sylva i in., 2019b).

===Krokodyle===
Ze stanowiska Las Águilas znanych jest 5 fragmentów szczęk, 5 kręgów przedogonowych, kręg ogonowy, pazur i osteoderma przypisane krokodylom z grupy Eusuchia (Rivera-Sylva i in., 2019c). Ponadto, ze stanowiska El Pelillal prawdopodobnie odkryte zostały inny przedstawiciel Eusuchia oraz nieokreślony goniofolid (Rodriguez-de la Rosa i Cevallos-Ferriz, 1997)) . W stanowisku Sierra Madre Oriental odkryto czaszkę krokodyla, zaliczonego do rodziny Dyrosauridae (Meyer i in, 2008). Ze stanowiska La Parrita znaleziono izolowany ząb, osteodermy i krąg, przypisane nieokreślonemu krokodylomorfowi oraz osteodermy i fragmenty szczęk przypisane nieokreślonym ''Eusuchia''. Ponadto ''Brachychampsa montana'' jest znana tylko z osteoderm (Rivera-Sylva i in., 2019b).

===Plezjozaury===
Niezidentyfikowany plezjozaur znany jedynie z czterech [[okaz izolowany|izolowanych]] paliczków został opisany ze stanowiska Las Águilas (Rivera-Sylva i in., 2019c).

===Lepidozauromorfy===
Nieokreślony przedstawiciel tego kladu znany jest z fragmentu szczęki (prawdopodobnie kości szczękowej) ze stanowiska Las Águilas (Rivera-Sylva i in., 2019c), natomiast z Rincón Colorado znany z jednego kręgu jest ''Coniophis'' sp.. Znane są również szczątki jaszczurek z rodzin Teiidae, Helodermatidae, Necrosauridae, Anguidae oraz Varanidae i węży z rodziny Aniliidae (Martinez i Carolina, 2010). Ponadto z formacji znany jest również mozazaur, znany z fragmentarycznego szkieletu (Meyer i in., 2008).

===Żółwie===
Żółwie z Cerro del Pueblo są znane z bardzo licznych skamieniałości. Pochodzą one zarówno od żółwi morskich, ziemnowodnych i lądowych.
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
{| class="wikitable"
|-
! Takson !! Miejsce
|-
|Nieokreślony Trionychidae || El Pellilal
|-
|cf. ''Protochelydra'' sp. || El Pellilal
|-
|cf. ''Hoplochelys'' sp. || El Pellilal
|-
|''Yelmochelys rosarioae''(fragmnetaryczny plastron)|| El Pellilal
|-
|''Compsemys vieta'' || El Pellilal
|-
|''Compsemys'' sp. ( fragmenty karapaksu) || Las Águilas
|-
|Nieokreślony Chelydridae (osteodermy) || Las Águilas
|-
|''Hoplochelys'' sp. (fragment neuralii) || Las Águilas
|-
|''Adocus'' sp. (fragmenty karapaksu) || Las Águilas
|-
|''Neurankylus'' sp. || ?
|-
|Nieokreślony Pleurosternidae (fragmenty karapaksu) || ?
|-
|Nieokreślony Pleurosternidae (fragmenty karapaksu) || ?
|-
|Nieokreślony Trionychidae (fragmenty osteoderm) || Las Águilas
|-
|''Mexichelys coahuilaensis'' (liczne fragmenty szkieletu) || General Cepada, La Parrita ("Turtle Paradise")
|-
|''Chedighaii hutchisoni ''|| La Parrita (''Turtle Paradise"
|}
===Ssaki===
Znane są liczne nieokreślone multituberkulaty z rodzin Taeniolabidoidae i Cimolomydae oraz torbacze ''Turgidodon'' i ''Pediomys'' (Martinez i Carolina, 2010)

===Ryby===
Nieokreślone Lepisosteidae znane są ze stanowisk Las Águilas (3 łuski i kręg opistoceliczny) i El Pelillal. Ponadto z El Pelillal znamy ''Melvius'' sp., a z Las Águilas nieokreśloną rybę kostnoszkieletową znaną z 2 kręgów amficelicznych (Rodriguez-de la Rosa & Cevallos-Ferriz, 1997; Rivera-Sylva i in., 2019c). Z tej formacji znane są również zęby rekinów (m.in. z rodziny Heterodontidae) (Meyer i in., 2008). Z izolowanego zęba oraz fragmentarycznego rostrum znana jest również krewniaczka dzisiejszych ryb pił ''Schizorhiza stromeri'' (Kirkland i Aguillón-Martínez, 2002).

===Bezkręgowce===
Wśród bezkręgowców z tej formacji ważną rolę pełniły stawonogi. Znane są z niej między innymi ważki różnoskrzydłe, karaczany (''Xonpentla rinconensis'') oraz pająk należący prawdopodobnie do grupy Opisthothelae (spokrewniony m.in. z dzisiejszymi ptasznikami). Zostały one znalezione na głębokości ok. 35-37 m (Cifuentes- Ruiz i in., 2006). Znane są również muszle amonita z rodzaju ''Sphenodiscus'' oraz muszle ślimaków ''Tympanotonus nodosa'', ''Lissapriopis'' sp. oraz muszle ostryg (''Flamingostrea'' sp.) i małży (cf. ''Inoceramus vamuxemi).

===Skamieniałości śladowe===
Z Cerro del Pueblo znamy również tropy dinozaurów. Stanowiska, w których znaleziono tropy to Las Águilas (tropy hadrozaurydów [dwunożne i czworonożne], tyranozaurydów oraz ornitomimidów), "El hadrosaurio borracho" ("pijany hadrozaur") (długie tropy hadrozaurydów i kilka śladów po teropodach), Sierra Madre Oriental (ogromne dwupalczaste tropy deinonychozaurów) (Meyer i in., 2008), La Parrita (również tropy hadrozaurydów) (Rodriguez-de la Rosa, 2005) oraz Porvenir de Jalpa (ślady tetanurów [?tyranozaurydów], początkowo uznane za tropy ornitopodów) (Rivera-Sylva i in., 2017). Niektóre z nich wskazują one na prawdopodobny stadny tryb życia zwierząt, które je pozostawiły. Ponadto znane są tropy pozostawione przez [[Avialae|awiale]] (Weishampel, 2004), pterozaury (''Pteraichnus'' sp. o wydłużonych odciskach stopy; Rodriguez-de la Rosa, 2003) oraz krokodyle i żółwie (Rodriguez-de la Rosa, 2005).

Inną ciekawą skamieniałością śladową są uszkodzenia kręgów hadrozauryda (w postaci dziur i rowków) zapewne zrobione przez kościożerne owady. Odkryto aż 7 typów takich uszkodzeń, w tym nowy gatunek ''Cubiculum'' (Serrano-Brañas i in., 2018). Kilka lat później opisano nowe ślady drążenia larw chrząszczy z rodziny skórnikowatych (zaklasyfikowanych do ichnotaksonów ''Cuniculichnus seilacheri'', cf. ''Cubiculum cooperi'', ''Cu. atsintli'' oraz nowy ichnotakson ''Cu. subcorticalis'') żerujących na pozostałościach zaurolofinów leżących ok. 20-30 dni. Owe larwy tworzyły systemy komór wewnątrz kości hadrozaurydów, aby ze sobą nie konkurować (Venegas-Gómez i in., 2024). Oprócz nich znaleziono również ślady bytowania małży z grupy świdrowców ''Teredolites longissimus'' (Serrano-Brañas i in., 2019). Z tej formacji znane są również koprolity (Weishampel, 2004)

==Flora==
Z formacji Cerro del Pueblo znane są liczne rośliny okrytonasienne. Ich materiał kopalny obejmuje m.in., kwiaty oraz owoce. Analizy palinologiczne oraz badania zawartości koprolitów wskazują, że miejscową florę można określić jako tropikalną.

==Bibliografia==

Brinkman, D., Aquillon-Martinez, M.C., Dávila, C.A.L., Jamniczky, H., Eberth, D.A. i Colbert, M. (2009). "Euclastes coahuilaensis sp. nov., a basal cheloniid turtle from the late Campanian Cerro del Pueblo Formation of Coahuila State, Mexico". PaleoBios. 28 (3): 76–88.

Brinkman, D., Aquillon-Martinez, M.C., Hutchinson, J.H. i Brown, C.M. (2016)."Yelmochelys rosarioae gen. et sp. nov., a stem kinosternid (testudines; Kinosternidae) from the late Cretaceous of Coahuila, Mexico". PaleoBios 33: 1-20. [[https://escholarship.org/uc/item/3fn6q3f7]]

Brinkman, D. i Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2006). "Nonmarine turtles from the Cerro del Pueblo Formation (Campanian), Coahuila State, Mexico". [w]: Lucas, S.G. & Sullivan, R.M. (red.) "Late Cretaceous Vertebrates from the Western Interior" Bulletin 35, New Mexico Museum of Natural History & Science, a Division of the Department Of Cultural Affairs.

Cifuentes-Ruiz, P., Vršanký, P., Vega, F.J., Cevallos-Ferriz, S.R.S., González-Soriano, E. i Delgado-de Jesús, C.R. (2006) "Campanian terrestrial arthropods from the Cerro del Pueblo Formation, Difunta Group in northeastern Mexico''. Geologica Carpathica 57 (5): 347-354.[[https://www.researchgate.net/profile/Sergio-Cevallos-Ferriz/publication/287514809_Campanian_terrestrial_arthropods_from_the_Cerro_del_Pueblo_Formation_Difunta_Group_in_northeastern_Mexico/links/56abcd7e08ae19a385115683/Campanian-terrestrial-arthropods-from-the-Cerro-del-Pueblo-Formation-Difunta-Group-in-northeastern-Mexico.pdf?_sg%5B0%5D=started_experiment_milestone&origin=journalDetail]]

Eberth, D.A., Delgado-de Jesús, C.R., Lerbekmo, J.F., Brinkman, D.B., Rodríguez-de la Rosa, R.A. i Sampson, S.D. (2004)."Cerro del Pueblo Fm (Difunta Group, Upper Cretaceous), Parras Basin, southern Coahuila, Mexico: reference sections, age, and correlation". Revista mexicana de ciencias geológicas 21 (3): 335-352 [[https://dialnet.unirioja.es/servlet/articulo?codigo=1029306]]

Fowler, D.A. (2017) "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America". PLOS ONE. 12 (11): e018842 [[https://doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0188426]]

Kirkland, J.I. i Aguillón-Martínez, M.C. (2002). "Schizorhiza: a unique sawfish paradigm from the Difunta Group, Coahuila, Mexico". Revista Mexicana de Ciencias Geológicas, v. 19, núm. 1, 2002 str: 16-24 [[https://www.redalyc.org/pdf/572/57219102.pdf]]

Martinez, A . i Carolina, M. (2010). "Fossil vertebrates from the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico, and the distribution of Late Campanian (Cretaceous) terrestrial vertebrate faunas". Dysertacja naukowa, Southern Methodist University ProQuest Dissertations Publishing.

Meyer, C.A., Frey, E.D. i Thüring, B. (2008). "The pitfalls of interpreting incomplete dinosaur trackways – an example of a dromaeosaurid trackway from the late Cretacaous of the Sierra Madre Oriental (Cerro del Pueblo formation, late Campanian; Parras Basin, Coahuila, NE Mexico)". [w]: 6TH MEETING OF THE EUROPEAN ASSOCIATION OF VERTEBRATE PALAEONTOLOGISTS SPIŠSKÁ NOVÁ VES, SLOVAK REPUBLIC 30TH JUNE – 5TH JULY 2008 VOLUME OF ABSTRACTS

Murray, G.E., Weidie, A.E. Jr., Boyd, D.R., Forde, R.H. iLewis, P.D. Jr., (1962). "Formational divisions of Difunta Group, Parras Basin,Coahuila and Nuevo León, Mexico".: American Association of Petroleum Geologists, Bulletin , 46, 374–383.

Parham, J.F. i Pyenson, N.D. (2010). "New Sea Turtle from the Miocene of Peru and the Iterative Evolution of Feeding Ecomorphologies since the Cretaceous". Journal of Paleontology. 84 (2): 231–247

Ramírez-Velasco, Á.A., Aguilar, F J., Hernández-Rivera, R., Gudiño Maussán, J.L., Rodriguez, M.L. i Alvarado-Ortega, J. (2021a). "Tlatolophus galorum, gen. et sp. nov., a parasaurolophini dinosaur from the upper Campanian of the Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, northern Mexico". Cretaceous Research 126. 104884. [[http://dx.doi.org/10.1016/j.cretres.2021.104884]]

Ramírez-Velasco, Á.A., Espinosa-Arrubarrena, L. i Alvarado-Ortega, J. (2021b). ""Review of the taxonomic affinities of Latirhinus uitstlani, an emblematic Mexican hadrosaurid". Journal of South American Earth Sciences 110. 103391 [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2021.103391]]

Ramírez-Velasco, A. A. i Hernández-Rivera, R. (2015). "Diversity of late cretaceous dinosaurs from Mexico" (PDF). Boletín Geológico y Minero. 126 (1): 63–108 [[https://www.researchgate.net/profile/Angel-Ramirez-Velasco/publication/278018238_Diversity_of_late_cretaceous_dinosaurs_from_Mexico/links/55786c5308ae75363755b2dc/Diversity-of-late-cretaceous-dinosaurs-from-Mexico.pdf]]

Reyna-Hernández, R.A., Rivera-Sylva, H.E., Silva-Martínez, L.E. i Guzman-Gutiérrez, J.R. (2021). A large hadrosaurid dinosaur from Presa San Antonio, Cerro del Pueblo Formation, Coahuila, Mexico. Acta Palaeontologica Polonica 66 (Supplement to 3): S101–S110. [[https://www.app.pan.pl/article/item/app008312020.html]]

Rivera-Sylva, H.E., Aguillón-Martinez, M.C., Flores-Ventura, J., Sánchez-Uribe, I.E., Guzman-Gutierrez, J.R. i Longrich, N.R. (2026). "A thick-skulled troodontid theropod from the Late Cretaceous of Mexico". Diversity. 18 (1): 38. [[doi:10.3390/d18010038]]

Rivera-Sylva, H.E., Barrón-Ortíz, C.I., González, R.V., Nava Rodríguez, R.L., Guzmán-Gutiérrez, J.R., Valdez, F.C. i de Léon Dávila, C. (2019a). "Preliminary assessment of hadrosaur dental microwear from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous: Campanian) of Coahuila, northeastern Mexico". Paleontología Mexicana 8 (1): 17-28. [[https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/83441161/488-libre.pdf?1649429877=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DPreliminary_assessment_of_hadrosaur_dent.pdf&Expires=1691836938&Signature=gimSawRI0ZL3RQapdxvI124wMUa9uMl8HOhrBCXV4L44CTJxwsRI1RPCFJEhY9ipe1XSioy1Q6W9LePfb4vfwz48YB5NrmKx6BK5wFaQjGT9TjoEQ6oLSmQAYibRFujJrByppaLOy4DrkM3hageQRC9zejJJWSYu-Rb0UBplHQkm31fk~FUikcZO4AJIgSOL-WxLh~wDpXq~10itcVlcmv1kwVyD1IiV2SfmpSHrEECheZ5xbinwvB48EXyiNneecH97~qRQll70Hxxt798QxSjOmRcZO4vpjecF-rPhconQGKosa3ygCO7Bmv9ilgLIqbuYKypsIhuAsoOAVmOc4w__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA]]

Rivera-Sylva, H.E., Carbot-Chanona, G., Vivas-González, R., Nava Rodríguez, R.L. i Cabral-Valdéz, F. (2019b). "The first crocodyliforms remains from La Parrita locality, Cerro del Pueblo Formation (Campanian), Coahuila, Mexico". Boletín de la Sociedad Geológica Mexicana 71 (3) [[https://www.scielo.org.mx/scielo.php?script=sci_arttext&pid=S1405-33222019000300727#B15]]

Rivera-Sylva, H.E., Frey, E., Schulp, A.S., C.A., Thüring, B.; Stinnesbeck, W. i Valentin Vanhecke, V.(2018). "Late Campanian theropod trackways from Porvenir de Jalpa, Coahuila, Mexico". Palæovertebrata. 41 (2): e1

Rivera-Sylva, H.E., Frey, E., Stinnesbeck, W., Amezcua Torres, N. i Flores Huerta, D. (2019c) "Terrestrial vertebrate paleocommunities from the Cerro del Pueblo Formation (Late Cretaceous; Late Campanian) at Las Águilas, Coahuila, Mexico" PaleoVertebrata 42 (2)[[http://dx.doi.org/10.18563/pv.42.2.e1]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2003). "Pterosaur tracks from the latest Campanian Cerro del Pueblo Formation of southeastern Coahuila, Mexico". Geological Society, London, Special Publications 217: 275-282. [[https://doi.org/10.1144/GSL.SP.2003.217.01.16]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. (2005) "Hadrosaurian footprints from the late Cretaceous Cerro del Pueblo formation of Coahuila, Mwxico". [w]:Díaz-Martínez, E. i Rábano, I> (red.), 4th European Meeting on the Palaeontology and Stratigraphy of Latin America Cuadernos del Museo Geominero, nº 8. Instituto Geológico y Minero de España, Madrid, 2007. ISBN 978-84-7840-707-1© Instituto Geológico y Minero de España [[https://doc.rero.ch/record/16669/files/PAL_E2627.pdf]]

Rodriguez-de la Rosa, R.A. i Cevallos-Ferriz, S.R.S. (1998). "Vertebrates of the El Pelillal locality (Campanian, Cerro Del Pueblo Formation), southeastern Coahuila, Mexico" Journal of Vertebrate Paleontology 18 (4): 751-764 [[https://doi.org/10.1080/02724634.1998.10011104]]

Rybakiewicz, S., Rivera-Sylva, H.E., Stinnesbeck, W., Frey, E., Guzmán-Gutiérrez, J.R., González, R.V., Nava Rodríguez, R.L. i Padilla-Gutiérrez, J.M. (2019). "Hadrosaurs from Cañada Ancha (Cerro del Pueblo Formation; upper Campanian-?lower Maastrichtian), Coahuila, northeastern Mexico". Cretaceous Research 104, 104199. [[https://doi.org/10.1016/j.cretres.2019.104199]]

Serrano-Brañas, C.I. i Espinosa-Chávez, B. (2017). "Taphonomic history of a ‘duck-bill’ dinosaur (Dinosauria: Ornithopoda) from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous, Campanian) Coahuila, Mexico: Preservational and paleoecological implications". Cretaceous Research 74: 165-174 [[https://doi.org/10.1016/j.cretres.2017.02.022]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B. i Maccracken, S.A. (2018). "Insect damage in dinosaur bones from the Cerro del Pueblo Formation (Late Cretaceous, Campanian) Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences 86:353-365. [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2018.07.002]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B. i Maccracken, S.A. (2019). "Teredolites trace fossils in log-grounds from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous) of the state of Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences 95. [[https://doi.org/10.1016/j.jsames.2019.102316]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B., Augusta Maccracken, S., Gutiérrez-Blando, C., de León-Dávila, C., i Ventura, J.F. (2020). "''Paraxenisaurus normalensis'', a large deinocheirid ornithomimosaur from the Cerro del Pueblo Formation (Upper Cretaceous), Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences. 101: Article 102610. [[http://dx.doi.org/10.1016/j.jsames.2020.102610]]

Serrano-Brañas, C.I., Espinosa-Chávez, B., Maccracken, S.A., Guevara,D.B., Torres-Rodríguez, E. (2022). "First record of caenagnathid dinosaurs (Theropoda, Oviraptorosauria) from the Cerro del Pueblo Formation (Campanian, Upper Cretaceous), Coahuila, Mexico". Journal of South American Earth Sciences. 119: 104046 [[https://doi.org/10.1016%2Fj.jsames.2022.104046]]

Venegas-Gómes, C., Ortega-Flores, B., Estrada-Ruiz, E., Pérez-Crespo, V.A. i Aguilar-Arellano, F.J. (2024). "Ichnological records associated with dermestid beetles in dinosaur bones from Lala's Place (Maastrichtian), Ramos Arizpe, Coahuila, Mexico, and their taphonomic implications". Journal of South American Earth Sciences. 147: 105110 [https://doi.org/10.1016/j.jsames.2024.105110]

Weishampel, D.B. (2004). "Dinosaur distribution".[w]: D. B. Weishampel, H. Osmolska, and P. Dodson (red.), The Dinosauria (2nd edition). University of California Press, Berkeley 259-322
<references/>

[[Kategoria:Formacje]]
[[Kategoria:Formacje kredowe]]
[[Kategoria:Formacje Ameryki Północnej]]
[[Kategoria:Formacje Meksyku]]

Plik:Roberta Brachylophosaurus.jpg

2026-06-26T12:48:43Z

Paweł: Okaz ''Brachylophosaurus'' o imieniu „Roberta”. Fot. FunkMonk (Michael B.H.) Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Roberta_Brachylophosaurus.jpg Licencja: CC BY 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en

== Opis ==
Okaz ''Brachylophosaurus'' o imieniu „Roberta”. Fot. FunkMonk (Michael B.H.)

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Roberta_Brachylophosaurus.jpg

Licencja: CC BY 2.0
https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en

Plik:Leonardo dinosaur.jpg

2026-06-26T12:46:03Z

Paweł: Głowa brachylofozaura "Leonardo". Fot. Ed T. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leonardo_dinosaur.jpg Licencja: CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/deed.en

== Opis ==
Głowa brachylofozaura "Leonardo". Fot. Ed T.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leonardo_dinosaur.jpg

Licencja: CC BY-SA 2.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/deed.en

Plik:Leonardo mummified brachylophosaurus.jpg

2026-06-26T12:42:29Z

Paweł: Zachowana mumia brachylofozaura "Leonardo". Autor: Red Rocket Photography Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leonardo_mummified_brachylophosaurus.jpg Licencja: CC BY-SA 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

== Opis ==
Zachowana mumia brachylofozaura "Leonardo". Autor: Red Rocket Photography

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Leonardo_mummified_brachylophosaurus.jpg

Licencja: CC BY-SA 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Plik:Brachylophosaurus tail with tendons - Museum of the Rockies.jpg

2026-06-26T12:39:54Z

Paweł: Fragment ogona brachylofozaura ze skostniałymi ścięgnami. Fot. Tim Evanson Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brachylophosaurus_tail_with_tendons_-_Museum_of_the_Rockies.jpg Licencja: CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licen...

== Opis ==
Fragment ogona brachylofozaura ze skostniałymi ścięgnami. Fot. Tim Evanson

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brachylophosaurus_tail_with_tendons_-_Museum_of_the_Rockies.jpg

Licencja: CC BY-SA 2.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/deed.en

Jamninkaornis

2026-06-26T12:14:42Z

Paweł: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Jamninkaornis''}} {{Opis |Autor = "Dinozaurator" |Korekta = Paweł Konarzewski |nazwa = ''Jamninkaornis'' (jamninkaornis) |długość = |wysokość..."

{{DISPLAYTITLE:''Jamninkaornis''}}
{{Opis
|Autor = "Dinozaurator"
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = ''Jamninkaornis'' (jamninkaornis)
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta =
|miejsce = [[Polska]] - Jamna Dolna
|czas = ok. 26 [[Ma]] 
[[oligocen]] ([[szat]])
|systematyka = [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Aves]]

[[Passeriformes]]

[[Tyranni]]

|grafika = Jamninkaornis kencampbelli (holotype, MSMD Av JAM2 1a+b).png
|podpis = [[Holotyp]] ''Jamninkaornis''. Źródło: Bocheński i in., 2026 [https://palaeo-electronica.org/content/2026/5902-late-oligocene-birds-from-poland]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Jamninkaornis kencampbelli'' to wymarły gatunek ptaka wróblowego żyjącego na terenach dzisiejszej południowo-wschodniej Polski około 26 mln lat temu w [[oligocen|oligocenie]].

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Jamnikaornis'' nawiązuje do potoku i doliny Jamnika położnych w pobliżu stanowiska typowego (miejscowość Jamna Dolna) oraz zawiera greckie słowo ''ornis'' oznaczające "ptak". Epitet gatunkowy honoruje amerykańskiego paleontologa Kennetha E. Campbella Jr. za jego wkład w badania wymarłych ptaków.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] o numerze katalogowym MSMD Av JAM2_1a+b składa się z prawej kości kruczej i prawej kości ramiennej zachowanych na dwóch płytach skalnych.

==Budowa==
''Jamninkaornis'' był małym ptakiem wróblowym porównywalnym wielkością do gorzyka czerwonogłowego (''Ceratopipra mentalis''). Tak jak u współczesnych ptaków wróblowych, kość krucza była długa i smukła. Struktura ''processus acrocoracoideus'' (wyrostek akrokorakoidalny) był dobrze rozwinięty i haczykowato zakrzywiony. Kość ramienna cechowała się prostym, cienkim i smukłym trzonem. Stosunek długości kości ramiennej do kości kruczej wynosił 1,3.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
|{{V|''Jamninkaornis''}}
|{{Kpt|Bocheński, Tomek, Szybiak}} i {{Kpt|Wertz}}, 2026
|-
|{{V|''J. kencampbelli''}}
|{{Kpt|Bocheński, Tomek, Szybiak}} i {{Kpt|Wertz}}, 2026
|}

==Bibliografia==

Bocheński, Z. M., Tomek, T., Szybiak, R., & Wertz, K. (2026). "A new passerine (Aves: Passeriformes) and three other specimens of Late Oligocene birds from Poland, with a review of all Paleogene birds from the northern part of the Carpathian Arc". Palaeontologia Electronica, 29(2), 29.2.a26. [[doi:10.26879/1712]]

[[Kategoria:Kenozoik w Polsce]]

Jian

2026-06-24T06:34:05Z

Paweł: /* Budowa */

{{DISPLAYTITLE:''Jian''}}
{{Opis
|Autor = "Dinozaurator"
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = ''Jian'' (jian)
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta = mięsożerny
|miejsce = [[Chiny]] - Gansu
([[formacja]] [[Xiagou]])
|czas = {{Występowanie|121|120}}
ok. 120 [[Ma]] 
[[wczesna kreda]] ([[apt]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Paraves]]

[[Dromaeosauridae]]

[[Microraptorinae]]

|grafika = Jian changmaensis.png
|podpis = Tak mógł wyglądać ''Jian''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jian_changmaensis.png]
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
39.855367, 96.779550~ miejsce odnalezienia skamieniałości ''Jian changmaensis''
</display_points>
}}
==Wstęp==
''Jian changmaensis'' to [[Microraptorinae|mikroraptoryn]], którego skamieniałości zostały odkryte w północno-zachodnich Chinach w [[formacja|formacji]] [[Xiagou]]. Żył we [[wczesna kreda|wczesnej kredzie]] na terenie dzisiejszej prowincji Gansu.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Jian'' nawiązuje do jednoskrzydłowego ptaka z mitologii chińskiej. Epitet gatunkowy pochodzi od miejscowości Changma, w okolicach której odnaleziono [[holotyp]].

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] o numerze katalogowym GSDM-D050 to częściowo [[artykułowany|artykułowana]] lewa obręcz barkowa i kończyna przednia. Składa się z kompletnej kości łopatkowo-krucznej, kości ramiennej, promieniowej i łokciowej. Skamieniałości należały do dorosłego lub prawie dorosłego osobnika.

==Budowa==
''Jian'' był średniej wielkości [[Microraptorinae|mikroraptorynem]] większym od ''[[Microraptor]]'' a mniejszym od ''[[Sinornithosaurus]]''. Jego kość krucza była proporcjonalnie dłuższa w stosunku do kości ramiennej niż u jego krewnych. Dystalne (dalsze) kłykcie kości ramiennej były rozwinięte na przedniej powierzchni kości. ''Jian'' miał dobrze rozwinięty otwór na brzusznej (dolnej) stronie bliższego końca kości promieniowej.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Jian''}}
| {{Kpt|Zhou, Lamanna, Poust, Li, You}} i {{Kpt|[[O'Connor]]}}, [[2026]]
|-
|{{V|''J. changmaensis''}}
| {{Kpt|Zhou, Lamanna, Poust, Li, You}} i {{Kpt|[[O'Connor]]}}, [[2026]]
|}

==Bibliografia==

Zhou, L. -Q., Lamanna, M. C., Poust, A. W., Li, D. -Q., You, H. -L., & O'Connor, J. K. (2026). "First non-avian theropod (Dromaeosauridae, Microraptorinae) from the bird-bearing Lower Cretaceous Xiagou Formation of the Changma Basin, Gansu Province, northwestern China". Annals of Carnegie Museum, 92(2), 89-110 [https://carnegiemnh.org/wp-content/uploads/2026/06/Jian-changmaensis-Annals-of-Carnegie-Museum.pdf]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Paraves]]
[[Kategoria:Dromaeosauridae]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Apt]]

Plik:Brachylophosaurus skull by Nick Longrich.jpg

2026-06-23T16:16:21Z

Paweł: Czaszka brachylofozaura (okaz TMP 1990.104.0001). Fot. Nick Longrich Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brachylophosaurus_skull_by_Nick_Longrich.jpg Licencja: Creative Commons CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0...

== Opis ==
Czaszka brachylofozaura (okaz TMP 1990.104.0001). Fot. [[Nick Longrich]]

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brachylophosaurus_skull_by_Nick_Longrich.jpg

Licencja: Creative Commons CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Brachylophosaurus Royal Tyrrell.jpg

2026-06-23T16:13:17Z

Paweł: Skamieniały szkielet ''Brachylophosaurus''. Fot. Etemenanki3 Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brachylophosaurus_Royal_Tyrrell.jpg Licencja: Creative Commons CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

== Opis ==
Skamieniały szkielet ''Brachylophosaurus''. Fot. Etemenanki3

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brachylophosaurus_Royal_Tyrrell.jpg

Licencja: Creative Commons CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Brachylophosaurus canadensis.png

2026-06-23T16:10:48Z

Paweł: Rekonstrukcja ''Brachylophosaurus''. Autor: Connor Ashbridge Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brachylophosaurus_canadensis.png Licencja: Creative Commons CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Brachylophosaurus''. Autor: Connor Ashbridge

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Brachylophosaurus_canadensis.png

Licencja: Creative Commons CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Probrachylophosaurus

2026-06-23T11:39:57Z

Paweł:

{{DISPLAYTITLE:''Probrachylophosaurus''}}
{{Opis
|Autor = [[Adrian Sztuba]]
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = ''Probrachylophosaurus'' (probrachylofozaur)
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[USA]] - Montana
([[formacja]] [[Judith River]] - ogniwo McClelland Ferry)
<hr>
[[Kanada]] - Alberta

([[formacja]] [[Foremost]])
|czas = {{Występowanie|79.5|78}}
ok. 79,5-78 [[Ma]] 
[[późna kreda]] ([[kampan]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ornithopoda]]

[[Iguanodontia]]

[[Hadrosauridae]]

[[Euhadrosauria]]

[[Saurolophinae]]

[[Brachylophosaurini]]
|grafika = Probrachylophosaurus bergei.png
|podpis = Rekonstrukcja ''Probrachylophosaurus''. Autor: Ddinodan [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Probrachylophosaurus_bergei.png]
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Probrachylophosaurus'' to rodzaj [[hadrozauryd]]a żyjącego w [[późna kreda|późnej kredzie]], na terenie dzisiejszych [[USA|Stanów Zjednoczonych]] oraz [[Kanada|Kanady]]. Jest on interesujący, ponieważ posiada cechy pośrednie między ''[[Acristavus]]'', a ''[[Brachylophosaurus]]''.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa oznacza "przed krótkogrzebieniastym jaszczurem", co odnosi się do tego, że jest on starszy od ''[[Brachylophosaurus]]''. Nazwa gatunkowa - ''bergeri'' - honoruje Sama Bergera, który był właścicielem terenów, na których znaleziono skamieniałości tego dinozaura.

==Materiał kopalny==
[[Plik:Probrachylophosaurus skull.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''P. bergeri''. Autor zdjęcia: Montanoceratops [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Probrachylophosaurus_skull.jpg].]]
Holotyp - MOR 2929 - to dość kompletny, choć [[Szkielet artykułowany|nieartykułowany]] szkielet z czaszką. Drugi okaz - MOR 1097 - to fragmentaryczna czaszka niedojrzałego osobnika. Okazy odnaleziono w stanie Montana, w skałach formacji [[Judith River]].

Szczątki należące do nieokreślonego gatunku ''Probrachylophosaurus'' odnaleziono również w kanadyjskiej formacji [[Foremost]] (Thompson i in., 2021).

==Budowa==
''Probrachylophosaurus'' miał bardzo mały grzebień na szczycie czaszki, utworzony z kości nosowych. Długość tego grzebienia u MOR 2919 wynosi 8 cm, a u MOR 1087 - 3,2 cm . Przypominał on grzebień u młodocianych osobników ''[[Brachylophosaurus]]'' - był trójkątny w przekroju, a także wyższy i węższy, niż u dorosłych ''[[Brachylophosaurus]]''. MOR 2919 jest jednak dużym hadrozaurem, co (razem z badaniami histologicznymi, zob. niżej) potwierdza, że jest to osobnik dorosły, a nie po prostu młody ''[[Brachylophosaurus]]''.

Poszczególne cechy anatomiczne tego dinozaura są najbardziej zbliżone albo do ''[[Acristavus]]'', albo do ''[[Brachylophosaurus]]'', lub są pośrednie między tymi dinozaurami. To, wraz z obecnością maleńkiego grzebienia (''[[Brachylophosaurus]]'' miał większy grzebień, ''[[Acristavus]]'' nie miał go wcale), wskazuje na to, że ''Probrachylophosaurus'' był formą pośrednią między ''[[Acristavus]]'', a ''[[Brachylophosaurus]]''.

W przekroju kości piszczelowej MOR 2919 widoczne jest 14 linii spowolnienia wzrostu, co oznacza, że ten osobnik w chwili śmierci miał 14 lat. W pierwszych latach życia okaz ten rósł najszybciej. W wieku 5 lat tempo wzrostu spadło, co mogło być momentem osiągnięcia dojrzałości płciowej. Dalej tempo wzrostu malało coraz bardziej, lecz się nie zatrzymało, co świadczy o tym, że ten osobnik nie osiągnął jeszcze dojrzałości szkieletowej.

==Systematyka==
Wraz z ''[[Acristavus]]'', ''[[Brachylophosaurus]]'' i ''[[Maiasaura]]'' tworzy [[klad]] [[Brachylophosaurini]].

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Probrachylophosaurus''}}
| {{Kpt|[[Elizabeth Freedman|Freedman]] i [[John Horner|Horner]]}}, [[2015]]
|-
| {{V|''P. bergeri''}}
| {{Kpt|[[Elizabeth Freedman|Freedman]] i [[John Horner|Horner]]}}, [[2015]]
|}

==Bibliografia==
 Freedman, E. A. & Horner, J. R., (2015). "A New Brachylophosaurin Hadrosaur (Dinosauria: Ornithischia) with an Intermediate Nasal Crest from the Campanian Judith River Formation of Northcentral Montana." PLOS One 10.11 (2015): e0141304. [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0141304].

Thompson, M. G., Bedek, F. V., Schröder-Adams, C., Evans, D. C., & Ryan, M. J. (2021). "The oldest occurrence of brachylophosaurin hadrosaurids in Canada". Canadian Journal of Earth Sciences, 58(10), 993-1004. [[doi:10.1139/cjes-2020-0007]]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ornithopoda]]
[[Kategoria:Iguanodontia]]
[[Kategoria:Hadrosauridae]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Kanada]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]

Plik:Probrachylophosaurus skull.jpg

2026-06-23T11:38:20Z

Paweł: Czaszka holotypowa ''Probrachylophosaurus''. Fot. Montanoceratops Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Probrachylophosaurus_skull.jpg Licencja: CC0 https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en

== Opis ==
Czaszka [[holotyp]]owa ''Probrachylophosaurus''. Fot. Montanoceratops

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Probrachylophosaurus_skull.jpg

Licencja: CC0
https://creativecommons.org/publicdomain/zero/1.0/deed.en

Plik:Probrachylophosaurus bergei.png

2026-06-23T11:36:14Z

Paweł: Rekonstrukcja ''Probrachylophosaurus''. Autor: Connor Ashbridge Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Probrachylophosaurus_bergei.png Licencja: Creative Commons CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Probrachylophosaurus''. Autor: Connor Ashbridge

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Probrachylophosaurus_bergei.png

Licencja: Creative Commons CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Demandasaurus

2026-06-21T15:13:28Z

Paweł: Fernández-Baldor i in., 2026

{{DISPLAYTITLE:''Demandasaurus''}}
{{Opis
|Autor = [[Marcin Szermański]]
|Korekta = [[Maciej Ziegler]], [[Tomasz Skawiński]], [[Michał Siedlecki]], [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = ''Demandasaurus'' (demandazaur)
|długość = 10,8 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press. </ref>
|wysokość = 2,3 m (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
|masa = 2,4 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Hiszpania]] - prowincja Burgos, Kastylia i Leon
([[formacja]] [[Castrillo de la Reina]] - górna część)
|czas = {{Występowanie|125|124}}
ok. 125 [[Ma]] 
[[wczesna kreda]] (wczesny [[barrem]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropodomorpha]]

[[Sauropoda]]

[[Diplodocoidea]]

[[Rebbachisauridae]]

[[Rebbachisaurinae]] (=? [[Nigersaurinae]])
|grafika = Demandasaurus_NT.jpg
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: Nobu Tamura [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Demandasaurus_NT.jpg]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Demandasaurus'' to [[rodzaj]] stosunkowo niewielkiego [[Sauropoda|zauropoda]] z grupy [[Rebbachisauridae|rebbachizaurydów]] żyjącego na terenie dzisiejszej Hiszpanii w połowie epoki wczesnej kredy. Jest pierwszym nazwanym [[Diplodocoidea|diplodokoidem]] z Hiszpanii (z terenów tego państwa do momentu opisania omawianego taksonu nazwano tylko różne rodzaje [[Macronaria|makronarów]], np: [[Aragosaurus|aragozaura]], czy [[Lirainosaurus|lirajnozaura]].

==Materiał kopalny==
[[Plik:Demandasaurus Skeletal.svg|thumb|300px|right|Rekonstrukcja szkieletu. Autor: Slate Weasel [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Demandasaurus_Skeletal.svg]]]
[[Holotyp]] demandazaura to prawa (MDS−RVII,275) i lewa (MDS−RVII,332) kość przedszczękowa, lewa k. zębowa (MDS−RVII,443), sześć izolowanych zębów (MDS−RVII,340; MDS−RVII,436; MDS−RVII,437; MDS−RVII,438; MDS−RVII,440; MDS−RVII,441), trzy kręgi szyjne (MDS−RVII,589; MDS−RVII,606 ([[axis|obrotnik]]); MDS−RVII,806), pięć żeber szyjnych (MDS−RVII,379; MDS−RVII,458; MDS−RVII,466; MDS−RVII,587; MDS−RVII,811), dwa kręgi grzbietowe (MDS−RVII,242; MDS−RVII,798), dziewięć żeber grzbietowych (MDS−RVII, 14; MDS−RVII,301; MDS−RVII,364; MDS−RVII,365; MDS−RVII,368; MDS−RVII,382; MDS−RVII,592; MDS−RVII,600; MDS−RVII,611), dziewiętnaście kręgów ogonowych (MDS−RVII,2; MDS−RVII,3; MDS−RVII,4; MDS−RVII,9; MDS−RVII,10; MDS−RVII,11; MDS−RVII,12; MDS−RVII,15; MDS−RVII,101; MDS−RVII,216; MDS−RVII,217; MDS−RVII,218; MDS−RVII,470; MDS−RVII,602; MDS−RVII,605; MDS−RVII,609; MDS−RVII,610; MDS−RVII,629andMDS−RVII,805), dziewięć łuków naczyniowych (hemalnych, szewronów) (MDS−RVII,23; MDS−RVII,99; MDS−RVII,231; MDS−RVII,232; MDS−RVII,590; MDS−RVII,591; MDS−RVII,594; MDS−RVII,796; MDS−RVII,797), lewa (MDS−RVII,18) i prawa (MDS−RVII,19) k. kulszowa i lewa k. udowa (MDS−RVII,16). Został znaleziony na terenie kamieniołomu Tenadasdelos Vallejos II, którego osady należą do górnej części [[formacja|formacji]] [[Castrillo de la Reina]] (wczesny [[barrem]]).

Fernández-Baldor i in. (2026) do omawianego rodzaju przypisali również dwa trzony kręgów grzbietowych (MDS-RVII,1 i MDS-RVII,5).

==Budowa i pokrewieństwo==
[[Plik:Demandasaurus.jpg|thumb|300px|right|[[Holotyp]] - lewa kość zębowa (MDS−RVII,443). Źródło: Fernández-Baldor i in., 2011. http://app.pan.pl/article/item/app20100003.html]]
Demandazaur był stosunkowo niewielkim zauropodem nieco podobnym do [[Nigersaurus|nigerzaura]], od którego odróżniał się m.in. bardziej zaokrąglonym kształtem kości przedszczękowych i zębowych. Ponadto miał specyficzną ornamentacje zębów (bogatą w grzebienie i ząbkowanie) oraz odrębną budowę kręgów szyjnych, grzbietowych i ogonowych (Fernández-Baldor i in., 2011).

Przednie kręgi grzbietowe ''Demandasaurus'' były silnie spłaszczone grzbietowo-brzusznie oraz mocno [[centrum|opistoceliczne]]. Dodatkowo miały również dobrze rozwinięte otwory pneumatyczne. Ogólną budową te kręgi różniły się od pozostałych kręgów grzbietowych. Ich morfologia była również zbliżona do jednego z kręgów z wyspy Wight (Fernández-Baldor i in., 2026).

Wg autorów opisu (a także wg Carballido i współpracowników [[2012]]), demandazaur jest [[takson siostrzany|taksonem siostrzanym]] w stosunku do ''[[Nigersaurus]]'', znanego również z [[apt]]u i żyjącego na terenie dzisiejszego [[Niger]]u (Afryka). Tą klasyfikację potwierdzają nowsze analizy filogenetyczne (np: Fanti i in., [[2015]]; Averianov i Sues, [[2021]]; Lerzo i in, [[2024]]a; Lerzo i in., [[2024]]b) Odkrycie ''Demandasaurus'' sugeruje obecność pomostu lądowego między południową Europą ([[Laurazja]]) a północną Afryką ([[Gondwana]]), przez który zwierzęta mogły migrować na północ i południe.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa ''Demandasaurus'' znaczy "jaszczur z Gór Demanda" – łańcucha górskiego, na zboczach którego odnaleziono jego skamieniałe kości. Epitet gatunkowy ''darwini'' honoruje słynnego Charlesa R. Darwina, twórcę teorii ewolucji.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
|{{V|''Demandasaurus''}}
|{{Kpt|[[Fidel Fernández-Baldor|Fernández-Baldor]], [[José Canudo|Canudo]], [[Pedro Huerta|Huerta]], [[Diego Montero|Montero]], [[Xabier Pereda Suberbiola|Pereda Suberbiola]]}} i {{Kpt|[[Leonardo Salgado|Salgado]]}}, [[2011]]
|-
|{{V|''D. darwini''}}
|{{Kpt|Fernández-Baldor, Canudo, Huerta, Montero, Pereda Suberbiola}} i {{Kpt|[[Salgado]]}}, [[2011]]
|}

==Bibliografia==

Averianov, A., Sues, H.-D. (2021). "First rebbachisaurid sauropod dinosaur from Asia". PLoS ONE. 16 (2): e0246620. [http://dx.doi.org/10.1371/journal.pone.0246620]

Carballido, J.L., Salgado, L., Pol, D., Canudo, J.I. & Garrido, A. (2012) "A new basal rebbachisaurid (Sauropoda, Diplodocoidea) from the Early Cretaceous of the Neuquén Basin; evolution and biogeography of the group". Historical Biology: An International Journal of Paleobiology 24 (6): 631–654. [[doi:10.1080/08912963.2012.672416]]

Fanti, F., Cau, A., Cantelli, L., Hassine, M., Auditore, M. (2015). "New Information on ''Tataouinea hannibalis'' from the Early Cretaceous of Tunisia and Implications for the Tempo and Mode of Rebbachisaurid Sauropod Evolution". PLOS ONE. 10 (4): e123475. [https://doi.org/10.1371%2Fjournal.pone.0123475]

Lerzo, L.N., Fernández-Baldor, F.T., Canale, J.I., Whitlock, J.A., Otero, A., Gallina, P.A. (2024b). "They all floated in the Cretaceous: new rebbachisaurid (Sauropoda, Diplodocoidea) with a highly pneumatized skeleton from the Upper Cretaceous (lower Cenomanian) of Patagonia, Argentina". Historical Biology: 1–14. [http://dx.doi.org/10.1080/08912963.2024.2383708]

Lerzo, L.N., Gallina, P.A., Canale, J.I., Otero, A., Carballido, J.L., Apesteguía, S., Makovicky, P.J. (2024a). "The last of the oldies: a basal rebbachisaurid (Sauropoda, Diplodocoidea) from the early Late Cretaceous (Cenomanian–Turonian) of Patagonia, Argentina". Historical Biology: 1–26 [https://doi.org/10.1080%2F08912963.2023.2297914]

Fernández-Baldor, T.F., Canudo, J.I., Huerta, P., Montero, D., Pereda Suberbiola, X. & Salgado, L. (2011) "''Demandasaurus darwini'', a new rebbachisaurid sauropod from the Early Cretaceous of the Iberian Peninsula. Acta Palaeontologica Polonica 56 (3): 535-552. [[doi:10.4202/app.2010.0003]].

Fernández-Baldor, T. F., Jáuregui Valmala, M., Pereda Suberbiola, X., Huerta, P., & Canudo, J. I. (2026). "Nuevos datos sobre ''Demandasaurus darwini'' (Sauropoda, Rebbachisauridae)". [w:] Pérez-Lorente, F. (red.). "PALADINO: Las lenguas romances y los dinosaurios". Instituto de Estudios Riojanos., pp. 295-310
<references/>

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha]]
[[Kategoria:Sauropoda]]
[[Kategoria:Diplodocoidea]]
[[Kategoria:Rebbachisauridae]]
[[Kategoria:Europa]]
[[Kategoria:Hiszpania]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Barrem]]

Changzhousaurus

2026-06-21T06:41:03Z

Paweł:

{{DISPLAYTITLE:''Changzhousaurus''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Changzhousaurus'' (czangzuzaur)
|długość = ok. 34 cm (młody dorosły)
|wysokość =
|masa =
|dieta = mięsożerny
|miejsce = [[Chiny]] - Liaoning
([[formacja]] [[Jiufotang]])
|czas = {{Występowanie|121|120}}
ok. 120 [[Ma]] 
[[wczesna kreda]] ([[apt]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Paraves]]

[[Pennaraptora]]
|grafika = Changzhousaurus_sinensis.png
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Changzhousaurus''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Changzhousaurus_sinensis.png]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Changzhousaurus'' to niewielki ptakopodobny teropod z wczesnej kredy Chin. Jest on jednym z wielu dinozaurów z tego regionu świata, u których zachowały się dociski piór.

==Materiał przypisany==
[[Holotyp]] (LDNHMF 2026A i 2026B) to niemal kompletny szkielet wraz z odciskami piór.

==Budowa i systematyka==
''Changzhousaurus'' był jednym z najmniejszych nieptasich teropodów, aczkolwiek holotyp należał do osobnika nie w pełni wyrośniętego, o czym świadczy m.in. brak zrośnięcia się kości stępu i śródstopia. Czaszka była proporcjonalnie mała (krótsza niż kość udowa) i głęboka, z relatywnie krótkim pyskiem. Nozdrza były zorientowane tylno-grzbietowo. Przednia krawędź kości przedszczękowej była niemal pionowa, jak u niektórych [[Troodontidae|troodontydów]] i [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]]. Kości przedszczękowe miały po cztery zęby, a szczękowe – po około piętnaście rzadko rozmieszczonych zębów. Zarówno zęby przedszczękowe jak i szczękowe nie miały piłkowanych krawędzi. W kościach zębowych znajdowało się prawdopodobnie po dwadzieścia zębów. Przednie zęby żuchwy były smukłe, gęsto upakowane, lekko zakrzywione do tyłu i pozbawione ząbkowania. Tylne zęby były bardziej zakrzywione i wykazywały serrację na tylnych krawędziach.

Kręgosłup ''Changzhousaurus'' składał się prawdopodobnie z 10 kręgów szyjnych, 13 grzbietowych, 6 krzyżowych i 22 ogonowych. Te ostatnie wykazywały dwie cechy unikatowe dla ''Changzhousaurus''. Kończyny przednie były względnie długie i stanowiły 60% długości kończyn tylnych. Ramiona i przedramiona były zbliżonej długości, a czteropalczaste dłonie stanowiły 115% długości kości ramiennej. Drugi i czwarty palec były wydłużone. Paliczek dłoni IV-1 odznaczał się szczególnie masywną budową. Kość biodrowa była krótka i płytka, co jest cechą wielu wczesnych przedstawicieli [[Paraves]]. Stosunkowo długa była za to kość łonowa. Kończyny tylne charakteryzowały się wydłużonym podudziem i długimi, smukłymi paliczkami stóp. Odróżnia to ''Changzhousaurus'' od szybko biegających [[Ornithomimosauria|ornitomimozaurów]] czy [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]], które miały raczej krótkie i krępe paliczki.
Zachowały się odciski pochwy rogowej, która zwiększała długość i stopień zakrzywienia pazurów dłoni i stóp ''Changzhousaurus''. Niemal całe ciało tego małego teropoda pokrywały różne typy piór, szczegóły są jednak słabo widoczne ze względu na stan zachowania odcisków. Najbardziej charakterystyczna cechą upierzenia stanowiło około szesnastu wydłużonych piór na końcu ogona, osiągających nawet 20 cm długości. Obficie upierzone były zwłaszcza kończyny, podobnie jak u [[Microraptorinae|mikroraptorynów]], [[Anchiornithidae|anchiornitydy]] i wczesnego ptaka ''[[Sapeornis]]''. Najdłuższe lotki zlokalizowane były w połowie długości kości śródręcza i osiągały ok. 12 cm. Pióra pokrywające kończyny tylne mierzyły od ok. 2,5 cm na udach do ok. 6 cm w okolicach śródstopia.

''Changzhousaurus'' wykazuje cechy właściwe dla różnych grup małych teropodów. Xu uznał, że jest on niewątpliwym przedstawicielem Pennaraptora, a najprawdopodobniej wczesnym deinonychozaurem, lecz możliwa jest jego pozycja jako anchiornityna lub nawet wczesnego ptaka.

==Paleobiologia==
Kwestia biologii ''Changzhousaurus'' wydaje się problematyczna. Miał on największe pierzaste skrzydła spośród wszystkich znanych nieptasich pennaraptorów, co w połączeniu ze zdolnością do ich bocznego trzepotania wskazuje na przystosowanie do lotu. Z drugiej strony jego pióra lotne wydają się smukłe i pozbawione masywnych trzonów, co przeczy takim zachowaniom. Budowa stóp ''Changzhousaurus'' jest podobna do innych wczesnych przedstawicieli Pennaraptora, różni się jednak mniejszym i położonym bardziej proksymalnie paluchem oraz proporcjonalnie krótszymi przedostatnimi paliczkami. Xu postawił hipotezę, że ''Changzhousaurus'' wywodzi się od nadrzewnych przodków, a budowa jego stóp stanowi adaptację do bardziej lądowego siedliska.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Changzhousaurus'' pochodzi od miasta Changzhou i greckiego ''sauros'' („gad”, „jaszczur”). Honoruje ona władze wspomnianego miasta za wsparcie paleontologii i popularyzację nauki. Epitet gatunkowy odnosi się do Chin.

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
| {{V|''Changzhousaurus''}}
| {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}}, [[2026]]
|-
| {{V|''C. sinensis''}}
| {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}}, [[2026]]
|}

==Bibliografia==

Xu, X. (2026). "A new feathered dinosaur from Early Cretaceous of northern China highlighting the complexity of early pennaraptoran evolution and comments on several relevant conceptual and methodological issues". Vertebrata Palasiatica: 1–37. [[doi:10.19615/j.cnki.2096-9899.260616]]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Paraves]]
[[Kategoria:Paraves incertae sedis]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Apt]]

Jingmai O'Connor

2026-06-19T14:30:01Z

Paweł:

{{Biografia
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = Jingmai O'Connor
|grafika = Jingmai stierberger 2.jpg
|podpis = Jingmai O'Connor trzymająca płytę skalną ze skamieniałym ptakiem. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jingmai_stierberger_2.jpg]
|urodzonx_data = 26 sierpnia [[1983]]
|urodzonx_miejsce = Los Angeles (Kalifornia, [[USA]])
|zmarłx_data =
|zmarł_miejsce =
|narodowość = [[USA]]
|afiliacja = Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology i Field Museum of Natural History
|alma =
|gatunki =
|liczba_nazw =
}}
'''Jingmai O'Connor''' (właściwie '''Jingmai Kathleen O'Connor''') to amerykańska paleontolog pochodzenia chińskiego specjalizująca się w badaniu mezozoicznych ptaków. Ma dwóch braci i siostrę, a jej matka jest geologiem. Jej zainteresowaniami są tatuaże, piesze wędrówki, taniec, podróże, czytanie oraz uwielbia pikantne jedzenie. Ma również dwa psy.

Ukończyła geologię na Occidental College i studiowała razem z Donaldem Prothero. W czasie studiów była wolontariuszką w dziale paleontologii Muzeum Historii Naturalnej hrabstwa Los Angeles, pracując z Xiaomingem Wangiem. W 2009 r. obroniła pracę doktorską pod tytułem: "A Systematic Review of Enantiornithes (Aves: Ornithothoraces)" na University of Southern Californi. Jej promotorami byli Luis M. Chiappe oraz dr David Bottjer. Po obronie doktoratu wyprowadziła się do Pekinu, gdzie pracowała w Institute of Vertebrate Paleontology and Paleoanthropology. Współpracowała z Zhou Zhonghem i awansowała na stanowisko profesora zwyczajnego, kontynuując jednocześnie badania nad pradawnymi ptakami. W 2020 roku Jingmai O'Connor wróciła do Stanów Zjednoczonych, gdzie obejmuje stanowisko Associate Curator of Fossil Reptiles w The Field Museum of Natural History w Chicago.

'''Dorobek naukowy:''' [https://paleontologista.com/bibliography/]

==Opisane gatunki==
Jingmai O'Connor opisała 49 nowych nazw (45 mezozoicznych ptaków oraz 4 nieptasie dinozaury - ''[[Yi]]'', ''[[Ambopteryx]]'', ''[[Lokiceratops]]'' i [[Jian]]).
# '''''[[Dalingheornis|Dalingheornis liweii]]''''' Zhang, Hou, Hasegawa, '''O'Connor''', Martin i [[Chiappe]], [[2006]]
# '''''[[Zhongornis|Zhongornis haoae]]''''' Gao, [[Chiappe]], Meng, '''O'Connor''', Wang, Cheng i Liu, [[2008]]
# '''''[[Shanweiniao|Shanweiniao cooperorum]]''''' '''O'Connor''', Wang, [[Chiappe]], Gao, Meng, Cheng i Liu, [[2009]]
# '''''[[Longicrusavis|Longicrusavis houi]]''''' '''O'Connor''', Gao i Chiappe, [[2010]]
# '''''[[Shenqiornis|Shenqiornis mengi]]''''' Wang, '''O'Connor''', Zhao, [[Chiappe]], Gao i Cheng, [[2010]]
# '''''[[Qiliania|Qiliania graffini]]''''' Ji, Atterholt, '''O'Connor''', Lamanna, Harris, Li, You i [[Dodson]], [[2011]]
# '''''[[Schizooura|Schizooura lii]]''''' Zhou, Zhou i '''O'Connor''', [[2012]]
# '''''[[Changmaornis|Changmaornis houi]]''''' Wang, '''O'Connor''', Li i You, [[2013]]
# '''''[[Sulcavis|Sulcavis geeorum]]''''' '''O'Connor''', Zhang, [[Chiappe]], Meng, Quanguo i Di, [[2013]]
# '''''[[Eopengornis|Eopengornis martini]]''''' Wang, '''O'Connor''', Zheng, Wang, Hu i Zhou, [[2014]]
# '''''[[Evgenavis|Evgenavis nobilis]]''''' '''O'Connor''', Averianov i Zelenkov, [[2014]]
# '''''[[Fortunguavis|Fortunguavis xiaotaizicus]]''''' Wang, '''O'Connor''' i Zhou, [[2014]]
# '''''[[Iteravis|Iteravis huchzermeyeri]]''''' Zhou, '''O'Connor''' i Wang, [[2014]]
# '''''[[Longusunguis|Longusunguis kurochkini]]''''' Wang, Zhong, Zhou, '''O'Connor''' i Zelenkov, [[2014]]
# '''''[[Parabohaiornis|Parabohaiornis martini]]''''' Wang, Zhong, Zhou, '''O'Connor''' i Zelenkov, [[2014]]
# '''''[[Piscivoravis|Piscivoravis lii]]''''' Zhou, Zhou i '''O'Connor''', [[2014]]
# '''''[[Tianyuornis|Tianyuornis cheni]]''''' Zheng, '''O'Connor''', Wang i Zhang, [[2014]]
# '''''[[Archaeornithura|Archaeornithura meemannae]]''''' Wang, Zheng, '''O'Connor''', Lloyd, Wang, Wang, Zhang i Zhou, [[2015]]
# '''''[[Dunhuangia|Dunhuangia cuii]]''''' Wang, Li, '''O'Connor''', Zhou i You, [[2015]]
# '''''[[Parapengornis|Parapengornis eurycaudatus]]''''' Hu, '''O'Connor''' i Zhou, [[2015]]
# '''''[[Yi|Yi qi]]''''' Xu, Zheng, Sullivan, Wang, Xing, Wang, Zhang, '''O'Connor''', Zhang i Pan, [[2015]]
# '''''[[Chiappeavis|Chiappeavis magnapremaxillo]]''''' '''O'Connor''', Wang, Zheng, Hu, Zhang i Zhou, [[2016]]
# '''''[[Dingavis|Dingavis longimaxilla]]''''' '''O'Connor''', Wang i Hu, [[2016]]
# '''''[[Feitianius|Feitianius paradisi]]''''' '''O'Connor''', Li, Lamanna, Wang, Harris, Atterholt i You, [[2016]]
# '''''[[Linyiornis|Linyiornis amoena]]''''' Wang, Wang, '''O'Connor''', Wang, Zheng i Zhang, [[2016]]
# '''''[[Monoenantiornis|Monoenantiornis sihedangia]]''''' Hu i '''O'Connor''', [[2017]]
# '''''[[Cruralispennia|Cruralispennia multidonta]]''''' Wang, '''O'Connor''', Pan i Zhou, [[2017]]
# '''''[[Gettyia|Gettyia gloriae]]''''' (Varrichio i [[Chiappe]], [[1995]]), Atterholt, Hutchison i '''O'Connor''', [[2018]]
# '''''[[Eogranivora|Eogranivora edentulata]]''''' Zheng, '''O'Connor''', Wang, Wang i Zhou, [[2018]]
# '''''[[Mirarce|Mirarce eatoni]]''''' Atterholt, Hutchison i '''O'Connor''', [[2018]]
# '''''[[Ambopteryx|Ambopteryx longibrachium]]''''' Wang, '''O'Connor''', Xu i Zhou, [[2019]]
# '''''[[Avimaia|Avimaia schweitzerae]]''''' Bailleul, '''O'Connor''', Zhang, Li, Wang, Lamanna, Zhu i Zhou, [[2019]]
# '''''[[Elektorornis|Elektorornis chenguangi]]''''' Xing, '''O'Connor''', [[Chiappe]], McKellar, Carroll, Hu, Bai i Fei, [[2019]]
# '''''[[Mengciusornis|Mengciusornis dentatus]]''''' Wang, '''O'Connor''', Zhou i Zhou, [[2020]]
# '''''[[Mirusavis|Mirusavis parvus]]''''' Wang, '''O'Connor''', Baileul i Li, [[2020]]
# '''''[[Fortipesavis|Fortipesavis prehendens]]''''' Clark i '''O'Connor''', [[2021]]
# '''''[[Yuanchuavis|Yuanchuavis kompsosoura]]''''' Wang, '''O'Connor''', Zhao, Pan, Zheng, Wang i Zhou, [[2021]]
# '''''[[Yuornis|Yuornis junchangi]]''''' Xu, [[Buffetaut]], '''O'Connor''', Zhang, Jia, Zhang, Chang i Tong, [[2021]]
# '''''[[Brevidentavis|Brevidentavis zhangi]]''''' '''O'Connor''', Stidham, Harris, Lamanna, Baileul, Hu, Wang i You, [[2022]]
# '''''[[Meemannavis|Meemannavis ductrix]]''''' '''O'Connor''', Stidham, Harris, Lamanna, Baileul, Hu, Wang i You, [[2022]]
# '''''[[Imparavis|Imparavis attenboroughi]]''''' Wang, Clark, '''O'Connor''', Zhang, Wang, Zheng i Zhou, [[2024]]
# '''''[[Lokiceratops|Lokiceratops rangiformis]]''''' [[Loewen]], Sertich, [[Sampson]], '''O'Connor''', Carpenter, Sisson, Øhlenschlæger, Farke, Makovicky, [[Longrich]] i [[Evans]], [[2024]]
# '''''[[Avisaurus|Avisaurus darwini]]''''' Clark, Atterholt, Scannella, Carroll i '''O'Connor''', [[2024]]
# '''''[[Magnusavis|Magnusavis ekalakaenis]]''''' Clark, Atterholt, Scannella, Carroll i '''O'Connor''', [[2024]]
# '''''[[Neobohaiornis|Neobohaiornis lamadongensis]]''''' Shen, Clark, Fang, Chen, Jiang, Ji i '''O'Connor''', [[2024]]
#'''''[[Novavis|Novavis pubisculata]]''''' '''O'Connor''', Atterholt, Clark, Zhou, Peng, Zhang i You, [[2025]]
#'''''[[Chromeornis|Chromeornis funkyi]]''''' '''O'Connor''', Wang, Clark, Kuo, Davila, Wang, Zheng i Zhou, [[2025]]
# '''''[[Plumadraco|Plumadraco]]''''' Clark, '''O'Connor''', Wang, Wang, Pruett-Jones, Zhang, Wang, Zheng i Zhou, [[2026]]
#'''''[[Jian|Jian changmaensis]]''''' Zhou, Lamanna, Poust, Li, You i '''O'Connor''', [[2026]]

==Bibliografia==

https://en.wikipedia.org/wiki/Jingmai_O%27Connor

https://paleontologista.com/


{{DEFAULTSORT:O'Connor, Jingmai}}
[[Kategoria:Paleontolodzy]]
[[Kategoria:Amerykańscy paleontolodzy]]

C ważne

2026-06-19T14:27:01Z

Paweł:

{{Szablon:ABC ważne}}
{| class="wikitable" style="text-align:center" align="center"
| ''[[C|Pokaż wszystkie taksony]]''
|}
{{Szablon:Pomoc_spis}}
#''[[Caenagnathasia]]''
#''[[Caenagnathus]]''
#''[[Caieiria]]''
#''[[Caihong]]''
#''[[Calamosaurus]]''
#''[[Caletodraco]]''
#''[[Callovosaurus]]''
#''[[Calvarius]]''
#''[[Camarasaurus]]''
#''[[Camarillasaurus]]''
#''[[Camelotia]]''
#''[[Campananeyen]]''
#''[[Camposaurus]]''
#''[[Camptosaurus]]''
#''[[Canardia]]''
#''[[Carcharodontosaurus]]''
#''[[Cariocecus]]''
#''[[Carnotaurus]]'' {{Szablon:Dobry_mini}}
#''[[Cathartesaura]]''
#''[[Caudipteryx]]''
#''[[Cedarosaurus]]''
#''[[Cedarpelta]]''
#''[[Centrosaurus]]'' {{Szablon:Dobry_mini}}
#''[[Cerasinops]]''
#''[[Ceratonykus]]''
#''[[Ceratosaurus]]''
#''[[Ceratosuchops]]''
#''[[Cetiosauriscus]]''
#''[[Cetiosaurus]]'' {{Szablon:Dobry_mini}}
#''[[Chadititan]]''
#''[[Chakisaurus]]''
#''[[Changchunsaurus]]''
#''[[Changmiania]]''
#''[[Changyuraptor]]''
#''[[Changzhousaurus]]''
#''[[Chaoyangsaurus]]''
#''[[Charonosaurus]]''
#''[[Chasmosaurus]]'' {{Szablon:Dobry_mini}}
#''[[Chebsaurus]]''
#''[[Chenanisaurus]]''
#''[[Chilantaisaurus]]''
#''[[Chilesaurus]]''
#''[[Chindesaurus]]''
#''[[Chinshakiangosaurus]]''
#''[[Chirostenotes]]''
#''[[Choconsaurus]]''
#''[[Choyrodon]]''
#''[[Chromogisaurus]]''
#''[[Chuandongocoelurus]]''
#''[[Chuanqilong]]''
#''[[Chuanjiesaurus]]''
#''[[Chubutisaurus]]''
#''[[Chucarosaurus]]''
#''[[Chungkingosaurus]]''
#''[[Cienciargentina]]''
#''[[Citipati]]''
#''[[Citipes]]''
#''[[Claosaurus]]''
#''[[Coahuilaceratops]]''
#''[[Coahuilasaurus]]''
#''[[Coelophysis]]''
#''[[Coelurus]]''
#''[[Colepiocephale]]''
#''[[Coloradisaurus]]''
#''[[Comahuesaurus]]''
#''[[Compsognathus]]'' {{Szablon:Dobry_mini}}
#''[[Comptonatus]]''
#''[[Concavenator]]''
#''[[Conchoraptor]]''
#''[[Condorraptor]]''
#''[[Convolosaurus]]''
#''[[Coronosaurus]]''
#''[[Corythoraptor]]''
#''[[Corythosaurus]]''
#''[[Crichtonpelta]]''
#''[[Crittendenceratops]]''
#''[[Cruxicheiros]]''
#''[[Cryolophosaurus]]''
#''[[Cryptarcus]]''

{{Szablon:ABC ważne}}

C

2026-06-19T14:26:36Z

Paweł:

{{Szablon:ABC}}
{| class="wikitable" style="text-align:center" align="center"
| ''[[C_ważne|Pokaż tylko '''ważne''' taksony]]''
|}
{{Szablon:Pomoc_spis}}
#'''''[[Caenagnathasia]]'''''
#'''''[[Caenagnathus]]'''''
#'''''[[Caieiria]]'''''
#'''''[[Caihong]]'''''
#'''''[[Calamosaurus]]'''''
#''[[Calamospondylus]]'' {{Kpt|Fox, 1866}} (''[[nomen dubium]]'')
#"[[Calamospondylus]]" {{Kpt|Lydekker, 1889}} = ''[[Calamosaurus]]''
#'''''[[Caletodraco]]'''''
#'''''[[Callovosaurus]]'''''
#'''''[[Calvarius]]'''''
#'''''[[Camarasaurus]]'''''
#'''''[[Camarillasaurus]]'''''
#'''''[[Camelotia]]'''''
#'''''[[Campananeyen]]'''''
#"Camplodoniscus" = ''[[Campylodoniscus]]''
#'''''[[Camposaurus]]'''''
#''[[Camptonotus]]'' = ''[[Allosaurus]]''
#'''''[[Camptosaurus]]'''''
#''[[Campylodon]]'' = ''[[Campylodoniscus]]''
#''[[Campylodoniscus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#'''''[[Canardia]]'''''
#"[[Capitalsaurus]]" (''[[nomen nudum]]'')
#'''''[[Carcharodontosaurus]]'''''
#''[[Cardiodon]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#'''''[[Cariocecus]]'''''
#"[[Carnosaurus]]" (''[[nomen nudum]]'')
#'''''[[Carnotaurus]]''''' {{Szablon:Dobry_mini}}
#'''''[[Caseosaurus]]''''' - ?=''[[Chindesaurus]]''
#'''''[[Cathartesaura]]'''''
#''[[Cathetosaurus]]'' = ''[[Camarasaurus]]''
#'''''[[Caudipteryx]]'''''
#''[[Caudocoelus]]'' = ''[[Teinurosaurus]]''
#''[[Caulodon]]'' = ''[[Camarasaurus]]''
#'''''[[Cedarosaurus]]'''''
#'''''[[Cedarpelta]]'''''
#''[[Cedrorestes]]'' (?=''[[Planicoxa]]'', ?''[[nomen dubium]]'')
#''[[Centemodon]]'' = fitozaur
#'''''[[Centrosaurus]]''''' {{Szablon:Dobry_mini}}
#'''''[[Cerasinops]]'''''
#'''''[[Ceratonykus]]'''''
#''[[Ceratops_(rodzaj)|Ceratops]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#'''''[[Ceratosaurus]]'''''
#'''''[[Ceratosuchops]]'''''
#"[[Ceteosaurus]]" = ''[[Cetiosaurus]]''
#'''''[[Cetiosauriscus]]'''''
#'''''[[Cetiosaurus]]''''' {{Szablon:Dobry_mini}}
#'''''[[Chadititan]]'''''
#'''''[[Chakisaurus]]'''''
#'''''[[Changchunsaurus]]'''''
#"[[Changdusaurus]]" (''[[nomen nudum]]'') 
#'''''[[Changmiania]]'''''
#"[[Changtusaurus]]" = "[[Changdusaurus]]"
#'''''[[Changyuraptor]]'''''
#'''''[[Changzhousaurus]]'''''
#"[[Chaoyagosaurus]]" = ''[[Chaoyangsaurus]]''
#'''''[[Chaoyangsaurus]]'''''
#"[[Chaoyoungosaurus]]" = ''[[Chaoyangsaurus]]''
#'''''[[Charonosaurus]]'''''
#''[[Chasmatosaurus]]'' = ''Proterosuchus'' (archozaur)
#'''''[[Chasmosaurus]]''''' {{Szablon:Dobry_mini}}
#''[[Chassternbergia]]'' = ''[[Edmontonia]]''
#'''''[[Chebsaurus]]'''''
#'''''[[Chenanisaurus]]'''''
#''[[Cheneosaurus]]'' = ''[[Hypacrosaurus]]''
#''[[Chialingosaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#''[[Chiayusaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#''[[Chienkosaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#"[[Chihuahuasaurus]]" = ''[[Sonorasaurus]]''
#'''''[[Chilantaisaurus]]'''''
#'''''[[Chilesaurus]]'''''
#'''''[[Chindesaurus]]'''''
#''[[Chingkankousaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'', ?=''[[Tarbosaurus]]'')
#'''''[[Chinshakiangosaurus]]'''''
#'''''[[Chirostenotes]]'''''
#'''''[[Choconsaurus]]'''''
#''[[Chondrosteosaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#"Chondrosteus" = ''[[Chondrosteosaurus]]''
#'''''[[Choyrodon]]'''''
#'''''[[Chromogisaurus]]'''''
#'''''[[Chuandongocoelurus]]'''''
#'''''[[Chuanqilong]]'''''
#'''''[[Chuanjiesaurus]]'''''
#'''''[[Chubutisaurus]]'''''
#'''''[[Chucarosaurus]]'''''
#'''''[[Chungkingosaurus]]'''''
#''[[Chuxiongosaurus]]'' = ''[[Jingshanosaurus]]''
#'''''[[Cienciargentina]]'''''
#"[[Cinizasaurus]]" = nie dinozaurowy archozaur
#''[[Cionodon]]'' {''[[nomen dubium]]'')
#'''''[[Citipati]]'''''
#'''''[[Citipes]]'''''
#''[[Cladeiodon]]'' (''[[nomen dubium]]'') =? ''Teratosaurus'' (archozaur)
#''[[Claorhynchus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#'''''[[Claosaurus]]'''''
#''[[Clarencea]]'' = sfenozuch 
#''[[Clarensia]]'' = ?archozaur
#''[[Clasmodosaurus]]''
#''[[Clepsysaurus]]'' = nie dinozaurowy archozauromorf
#"[[Clevelanotyrannus]]" = ''[[Nanotyrannus]]''
#'''''[[Coahuilaceratops]]'''''
#'''''[[Coahuilasaurus]]'''''
#'''''[[Coelophysis]]'''''
#''[[Coelosaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#''[[Coeluroides]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#''[[Coelurosauravus]]'' = nie dinozaurowy diapsyd
#"[[Coelurosaurus]]" (''[[nomen nudum]]'')
#'''''[[Coelurus]]'''''
#'''''[[Colepiocephale]]'''''
#''[[Colonosaurus]]'' = ''Ichthyornis'' (ptak)
#''[[Coloradia]]'' = ''[[Coloradisaurus]]''
#'''''[[Coloradisaurus]]'''''
#"[[Colossosaurus]]" = ''[[Pelorosaurus]]''
#'''''[[Comahuesaurus]]'''''
#"[[Comanchesaurus]]" (''[[nomen nudum]]'')
#'''''[[Compsognathus]]''''' {{Szablon:Dobry_mini}}
#''[[Compsosuchus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#'''''[[Comptonatus]]'''''
#'''''[[Concavenator]]'''''
#'''''[[Conchoraptor]]'''''
#'''''[[Condorraptor]]'''''
#'''''[[Convolosaurus]]'''''
#'''''[[Coronosaurus]]'''''
#'''''[[Corythoraptor]]'''''
#'''''[[Corythosaurus]]'''''
#''[[Coseosaurus]]'' - gad, ?megalankozaur
#''Craetomus'' = ''[[Crataeomus]]''
#''[[Craspedodon]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#''[[Crataeomus]]'' = ''[[Struthiosaurus]]''
#''[[Craterosaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#''[[Creosaurus]]'' = ''[[Allosaurus]]''
#''[[Cretaaviculus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#'''''[[Crichtonpelta]]'''''
#''[[Crichtonsaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#''[[Cristatusaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#'''''[[Crittendenceratops]]'''''
#''[[Crosbysaurus]]'' - archozauromorf
#'''''[[Cruxicheiros]]'''''
#'''''[[Cryolophosaurus]]'''''
#'''''[[Cryptarcus]]'''''
#''[[Cryptodraco]]'' = ''[[Cryptosaurus]]''
#"[[Cryptoraptor]]" (''[[nomen nudum]]'') - archozaur (?dinozaur)
#''[[Cryptosaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')
#"[[Cryptotyrannus]]" (''[[nomen nudum]]'')
#''[[Cryptovolans]]'' ?= ''[[Microraptor]]''
#'''''[[Cumnoria]]'''''
#''[[Cybele]]'' = trylobit
#''[[Cylindricodon]]'' = ''[[Hylaeosaurus]]''
#''[[Cystosaurus]]'' =? krokodyl

{{Szablon:ABC}}

Sues

2026-06-19T14:24:20Z

Paweł: Przekierowanie do Hans-Dieter Sues

#PATRZ [[Hans-Dieter Sues]]

2026

2026-06-19T14:23:11Z

Paweł:

{{Szablon:202X}}

==Wydarzenia==
*21 lutego zmarł [[Hans-Dieter Sues]], amerykański paleontolog zajmujący się m.in. badaniem mezozoicznych oraz paleozoicznych kręgowców

==Dinosauria==
{{Szablon:Pomoc_spis}}
W 2026 roku opisano '''24''' nowych [[nazwa|nazwy]] [[Dinosauria|dinozaurów]] ('''20''' nowych [[rodzaj|rodzajów]] i '''19''' nowych gatunków i 1 nową [[kombinacja|kombinację]]).

Obecnie wszystkie uznawane są za [[Takson ważny|ważne]] [[takson]]y nieptasich dinozaurów.

{| class="sortable"
|-
! width="200px"|Nazwa
! Autorzy
! width="185px"|Klasyfikacja
! Kraj
! width="100px"|Wiek
!width="250px" class=unsortable|Uwagi
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Bicharracosaurus|{{U|Bicharracosaurus dionidei}}]]'''''
|{{Kpt|Reutter, Carballido, Windholz, Pol & [[Rauhut]]}}, 2026
|[[Sauropoda]]: ?[[Brachiosauridae]]
|[[Argentyna]]
|{{pJura}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Changzhousaurus |{{U|Changzhousaurus sinensis}}]]'''''
|{{Kpt|[[Xu]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Paraves]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Corythosaurus|Corythosaurus stebingeri]]'''''
|({{Kpt|[[Currie]] & [[Horner]]}}, [[1994]]) {{Kpt|Brown & Shape, 2026}}
|[[Ornithopoda]]: [[Hadrosauridae]]
|[[USA]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''[[Hypacrosaurus]] stebingeri''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Cryptarcus|{{U|Cryptarcus}} russelli]]'''''
|({{Kpt|[[Sternberg]], [[1940]]}}) {{Kpt|Holmes, Mallon, [[Ryan]] & [[Evans]]}}, 2026
|[[Ceratopsia]]: [[Chasmosaurinae]]
|[[Kanada]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''[[Chasmosaurus]] russelli''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Dasosaurus|{{U|Dasosaurus tocantinensis}}]]'''''
|{{Kpt|Mayer, Silva Junior, Kerber, Navarro, Bandeira, Cisneros, Sousa, Pereira, Medeiros, Lindoso, Cavalcanti Neto, Ghilardi, Aureliano, Godoy, Ferreira & [[Langer]]}}, 2026
|[[Sauropoda]]: [[Somphospondyli]]
|[[Brazylia]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Doolysaurus|{{U|Doolysaurus huhmini}}]]'''''
|{{Kpt|Jung, Kim, Jo & Clarke}}, 2026
|[[Ornithischia]]: [[Thescelosauridae]]
|[[Korea Południowa]]
|{{sKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Eopinacosaurus|{{U|Eopinacosaurus}} mephistocephalus]]'''''
|({{Kpt|[[Godefroit]], [[Pereda Superbiola]], [[Li]] & [[Dong]], [[1999]]}}) {{Kpt|Penkalski}}, 2026
|[[Thyreophora]]: [[Ankylosauridae]]
|[[Chiny]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''[[Pinacosaurus]] mephistocephalus''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Ferenceratops|{{U|Ferenceratops}} shqiperorum]]'''''
|({{Kpt|[[Weishampel]], Jianu, Csiki & Norman, 2003}}) {{Kpt|[[Maidment]], Butler, [[Brusatte]], Meade, Augustin, Csiki-Sava & Ősi}}, 2026
|?[[Ceratopsia]]: ?[[Ceratopsoidea]]
|[[Rumunia]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''[[Zalmoxes]] shqiperorum''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Foskeia|{{U|Foskeia pelendonum}}]]'''''
|{{Kpt|Dieudonné, Becerra, Zanesco, Tortosa, Cruzado-Caballero, Stein & Fernández-Baldor}}, 2026
|[[Ornithopoda]]: [[Iguanodontia]]
|[[Hiszpania]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Gongshuilong|{{U|Gongshuilong fanwei}}]]'''''
|{{Kpt|Yao, Qiu, Yu, Yang, Wang, Cao, Zhao, Xu, Shi, Lou, Zeng, Lu, Wu, [[Xu]], Han & Xing}}, 2026
|[[Ornithopoda]]: [[Hadrosauridae]]
|[[Chiny]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Haolong|{{U|Haolong dongi}}]]'''''
|{{Kpt|Huang, Wu, Mao, Bertozzo, Dhouailly, Robin, Pittman, Kaye, Manucci, He, Wang & [[Godefroit]]}}, 2026
|[[Ornithopoda]]: [[Iguanodontia]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Jian|{{U|Jian changmaensis}}]]'''''
|{{Kpt|Zhou, Lamanna, Poust, Li, You & [[O'Connor]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Dromaeosauridae]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Kank|{{U|Kank australis}}]]'''''
|{{Kpt|Motta, Aranciaga Rolando, Rozadilla, Agnolín, Brissón Egli, Álvarez Herrera, Chimento, Lo Coco, Tsuihiji, Manabe, Pol & [[Novas]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Unenlagiidae]]
|[[Argentyna]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Kryptohadros |{{U|Kryptohadros kallaiae }}]]'''''
|{{Kpt|Magyar, Ősi, Csiki-Sava, Budai & Botfalvai}}, 2026
|[[Ornithopoda]]: [[Hadrosauroidea]]
|[[Rumunia]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Nagatitan|{{U|Nagatitan chaiyaphumensis}}]]'''''
|{{Kpt|Sethapanichsakul, Khansubha, Manitkoon, Hanta, Mannion & [[Upchurch]]}}, 2026
|[[Sauropoda]]: [[Somphospondyli]]
|[[Tajlandia]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Phosphatotitan|{{U|Phosphatotitan khouribgaensis}}]]'''''
|{{Kpt|[[Longrich]], Pérez-Moreno, Díez Díaz, Pereda-Suberbiola, Bardet & Jalil}}, 2026
|[[Sauropoda]]: [[Titanosauria]]
|[[Maroko]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Pinacosaurus|Pinacosaurus {{U|hilwitnorum}}]]'''''
|{{Kpt|Penkalski}}, 2026
|[[Thyreophora]]: [[Ankylosauridae]]
|[[Mongolia]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Ptychotherates|{{U|Ptychotherates bucculentus}}]]'''''
|{{Kpt|Srivastava & Nesbitt}}, 2026
|[[Saurischia]]: [[Herrerasauria]]
|[[USA]]
|{{pTrias}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Spinosaurus|Spinosaurus {{U|mirabilis}}]]'''''
|{{Kpt|[[Sereno]], Vidal, Myhrvold, Johnson-Ransom, Ciudad Real, Baumgart, Sánchez Fontela, Green, Saitta, Adamou, Bop, Keillor, Fitzgerald, Dutheil, Laroche, Demers-Potvin, Simarro, Gascó-Lluna, Lázaro, Gamonal, Beightol, Reneleau, Vautrin, Bertozzo, Granados, Kinney-Broderick, Mallon, Lindoso & Ramezani}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Spinosauridae]]
|[[Niger]]
|{{pKreda}}
|Drugi ważny gatunek ''[[Spinosaurus]]''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Xenovenator|{{U|Xenovenator espinosai}}]]'''''
|{{Kpt|[[Rivera-Sylva]], Aguillón-Martinez, Flores-Ventura, Sánchez-Uribe, Guzman-Gutierrez & [[Longrich]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Troodontidae]]
|[[Meksyk]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Xenovenator|{{U|Xenovenator}}? robustus]]'''''
|{{Kpt|({{Kpt|[[Robert Sullivan|Sullivan]], [[2006]]) [[Rivera-Sylva]], Aguillón-Martinez, Flores-Ventura, Sánchez-Uribe, Guzman-Gutierrez & [[Longrich]]}}, 2026
|[[Theropoda]]: [[Troodontidae]]
|[[USA]]
|{{pKreda}}
|Wcześniej ''"[[Saurornitholestes]]" robustus.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Xiangyunloong|{{U|Xiangyunloong fengming}}]]'''''
|{{Kpt|Hu, Wang, Mo, Zhang, Zeng, Wang, Sun, Dong, Guan, Liu, Zhang, Bing, Wang & You}}, 2026
|[[Sauropodomorpha]]
|[[Chiny]]
|{{wJura}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Yantaloong|{{U|Yantaloong lini}}]]'''''
|{{Kpt|Zhang, Wang, Wang, Wang, Wang, Wang, Zou, Dong, Su, Jiang, Wang & You}}, 2026
|[[Sauropoda]]: ?[[Turiasauria]]
|[[Chiny]]
|{{sJura}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Yeneen|{{U|Yeneen houssayi}}]]'''''
|{{Kpt|[[Filippi]], Bellardini, Carballido, Méndez & [[Garrido]]}}, 2026
|[[Sauropoda]]: [[Titanosauria]]
|[[Argentyna]]
|{{pKreda}}
|}

==Mezozoiczne [[Avialae]]==
{| class="sortable"
|-
! width="200px"|Nazwa
! Autorzy
! width="185px"|Klasyfikacja
! Kraj
! width="100px"|Wiek
!width="250px" class=unsortable|Uwagi
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Gorgonavis|{{U|Gorgonavis alcyone}}]]'''''
|{{Kpt|Nebreda, [[Chiappe]], Navalón, Terol, Serrano, Buscalioni & Marugán-Lobón}}, 2026
|[[Ornithothoraces]]: [[Enantiornithes]]
|[[Hiszpania]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Kunpengornis|{{U|Kunpengornis anhuimusei}}]]'''''
|{{Kpt|Huang, Wang, [[Cau]], Mao, Liu & Wang}}, 2026
|[[Ornithothoraces]]: [[Euornithes]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Plumadraco|{{U|Plumadraco bankoorum}}]]'''''
|{{Kpt|Clark, [[O'Connor]], Wang, Wang, Pruett-Jones, Zhang, Wang, Zheng & Zhou}}, 2026
|[[Ornithothoraces]]: [[Enantiornithes]]
|[[Chiny]]
|{{wKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Pujatopouli|{{U|Pujatopouli soberana}}]]'''''
|{{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Gelfo, Paulina Carabajal, Bona & Acosta Burlaille, 2026}}
|[[Ornithothoraces]]: [[Neornithes]]
|[[Antarktyda]]
|{{pKreda}}
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Vegavis|Vegavis {{U|geitononesos}}]]'''''
|{{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Paulina-Carabajal, Bona & Vega, 2026}}
|[[Ornithothoraces]]: ?[[Neornithes]]
|[[Antarktyda]]
|{{pKreda}}
|Drugi ważny gatunek ''[[Vegavis]]''.
|- style="background-color:Khaki"
|'''''[[Vegavis|Vegavis {{U|notopothousa}}]]'''''
|{{Kpt|Irazoqui, Acosta Hospitaleche, Paulina-Carabajal, Bona & Vega, 2026}}
|[[Ornithothoraces]]: ?[[Neornithes]]
|[[Antarktyda]]
|{{pKreda}}
|Trzeci ważny gatunek ''[[Vegavis]]''.
|}

Strona główna

2026-06-19T14:21:00Z

Paweł:

__INDEX__
{| id="mp-topbanner" style="width:100%; background:#e0d79d; margin:1.2em 0 6px 0; border:1px solid #204000; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius: 10px; background-color: #e0d79d; padding: 5px 5px 5px 0px;"
| <div style="top:+0.2em; font-size:95%; text-align:center;"> '''[http://www.dinozaury.com/ Dinozaury.com] • [http://www.encyklopedia.dinozaury.com/ Encyklopedia Dinozaury.com] • [http://www.forum.dinozaury.com/ Forum Dinozaury.com]'''</div>
|}
{| id="mp-topbanner" style="width:100%; background:#e0d79d; margin:1.2em 0 6px 0; border:1px solid #204000; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius: 10px; background-color: #e0d79d; padding: 5px 5px 5px 0px;"
|

{| style="width:100%; border:none; background:none;"
| style="width:100%; text-align:center; white-space:nowrap; color:#000;" |
<div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em; color:#000;">Witaj w [[Dinozaury.com|Encyklopedii Dinozaury.com]],</div>
<div style="top:+0.2em; font-size:95%;">gdzie przybliżamy świat prehistorii.</div> 
<div id="articlecount" style="font-size:95%;">Obecnie znajdziesz tu [[Specjalna:Statystyki|{{NUMBEROFARTICLES}}]] {{PLURAL:{{NUMBEROFARTICLES}}|hasło|hasła|haseł}} z dziedziny paleontologii.</div>
|}

| style="width:20%; font-size:95%;" |
* {{U|[[Dinozaury|Encyklopedia dinozaurów]]}} {{PAGESINCAT:Dinosauria}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Dinosauria}}|hasło|hasła|haseł}}
* {{U|[[Słownik|Słownik paleontologiczny]]}} {{PAGESINCAT:Słownik}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Słownik}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[Paleontolodzy|Sylwetki naukowców]] {{PAGESINCAT:Paleontolodzy}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Paleontolodzy}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[Stratygrafia|Stratygrafia]] {{PAGESINCAT:Stratygrafia}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Stratygrafia}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[:Kategoria:Anatomia|Terminy anatomiczne]] {{PAGESINCAT:Anatomia}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Anatomia}}|hasło|hasła|haseł}}


| style="width:20%; font-size:95%;" |
* {{U|[[Artykuły paleontologiczne|Artykuły paleontologiczne]]}} {{PAGESINCAT:Artykuły_paleontologiczne}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Artykuły_paleontologiczne}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[Lokacje|Lokacje i geografia]] {{PAGESINCAT:Lokacje}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Lokacje}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[Historia dinozaurologii|Historia dinozaurologii]] {{PAGESINCAT:Historia_dinozaurologii}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Historia_dinozaurologii}}|hasło|hasła|haseł}}
'''''[[Specjalna:Kategorie|Wszystkie kategorie]]'''''
|}


<div style="
float: left;
margin-top: 10px;
margin-right: 1%;
height: 100%;
width: 49.5%;
background-color: transparent;
overflow-x: hidden;
">
<div style="
border: 1px solid #204000;
-moz-border-radius: 10px;
-webkit-border-radius: 10px;
border-radius: 10px;
background-color: #e0d79d;
padding: 5px 5px 5px 0px;
"><blockquote>
== Polecane hasło ==
[[Plik:Velocipes_guerichi.jpg|link=Velocipes|thumb|200px|''[[Velocipes|Velocipes guerichi]]'' © [[Jakub Kowalski]], [[Edyta Felcyn]]]]
=== {{U|''[[Velocipes]]''}} ===
''[[Velocipes]]'', czyli "szybka stopa" to historycznie pierwszy [[rodzaj]] [[dinozaur]]a opisany na podstawie szczątków z terenów dzisiejszej [[Polska|Polski]]. Po raz pierwszy został opublikowany w [[1932]] roku przez niemieckiego paleontologa, [[von Huene|von Huenego]], a jego status jako dinozaura został potwierdzony w 2016 przez redakcję Dinozaury.com. Był średniej wielkości dinozaurem drapieżnym i żył w późnym [[trias]]ie.

'''''[[Velocipes|Czytaj więcej!]]'''''
</blockquote>
</div>
<div><div style="
float: left;
margin-top: 10px;
margin-right: 1%;
height: 100%;
width: 100%;
background-color: transparent;
overflow-x: hidden;
">
<div style="
border: 1px solid #204000;
-moz-border-radius: 10px;
-webkit-border-radius: 10px;
border-radius: 10px;
background-color: #e0d79d;
padding: 5px 5px 5px 0px;
">

<blockquote>

__INDEX__== Ostatnio nazwane dinozaury ==
__BEZSPISU__
[[Plik:Changzhousaurus sinensis.png|link=Changzhousaurus|thumb|150px|''[[Changzhousaurus|Changzhousaurus sinensis]]'']]
[[Plik:Jian changmaensis.png|link=Jian|thumb|150px|''[[Jian|Jian changmaensis]]'']]
[[Plik:Kank australis.png|link=Kank|thumb|150px|''[[Kank|Kank australis]]'']]
[[Plik:Corythosaurus stebingeri.png|link=Corythosaurus|thumb|150px|''[[Corythosaurus|Corythosaurus stebingeri]]'']]
#'''''[[Changzhousaurus|Changzhousaurus sinensis]]''''' [[Xu]], 2026
#'''''[[Jian|Jian changmaensis]]''''' Zhou i in., 2026
#'''''[[Kank|Kank australis]]''''' Motta i in., 2026
#'''''[[Corythosaurus|Corythosaurus stebingeri]]''''' ([[Horner]] i [[Currie]], 1994) Shape i Brown, 2026
#'''''[[Nagatitan|Nagatitan chaiyaphumensis]]''''' Sethapanichsakul i in., 2026
#'''''[[Pinacosaurus|Pinacosaurus hilwitnorum]]''''' Penkalski, 2026
#'''''[[Eopinacosaurus|Eopinacosaurus mephistocephalus]]''''' ([[Godefroit]] i in., 1999) Penkalski, 2026
#'''''[[Phosphatotitan|Phosphatotitan khouribgaensis]]''''' [[Longrich]] i in., 2026
#'''''[[Bicharracosaurus|Bicharracosaurus dionidei]]''''' Reutter i in., 2026
#'''''[[Ptychotherates|Ptychotherates bucculentus]]''''' Srivastava i Nesbitt, 2026
#'''''[[Gongshuilong|Gongshuilong fanwei]]''''' Yao i in., 2026
#'''''[[Xiangyunloong|Xiangyunloong fengming]]''''' Hu i in., 2026
#'''''[[Cryptarcus|Cryptarcus russelli]]''''' ([[Sternberg]], 1940) Holmes i in., 2026
#'''''[[Doolysaurus|Doolysaurus huhmini]]''''' Jung i in., 2026
#'''''[[Kryptohadros|Kryptohadros kallaiae]]''''' Magyar i in., 2026
#'''''[[Spinosaurus|Spinosaurus mirabilis]]''''' [[Sereno]] i in., 2026
#'''''[[Dasosaurus|Dasosaurus tocantinensis]]''''' Mayer i in., 2026
#'''''[[Haolong|Haolong dongi]]''''' Huang i in., 2026
#'''''[[Yantaloong|Yantaloong lini]]''''' Zhang i in., 2026
#'''''[[Foskeia|Foskeia pelendonum]]''''' Dieudonné i in., 2026

{| class= "wikitable" rules="all" cellpadding=1 style="border: 1px solid #000000; margin-left:40px; font-size:90%;"
|-
! [[Historia dinozaurologii]]
|-
| align="center" | [[Historia dinozaurologii|...]] [[2017]] • [[2018]] • [[2019]] • [[2020]] • [[2021]] • [[2022]] • [[2023]] • [[2024]] • [[2025]] • '''[[2026]]''' [[Historia dinozaurologii|...]]
|}
</blockquote>
</div>
</div>
</div>
</div>

<div><div style="
float: right;
margin-top: 10px;
height: 100%;
width: 49.5%;
background-color: transparent;
overflow-x: hidden;
">
<div style="
border: 1px solid #204000;
-moz-border-radius: 10px;
-webkit-border-radius: 10px;
border-radius: 10px;
background-color: #e0d79d;
padding: 5px 5px 5px 0px;
">

<blockquote>

== Jak zacząć? ==

Na przestrzeni lat naukowcy nadali '''1950''' [[nazwa|nazwy]] [[rodzaj]]owe i '''2215''' [[gatunek|gatunkowych]] [[dinozaur]]ów.

Obecnie za [[Takson ważny|ważnych]] przedstawicieli [[nieptasi]]ch Dinosauria uznaje się około '''1323''' [[gatunek|gatunków]] w '''1208''' [[rodzaj]]ach.

W ''Encyklopedii Dinozaury.com'' na chwilę obecną znajdziesz opisy '''{{PAGESINCAT:Dinosauria}}''' rodzajów dinozaurów.
* przejdź do dinozaurów na literę:

{{ABC}}

* przeglądaj według systematyki:
{{klad| style=font-size:95%;
|label1=[[Dinosauromorpha]]
|1={{klad
|label1=[[Dinosauriformes]]
|1={{klad
|label1='''[[Dinosauria]]'''
|1={{klad
|1= [[Saurischia]] [[Plik:Saurischia.jpg|link=Saurischia|75px]]
|2= [[Ornithischia]] [[Plik:Ornithischia.jpg|link=Ornithischia|75px]]
}}
|2=[[Silesauridae]] }}
|2=[[Lagerpetidae]] }}
}}

* klasyfikacja wg Barona i in., 2017:
{{klad| style=font-size:95%;
|label1='''[[Dinosauria]]'''
|1={{klad
|label1=[[Saurischia]]
|1= {{klad
|1=[[Herrerasauridae]]
|2=[[Sauropodomorpha]]
}}
|label2= [[Ornithoscelida]]
|2={{klad
|1=[[Theropoda]]
|2=[[Ornithischia]]
}}}}
}}

* klasyfikacja wg Müllera i Garcii, 2020:
{{klad| style=font-size:95%;
|label1='''[[Dinosauria]]'''
|1={{klad
|1= [[Saurischia]]
|2={{klad
|1="[[Silesauridae]]"
|2=[[Ornithischia]]
}}}}}}

* przeglądaj według [[stratygrafia|stratygrafii]]:
{| style="width:207px;border-width:0px; border-style:solid" cellpadding=0 cellspacing=1
| <div style="width:51px; background-color:{{barwa okresu geologicznego|triassic}};text-align:center">[[Trias|{{kolor|#ffffff|Trias}}]]</div>252
| <div style="width:56px; background-color:{{barwa okresu geologicznego|jurassic}};text-align:center">[[Jura|{{kolor|#ffffff|Jura}}]]</div>201,4
| <div style="width:79px; background-color:{{barwa okresu geologicznego|cretaceous}};text-align:center">[[Kreda|{{kolor|#ffffff|Kreda}}]]</div>143,1
|<div style="width:50px;> 66 [[Ma]]
|}

* albo przejdź do [[Historia_dinozaurologii|historycznego]] lub [[Lokacje|geograficznego]] spisu dinozaurów.

<hr>

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| '''Dowiedz się, [[jak czytać hasła]] w naszej encyklopedii.'''
|}
<hr>
W razie wątpliwości prosimy Cię o pisanie na [http://www.forum.dinozaury.com Forum] lub o kontakt e-mail:
lukaszczepinski@gmail.com

</blockquote></div>

Strona główna

2026-06-19T14:20:47Z

Paweł:

__INDEX__
{| id="mp-topbanner" style="width:100%; background:#e0d79d; margin:1.2em 0 6px 0; border:1px solid #204000; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius: 10px; background-color: #e0d79d; padding: 5px 5px 5px 0px;"
| <div style="top:+0.2em; font-size:95%; text-align:center;"> '''[http://www.dinozaury.com/ Dinozaury.com] • [http://www.encyklopedia.dinozaury.com/ Encyklopedia Dinozaury.com] • [http://www.forum.dinozaury.com/ Forum Dinozaury.com]'''</div>
|}
{| id="mp-topbanner" style="width:100%; background:#e0d79d; margin:1.2em 0 6px 0; border:1px solid #204000; -moz-border-radius: 10px; -webkit-border-radius: 10px; border-radius: 10px; background-color: #e0d79d; padding: 5px 5px 5px 0px;"
|

{| style="width:100%; border:none; background:none;"
| style="width:100%; text-align:center; white-space:nowrap; color:#000;" |
<div style="font-size:162%; border:none; margin:0; padding:.1em; color:#000;">Witaj w [[Dinozaury.com|Encyklopedii Dinozaury.com]],</div>
<div style="top:+0.2em; font-size:95%;">gdzie przybliżamy świat prehistorii.</div> 
<div id="articlecount" style="font-size:95%;">Obecnie znajdziesz tu [[Specjalna:Statystyki|{{NUMBEROFARTICLES}}]] {{PLURAL:{{NUMBEROFARTICLES}}|hasło|hasła|haseł}} z dziedziny paleontologii.</div>
|}

| style="width:20%; font-size:95%;" |
* {{U|[[Dinozaury|Encyklopedia dinozaurów]]}} {{PAGESINCAT:Dinosauria}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Dinosauria}}|hasło|hasła|haseł}}
* {{U|[[Słownik|Słownik paleontologiczny]]}} {{PAGESINCAT:Słownik}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Słownik}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[Paleontolodzy|Sylwetki naukowców]] {{PAGESINCAT:Paleontolodzy}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Paleontolodzy}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[Stratygrafia|Stratygrafia]] {{PAGESINCAT:Stratygrafia}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Stratygrafia}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[:Kategoria:Anatomia|Terminy anatomiczne]] {{PAGESINCAT:Anatomia}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Anatomia}}|hasło|hasła|haseł}}


| style="width:20%; font-size:95%;" |
* {{U|[[Artykuły paleontologiczne|Artykuły paleontologiczne]]}} {{PAGESINCAT:Artykuły_paleontologiczne}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Artykuły_paleontologiczne}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[Lokacje|Lokacje i geografia]] {{PAGESINCAT:Lokacje}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Lokacje}}|hasło|hasła|haseł}}
* [[Historia dinozaurologii|Historia dinozaurologii]] {{PAGESINCAT:Historia_dinozaurologii}} {{PLURAL:{{PAGESINCAT:Historia_dinozaurologii}}|hasło|hasła|haseł}}
'''''[[Specjalna:Kategorie|Wszystkie kategorie]]'''''
|}


<div style="
float: left;
margin-top: 10px;
margin-right: 1%;
height: 100%;
width: 49.5%;
background-color: transparent;
overflow-x: hidden;
">
<div style="
border: 1px solid #204000;
-moz-border-radius: 10px;
-webkit-border-radius: 10px;
border-radius: 10px;
background-color: #e0d79d;
padding: 5px 5px 5px 0px;
"><blockquote>
== Polecane hasło ==
[[Plik:Velocipes_guerichi.jpg|link=Velocipes|thumb|200px|''[[Velocipes|Velocipes guerichi]]'' © [[Jakub Kowalski]], [[Edyta Felcyn]]]]
=== {{U|''[[Velocipes]]''}} ===
''[[Velocipes]]'', czyli "szybka stopa" to historycznie pierwszy [[rodzaj]] [[dinozaur]]a opisany na podstawie szczątków z terenów dzisiejszej [[Polska|Polski]]. Po raz pierwszy został opublikowany w [[1932]] roku przez niemieckiego paleontologa, [[von Huene|von Huenego]], a jego status jako dinozaura został potwierdzony w 2016 przez redakcję Dinozaury.com. Był średniej wielkości dinozaurem drapieżnym i żył w późnym [[trias]]ie.

'''''[[Velocipes|Czytaj więcej!]]'''''
</blockquote>
</div>
<div><div style="
float: left;
margin-top: 10px;
margin-right: 1%;
height: 100%;
width: 100%;
background-color: transparent;
overflow-x: hidden;
">
<div style="
border: 1px solid #204000;
-moz-border-radius: 10px;
-webkit-border-radius: 10px;
border-radius: 10px;
background-color: #e0d79d;
padding: 5px 5px 5px 0px;
">

<blockquote>

__INDEX__== Ostatnio nazwane dinozaury ==
__BEZSPISU__
[[Plik:Changzhousaurus sinensis.png|link=Changzhousaurus|thumb|150px|''[[Changzhousaurus|Changzhousaurus sinensis]]'']]
[[Plik:Jian changmaensis.png|link=Jian|thumb|150px|''[[Jian|Jian changmaensis]]'']]
[[Plik:Kank australis.png|link=Kank|thumb|150px|''[[Kank|Kank australis]]'']]
[[Plik:Corythosaurus stebingeri.png|link=Corythosaurus|thumb|150px|''[[Corythosaurus|Corythosaurus stebingeri]]'']]
#'''''[[Changzhousaurus|Changzhousaurus sinensis]]'''''[[Xu]], 2026
#'''''[[Jian|Jian changmaensis]]''''' Zhou i in., 2026
#'''''[[Kank|Kank australis]]''''' Motta i in., 2026
#'''''[[Corythosaurus|Corythosaurus stebingeri]]''''' ([[Horner]] i [[Currie]], 1994) Shape i Brown, 2026
#'''''[[Nagatitan|Nagatitan chaiyaphumensis]]''''' Sethapanichsakul i in., 2026
#'''''[[Pinacosaurus|Pinacosaurus hilwitnorum]]''''' Penkalski, 2026
#'''''[[Eopinacosaurus|Eopinacosaurus mephistocephalus]]''''' ([[Godefroit]] i in., 1999) Penkalski, 2026
#'''''[[Phosphatotitan|Phosphatotitan khouribgaensis]]''''' [[Longrich]] i in., 2026
#'''''[[Bicharracosaurus|Bicharracosaurus dionidei]]''''' Reutter i in., 2026
#'''''[[Ptychotherates|Ptychotherates bucculentus]]''''' Srivastava i Nesbitt, 2026
#'''''[[Gongshuilong|Gongshuilong fanwei]]''''' Yao i in., 2026
#'''''[[Xiangyunloong|Xiangyunloong fengming]]''''' Hu i in., 2026
#'''''[[Cryptarcus|Cryptarcus russelli]]''''' ([[Sternberg]], 1940) Holmes i in., 2026
#'''''[[Doolysaurus|Doolysaurus huhmini]]''''' Jung i in., 2026
#'''''[[Kryptohadros|Kryptohadros kallaiae]]''''' Magyar i in., 2026
#'''''[[Spinosaurus|Spinosaurus mirabilis]]''''' [[Sereno]] i in., 2026
#'''''[[Dasosaurus|Dasosaurus tocantinensis]]''''' Mayer i in., 2026
#'''''[[Haolong|Haolong dongi]]''''' Huang i in., 2026
#'''''[[Yantaloong|Yantaloong lini]]''''' Zhang i in., 2026
#'''''[[Foskeia|Foskeia pelendonum]]''''' Dieudonné i in., 2026

{| class= "wikitable" rules="all" cellpadding=1 style="border: 1px solid #000000; margin-left:40px; font-size:90%;"
|-
! [[Historia dinozaurologii]]
|-
| align="center" | [[Historia dinozaurologii|...]] [[2017]] • [[2018]] • [[2019]] • [[2020]] • [[2021]] • [[2022]] • [[2023]] • [[2024]] • [[2025]] • '''[[2026]]''' [[Historia dinozaurologii|...]]
|}
</blockquote>
</div>
</div>
</div>
</div>

<div><div style="
float: right;
margin-top: 10px;
height: 100%;
width: 49.5%;
background-color: transparent;
overflow-x: hidden;
">
<div style="
border: 1px solid #204000;
-moz-border-radius: 10px;
-webkit-border-radius: 10px;
border-radius: 10px;
background-color: #e0d79d;
padding: 5px 5px 5px 0px;
">

<blockquote>

== Jak zacząć? ==

Na przestrzeni lat naukowcy nadali '''1950''' [[nazwa|nazwy]] [[rodzaj]]owe i '''2215''' [[gatunek|gatunkowych]] [[dinozaur]]ów.

Obecnie za [[Takson ważny|ważnych]] przedstawicieli [[nieptasi]]ch Dinosauria uznaje się około '''1323''' [[gatunek|gatunków]] w '''1208''' [[rodzaj]]ach.

W ''Encyklopedii Dinozaury.com'' na chwilę obecną znajdziesz opisy '''{{PAGESINCAT:Dinosauria}}''' rodzajów dinozaurów.
* przejdź do dinozaurów na literę:

{{ABC}}

* przeglądaj według systematyki:
{{klad| style=font-size:95%;
|label1=[[Dinosauromorpha]]
|1={{klad
|label1=[[Dinosauriformes]]
|1={{klad
|label1='''[[Dinosauria]]'''
|1={{klad
|1= [[Saurischia]] [[Plik:Saurischia.jpg|link=Saurischia|75px]]
|2= [[Ornithischia]] [[Plik:Ornithischia.jpg|link=Ornithischia|75px]]
}}
|2=[[Silesauridae]] }}
|2=[[Lagerpetidae]] }}
}}

* klasyfikacja wg Barona i in., 2017:
{{klad| style=font-size:95%;
|label1='''[[Dinosauria]]'''
|1={{klad
|label1=[[Saurischia]]
|1= {{klad
|1=[[Herrerasauridae]]
|2=[[Sauropodomorpha]]
}}
|label2= [[Ornithoscelida]]
|2={{klad
|1=[[Theropoda]]
|2=[[Ornithischia]]
}}}}
}}

* klasyfikacja wg Müllera i Garcii, 2020:
{{klad| style=font-size:95%;
|label1='''[[Dinosauria]]'''
|1={{klad
|1= [[Saurischia]]
|2={{klad
|1="[[Silesauridae]]"
|2=[[Ornithischia]]
}}}}}}

* przeglądaj według [[stratygrafia|stratygrafii]]:
{| style="width:207px;border-width:0px; border-style:solid" cellpadding=0 cellspacing=1
| <div style="width:51px; background-color:{{barwa okresu geologicznego|triassic}};text-align:center">[[Trias|{{kolor|#ffffff|Trias}}]]</div>252
| <div style="width:56px; background-color:{{barwa okresu geologicznego|jurassic}};text-align:center">[[Jura|{{kolor|#ffffff|Jura}}]]</div>201,4
| <div style="width:79px; background-color:{{barwa okresu geologicznego|cretaceous}};text-align:center">[[Kreda|{{kolor|#ffffff|Kreda}}]]</div>143,1
|<div style="width:50px;> 66 [[Ma]]
|}

* albo przejdź do [[Historia_dinozaurologii|historycznego]] lub [[Lokacje|geograficznego]] spisu dinozaurów.

<hr>

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| '''Dowiedz się, [[jak czytać hasła]] w naszej encyklopedii.'''
|}
<hr>
W razie wątpliwości prosimy Cię o pisanie na [http://www.forum.dinozaury.com Forum] lub o kontakt e-mail:
lukaszczepinski@gmail.com

</blockquote></div>

Plik:Changzhousaurus sinensis.png

2026-06-19T14:18:41Z

Paweł: Rekonstrukcja ''Changzhousaurus''. Autor: Connor Ashbridge Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Changzhousaurus_sinensis.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Changzhousaurus''. Autor: Connor Ashbridge

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Changzhousaurus_sinensis.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Hans-Dieter Sues

2026-06-17T14:52:21Z

Paweł: Utworzono nową stronę "{{Biografia |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = Hans-Dieter Sues |grafika = H-DS 201..."

{{Biografia
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = Hans-Dieter Sues
|grafika = H-DS 2018.tif.jpg
|podpis = Sues trzymający odlew czaszki ''[[Brontosaurus]]''. Fot. JOEKOENIGS [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:H-DS_2018.tif]
|urodzonx_data = 13 stycznia 1956
|urodzonx_miejsce = Rheydt (Niemcy)
|zmarłx_data = 21 lutego 2026
|zmarłx_miejsce = Vienna (USA)
|narodowość = USA i Niemcy
|afiliacja = National Museum of Natural History
|alma =
|gatunki =
|liczba_nazw =
}}
==Biografia==
'''Hans-Dieter Sues''' był amerykańsko-niemieckim paleontologiem specjalizującym się w badaniu paleozoicznych i mezozoicznych kręgowców. Sues uzyskał doktorat z biologii w 1984 roku na Harvard University. Prowadził również badania w McGill University oraz w Smithsonian Institution, które skupiały się na wczesnomezozoicznych kręgowcach oraz ekosystemach. W 1992 roku został kuratorem paleontologii kręgowców w Royal Ontario Museum w Toronto. Później Hans-Dieter Sues pełnił również funkcje kierownicze w innych muzeach historii naturalnej w Kanadzie oraz USA.

Jego badania naukowe skupiały się głównie na kręgowcach z późnego paleozoiku oraz mezozoiku, w tym dinozaurów. Sues był autorem lub współautorem licznych publikacji naukowych, redagował również liczne książki poświęcone paleontologii kręgowców i paleoekologii. Za swoje osiągnięcia naukowe został wybrany członkiem Royal Society of Canada oraz American Association for the Advancement of Science, a także otrzymał nagrodę im. Alexandra von Humboldta za badania i dydaktykę.

Na cześć Hansa-Dietera Suesa został nazwany również [[pachycefalozaur|dinozaur grubogłowy]] ''[[Hanssuesia]]'' z Kanady (obecnie synonim ''[[Stegoceras]]'').

'''Dorobek naukowy:''' [https://scholar.google.com/citations?user=LAPxM-wAAAAJ&hl=pl&oi=sra]

==Opisane gatunki==
Hans-Dieter Sues opisał 17 nowych nazw nieptasich dinozaurów, z czego 12 uznaje się za ważne (został one pogrubione).
#'''''[[Saurornitholestes|Saurornitholestes langstoni]]''''' '''Sues''', [[1978]]
#''[[Majungasaurus|Majungatholus atopus]]'' '''Sues''' i [[Taquet]], [[1979]]
#'''''[[Zephyrosaurus|Zephyrosaurus schaffi]]''''' '''Sues''', [[1980]]
#''[[Stegoceras|Ornatotholus browni]]'' (Wall i [[Galton]], [[1979]]) [[Galton]] i '''Sues''', [[1983]]
#''[[Stygimoloch|Stygimoloch spinifer]]'' [[Galton]] i '''Sues''', [[1983]]
#'''''[[Afrovenator|Afrovenator abakensis]]''''' [[Sereno]], [[Wilson]], Larsson, [[Dutheil]] i '''Sues''', [[1994]]
#''[[Citipes|Chirostenotes elegans]]'' (Parks, [[1933]]) '''Sues''', [[1997]]
#''[[Suchomimus|Baryonyx tenerensis]]'' ([[Sereno]], Beck, [[Dutheil]], Gado, Larsson, Lyon, Marcot, [[Rauhut]], Sadleir, [[Sidor]], [[Varricchio]], [[Jeffrey Wilson|Wilson]] i [[Gregory Wilson|Wilson]], [[1998]]) '''Sues''', Frey, Martill i Scott, [[2002]]
#'''''[[Urbacodon|Urbacodon itemirensis]]''''' Averianov i '''Sues''', [[2007]]
#'''''[[Levnesovia|Levnesovia transoxiana]]''''' Averianov i '''Sues''', [[2009]]
#'''''[[Daemonosaurus|Daemonosaurus chauliodus]]''''' '''Sues''', Nesbitt, Berman i Henrici, [[2011]]
#'''''[[Sarahsaurus|Sarahsaurus aurifontalis]]''''' Rowe, '''Sues''' i Reisz, [[2011]]
#'''''[[Anzu|Anzu wyliei]]''''' Lamanna, '''Sues''', Schachner i Lyson, [[2014]]
#'''''[[Timurlengia|Timurlengia euotica]]''''' [[Brusatte]], Averianov, '''Sues''', Muir i Butler, [[2016]]
#'''''[[Dzharatitanis|Dzharatitanis kingi]]''''' Averianov i '''Sues''', [[2021]]
#'''''[[Dzharaonyx|Dzharaonyx eski]]''''' Averianov i '''Sues''', [[2022]]
#'''''[[Dzharacursor|Dzharacursor bissektensis]]''''' ([[Nessov]], [[1995]]) Averianov i '''Sues''', [[2025]]

==Bibliografia==

https://profiles.si.edu/display/nSuesH3222006

https://en.wikipedia.org/wiki/Hans-Dieter_Sues


{{DEFAULTSORT:Sues, Hans-Dieter}}
[[Kategoria:Paleontolodzy]]
[[Kategoria:Amerykańscy paleontolodzy]]
[[Kategoria:Niemieccy paleontolodzy]]

Plik:H-DS 2018.tif.jpg

2026-06-17T14:48:02Z

Paweł: Sues trzymający odlew czaszki ''Brontosaurus''. Fot. JOEKOENIGS Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:H-DS_2018.tif?page=1 Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

== Opis ==
Sues trzymający odlew czaszki ''[[Brontosaurus]]''. Fot. JOEKOENIGS

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:H-DS_2018.tif?page=1

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Austrosaurus vertebrae.jpg

2026-06-16T12:04:40Z

Paweł: Kręgi przedkrzyżowe ''Austrosaurus''. Źródło: Poropat i in., 2023 https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03115518.2023.2228367?scroll=top&needAccess=true&role=tab Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

== Opis ==
Kręgi przedkrzyżowe ''Austrosaurus''. Źródło: Poropat i in., 2023

https://www.tandfonline.com/doi/full/10.1080/03115518.2023.2228367?scroll=top&needAccess=true&role=tab

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Austrosaurus McKillopi.png

2026-06-16T12:00:40Z

Paweł: Rekonstrukcja ''Austrosaurus''. Autor: Leoomas Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Austrosaurus_McKillopi.png Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Austrosaurus''. Autor: Leoomas

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Austrosaurus_McKillopi.png

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Huaxiazhoulong shouwen.png

2026-06-16T11:56:03Z

Paweł: Rekonstrukcja ''Huaxiazhoulong''. Autor: Connor Ashbridge Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Huaxiazhoulong_shouwen.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Huaxiazhoulong''. Autor: Connor Ashbridge

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Huaxiazhoulong_shouwen.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Coronosaurus

2026-06-16T11:53:37Z

Paweł:

{{DISPLAYTITLE:''Coronosaurus''}}
{{Opis
|Autor = [[Marcin Szermański]], [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta = [[Maciej Ziegler]]
|nazwa = ''Coronosaurus'' (koronozaur)
|długość = 5 m <ref name=Paul2016>Paul, G.S. (2016). "The Princeton Field Guide to Dinosaurs: 2nd Edition" wyd. Princeton University.</ref>
|wysokość =
|masa = 2 t <ref name=Paul2016></ref>
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Kanada]] - Alberta
([[formacja]] [[Oldman]])
|czas = {{Występowanie|77.1|76.5}}
ok. 77,1<ref>Fowler, D.W. (2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America" PLoS ONE, 12(11), e0188426. [[doi:10.1371/journal.pone.0188426]]</ref>-76,5<ref>Eberth, D. A., Evans, D. C., Ramezani, J., Kamo, S. L., Brown, C. M., Currie, P. J., & Braman, D. R. (2023). "Calibrating geologic strata, dinosaurs, and other fossils at Dinosaur Provincial Park (Alberta, Canada) using a new CA-ID-TIMS U–Pb geochronology". Canadian Journal of Earth Sciences. [[doi:10.1139/cjes-2023-0037]]</ref> [[Ma]] 
[[późna kreda]] ([[kampan]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ceratopsia]]

[[Ceratopsoidea]]

[[Ceratopsidae]]

[[Centrosaurinae]]

[[Eucentrosaura]]

[[Centrosaurini]]
|grafika = Coronosaurus (cropped).jpg
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Coronosaurus''. Autor: ABelov2014 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coronosaurus_(cropped).jpg]
|PorównanieGrupa = Centrosaurus silhouette by Andrew Farke
|PorównanieDługość = 5
|mapa =
<display_points type="terrain" zoom=4>
Brooks, Alberta, Canada~''Coronosaurus brinkmani'' - [[holotyp]] TMP 2002.68.1.
Warner, Alberta, Canada~''Coronosaurus brinkmani'' - materiał przypisany.
</display_points>
}}
==Wstęp==
''Coronosaurus brinkmani'' to [[gatunek]] centrozauryna z terenów obecnej Kanady. Wcześniej znany jako jeden z gatunków ''[[Centrosaurus]]'', lecz [[Michael Ryan]] i in. ([[2012]]) uznali, że reprezentuje odmienność na poziomie [[rodzaj]]owym.

==Lokalizacja i materiał kopalny==
[[Plik:Coronosaurus brinkmani.jpg|thumb|300px|Zrekonstruowana czaszka koronozaura. Fot. Machairo [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coronosaurus_brinkmani.jpg]]]
[[Holotyp]] to kość ciemieniowa o numerze katalogowym TMP 2002.68.1 należąca do dorosłego osobnika. Został odnaleziony na terenie Dinosaur Provincial Park, ok. 50 km od Brooks (Alberta, [[Kanada]]). Mieścił się w pokładach formacji [[Oldman]].

Materiał przypisany to prawdopodobnie wszystkie ceratopsydowe szczątki ze złoża BB 138 (Dinosaur Provincial Park, Alberta) i złóż Milk River Ridge (MRR BB) niedaleko Warner. Są to m.in. elementy min. kilkudziesięciu osobników. Autorzy skupili się na elementach odróżniających go od ''[[Centrosaurus]] apertus'', tj. kościach czaszki zawierających ornamentację i wymieniają następujący materiał: kość ciemieniowa (TMP 2002.68.3), zaoczodołowa (TMP 2002.68.10) i nadoczodołowa (TMP 2002.68.5). Tak jak [[holotyp]], one również pochodzą z pokładów formacji Oldman.

==Budowa==
''Coronosaurus'' był podobny do swojego bliskiego kuzyna ''[[Centrosaurus]]'', lecz różnił się od niego ornamentacją kryzy. Na kości ciemieniowej znajdował się szereg dodatkowych zrośniętych guzów, które łączyły się z powierzchnią tylną i grzbietową górnej części czaszki. W trakcie ontogenezy rozwijały się jako krótkie kolce, które mogły się łączyć wzdłuż swoich przyległych krawędzi w większe, nieregularne masy. Kostne narośle znajdują się nad pierwszym różkiem ciemieniowym (P1) i tworzyły razem złożony ''[[epiparietal]]'' skierowany ku dołowi. P1 można uznać jako podstawę dla P2, który znajdował się wyżej. P3 był zmiennie rozwinięty jako krótki języczkowaty haczyk lub stożkowaty kolec, który był zorientowany grzbietowo. Dorosłe osobniki miały rozdęte rdzenie rogów nadocznych, które wyrastały na boki ponad oczodół. U dorastających osobników rogi nadoczne były o kształcie stożkowej piramidy z opływowymi końcówkami. Podobnie jak u ''[[Styracosaurus]]'', róg nosowy był wyprostowany, wydłużony i zwężający się ku górze ([[Ryan]] i in., 2012).

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Coronosaurus'' powstała z połączenia łacińskich słów ''corona'' (korona) i ''saurus'' (jaszczur). Odnosi się ona do bogatych zdobień kryzy tego ceratopsa, które przypominają swą ornamentacją koronę. Epitet gatunkowy ''brinkmani'' honoruje Donalda Brinkmana za wkład w badania paleoekologii późnej kredy Alberty.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Coronosaurus''}}
| {{Kpt|[[Michael Ryan|Ryan]], [[David Evans|Evans]] i Shepher}}, [[2012]]
|-
|{{V| ''C. brinkmani''}}
| ({{Kpt|Ryan}} i {{Kpt|[[Anthony Russell|Russell]]}}, [[2005]]) i {{Kpt|[[Ryan]], [[Evans]], Shepher}}, [[2012]]
|-
| = ''[[Centrosaurus]] brinkmani''
| {{Kpt|[[Ryan]]}} i {{Kpt|Russell}}, [[2005]]
|}

==Bibliografia==

Ryan, M. J., & Russell, A. P. (2005). "A new centrosaurine ceratopsid from the Oldman Formation of Alberta and its implications for centrosaurine taxonomy and systematics". Canadian Journal of Earth Sciences 42 (7): 1369–1387 [[doi:10.1139/e05-029]]

Ryan, M. J., Evans, D.C., & Shepherd, K.M. (2012) "A new ceratopsid from the Foremost Formation (middle Campanian) of Alberta". Canadian Journal of Earth Sciences 49 (10): 1251. [[doi:10.1139/e2012-056]]
<references/>

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ceratopsia]]
[[Kategoria:Ceratopsoidea]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:Kanada]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]

Plik:Coronosaurus brinkmani.jpg

2026-06-16T11:53:04Z

Paweł: Zrekonstruowana czaszka koronozaura. Fot. ケラトプスユウタ Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coronosaurus_brinkmani.jpg Licencja: CC BY-SA 4.0 https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coronosaurus_brinkmani.jpg

== Opis ==
Zrekonstruowana czaszka koronozaura. Fot. ケラトプスユウタ

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coronosaurus_brinkmani.jpg

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coronosaurus_brinkmani.jpg

Plik:Coronosaurus (cropped).jpg

2026-06-16T11:50:47Z

Paweł: Rekonstrukcja przyżyciowa ''Coronosaurus''. Autor: ABelov2014 Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coronosaurus_(cropped).jpg Licencja: CC BY-SA 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en Grafika jest zmodyfikowaną w...

== Opis ==
Rekonstrukcja przyżyciowa ''Coronosaurus''. Autor: ABelov2014

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Coronosaurus_(cropped).jpg

Licencja: CC BY-SA 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Grafika jest zmodyfikowaną wersją.
https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Coronosaurus-Albertaceratops-666115479

Corythosaurus

2026-06-15T13:34:05Z

Paweł:

{{DISPLAYTITLE:''Corythosaurus''}}
{{Opis
|Autor = [[Marcin Szermański]], [[Karol Sabath]], [[Kamil Kamiński]]
|Korekta = [[Maciej Ziegler]], [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = ''Corythosaurus'' (korytozaur)
|długość = 8-9 m
|wysokość =
|masa = 2,5-5 t
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Kanada]] - Alberta
(dolna część [[formacja|formacji]] [[Dinosaur Park]])
<hr>

[[USA]] - Montana

([[formacja]] [[Judith River]] - ogniwo Coal Ridge oraz [[formacja]] [[Two Medicine]] - ogniwo Flag Butte)
|czas = {{Występowanie|76.5|75.3}}
ok. 76,5<ref>Eberth, D. A., Evans, D. C., Ramezani, J., Kamo, S. L., Brown, C. M., Currie, P. J., & Braman, D. R. (2023). "Calibrating geologic strata, dinosaurs, and other fossils at Dinosaur Provincial Park (Alberta, Canada) using a new CA-ID-TIMS U–Pb geochronology". Canadian Journal of Earth Sciences. [[doi:10.1139/cjes-2023-0037]]</ref>-75,3<ref>Takasaki i in., 2023</ref><ref>Ramezani, J., Beveridge, T. L., Rogers, R. R., Eberth, D. A., & Roberts, E. M. (2022). "Calibrating the zenith of dinosaur diversity in the Campanian of the Western Interior Basin by CA-ID-TIMS U–Pb geochronology". Scientific Reports, 12(1), 16026. [https://www.nature.com/articles/s41598-022-19896-w]</ref> [[Ma]] 
[[późna kreda]] ([[kampan]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ornithopoda]]

[[Iguanodontia]]

[[Hadrosauroidea]]

[[Hadrosauridae]]

[[Lambeosaurinae]]

[[Lambeosaurini]]
|grafika = Life reconstruction of Corythosaurus casuarius.png
|podpis = Rekonstrukcja ''Corythosaurus''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Corythosaurus_casuarius.png].
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Corythosaurus'' to jeden z najbardziej popularnych hadrozaurów, charakteryzujący się okazałym hełmem na swej głowie. Bywa znany już u najmłodszych pasjonatów paleontologii, będąc nierzadko bohaterem kolorowanek czy książek i atlasów dinozaurów. Korytozaur żył pod koniec okresu kredowego, na północy Ameryki Północnej – na terenie dzisiejszej prowincji Alberty, w Kanadzie oraz na terenach stanu Montana, USA.

==Materiał kopalny ogólnie==
Istnieje ok. 10 artykułowanych czaszek ze szkieletem pozaczaszkowym, 10-15 artykułowanych, pojedynczych czaszek oraz izolowane elementy czaszki. Skamieniałości te należą do osobników młodych i dorosłych.

Jedna z nich (okaz nr UALVP 13) to [[holotyp]] ''C. excavatus'' ([[młodszy synonim]] ''C. casuarius'' lub ''C. intermedius'' wg nowszych opracowań). Bramble i in. ([[2017]]) sugerują, że odnaleziony w [[1992]] roku szkielet, któremu brakowało czaszki, może należeć w istocie do tego samego osobnika.
[[Plik: Corythosaurus_skull.png |thumb|300px| Czaszka gatunku ''Corythosaurus casuarius''. Źródło: Weishampel i Horner, 1990.].]]

Łącznie znanych jest co najmniej 7 osobników ''C. casuarius'' i 7 ''C. intermedius''.

Dwa okazy ''Corythosaurus'' sp. (OUSM-FV-001 i ROM 77978) zostały odnalezione w formacji Judith River na terenie USA. Są to pierwsze znane osobniki pochodzące spoza obszaru Kanady (Takasaki i in., 2023).

==Budowa==
[[Plik: Carnegie_Corythosaurus.jpg|thumb|300px|Zrekonstruowany szkielet. Autor zdjęcia: James Tiffin Jr. [https://en.wikipedia.org/wiki/Corythosaurus#/media/File:Carnegie_Corythosaurus.jpg].]]
Ogólne proporcje ciała są typowe dla lambeozaurynów – był to duży roślinożerca mogący poruszać się zarówno dwu-, jak i czworonożnie. Czaszka była proporcjonalnie krótsza niż u płaskogłowych hadrozaurów jak ''[[Edmontosaurus]]'' czy ''[[Saurolophus]]'' (Brown, 1914). Wieńczył ją charakterystyczny grzebień ze skomplikowanym kompleksem komór i kanałów biegnących do nozdrzy. Brink i in. (2014) wymieniają 15 czaszek należących do korytozaura, a ich długość wahała się od 63 do 79 cm. Przód pyska był bezzębny, a dalej w głębi paszczy znajdowały się złożone baterie zębowe. Na pierwszy rzut oka można odróżnić ''Corythosaurus'' od jego kuzynów wyrostkiem na głowie, który jest podobny jak u dzisiejszego ptaka-nielota kazuara. Mimo to dokładne rozróżnienie go na jego podstawie nie jest takie łatwe, gdyż podobne zdobienie miał ''[[Angulomastacator]]'', ''[[Hypacrosaurus]]'', ''[[Olorotitan]]'', ''[[Velafrons]]'', prawdopodobnie ''[[Magnapaulia]]'' oraz ''[[Lambeosaurus]]'', lecz ten ostatni miał swój grzebień charakterystycznie pochylony ku przodowi. Budowa czaszki i miednicy korytozaura wykazuje ścisłe powiązanie z ''[[Hypacrosaurus]]'' (ale zob. dalej). Kończyny przednie i tylne ''Corythosaurus'' były masywne, ale nie aż tak jak u ''[[Parasaurolophus]]'' (Bramble i in., 2014). Liczne skostniałe ścięgna biegły wzdłuż kręgosłupa z wyjątkiem odcinak szyjnego ([[Barnum Brown|Brown]], 1916).

Na jednym z okazów zachowały się odciski skóry. Boki, plecy i ogon korytozaura pokrywały duże, wielokątne i niezróżnicowane łuski. Mniejsze łuski znajdowały się na przedniej części grzbietu i wewnętrznej stronie ud. Na brzuchu ''Corythosaurus'' miał równoległe rzędy dużych, stożkowatych łusek długości 4,5 cm i szerokości 3 cm. Oddzielały je wielokątne łuski podobne do tych z ogona (Brown, 1916).

==Taksonomia i ważność==
[[Plik: Corythosaurus.jpg|thumb|300px|Holotyp ''C. casuarius'' z zachowanymi odciskami skóry. Źródło: Brown, 1916 [http://digitallibrary.amnh.org/handle/2246/1330].]]
[[Michael Brett-Surman]] ([[1989]]) w swojej pracy doktoranckiej zasugerował, że ''Corythosaurus'' to to samo zwierzę co opisany rok wcześniej ''[[Hypacrosaurus]]''. Wg niego różnice pomiędzy nimi być mogą wynikać jedynie ze zmienności osobniczej. Jeżeli to prawda, to ten drugi miałby pierwszeństwo, a nazwa ''Corythosaurus'' byłaby nieważna. Zresztą bardzo często uważa się hypakrozaura za bardzo bliskiego korytozaurowi, czasami za [[takson siostrzany]], nawet wraz z ''[[Olorotitan]]''. Jednak z drugiej strony niektóre analizy nie potwierdzają bliskiego pokrewieństwa korytozaura z wyżej wymienionymi rodzajami (np. Prieto-Márquez i in., 2018) (zob. więcej [[Hadrosauridae#Lambeosaurinae_i_Saurolophinae|kladogramy Lambeosaurinae i Saurolophinae]] oraz [[Hadrosauridae#Lambeosaurinae|kladogramy Lambeosaurinae]]). Jedyna większa różnica między tymi dwoma lambeozaurynami to solidniejsza budowa kości kulszowej hypakrozaura ([[Michael Brett-Surman|Brett-Surman]], [[1989]]). Brink i in. (2014) wskazują jednak, że ''Corythosaurus'' różnił się od ''[[Hypacrosaurus]]'' również szczegółami budowy czaszki. U hypakrozaura występował odmienny, pochyły profil twarzoczaszki i skrócony dach czaszki. Obecnie większość autorów uznaje więc odrębność obu rodzajów (np. Brink i in., 2014; [[Albert Prieto-Márquez|Prieto-Márquez]] i in., 2018).

[[Gregory Paul]] ([[2010]]) uznaje ważność hypakrozaura i jego synonimikę z korytozaurem, choć nie podaje swoich powodów. Z gatunków pierwotnie opisanych jako korytozaury, uznaje nie tylko typowego ''C. casuarius'', a także ''C. intermedius'', którego czub jest nieco mniejszy (u niego odpowiednio ''H. caruarius'' i ''H. intermedius'').

Brett-Surman ([[1989]]) uważa również, że możliwe jest by ''C. casuarius'' i ''[[Lambeosaurus]]'' (gatunki ''L. magnicristratus'' i ''L. lambei'') były osobnymi gatunkami tego samego [[rodzaj]]u (pierwszeństwo miałaby nazwa ''Corythosaurus''). Wg niego ''L. magnicristratus'' i ''L. lambei'' mogłyby być odpowiednio samcem i samicą jednego gatunku oraz ''C. casuarius'' i ''C. intermedius'' również odpowiednio samcem i samicą kolejnego gatunku. Podsumowując rozważania Brett-Surmana, powinno się uznawać gatunki ''Corythosaurus casuarius'' i ''Corythosaurus lambei'' lub ''[[Hypacrosaurus]] casuarius'' i ''[[Hypacrosaurus]] lambei'', jeżeli faktycznie nie ma różnic na poziomie [[rodzaj]]owym pomiędzy hypakrozaurem a korytozaurem, co jednak wydaje się wątpliwe. Współcześni autorzy raczej nie synonimizują ''Corythosaurus'' z lambeozaurem.

Autorzy obu edycji "The Dinosauria" uznają jedynie [[gatunek typowy]] – ''C. casuarius'' – za ważny, inne natomiast za jego [[młodszy synonim|młodsze synonimy]]. Nie uznają tym samym synonimizacji z ''[[Hypacrosaurus]]'' i ''[[Lambeosaurus]]'', zasugerowanej przez Brett-Surmana ([[1989]]). Także późniejsi naukowcy, badający [[Hadrosauridae]] uznają ''Corythosaurus casuarius'' za ważny [[rodzaj]] i [[gatunek]] i jako jedyny z kilku gatunków korytozaura biorą pod uwagę przy swych badaniach dotyczących filogenezy [[klad]]u [[Hadrosauridae]].

Z kolei [[David Evans]] ([[2007]]) uważa za ważnego ''C. casuarius'' (uważanego za samca tego gatunku przez [[Peter Dodson|Petera Dodsona]]) i ''C. intermedius'' (samica ''C. casuarius''). Są one oddzielne czasowo: pierwszy jest starszy, bowiem jego skamieniałości spoczywały w warstwach ok. 2-16 m powyżej górnej granicy formacji [[Oldman]]; drugi - w warstwach mieszczących się ok. 18-27 m powyżej tej granicy (Mallon i in., 2012). Miedzy tymi dwoma gatunkami występują też różnice morfologiczne. Okaz UALVP 13 - [[holotyp]] ''C. excavatus'' ([[młodszy synonim]] ''C. intermedius'' wg Evansa (2010), Brink i in. (2014) oraz Mallona i Andersona (2014) różnił się od gatunku typowego budową grzebienia i kości przedszczękowej (Bramble i in., 2017). Różnice w budowie grzebienia obu gatunków są też widoczne na rys. 14.7 w pracy Brink (2014). Dlatego w najnowszych publikacjach z reguły uznaje się oba gatunki za ważne (Brink i in., 2014; Mallon i Anderson, 2014; Xing i in., 2014; Prieto-Márquez i in., 2018). Z drugiej strony np. Fowler (2017) przypisuje wszystkie okazy korytozaura do gatunku typowego. Kwestia jednego lub dwóch gatunków pozostaje więc do końca nierozstrzygnięta i wymaga dalszych badań.

W 2026 r. Sharpe i Brown przenieśli do ''Corythosaurus'' gatunek wcześniej zaliczany do hipakrozaura - ''H. stebingeri''.

==Paleobiologia i paleoekologia==
''Corythosaurus'' prawdopodobnie przemierzał swoje środowisko w stadach liczących tysiące osobników, co zwiększało szansę przetrwania tak, jak robią dzisiejsze antylopy czy zebry. Stadne życie wydaje się być jedyną efektywną formą obrony (nie tylko tego) [[Hadrosauridae|hadrozauryda]], gdyż w przeciwieństwie do [[Ceratopsia|ceratopsów]] i [[Ankylosauria|ankylozaurów]] nie miał rogów i kolców służących do obrony, jak i ogromnych rozmiarów niektórych [[Sauropoda|zauropodów]], skutecznie odstraszających niejednego drapieżnika. Dowody stadnego życia znaleziono u innych hadrozaurów. Dlatego można przypuszczać, że u korytozaura było podobnie.

''Corythosaurus'' żywił się niską i średnią roślinnością, podobnie jak inne lambeozauryny (zob. też [[Hadrosauridae#Odżywianie]]).

Przez lata wysuwano liczne hipotezy na temat funkcji grzebieni lambeozaurynów, w tym również korytozaura. Współczesne koncepcje dotyczą najczęściej funkcji pokazowych, akustycznych i termoregulacyjnych (zob. szerzej w [[Hadrosauridae#Funkcje grzebienia lambeozaurynów]]).

U przedstawicieli Hadrosauridae stwierdzono bardzo szybkie tempo wzrostu (np. u ''[[Parasaurolophus]]'' czy ''[[Maiasaura]]'', dotyczyło to również bohatera niniejszego opracowania). Rozwój grzebienia podczas ontogenezy zaczynał się w momencie, gdy zwierzę osiągnęło ok. połowę rozmiarów dorosłego osobnika (zob. obrazek), inaczej niż u parazaurolofa, który wykształcał zalążki tego tworu znacznie wcześniej. Może to wynikać z bardziej złożonej budowy grzebienia u ''[[Parasaurolophus]]'' (Farke i in., 2013).

==Gatunki==
===''C. casuarius''===
[[Plik: Corythosaurus_cauarius,_juvenile_skull_and_jaws,_Dinosaur_Provincial_Park,_Alberta,_Canada,_Late_Cretaceous_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC00025.JPG|thumb|300px|Czaszka młodego osobnika Autor zdjęcia: Daderot [https://en.wikipedia.org/wiki/Corythosaurus#/media/File:Corythosaurus_cauarius,_juvenile_skull_and_jaws,_Dinosaur_Provincial_Park,_Alberta,_Canada,_Late_Cretaceous_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC00025.JPG].]]
'''Czas:''' ok. 76,5-75,8 [[Ma]] (środkowy [[kampan]]- na podstawie Eberth i in. [2023]).

'''Materiał kopalny: ''' [[Holotyp]] to okaz AMNH 5240, obejmujący niemal kompletny szkielet z czaszką. Brakuje jedynie stóp, końcówki ogona i przednich kończyn; zachowały się również odciski skóry (Brown, 1914). Oprócz tego znanych jest co najmniej kilka innych okazów, pozwalających odtworzyć w zasadzie pełny szkielet. Brink i in. (2014) wymieniają m.in. siedem czaszek (oprócz holotypu). Bardzo kompletnym okazem jest AMNH 5338, opisany przez Browna w 1916 r. Osobnik ten zawiera również odciski skóry.

'''Charakterystyka: ''' Gatunek typowy korytozaura, starszy geologicznie od ''C. intermedius''. Jak już wspomniano, różnił się od niego szczegółami budowy czaszki i kształtem grzebienia, jednak znaczenie tych różnic pozostaje niejasne i wymaga dalszych badań.

===''C. intermedius''===
[[Plik: Corythosaurus_casuarius,_Dinosaur_Provincial_Park,_Alberta,_Canada,_Late_Cretaceous_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC00023.JPG|thumb|left|300px|Zrekonstruowany szkielet ''C. intermedius''. Autor zdjęcia: Daderot. [https://en.wikipedia.org/wiki/Corythosaurus#/media/File:Corythosaurus_casuarius,_Dinosaur_Provincial_Park,_Alberta,_Canada,_Late_Cretaceous_-_Royal_Ontario_Museum_-_DSC00023.JPG].]]
'''Czas:''' ok. 76,5-75,8 [[Ma]] (środkowy [[kampan]]- na podstawie Eberth i in. [2023]).

'''Materiał kopalny: ''' Holotypem jest okaz ROM 776 (czaszka). Materiał przypisany obejmuje kilka dalszych osobników. Brink i in. (2014) wymieniają oprócz holotypu sześć następnych czaszek.

'''Charakterystyka: ''' Drugi gatunek korytozaura, młodszy geologicznie i przez znaczną część współczesnych autorów uznawany za ważny.

===''C. stebingeri''===
[[Plik: Hypacrosaurus_stebingeri_holotype.jpg|thumb|300px|Czaszka holotypu ''C. stebingeri''. Autor zdjęcia: Tom Evanson [https://www.flickr.com/photos/23165290@N00/9325345426/].]]
'''Miejsce:''' [[USA]] – Montana, [[Kanada]] – Alberta, formacje [[Two Medicine]] i [[Oldman]]

'''Czas:''' ok. 76,3-76,0 [[Ma]] (późny [[kampan]]- na podstawie Sharpe i Brown [2026]).

'''Materiał kopalny: ''' Holotypem jest okaz MOR 549 (kompletna czaszka i szkielet pozaczaszkowy dorosłego osobnika). Materiał przypisany obejmuje skamieniałe jaja, embriony, gniazda, kości piskląt, młodych i dorosłych okazów, dokumentujących niemal wszystkie stadia rozwoju tego dinozaura, w tym trzy złoża kości (jedno z Oldman i dwa z Two Medicine) będące pozostałościami głównie po osobnikach młodocianych w różnym wieku (Joubarne i in., 2024). Wg Sharpe i Browna (2026) do tego gatunku należy zaliczać jedynie holotyp i okaz MOR 455. Pozostałe szczątki przypisywane były w zasadzie bez głębszej analizy, a ''C. stebingeri'' traktowany był jako takson-worek. Większość z nich (jeśli nie wszystkie) może reprezentować pokrewne taksony.

'''Charakterystyka: ''' Gatunek zaliczany przez długi czas do hipakrozaura, znacznie starszy geologicznie niż ''H. altispinus''. Początkowo uważany przez Hornera i Currie’go za formę przejściową pomiędzy ''[[Lambeosaurus]]'' a ''H. altispinus'', nie wykazującą żadnych [[autapomorfia|autapomorfii]]. Obecnie jednak taki pogląd wydaje się słabo uzasadniony.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Corythosaurus'' wywodzi się z rdzeni greckich: ''korys'' (forma dopełniaczowa - ''korythos'') - hełm (koryncki) i ''sauros'' - jaszczur(ka). Dla starożytnych Greków słowo ''korys'' kojarzyło się z konkretnym fasonem hełmu korynckiego, wyróżniającym się wąskim półkolistym grzebieniem ("irokezem" z piór).

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Corythosaurus''}}
| {{Kpt|[[Barnum Brown|Brown]]}}, [[1914]]
|-
| = ''Procheneosaurus'' [partim]
| {{Kpt|Matthew}}, [[1920]]
|-
|{{V| ''C. casuarius''}}
| {{Kpt|Brown}}, 1914
|-
|{{V|''C. intermedius''}}
| {{Kpt|[[William Parks|Parks]]}}, [[1923]]
|???= ''Corythosaurus casuarius''
|-
| = ''C. excavatus''
| {{Kpt|[[Charles Gilmore|Gilmore]]}}, 1923
|-
| = ''Tetragonosaurus erectofrons''
| {{Kpt|Parks}}, [[1931]]
|-
| = ''C. bicristatus''
| {{Kpt|Parks}}, [[1935]]
|-
| = ''C. brevicristatus''
| {{Kpt|Parks}}, 1935
|-
| = ''Tetragonosaurus cranibrevis''
| {{Kpt|[[Charles M. Sternberg|Sternberg]]}}, 1935
|-
| ''C. frontalis''
| {{Kpt|Parks}}, 1935
| = ''[[Lambeosaurus]] lambei''
| {{Kpt|Parks}}, 1935
|-
|{{V|''C. stebingeri''}}
| ({{Kpt|[[John Horner|Horner]]}} i {{Kpt|[[Philip Currie|Currie]]}}, [[1994]]) {{Kpt|Sharpe}} i {{Kpt|Brown}}, [[2026]]
|-
| = ''[[Hypacrosaurus]] stebingeri''
| {{Kpt|[[John Horner|Horner]]}} i {{Kpt|[[Philip Currie|Currie]]}}, [[1994]])
|}

==Bibliografia==

Arbour, V.M., Burns, M.E. & Sissons, R.L. (2009) "A redescription of the ankylosaurid dinosaur Dyoplosaurus acutosquameus Parks, 1924 (Ornithischia: Ankylosauria) and a revision of the genus" Journal of Vertebrate Paleontology, 29(4), 1117-1135. [[doi:10.1671/039.029.0405]]

Bramble, K., Currie, P.J., Tanke, D.H., & Torices, A. (2017) Reuniting the “head hunted” Corythosaurus excavatus (Dinosauria: Hadrosauridae) holotype skull with its dentary and postcranium. Cretaceous Research, 76, 7-18. [abstrakt] [http://www.sciencedirect.com/science/article/pii/S0195667116303202]

Brett-Surman, M.K. (1989) A revision of the Hadrosauridae (Reptilia: Ornithischia) and their evolution during the Campanian and Maastrichtian. Ph.D. dissertation, George Washington University, Washington, D.C.. pp.1-272 [http://si-pddr.si.edu/jspui/bitstream/10088/18173/1/paleo_1989MBS_PhD_stuffed.pdf]

Brink, K.S., Zelenitsky, D.K., Evans, D.C., Horner, J.R., Therrien, F. (2014). “Cranial Morphology and Variation in Hypacrosaurus stebingeri (Ornithischia: Hadrosauridae)”. W: Hadrosaurs. Indiana University Press.

Brown, B. (1914). "Corythosaurus casuarius, a New Crested Dinosaur from the Belly River Cretaceous, with Provisional Classification of the Family Trachodontidae". American Museum of Natural History Bulletin. 33: 559–565.

Brown, B. (1916). "Corythosaurus casuarius: Skeleton, Musculature and Epidermis". American Museum of Natural History Bulletin. 38: 709–715.

Evans, D.C. (2007) Chapter 5: "Taxonomic and paleobiological implications of Lambeosaurinae dinosaur biostratigraphy, Dinosaur Park Formation, Alberta" [w:] Evans, D.C. "Ontogeny and evolution of Lambeosaurinae dinosaurs (Ornithischia: Hadrosauridae).

Farke, A.A.; Chok, D.J.; Herrero, A.; Scolieri, B.; Werning, S. (2013) "Ontogeny in the tube-crested dinosaur Parasaurolophus (Hadrosauridae) and heterochrony in hadrosaurids". PeerJ. 1: e182. [[doi:10.7717/peerj.182]].

Fowler D.W. (online 2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America". PeerJ Preprints 5:e2554v2 [https://peerj.com/preprints/2554/].

Horner, J.R., Weishampel, D.B. & Forster, C.A. (2004) "Hadrosauridae" [w:] Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. "The Dinosauria" Bwyd. University of California - Berkeley i Los Angeles, 438–463.

Mallon, J.C., Evans, D.C., Ryan, M.J., Anderson, J.S. (2012). "Megaherbivorous dinosaur turnover in the Dinosaur Park Formation (upper Campanian) of Alberta, Canada". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology. 350–352: 124–138. [[doi:10.1016/j.palaeo.2012.06.024]].

Mallon, J.C., Anderson., J.S.(2014). “The functional and palaeoecological implications of tooth morphology and wear for the megaherbivorous dinosaurs from the Dinosaur Park Formation (upper Campanian) of Alberta, Canada”. PLoS ONE 9(6):e98605. [[doi:10.1371/journal.pone.0098605]].

Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University - Princeton i Oxford.

Sharpe, H. & Brown, C.M. (2026). "A northern occurrence of ''Hypacrosaurus altispinus'' (Dinosauria: Hadrosauridae), with discussions on generic monophyly and hypodigm construction". Canadian Journal of Earth Sciences. [[doi:10.1139/cjes-2025-0094]].

Takasaki, R., Chiba, K., Fiorillo, A. R., Brink, K. S., Evans, D. C., Fanti, F., ... & Ishigaki, S. (2023). "Description of the first definitive ''Corythosaurus'' (Dinosauria, Hadrosauridae) specimens from the Judith River Formation in Montana, USA and their paleobiogeographical significance. The Anatomical Record". [[doi:10.1002/ar.25097]]

Weishampel, D.B. & Horner, J.R. (1990) "Hadrosauridae" [w:] Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. [red.] "The dinosauria" Berkeley, University of California Press, 534–561
<references/>

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ornithopoda]]
[[Kategoria:Iguanodontia]]
[[Kategoria:Hadrosauridae]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:Kanada]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]
[[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]