Encyklopedia Dinozaury.com - Ostatnie zmiany [pl]

Kryptohadros

Kamil Kamiński — Sat, 18 Apr 2026 22:02:33 GMT

Telmatosaurus

Taurovenator — Sat, 18 Apr 2026 16:23:49 GMT

Kryptohadros

Taurovenator — Sat, 18 Apr 2026 12:39:45 GMT

Ptychotherates

Paweł — Sat, 18 Apr 2026 07:33:36 GMT

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Ptychotherates''}} {{Opis |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Ptychotherates'' (p..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Ptychotherates''}}
{{Opis
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = ''Ptychotherates'' (ptychoterat)
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta = mięsożerny
|miejsce = [[USA]] - Nowy Meksyk
([[formacja]] [[Chinle]] - ogniwo Petrified Forest)
|czas = {{Występowanie|212|210}}
ok. 212-210 [[Ma]] 
[[późny trias]] (późny [[noryk]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Herrerasauria]]

[[Morphoraptora]]

|grafika = Ptychotherates bucculentus.png
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Ptychotherates''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ptychotherates_bucculentus.png]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Ptychotherates'' to prymitywny [[Saurischia|dinozaur gadziomiedniczny]] z grupy [[Herrerasauria]] żyjący w [[późny trias|późnym trasie]] na terenach Stanów Zjednoczonych.

==Materiał przypisany==
[[Holotyp]] (CM 31368) to niekompletna i częściowo [[artykułowany|artykułowana]] czaszka.

==Budowa i systematyka==
''Ptychotherates'' charakteryzował się niespotykaną budową kości jarzmowej. Była ona bardzo wysoka oraz bocznie spłaszczona. Taki kształt kości jarzmowej był niespotykany u innych triasowych archozaurów. Według autorów badania ''Ptychotherates'', ''[[Tawa]]'', ''[[Chindesaurus]]'' i ''[[Daemonosaurus]]'' tworzą klad Morphoraptora wewnątrz grupy [[Herrerasauria]].

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Ptychotherates'' to zbitek greckich słów ''ptycho'' (zgiąć) oraz ''therates'' (łowca, myśliwy). Epitet gatunkowy ''bucculentus'' wywodził się z łaciny i oznacza "z pełnymi policzkami". Nawiązuje on do wyjątkowo wysokich kości jarzmowych zwierzęcia.

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
| {{V|''Ptychotherates''}}
| {{Kpt|Srivastava}} i {{Kpt|Nesbitt}}, [[2026]]
|-
| {{V|''P. bucculentus''}}
| {{Kpt|Srivastava}} i {{Kpt|Nesbitt}}, [[2026]]
|}

==Bibliografia==

Srivastava, S., & Nesbitt, S. J. (2026). "A new taxon of saurischian dinosaur from the Coelophysis Quarry of New Mexico, USA (Triassic: latest Norian or Rhaetian) highlights herrerasaurian diversity in the latest Triassic". Papers in Palaeontology. 12 (2) e70069. [[doi:10.1002/spp2.70069]]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Saurischia bazalne]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Trias]]
[[Kategoria:Noryk]]

Judith River

Paweł — Fri, 17 Apr 2026 12:58:43 GMT

Strona główna

Paweł — Fri, 17 Apr 2026 12:54:55 GMT

Qianjiangsaurus

Paweł — Fri, 17 Apr 2026 12:53:36 GMT

2010

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 14:10:18 GMT

Michael Ryan

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 14:08:45 GMT

David Evans

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 14:05:17 GMT

2026

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 14:02:45 GMT

P ważne

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 13:53:35 GMT

P

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 13:53:06 GMT

B ważne

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 12:14:47 GMT

B

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 12:14:27 GMT

Strona główna

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 12:08:58 GMT

Macrocollum

Kamil Kamiński — Thu, 16 Apr 2026 10:43:42 GMT

‎Paleobiologia

Gongshuilong

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 08:09:53 GMT

Qianjiangsaurus

Paweł — Thu, 16 Apr 2026 07:58:03 GMT

Ma i in., 2026

Panoplosaurus

Kamil Kamiński — Wed, 15 Apr 2026 21:12:24 GMT

Gongshuilong

Kamil Kamiński — Wed, 15 Apr 2026 10:03:10 GMT

‎Etymologia

Plik:Qianjiangsaurus changshengi.png

Paweł — Tue, 14 Apr 2026 08:25:09 GMT

Paweł przesłał nową wersję Plik:Qianjiangsaurus changshengi.png

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Qianjiangsaurus''. Autor: Connor Ashbridge. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Qianjiangsaurus_changshengi.png]

Licencja: Creative Commons CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/

2026

Paweł — Sun, 12 Apr 2026 15:47:26 GMT

‎Dinosauria

Gongshuilong

Paweł — Fri, 10 Apr 2026 08:53:27 GMT

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Gongshuilong''}} {{Opis |Autor = Stanisław Kopeć |Korekta = Paweł Konarzewski |nazwa = ''..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Gongshuilong''}}
{{Opis
|Autor = [[Stanisław Kopeć]]
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = ''Gongshuilong'' (gongszuilong)
|długość = ok. 7 m
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Chiny]] - Jiangxi
([[formacja]] [[Lianhe]])
|czas = {{Występowanie|72.1|66}}
[[późna kreda]] ([[mastrycht]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ornithopoda]]

[[Iguanodontia]]

[[Hadrosauridae]]

[[Euhadrosauria]]

[[Saurolophinae]]

[[Brachylophosaurini]]
|grafika = Gongshuilong fanwei.png
|podpis = Rekonstrukcja ''Gongshuilong''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gongshuilong_fanwei.png]
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Gongshuilong'' to [[Saurolophinae|Saurolophinae]] zaurolofin z grupy [[Brachylophosaurini]] odkryty w [[późna kreda|późnokredowych]] osadach [[formacja|formacji]] [[Lianhe]] w Chinach.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa ''Gongshuilong'' składa się z dwóch wyrażeń z języka mandaryńskiego - ''Gongshui'', czyli "rzeka Gong", znajdującą się w pobliżu miejsca odnalezienia skamieniałości oraz ''long'' - "smok". Epitet gatunkowy ''fanwei'' wywodzi się z języka mandaryńskiego i oznacza "ogon przypominający żagiel". Nawiązuje ona do charakterystycznej budowy ogona gongszuilonga.

==Materiał kopalny==
[[Plik:Gongshuilong fanwei (BGS-JX F001, block 1).jpg|thumb|Blok skalny zawierający skamieniałości ''Gongshuilong''. Fot. Fenglu Han [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gongshuilong_fanwei_(BGS-JX_F001,_block_1).jpg]]]
Skamieniałości ''Gongshuilong'' zostały odkryte w 2021 roku podczas prac budowlanych w miejscowości Shahe (prowincja Jiangxi). [[Holotyp]] (BGS-JX F001-1) to prawie kompletna kość zębowa, a [[paratyp]] (BGS-JX F001-2) - fragmentaryczna czaszka zawierająca lewą kość jarzmową i kwadratową. Materiał przypisany to liczne skamieniałości pochodzące ze złoża kostnego należące do co najmniej swoich osobników. Obejmują one m. in. kości czaszki (niekompletna lewa k. szczękowa, częściowa lewa k. nosowa, niekompletna lewa k. zaczodołowa, niemal kompletna lewa k. nadkątowa oraz niekompletna prawa), kręgi (4 szyjne, niekompletny tylny kręg grzbietowy pozbawiony wyrostka kolczystego oraz [[artykułowany|artykułowane]] tylne kręgi ogonowe) oraz kości kończyn (częściowa lewa k. piszczelowa, niekompletna lewa k. udowa, 2 niekompletne lewe łopatki, częściowa lewa k. krucza, niemal kompletna lewa k. udowa oraz niekompletna prawa).

==Budowa==
''Gongshuilong'' był średniej wielkości zaurolofinem mierzącym ok. 7 metrów długości mającym niespotykaną budowę czaszki, łopatki oraz kręgów ogonowych. Zęby żuchwy miały dobrze widoczny grzbiet biegnący wzdłuż środka ich korony. Dodatkowo były one ząbkowane na krawędziach. Najbardziej charakterystyczną cechą ''Gongshuilong'' były wydłużone, skierowane do góry i tyłu oraz lekko zakrzywione wyrostki kolczyste tylnych kręgów ogonowych. Wyrostki kolczyste osiągały niemal 8,5-krotnie większą wysokość niż trzony kręgów ogonowych, do których były przytwierdzone. Tworzyły one duży żagiel na końcu ogona, niespotykany u innych [[Hadrosauridae|hadrozaurydów]].

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Gongshuilong''}}
| {{Kpt|Yao, Qiu, Yu, Yang, Wang, Cao, Zhao, Xu, Shi, Lou, Zeng, Lu, Wu, [[Xu]], Han}} i {{Kpt|Xing}}, [[2026]]
|-
| {{V|''G. fanwei''}}
| {{Kpt|Yao, Qiu, Yu, Yang, Wang, Cao, Zhao, Xu, Shi, Lou, Zeng, Lu, Wu, [[Xu]], Han}} i {{Kpt|Xing}}, [[2026]]
|}

==Bibliografia==

Yao, H., Qiu, W., Yu, J., Yang, L., Wang, H., Cao, S., Zhao, K., Xu, M., Shi, G., Lou, F., Zeng, C., Lu, P., Wu, R., Xu, X., Han, F., & Xing, H. (2026). "A new saurolophine hadrosaurid (Dinosauria: Ornithopoda) from the Upper Cretaceous of South China, providing further support for the possible Asian origin of Brachylophosaurini". Journal of Systematic Palaeontology, 24(1), 2635569. [[doi:10.1080/14772019.2026.2635569]]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ornithopoda]]
[[Kategoria:Iguanodontia]]
[[Kategoria:Hadrosauridae]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

Panoplosaurus

Kamil Kamiński — Thu, 09 Apr 2026 12:29:50 GMT

‎Materiał kopalny

Kategoria:Ankylosauria

Kamil Kamiński — Thu, 09 Apr 2026 12:29:31 GMT

‎Odżywianie

Panoplosaurus

Kamil Kamiński — Thu, 09 Apr 2026 12:20:36 GMT

Bonapartenykus

Kamil Kamiński — Thu, 09 Apr 2026 09:37:23 GMT

Panoplosaurus

Kamil Kamiński — Thu, 09 Apr 2026 09:31:57 GMT

Bonapartenykus

Paweł — Thu, 09 Apr 2026 08:14:41 GMT

Tyrannosauroidea

Paweł — Wed, 08 Apr 2026 15:21:01 GMT

Equijubus

Paweł — Wed, 08 Apr 2026 14:42:49 GMT

‎Budowa i paleobiologia

Xiangyunloong

Kamil Kamiński — Tue, 07 Apr 2026 08:22:33 GMT

‎Etymologia

Xiangyunloong

Paweł — Tue, 07 Apr 2026 07:17:47 GMT

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Xiangyunloong''}} {{Opis |Autor = Stanisław Kopeć |Korekta = Paweł Konarzewski |nazwa = ''X..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Xiangyunloong''}}
{{Opis
|Autor = [[Stanisław Kopeć]]
|Korekta = [[Paweł Konarzewski]]
|nazwa = ''Xiangyunloong''
|długość = 9-10 m
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Chiny]] - Junnan

([[formacja]] [[Fengjiahe]])
|czas = {{Występowanie|201.4|199.5}}
ok. 200 [[Ma]] 
[[wczesna jura]] ([[hettang]])
|systematyka = [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropodomorpha]]

[[Massopoda]]
|grafika = Xiangyunloong fengming.png
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Xiangyunloong''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Xiangyunloong_fengming.png]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Xiangyunloong fengming'' to gatunek dużego wczesnego [[Sauropodomorpha|zauropodomorfa]] żyjącego we [[wczesna jura|wczesnej jurze]] na obszarze dzisiejszych południowo-zachodnich Chin.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa ''Xiangyunloong'' nawiązuje do powiatu Xiangyun (pomyślne chmury), w którym znaleziono [[holotyp]] oraz zawiera chińskie słowo ''loong” (smok). Nazwa gatunkowa ''fengming'' wywodzi z języka chińskiego i oznacza "śpiew feniksa". Nawiązuje ona również do miasta Luming (nawoływanie jelenia) w którym odkryto skamieniałości dinozaura. Ponadto "Fengming" było pierwotnym imieniem Lin Fengmiana, artysty i założyciela Chińskiej Akademii Sztuki, której pracownicy uczestniczyli wykopalisk pracujących w trakcie wydobywania szkieletu ''Xiangyunloong''.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (YDDY 10001–10041) to częściowo zachowany szkielet pozaczaszkowy obejmujący 3 kręgi szyjne, 5 grzbietowych i 15 ogonowych, kilka fragmentów żeber grzbietowych, szewrony, niekompletną lewą kość biodrową i prawą kość kulszową.

==Budowa==
''Xiangyunloong'' ogólną budową przypominał blisko spokrewnionego z nim [[Sauropodomorpha|zauropodomorfa]] ''[[Xingxiulong]]'' z jurajskiej formacji [[Lufeng]]. Według Hu i in. (2026) ''Xiangyunloong'' mierzył ok. 9-10 m długości i był nieco większy od ''[[Jingshanosaurus]]'' i ''[[Xingxiulong|Xingxiulong yueorum]]''. Omawiany dinozaur miał niespotykaną budowę kręgów oraz kości biodrowej. Kręgi szyjne cechowały się rozszerzonymi na boki wyrostkami kolczystymi. Kręgi grzbietowe miały podwyższone struktury zwane hyposfenami. Kość biodrowa z rozszerzonym grzebieniem nadpanewkowym charakteryzowała się specyficznym ukształtowaniem.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
|{{V| ''Xiangyunloong''}}
| {{Kpt|Hu, Wang, Mo, Zhang, Zeng, Wang, Sun, Dong, Guan, Liu, Zhang, Bing, Wang}} i {{Kpt|You}}, [[2026]]
|-
|{{V| ''X. fengming''}}
| {{Kpt|Hu, Wang, Mo, Zhang, Zeng, Wang, Sun, Dong, Guan, Liu, Zhang, Bing, Wang}} i {{Kpt|You}}, [[2026]]
|}

==Bibliografia==

Hu, S. -B., Wang, Y. -C., Mo, X., Zhang, X. -Q., Zeng, W. -T., Wang, T., Sun, Z. -B., Dong, Q.-X., Guan, Q., Liu, Y. -H., Zhang, Y. -S., Bing, Y., Wang, Y.-M., & You, H. -L. (2026). "A new sauropodomorph dinosaur from the Lower Jurassic Fengjiahe Formation of Dali of Yunnan Province, China". Royal Society Open Science. 13 (3) 252219. [[doi:10.1098/rsos.252219]]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha bazalne]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Jura]]
[[Kategoria:Hettang]]

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa oznacza ze starożytnej greki "ukryty hadrozaur" [dosłownie "ukryty masywny"], co odnosi się zarówno do faktu, że jest to drugi opisany takson hadrozauroida z późnej kredy Rumunii, ponad wiek po opisie telmatozaura oraz do odkrycia szczątków nieopodal wcześniej intensywnie eksplorowanego stanowiska Fântânele MvBB. Epitet gatunkowy upamiętnia Csillę Kállai, zmarłą matkę Jánosa Magyara (pierwszego autora publikacji opisującej omawianego dinozaura), za jej wsparcie dla rozwijania się pasji do historii naturalnej owego paleontologa.
+Nazwa rodzajowa pochodzi ze starożytnej greki i oznacza "ukryty hadrozaur" [dosłownie "ukryty masywny"], co odnosi się zarówno do faktu, że jest to drugi opisany takson hadrozauroida z późnej kredy Rumunii, ponad wiek po opisie telmatozaura oraz do odkrycia szczątków nieopodal wcześniej intensywnie eksplorowanego stanowiska Fântânele MvBB. Epitet gatunkowy upamiętnia Csillę Kállai, zmarłą matkę Jánosa Magyara (pierwszego autora publikacji opisującej omawianego dinozaura), za jej wsparcie dla rozwijania pasji do historii naturalnej owego paleontologa.
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (LPG [FGGUB] R. 2882) to niekompletny szkielet, który tworzą częściowa czaszka i żuchwa oraz w większości fragmentaryczny szkielet pozaczaszkowy (m.in. jedenaście kręgów ogonowych, pięć szewronów, fragmenty kości kończyn tylnych). Został odkryty w osadach stanowiska Fântânele-3, i choć jest dysartykułowany, jego elementy zostały znalezione w bliskiej odległości od siebie.
 ==Budowa i tryb życia==
-Kryptohadros z grubsza nie różnił się od innych wczesnych hadrozauroidów, takich jak wspomniane telmatozaur i tetyshadros. Jedyną cechą wyróżniającą ten gatunek od jego krewniaków jest budowa wyrostka dziobastego żuchwy [''coronoid process'']. Był stosunkowo dużym, czworonożnym roślinożercą, który prawdopodobnie pożywiał się głównie nisko położoną roślinnością.
+Kryptohadros z grubsza nie różnił się od innych wczesnych hadrozauroidów, takich jak wspomniane telmatozaur i tetyshadros. Jedyną cechą wyróżniającą ten takson od jego krewniaków jest budowa wyrostka dziobastego żuchwy [''coronoid process'']. Był stosunkowo dużym, czworonożnym roślinożercą, który prawdopodobnie pożywiał się głównie nisko położoną roślinnością.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Plik:Telmatosaurus.jpg|300px|thumb|right|Lektotyp - okaz BMNH R3386. Autor: Franz Nopcsa [https://en.wikipedia.org/wiki/File:Telmatosaurus.jpg].]]
-''Telmatosaurus'' jest najlepiej zbadanym dinozaurem z Transylwanii. Znaleziono liczne izolowane kości osobników w różnym wieku (od embrionów do osobników dorosłych), a także jaja. [[Lektotyp]]em jest okaz BMNH R3386 - kompletna, lecz zgnieciona czaszka dorosłego osobnika.
+''Telmatosaurus'' jest najlepiej zbadanym dinozaurem z Transylwanii. Znaleziono liczne izolowane kości osobników w różnym wieku (od embrionów do osobników dorosłych), a także jaja. [[Lektotyp]]em jest okaz NHMUK R.3386 - kompletna?, lecz zgnieciona czaszka dorosłego osobnika.
 ==Historia i taksonomia==
@@ Linia 84: / Linia 86: @@
 ===Paleopatologie===
 [[Plik:Telmatosaurus with pathology.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja młodocianego ''Telmatosaurus'' z nowotworem. Źródło: Dumbravă i in., 2016 [http://www.nature.com/articles/srep29271].]]
-U młodocianego okazu LPB (FGGUB) R.1305, w skład którego wchodzi dość kompletna żuchwa z zębami, widoczne są objawy choroby. Na lewej kości zębowej widoczne jest niewielkie wybrzuszenie. Występuje ono tylko z jednej strony, uznano więc, że być może był to objaw nowotworu. Dzięki skanowaniu komputerowemu okazało się, że to najpewniej nowotwór o nazwie szkliwiak (ameloblastoma).
+U młodocianego okazu LPB (FGGUB) R.1305 (dawniej przypisywanego telmatozaurowi), w skład którego wchodzi dość kompletna żuchwa z zębami, widoczne są objawy choroby. Na lewej kości zębowej widoczne jest niewielkie wybrzuszenie. Występuje ono tylko z jednej strony, uznano więc, że być może był to objaw nowotworu. Dzięki skanowaniu komputerowemu okazało się, że to najpewniej nowotwór o nazwie szkliwiak (ameloblastoma).
 U dzisiejszych zwierząt szkliwiak nie jest śmiertelną chorobą, więc raczej nie był on bezpośrednią przyczyną śmierci tego dinozaura. Za to dzisiejsze drapieżniki często wolą atakować osobniki z deformacjami ciała. Podobnie mogło być także wtedy - być może młody telmatozaur z widocznym guzem mógł mieć większą szansę na zostanie upolowanym, niż osobniki zdrowe.
@@ Linia 122: / Linia 124: @@
 ==Bibliografia==
-<small> F. Nopcsa, 1903, "''Telmatosaurus'', new name for the dinosaur ''Limnosaurus''", Geological Magazine, decade 4 10: 94-95
+<small>
-B. Brown, 1910, "The Cretaceous Ojo Alamo beds of New Mexico with description of the new dinosaur genus ''Kritosaurus''", Bulletin of the American Museum of Natural History 28(24): 267-274
+Csiki, Z.; Redelstorff, R. & Grigorescu, D. (2009). “Bone histology in the Ornithopods from the Maastrichtian of Haţeg Basin – were these dinosaurs really dwarfs?”. Seventh Romanian Symposium on Palaeontology Cluj-Napoca, 22-24 october 2009 [abstrakt]
-Dumbravă, M.D., Rothschild, B.M., Weishampel, D.B., Csiki-Sava, Z., Andrei, R.A., Acheson, K.A. and Codrea, V.A., 2016. "A dinosaurian facial deformity and the first occurrence of ameloblastoma in the fossil record". Scientific reports, 6. [[doi:10.1038/srep29271]]
+Dumbravă, M.D., Rothschild, B.M., Weishampel, D.B., Csiki-Sava, Z., Andrei, R.A., Acheson, K.A. & Codrea, V.A. (2016). "A dinosaurian facial deformity and the first occurrence of ameloblastoma in the fossil record". Scientific reports, 6. [[doi:10.1038/srep29271]]
-Weishampel, David & Grigorescu, Dan & Norman, David. (1991). "The Dinosaurs of Transylvania". National Geographic Research & Exploration. 7. 196-215.
+Grigorescu, D. (2010). "The Latest Cretaceous fauna with dinosaurs and mammals from the Haţeg Basin — A historical overview". Palaeogeography Palaeoclimatology Palaeoecology. 293. 271-282. 10.1016/j.palaeo.2010.01.030.
-Grigorescu, Dan. (2016). "The ‘Tuştea puzzle’ revisited: Late Cretaceous (Maastrichtian) ''Megaloolithus'' eggs associated with ''Telmatosaurus'' hatchlings in the Haţeg Basin". Historical Biology. 1-14. 10.1080/08912963.2016.1227327.
+Grigorescu, D. & Csiki-Sava, Z. (2006). "Ontogenetic development of ''Telmatosaurus transsylvanicus'' (Ornitischia: Hadrosauria) from the Maastrichtian of the Hateg Basin, Romania - Evidence from the limb bones". Hantkeniana. 5. 20-26.
-Grigorescu, Dan & Csiki-Sava, Zoltan. (2006). "Ontogenetic development of ''Telmatosaurus transsylvanicus'' (Ornitischia: Hadrosauria) from the Maastrichtian of the Hateg Basin, Romania - Evidence from the limb bones". Hantkeniana. 5. 20-26.
+Nopcsa, F. (1903). "''Telmatosaurus'', new name for the dinosaur ''Limnosaurus''". Geological Magazine, decade 4 10: 94-95.
-Zoltan Csiki, Ragna Redelstorff & Dan Grigorescu. “Bone histology in the Ornithopods from the Maastrichtian of Haţeg Basin – were these dinosaurs really dwarfs?”. Seventh Romanian Symposium on Palaeontology Cluj-Napoca, 22-24 october 2009 [abstrakt]
+Weishampel, D.; Grigorescu, D. & Norman, D. (1991). "The Dinosaurs of Transylvania". National Geographic Research & Exploration. 7. 196-215.
-Grigorescu, Dan. (2010). "The Latest Cretaceous fauna with dinosaurs and mammals from the Haţeg Basin — A historical overview". Palaeogeography Palaeoclimatology Palaeoecology. 293. 271-282. 10.1016/j.palaeo.2010.01.030.
+Weishampel, D.B. & Jianu, C.-M. (2011). “Transylvanian Dinosaurs”. JHU Press, 1 wrz 2011 - 328
 Weishampel, Dave & Norman, David & Grigorescu, Dan. (1993). "''Telmatosaurus transsylvanicus'' from the Late Cretaceous of Romania: the most basal hadrosaurid dinosaur". Palaeontology. 36. 361-385.
 </small>

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Kryptohadros''}}
 {{Opis
@@ Linia 37: / Linia 36: @@
 ==Etymologia==
 ==Materiał kopalny==
+[[Holotyp]] (LPG [FGGUB] R. 2882) to niekompletny szkielet, który tworzą częściowa czaszka i żuchwa oraz w większości fragmentaryczny szkielet pozaczaszkowy (m.in. jedenaście kręgów ogonowych, pięć szewronów, fragmenty kości kończyn tylnych). Został odkryty w osadach stanowiska Fântânele-3, i choć jest dysartykułowany, jego elementy zostały znalezione w bliskiej odległości od siebie.
-==Budowa==
+==Budowa i tryb życia==
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 19: / Linia 19: @@
 }}
 ==Wstęp==
-Formacja Judith River to [[późna kreda|późnokredowa]] [[formacja|jednostka litostratygraficzna]] położona w północnej części [[USA]] (stan Montana) należąca do [[grupa|grupy]] [[Belly River]]. Liczne badania wykazały, że jej pokłady pochodzą z piętrowa zwanego [[kampan]].
+Formacja Judith River to [[późna kreda|późnokredowa]] [[formacja|jednostka litostratygraficzna]] położona w północnej części [[USA]] (stan Montana) należąca do [[grupa|grupy]] [[Belly River]]. Liczne badania wykazały, że jej pokłady pochodzą z piętra o nazwie [[kampan]].
-==Etymolgia==
+==Etymologia==
 Nazwa formacji wywodzi się od rzeki Judith, która zbiega z rzeką Missouri na terenie stanu Montana.

@@ Linia 76: / Linia 76: @@
 __INDEX__==  Ostatnio nazwane dinozaury ==
 __BEZSPISU__
 [[Plik:Ptychotherates bucculentus.png|link=Ptychotherates|thumb|150px|''[[Ptychotherates|Ptychotherates bucculentus]]'']]
 [[Plik:Gongshuilong fanwei.png|link=Gongshuilong|thumb|150px|''[[Gongshuilong|Gongshuilong fanwei]]'']]
 [[Plik:Xiangyunloong fengming.png|link=Xiangyunloong|thumb|150px|''[[Xiangyunloong|Xiangyunloong fengming]]'']]
 #'''''[[Bicharracosaurus|Bicharracosaurus dionidei]]''''' <small>Reutter i in., 2026</small>
 #'''''[[Ptychotherates|Ptychotherates bucculentus]]''''' <small>Srivastava i Nesbitt, 2026</small>

@@ Linia 40: / Linia 40: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp|Okaz holotypowy]] oznaczony numerem katalogowym CLGRP V00016 to niekompletny, lecz częściowo [[artykułowany]] szkielet. Wśród tych skamieniałości znajdują się kość przedzębowa oraz lewa zębowa, cztery kręgi grzbietowe, kość krzyżowa, dobrze zachowana środkowa część ogona, niekompletna miednica oraz niekompletne kończyny tylne. Okaz typpwy ''Qianjiangsaurus'' został odkryty podczas prac paleontologicznych zimą 2022 roku.
+[[Plik:Qianjiangsaurus changshengi (holotype, CLGRP V00016).jpg|thumb|[[Holotyp|Okaz typowy]] ''Qianjiangsaurus''. Źródło: Dai i in., 2025 [https://www.researchsquare.com/article/rs-7188472/v1].]]
 Materiał przypisany (CIP V0002) to niekompletna czaszka prawdopodobnie należąca do dojrzewającego osobnika (Ma i in., 2026).
 ==Budowa, paleobiologia i systematyka==
 ''Qianjiangsaurus'' był średniej wielkości przedstawicielem [[Hadrosauroidea]] mierzącym ok. 8 m długości. Wykazywał on pośrednie cechy budowy pomiędzy [[Hadrosauroidea|hadrozauroidami]] nienależącymi do [[Hadrosauridae]] a prawdziwymi [[Hadrosauridae|hadrozaurydami]]. Od swoich kuzynów różnił się szczegółami budowy kości zębowej, kręgów grzbietowych, kości krzyżowej oraz miednicy. Kość zębowa mieściła 30 zębów, z czego w każdym zębodole znajdowało się maksymalnie 5 zębów. Kość krzyżowa miała 7 zrośniętych ze sobą kręgów. U omawianego rodzaju zachowały się również skostniałe ścięgna (Dai i in., 2025). Dzięki nowej czaszce ''Qianjiangsaurus'' możemy poznać lepiej jej budowę. ''Qianjiangsaurus'' miał grzebień na pysku zbudowany z kości nosowych. Podobnie jak u [[Lambeosaurinae|lambeozaurynów]] był on pusty w środku. Dodatkowo znajdowała się w niej dodatkowa para jam, które pomagały w oddychaniu. Dzięki grzebieniowi ''Qianjiangsaurus'' mógł wydawać dźwięki o niskiej częstotliwości pozwalające porozumiewać się między osobnikami (Ma i in., 2026).

@@ Linia 272: / Linia 272: @@
 |{{Kpt|[[Sampson]], [[Loewen]], [[Farke]], Roberts, [[Forster]], Smith & Titus, 2010}}
 |[[Ceratops]] ([[chasmozauryn]]) z późnej [[kreda|kredy]] [[USA]]
-|-
+|- style="background-color:Khaki"
-|''[[Vagaceratops|{{U|Vagaceratops}} irviensis]]''
+|'''''[[Vagaceratops|{{U|Vagaceratops}} irviensis]]'''''
 |{{Kpt|([[Holmes]], [[Forster]], [[Ryan]] & Shepherd, [[2001]]) [[Sampson]], [[Loewen]], [[Farke]], Roberts, [[Forster]], Smith & Titus, 2010}}
-|<small>(= ''Chasmosaurus irviensis'')</small>
+|[[Ceratops]] ([[chasmozauryn]]) z późnej [[kreda|kredy]] [[USA]]
 |- style="background-color:Khaki"
 |'''''[[Vitakrisaurus|{{U|Vitakrisaurus saraiki}}]]'''''

@@ Linia 25: / Linia 25: @@
 ==Opisane gatunki==
-Michael Ryan opisał 17 nowych nazw nieptasich dinozaurów.
+Michael Ryan opisał 18 nowych nazw nieptasich dinozaurów, z czego za ważne uznaje się 17 (zostały one pogrubione).
-#'''''[[Vagaceratops|Chasmosaurus irvinensis]]''''' Holmes, Forster, Ryan i Shepherd, [[2001]]
+#''[[Vagaceratops|Chasmosaurus irvinensis]]'' Holmes, Forster, '''Ryan''' i Shepherd, [[2001]]
-#'''''[[Albertaceratops|Albertaceratops nesmoi]]''''' Ryan, [[2007]]
+#'''''[[Albertaceratops|Albertaceratops nesmoi]]''''' '''Ryan''', [[2007]]
-#'''''[[Medusaceratops|Medusaceratops lokii]]''''' Ryan, Russell i [[Hartman]], [[2010]]
+#'''''[[Medusaceratops|Medusaceratops lokii]]''''' '''Ryan''', Russell i [[Hartman]], [[2010]]
-# '''''[[Koreaceratops|Koreaceratops hwaseongensis]]''''' Lee, Ryan i Kobayashi, 2011
+# '''''[[Koreaceratops|Koreaceratops hwaseongensis]]''''' Lee, '''Ryan''' i Kobayashi, [[2011]]
-# '''''[[Spinops|Spinops sternbergorum]]''''' Farke, Ryan, Barrett, [[Tanke]], Braman, [[Loewen]] i Graham, 2011
+# '''''[[Spinops|Spinops sternbergorum]]''''' Farke, '''Ryan''', Barrett, [[Tanke]], Braman, [[Loewen]] i Graham, [[2011]]
-# '''''[[Xenoceratops|Xenoceratops foremostensis]]''''' Ryan, [[Evans]] i Shepherd, 2012
+# '''''[[Xenoceratops|Xenoceratops foremostensis]]''''' '''Ryan''', [[Evans]] i Shepherd, [[2012]]
-# '''''[[Gryphoceratops|Gryphoceratops morrisoni]]''''' Ryan, [[Evans]], [[Currie]], Brown i Brinkman, [[2012]]
+# '''''[[Gryphoceratops|Gryphoceratops morrisoni]]''''' '''Ryan''', [[Evans]], [[Currie]], Brown i Brinkman, [[2012]]
-# '''''[[Unescoceratops|Unescoceratops koppelhusae]]''''' Ryan, [[Evans]], [[Currie]], Brown i Brinkman, [[2012]]
+# '''''[[Unescoceratops|Unescoceratops koppelhusae]]''''' '''Ryan''', [[Evans]], [[Currie]], Brown i Brinkman, [[2012]]
-# (''[[Centrosaurus]] brinkmani'', Ryan i Russell, 2005), '''''[[Coronosaurus|Coronosaurus brinkmani]]''''' Ryan, [[Evans]], Shepher, [[2012]]
+# (''[[Centrosaurus]] brinkmani'', '''Ryan''' i Russell, 2005), '''''[[Coronosaurus|Coronosaurus brinkmani]]''''' '''Ryan''', [[Evans]], Shepher, [[2012]]
-# '''''[[Albertadromeus|Albertadromeus syntarsus]]''''' Brown, [[Evans]], Ryan i Russell, [[2013]]
+# '''''[[Albertadromeus|Albertadromeus syntarsus]]''''' Brown, [[Evans]], '''Ryan''' i Russell, [[2013]]
-# '''''[[Acrotholus|Acrotholus audeti]]''''' [[Evans]], Schott, Larson, Brown i Ryan, [[2013]]
+# '''''[[Acrotholus|Acrotholus audeti]]''''' [[Evans]], Schott, Larson, Brown i '''Ryan''', [[2013]]
-# '''''[[Mercuriceratops|Mercuriceratops gemini]]''''' [[Ryan]], [[Evans]], [[Currie]] i [[Loewen]], [[2014]]
+# '''''[[Mercuriceratops|Mercuriceratops gemini]]''''' '''Ryan''', [[Evans]], [[Currie]] i [[Loewen]], [[2014]]
-# '''''[[Wendiceratops|Wendiceratops pinhornensis]]''''' [[Evans]] i Ryan, 2015
+# '''''[[Wendiceratops|Wendiceratops pinhornensis]]''''' [[Evans]] i '''Ryan''', [[2015]]
-# '''''[[Rativates|Rativates evadens]]''''' McFeeters, Ryan, Schröder-Adams i Lanser, [[2016]]
+# '''''[[Rativates|Rativates evadens]]''''' McFeeters, '''Ryan''', Schröder-Adams i Lanser, [[2016]]
-# '''''[[Stellasaurus|Stellasaurus ancellae]]''''' Wilson, Ryan i [[Evans]], [[2020]]
+# '''''[[Stellasaurus|Stellasaurus ancellae]]''''' Wilson, '''Ryan''' i [[Evans]], [[2020]]
-# '''''[[Gremlin|Gremlin slobodorum]]''''' Ryan, Micucci, Rizo, Sullivan, Lee i [[Evans]], [[2023]]
+# '''''[[Gremlin|Gremlin slobodorum]]''''' '''Ryan''', Micucci, Rizo, Sullivan, Lee i [[Evans]], [[2023]]
-# '''''[[Sasayamagnomus|Sasayamagnomus saegusai]]''''' Takana, Chiba, Ikeda i Ryan, [[2024]]
+# '''''[[Sasayamagnomus|Sasayamagnomus saegusai]]''''' Takana, Chiba, Ikeda i '''Ryan''', [[2024]]
 ==Bibliografia==

@@ Linia 20: / Linia 20: @@
 ==Opisane gatunki==
-David Evans opisał 24 nowe nazwy nieptasich dinozaurów.
+David Evans opisał 25 nowych nazw nieptasich dinozaurów.
 # '''''[[Xenoceratops|Xenoceratops foremostensis]]''''' [[Ryan]], '''Evans''' i Shepherd, [[2012]]
 # '''''[[Gryphoceratops|Gryphoceratops morrisoni]]''''' [[Ryan]], '''Evans''', [[Currie]], Brown i Brinkman, [[2012]]
@@ Linia 45: / Linia 45: @@
 #'''''[[Lokiceratops|Lokiceratops rangiformis]]''''' [[Loewen]], Sertich, [[Sampson]], [[O'Connor]], Carpenter, Sisson, Øhlenschlæger, Farke, Makovicky, [[Longrich]] i '''Evans''', [[2024]]
 #'''''[[Brontotholus|Brontotholus harmoni]]''''' Woodruff, [[Horner]], Goodwin i '''Evans''', [[2025]]
 ==Bibliografia==

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 ==Dinosauria==
 {{Szablon:Pomoc_spis}}
-W 2026 roku opisano '''14''' nowych [[nazwa|nazwy]] [[Dinosauria|dinozaurów]] ('''12''' nowych [[rodzaj|rodzajów]] i '''11''' nowych gatunków).
+W 2026 roku opisano '''16''' nowych [[nazwa|nazwy]] [[Dinosauria|dinozaurów]] ('''14''' nowych [[rodzaj|rodzajów]] i '''13''' nowych gatunków).
 Obecnie wszystkie uznawane są za [[Takson ważny|ważne]] [[takson]]y nieptasich dinozaurów.
@@ Linia 18: / Linia 18: @@
 ! width="100px"|Wiek
 !width="250px" class=unsortable|Uwagi
 |- style="background-color:Khaki"
 |'''''[[Cryptarcus|{{U|Cryptarcus}} russelli]]'''''
@@ Linia 68: / Linia 74: @@
 |[[Rumunia]]
 |{{pKreda}}
 |- style="background-color:Khaki"
 |'''''[[Spinosaurus|Spinosaurus {{U|mirabilis}}]]'''''

@@ Linia 78: / Linia 78: @@
 #''[[Protohadros]]''
 #''[[Psittacosaurus]]''
 #''[[Puertasaurus]]''
 #''[[Pulanesaura]]''

@@ Linia 146: / Linia 146: @@
 #<small>''[[Pteropelyx]]'' (''[[nomen dubium]]'')</small>
 #<small>''[[Pterospondylus]]'' (''[[nomen dubium]]'')</small>
 #'''''[[Puertasaurus]]'''''
 #<small>''[[Pukyongosaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')</small>

@@ Linia 37: / Linia 37: @@
 #''[[Berthasaura]]''
 #''[[Bicentenaria]]''
 #''[[Bissektipelta]]''
 #''[[Bistahieversor]]''

@@ Linia 50: / Linia 50: @@
 #<small>''[[Betasuchus]]'' (''[[nomen dubium]]'')</small>
 #'''''[[Bicentenaria]]'''''
 #<small>"[[Biconcavoposeidon]]" (''[[nomen nudum]]'')</small>
 #<small>''[[Bienosaurus]]'' (''[[nomen dubium]]'')</small>

@@ Linia 76: / Linia 76: @@
 __INDEX__==  Ostatnio nazwane dinozaury ==
 __BEZSPISU__
 [[Plik:Gongshuilong fanwei.png|link=Gongshuilong|thumb|150px|''[[Gongshuilong|Gongshuilong fanwei]]'']]
 [[Plik:Xiangyunloong fengming.png|link=Xiangyunloong|thumb|150px|''[[Xiangyunloong|Xiangyunloong fengming]]'']]
 [[Plik:Cryptarcus russelli.png|link=Cryptarcus|thumb|150px|''[[Cryptarcus|Cryptarcus russelli]]'']]
-[[Plik:Doolysaurus huhmini.png|link=Doolysaurus|thumb|150px|''[[Doolysaurus|Doolysaurus huhmini]]'']]
+#'''''[[Bicharracosaurus|Bicharracosaurus dionidei]]''''' <small>Reutter i in., 2026</small>
 #'''''[[Gongshuilong|Gongshuilong fanwei]]''''' <small>Yao i in., 2026</small>
 #'''''[[Xiangyunloong|Xiangyunloong fengming]]''''' <small>Hu i in., 2026</small>
@@ Linia 98: / Linia 100: @@
 #'''''[[Mamenchisaurus|Mamenchisaurus sanjiangensis]]''''' <small>Dai i in., 2025</small>
 #'''''[[Nanotyrannus|Nanotyrannus lethaeus]]''''' <small>[[Zanno]] i Napoli, 2025</small>
 {|  class= "wikitable" rules="all" cellpadding=1 style="border: 1px solid #000000; margin-left:40px; font-size:90%;"
@@ Linia 134: / Linia 134: @@
 == Jak zacząć? ==
-Na przestrzeni lat naukowcy nadali '''1942''' [[nazwa|nazwy]] [[rodzaj]]owe i '''2207''' [[gatunek|gatunkowych]] [[dinozaur]]ów.
+Na przestrzeni lat naukowcy nadali '''1944''' [[nazwa|nazwy]] [[rodzaj]]owe i '''2209''' [[gatunek|gatunkowych]] [[dinozaur]]ów.
-Obecnie za [[Takson ważny|ważnych]] przedstawicieli [[nieptasi]]ch Dinosauria uznaje się około '''1314''' [[gatunek|gatunków]] w '''1199''' [[rodzaj]]ach.
+Obecnie za [[Takson ważny|ważnych]] przedstawicieli [[nieptasi]]ch Dinosauria uznaje się około '''1316''' [[gatunek|gatunków]] w '''1201''' [[rodzaj]]ach.
 W ''Encyklopedii Dinozaury.com'' na chwilę obecną znajdziesz opisy '''{{PAGESINCAT:Dinosauria}}''' rodzajów dinozaurów.

@@ Linia 45: / Linia 45: @@
 ==Budowa==
-''Macrocollum'' był stosunkowo niedużym, dwunożnym dinozaurem o małej głowie, długiej szyi i silnych przednich łapach. Czaszka stanowiła zaledwie połowę długości kości udowej i była delikatnie zbudowana, z lekko wydłużonym pyskiem. Cechowała się dużymi nozdrzami i oczodołami, a także oknem przedoczodolowym w kształcie półkola. Przedni koniec żuchwy był zakrzywiony do dołu. W kościach przedszczękowych znajdowały się 4 zęby, w szczękowych – 23, a w zębowych po 21. Korony zębów były zwężone u podstawy i miały duże piłkowania. Kręgi szyjne były bardzo mocno wydłużone. Kość krzyżowa składała się z trzech kręgów. Masywne kończyny przednie miały po pięć palców, jednak czwarty i piaty palec zostały silnie zredukowane i nie miały pazurów. Kość udowa była dłuższa od piszczelowej i cechowała się brakiem podpórki krętarzowej (ang. ''trochanteric shelf''). Stopy były raczej smukłe, z wydłużonymi paliczkami.
+''Macrocollum'' był stosunkowo niedużym, dwunożnym dinozaurem o małej głowie, długiej szyi i silnych przednich łapach. Czaszka stanowiła zaledwie połowę długości kości udowej i była delikatnie zbudowana, z lekko wydłużonym pyskiem. Cechowała się dużymi nozdrzami i oczodołami, a także oknem przedoczodołowym w kształcie półkola. Przedni koniec żuchwy był zakrzywiony do dołu. W kościach przedszczękowych znajdowały się 4 zęby, w szczękowych – 23, a w zębowych po 21. Korony zębów były zwężone u podstawy i miały duże piłkowania. Szkielet osiowy wykazuje mieszankę cech zaawansowanych (silnie wydłużona szyja, pneumatyzacja szkieletu, wypukły występ wyrostków kolczystych kręgów grzbietowych) oraz prymitywnych (obecność dziewięciu kręgów szyjnych i trzech krzyżowych) (O'Fonseca i in., 2026). Kręgi szyjne były bardzo mocno wydłużone. Kość krzyżowa składała się z trzech kręgów. Masywne kończyny przednie miały po pięć palców, jednak czwarty i piaty palec zostały silnie zredukowane i nie miały pazurów. Kość udowa była dłuższa od piszczelowej i cechowała się brakiem podpórki krętarzowej (ang. ''trochanteric shelf''). Stopy były raczej smukłe, z wydłużonymi paliczkami.
 ==Paleobiologia==
 [[Plik: Ar25209-fig-0001-m.jpg|300px|thumb|right| Rekonstrukcja paratypu ''M. itaqui'' (CAPPA/UFSM 0001b) z zaznaczoną rekonstrukcją worków powietrznych . Autor: Tito Aureliano, Aline M. Ghilardi, Rodrigo T. Müller, Leonardo Kerber, Marcelo A. Fernandes, Fresia Ricardi-Branco, Mathew J. Wedel[https://doi.org/10.1002/ar.25209].]]
-Makrokolum było zwierzęciem roślinożernym, prawdopodobnie prowadzącym stadny tryb życia. Aureliano i współpracownicy w 2023 roku wykonali przy użyciu mikrotomografu prześwietlenie okazu CAPPA/UFSM 0001b, u którego wykryli najstarszy obecnie znany układ worków powietrznych, obecny u niektórych innych zauropodomorfów, teropodów oraz ptaków. Jednakże okaz ten wykazywał się unikalnym dla [[takson bazalny|bazalnych]] zauropodomorfów  typem pneumatyzacji kości, obecnej zarówno w części szyjnej, jak i grzbietowej, a ponadto odkryto u niego nowy rodzaj tkanki pneumatycznej , co wydaje sie uprawdopodabnić hipotezę tworców pracy, o pochodzeniu tkanek pneumatycznych u zauropodomorfów (Aureliano i inn, 2022). Co ciekawe, u innych bazalnych zauropodomorfów , tj. [[Buriolestes|buriolest]], czy ''[[Pampadromaeus|pampadrom]], czy u [[Herrerasauridae|herrerazaurydów]', tj. [[Gnathovorax|gnatoworaks]], nie wykryto śladów po workach powietrznych (Aureliano i inn, 2022), chociaż w przypadku pampadroma może być to spowodowane niekompletnością jego materiału kopalnego.
+Makrokolum było zwierzęciem roślinożernym, prawdopodobnie prowadzącym stadny tryb życia. Aureliano i współpracownicy w 2023 roku wykonali przy użyciu mikrotomografu prześwietlenie okazu CAPPA/UFSM 0001b, u którego wykryli najstarszy obecnie znany układ worków powietrznych, obecny u niektórych innych zauropodomorfów, teropodów oraz ptaków. Jednakże okaz ten wykazywał się unikalnym dla [[takson bazalny|bazalnych]] zauropodomorfów  typem pneumatyzacji kości, obecnej zarówno w części szyjnej, jak i grzbietowej, a ponadto odkryto u niego nowy rodzaj tkanki pneumatycznej , co wydaje sie uprawdopodabnić hipotezę tworców pracy, o pochodzeniu tkanek pneumatycznych u zauropodomorfów (Aureliano i inn, 2022). Co ciekawe, u innych bazalnych zauropodomorfów , tj. [[Buriolestes|buriolest]], czy [[Pampadromaeus|pampadrom]], czy u [[Herrerasauridae|herrerazaurydów]', tj. [[Gnathovorax|gnatoworaks]], nie wykryto śladów po workach powietrznych (Aureliano i inn, 2022), chociaż w przypadku pampadroma może być to spowodowane niekompletnością jego materiału kopalnego.
 Zmysł węchu u makrokollum był słabiej rozwinięty niż u buriolesta (zmniejszona długość kanału węchowego) , lecz wciąż był prawdopodobnie silniejszy niż powonienie późniejszych zauropodomorfów (Müller, 2022).
@@ Linia 70: / Linia 70: @@
 Aureliano, T., Ghilardi, A.M., Müller, R.T., Kerber, L., Pretto, F.A., Fernandes, M.A., Ricardi-Branco, F., & Wedel, M.J. (2022). The absence of an invasive air sac system in the earliest dinosaurs suggests multiple origins of vertebral pneumaticity. Scientific Reports, 12, 20844. [https://www.nature.com/articles/s41598-022-25067-8]
-Bem, F. P.; Müller, R. T. (2023). "First record of Macrocollum itaquii (Dinosauria: Sauropodomorpha) outside the type locality and its biostratigraphic significance". Historical Biology. [https://doi.org/10.1080%2F08912963.2023.2269404]
+Bem, F. P.; Müller, R. T. (2023). "First record of ''Macrocollum itaquii'' (Dinosauria: Sauropodomorpha) outside the type locality and its biostratigraphic significance". Historical Biology. [https://doi.org/10.1080%2F08912963.2023.2269404]
-Müller, R.T. (2020). "Craniomandibular osteology of Macrocollum itaquii (Dinosauria: Sauropodomorpha) from the Late Triassic of southern Brazil". Journal of Systematic Paleontolog, Vol. 18 (10); 805-841 [https://doi.org/10.1080/14772019.2019.1683902]
+Müller, R.T. (2020). "Craniomandibular osteology of ''Macrocollum itaquii'' (Dinosauria: Sauropodomorpha) from the Late Triassic of southern Brazil". Journal of Systematic Paleontolog, Vol. 18 (10); 805-841 [https://doi.org/10.1080/14772019.2019.1683902]
 Müller, R.T. (2022). "Olfactory acuity in early sauropodomorph dinosaurs". Historical Biology, 34(2): 346-351 [https://doi.org/10.1080/08912963.2021.1914600]
@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 Müller, R.T., Langer, M.C., Dias-da-Silva, S. (2018). "An exceptionally preserved association of complete dinosaur skeletons reveals the oldest long-necked sauropodomorphs". Biology Letters. 14 (11): 20180633. [doi:10.1098/rsbl.2018.0633].
 <references/></small>

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Gongshuilong'' to [[Saurolophinae|Saurolophinae]] zaurolofin z grupy [[Brachylophosaurini]] odkryty w [[późna kreda|późnokredowych]] osadach [[formacja|formacji]] [[Lianhe]] w Chinach.
+''Gongshuilong'' to [[Saurolophinae|zaurolofin]] z grupy [[Brachylophosaurini]] odkryty w [[późna kreda|późnokredowych]] osadach [[formacja|formacji]] [[Lianhe]] w Chinach.
 ==Etymologia==
@@ Linia 40: / Linia 40: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Plik:Gongshuilong fanwei (BGS-JX F001, block 1).jpg|thumb|Blok skalny zawierający skamieniałości ''Gongshuilong''. Fot. Fenglu Han [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gongshuilong_fanwei_(BGS-JX_F001,_block_1).jpg]]]
-Skamieniałości ''Gongshuilong'' zostały odkryte w 2021 roku podczas prac budowlanych w miejscowości Shahe (prowincja Jiangxi). [[Holotyp]] (BGS-JX F001-1) to prawie kompletna kość zębowa, a [[paratyp]] (BGS-JX F001-2) - fragmentaryczna czaszka zawierająca lewą kość jarzmową i kwadratową. Materiał przypisany to liczne skamieniałości pochodzące ze złoża kostnego należące do co najmniej swoich osobników. Obejmują one m. in. kości czaszki (niekompletna lewa k. szczękowa, częściowa lewa k. nosowa, niekompletna lewa k. zaczodołowa, niemal kompletna lewa k. nadkątowa oraz niekompletna prawa), kręgi (4 szyjne, niekompletny tylny kręg grzbietowy pozbawiony wyrostka kolczystego oraz [[artykułowany|artykułowane]] tylne kręgi ogonowe) oraz kości kończyn (częściowa lewa k. piszczelowa, niekompletna lewa k. udowa, 2 niekompletne lewe łopatki, częściowa lewa k. krucza, niemal kompletna lewa k. udowa oraz niekompletna prawa).
+Skamieniałości ''Gongshuilong'' zostały odkryte w 2021 roku podczas prac budowlanych w miejscowości Shahe (prowincja Jiangxi). [[Holotyp]] (BGS-JX F001-1) to prawie kompletna kość zębowa, a [[paratyp]] (BGS-JX F001-2) - fragmentaryczna czaszka zawierająca lewą kość jarzmową i kwadratową. Materiał przypisany to liczne skamieniałości pochodzące ze złoża kostnego. Obejmują one m. in. kości czaszki (niekompletna lewa k. szczękowa, częściowa lewa k. nosowa, niekompletna lewa k. zaczodołowa, niemal kompletna lewa k. nadkątowa oraz niekompletna prawa), kręgi (4 szyjne, niekompletny tylny kręg grzbietowy pozbawiony wyrostka kolczystego oraz [[artykułowany|artykułowane]] tylne kręgi ogonowe) oraz kości kończyn (częściowa lewa k. piszczelowa, niekompletna lewa k. udowa, 2 niekompletne lewe łopatki, częściowa lewa k. krucza, niemal kompletna lewa k. udowa oraz niekompletna prawa). Wszystkie skamieniałości ''Gongshuilong'' należały do co najmniej dwóch osobników.
 ==Budowa==

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
   |miejsce                = [[Chiny]] - Chongqing
 <small>([[formacja]] [[Zhengyang]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|75|70}}
+  |czas                   = {{Występowanie|84|83.6}}
-<small>[[późna kreda]] (?późny [[kampan]] - ?wczesny [[mastrycht]])</small>
+ok. 84 [[Ma]]<br>
   |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
@@ Linia 39: / Linia 40: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp|Okaz holotypowy]] oznaczony numerem katalogowym CLGRP V00016 to niekompletny, lecz częściowo [[artykułowany]] szkielet. Wśród tych skamieniałości znajdują się kość przedzębowa oraz lewa zębowa, cztery kręgi grzbietowe, kość krzyżowa, dobrze zachowana środkowa część ogona, niekompletna miednica oraz niekompletne kończyny tylne. Szczątki ''Qianjiangsaurus'' zostały odkryte podczas prac paleontologicznych zimą 2022 roku.
+[[Holotyp|Okaz holotypowy]] oznaczony numerem katalogowym CLGRP V00016 to niekompletny, lecz częściowo [[artykułowany]] szkielet. Wśród tych skamieniałości znajdują się kość przedzębowa oraz lewa zębowa, cztery kręgi grzbietowe, kość krzyżowa, dobrze zachowana środkowa część ogona, niekompletna miednica oraz niekompletne kończyny tylne. Okaz typpwy ''Qianjiangsaurus'' został odkryty podczas prac paleontologicznych zimą 2022 roku.
-==Budowa i systematyka==
+Materiał przypisany (CIP V0002) to niekompletna czaszka prawdopodobnie należąca do dojrzewającego osobnika (Ma i in., 2026).
 ''Qianjiangsaurus'' był średniej wielkości przedstawicielem [[Hadrosauroidea]] mierzącym ok. 8 m długości. Wykazywał on pośrednie cechy budowy pomiędzy [[Hadrosauroidea|hadrozauroidami]] nienależącymi do [[Hadrosauridae]] a prawdziwymi [[Hadrosauridae|hadrozaurydami]]. Od swoich kuzynów różnił się szczegółami budowy kości zębowej, kręgów grzbietowych, kości krzyżowej oraz miednicy. Kość zębowa mieściła 30 zębów, z czego w każdym zębodole znajdowało się maksymalnie 5 zębów. Kość krzyżowa miała 7 zrośniętych ze sobą kręgów. U omawianego rodzaju zachowały się również skostniałe ścięgna. Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez autorów opisu wykazała, iż najbliższym kuzynem ''Qianjiangsaurus'' jest mongolski ''[[Plesiohadros]]''.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 56: / Linia 61: @@
 <small>
 Dai, H., Ma, Q., Xiong, C., Lin, Y., Zeng, H., Tan, C., Wang., J., Zhang, Y., & Xing, H. (2025). "A new late-diverging non-hadrosaurid hadrosauroid (Dinosauria: Ornithopoda) from southwest China: support for interchange of dinosaur faunas across East Asia during the Late Cretaceous". Cretaceous Research, 105995. [[doi:10.1016/j.cretres.2024.105995]]
 </small>
@@ Linia 67: / Linia 74: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Panoplosaurus''}}
 <small>
@@ Linia 65: / Linia 63: @@
 ==Budowa i paleobiologia==
-Jego niskie, szerokie ciało pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Miał typowy dla roślinożernego dinozaura bezzębny dziób i małe, liściokształtne zęby. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Podobnie jak u innych nodozaurydów, jego pysk był wąski, co sugeruje selektywna dietę. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały, że szczęki panoplozaura zaciskały się z większą siłą niż u ankylozauryda ''[[Euoplocephalus]]'', mógł on więc żywić się twardszym pokarmem (Ballell i in., 2023) (zob. więcej w [[Ankylosauria#Paleobiologia]]). Położenie kłykcia potylicznego sugeruje, że panoplozaur trzymał swój łeb nisko. Badania za pomocą tomografii komputerowej ujawniły skomplikowany system przewodów nosowych. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał tylko trzy palce na stopach. Znalezione czaszki nieco się różniły. [[Robert Bakker|Bakker]] w [[1988]] roku zasugerował więc, że są to szczątki więcej niż jednego [[gatunek|gatunku]]. Jednak [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] ([[1990]]) stwierdził, że różnice te są wynikiem po części uszkodzeń [[skamieniałość|skamieniałości]], a po części różnicami w wieku i płci zwierząt. Przypuszczał, że osobniki z krótszymi szczękami mogą być młode. Livius i in. (2026) zauważyli, że u niektórych okazów panoplozaura występowała płytka kostna między kośćmi nosowymi, podczas gdy u innych - nie. Znaczenie tych różnic nie zostało jednak wyjaśnione.
+Niskie, szerokie ciało panoplozaura pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał prawdopodobnie tylko trzy palce u przednich łap, choć nie jest to do końca pewne (Carpenter, 1990).
 ==''Panoplosaurus'' a ''Edmontonia''==
-W tym samym miejscu i czasie co panoplozaur żyła ''[[Edmontonia]] rugosidens'', którą kiedyś uważano za gatunek [[rodzaj]]u ''Panoplosaurus''. Z tego powodu wiele rekonstrukcji panoplozaura w rzeczywistości przedstawia tego drugiego nodozauryda. Różniły się jednak dość wyraźnie - panoplozaur nie miał charakterystycznych kolców barkowych edmontonii, skierowanych w dół i do przodu. Różniły się także kształtem czaszki i zębów. Panoplozaur miał ją wyższą i mocniej opancerzoną. Inna była także budowa kręgów i ''synsakrum'' - u edmontonii przyrośnięte były trzy kręgi krzyżowe, a u tego drugiego cztery. Dodatkowo u panoplozaura kość krucza i łopatka były zrośnięte. Odrębnośc obu rodzajów potwierdza też tomografia komputerowa czaszki ''Panoplosaurus'', która ujawniła nieznane wcześniej informacje na temat jej wewnętrznej budowy (Livius i in., 2026).
+W tym samym miejscu i czasie co panoplozaur żyła ''[[Edmontonia]] rugosidens'', którą kiedyś uważano za gatunek [[rodzaj]]u ''Panoplosaurus''. Z tego powodu wiele rekonstrukcji panoplozaura w rzeczywistości przedstawia tego drugiego nodozauryda. Różniły się jednak dość wyraźnie - panoplozaur nie miał charakterystycznych kolców barkowych edmontonii, skierowanych w dół i do przodu. Różniły się także kształtem czaszki i zębów. Panoplozaur miał ją wyższą i mocniej opancerzoną. Inna była także budowa kręgów i ''synsakrum'' - u edmontonii przyrośnięte były trzy kręgi krzyżowe, a u tego drugiego cztery. Dodatkowo u panoplozaura kość krucza i łopatka były zrośnięte, podczas gdy u edmontonii -nie. Odrębność obu rodzajów potwierdza też tomografia komputerowa czaszki ''Panoplosaurus'', która ujawniła nieznane wcześniej informacje na temat jej wewnętrznej budowy (Livius i in., 2026).
 [[Rodzaj]] ''[[Edmontonia]]'' przetrwał dłużej niż ''Panoplosaurus'', który wymarł około 74 milionów lat temu.
@@ Linia 93: / Linia 93: @@
 - ''Panoplosaurus'' sp.:
-Okaz zaliczony do rodzaju ''Panoplosaurus'' to zrośnięta kość łapatkowo-krucza odnaleziona w osadach formacji Aguja w Teksasie (OMNH, bez numeru katalogowego).
+Okaz zaliczony do rodzaju ''Panoplosaurus'' to zrośnięta kość łapatkowo-krucza odnaleziona w osadach formacji Aguja w Teksasie (OMNH, bez numeru katalogowego). Z tej samej formacji raportowano też osteodermy (West, 2020). Fragmentaryczność materiału i odległość geograficzna, dzieląca szczątki od tych niewątpliwie należących do panoplozaura pozwalają jednak wątpić w poprawność takiej interpretacji.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 120: / Linia 120: @@
 Mallon, J.C. & Anderson, J.S. (2014). "The Functional and Palaeoecological Implications of Tooth Morphology and Wear for the Megaherbivorous Dinosaurs from the Dinosaur Park Formation (Upper Campanian) of Alberta, Canada". PLOS ONE. 9 (6) e98605. [[doi:10.1371/journal.pone.0098605]].
 http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php [kopia https://web.archive.org/web/20110727210126/http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php ]
@@ Linia 136: / Linia 138: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]

@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 |- style="background-color:Khaki"
 |'''''[[Gongshuilong|{{U|Gongshuilong fanwei}}]]'''''
-|{{Kpt|Yao, Qiu, Yu, Yang, Wang, Cao, Zhao, Xu, Shi, Lou, Zeng, Lu, Wu, [[Xu]] & Han}}, 2026
+|{{Kpt|Yao, Qiu, Yu, Yang, Wang, Cao, Zhao, Xu, Shi, Lou, Zeng, Lu, Wu, [[Xu]], Han & Xing}}, 2026
 |[[Ornithopoda]]: [[Hadrosauridae]]
 |[[Chiny]]

@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 - Materiał przypisany:
-ROM 1215 - zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe, skostniałą płytę międzymostkową, parę skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, lewą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów. Związek tych ostatnich  ze szkieletem bywa jednak kwestionowany (Mallon i Jordan, 2014).
+ROM 1215 - zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe, skostniałą płytę międzymostkową, parę skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, lewą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów. Związek tych ostatnich  ze szkieletem bywa jednak kwestionowany (Mallon i Anderson, 2014).
 TMP 1983.025.0002 - czaszka

@@ Linia 173: / Linia 173: @@
 ===Odżywianie===
-Z racji swej budowy i ciężaru, ankylozaury musiały żywić się niskimi roślinami zielnymi. Większość taksonów żerowała od poziomu gruntu do ok. 1 m wysokości (Mallon i in., 2013). Sugeruje się nieraz, że szerokopyskie ankylozaurydy, jak ''[[Euoplocephalus]]'', nie były zbyt wybredne w doborze pożywienia, podczas gdy nodozaury, takie jak ''[[Edmontonia]]'', odżywiały się bardziej selektywnie. Na różnice w budowie pysków i związane z tym prawdopodobnie odrębne nisze ekologiczne współwystępujących ze sobą ankylozaurydów ''[[Talarurus]]'' i ''[[Tsagantegia]]'' zwrócili też uwagę Park i in. (2020). Hipoteza ta wymaga jednak poważniejszych badań (zob. dalej). Nie uwzględnia ona chociażby wielkości i kształtu zębów u tych zwierząt (Carpenter, 1982). Przeprowadzone w 2001 r. i 2016 r. badania czaszki ''[[Scolosaurus]]'' sp. dowiodły, że szczęki ankylozaurydów były zdolne do znacznie bardziej złożonych ruchów żujących niż pierwotnie przypuszczano. Budowa żuchwy oraz ślady zużycia zębów wskazują na występowanie skomplikowanego mechanizmu służącego do obróbki pożywienia. Dolna szczęka mogła się przemieszczać do przodu i do tyłu o co najmniej 5-10 mm. Podczas zamykania pyska żuchwa przesuwała się do przodu, a zęby górnej i dolnej szczęki stykały się. Następnie żuchwa przemieszczała się do góry i do tyłu, a powierzchnie górnych i dolnych zębów ocierały się (Ősi i in., 2016). Ponadto okazało się, że w żuchwie tego zwierzęcia istniały ruchome połączenia między kością przedzębową a zębową oraz między obiema kośćmi zębowymi. Powodowało to symetryczne przyśrodkowe przesunięcia rzędów zębów z obu połówek dolnej szczęki. Dzięki temu ankylozaurydy mogły być zdolne do pożywiania się twardszym pokarmem, niż dawniej sądzono (Rybczynski i Vickaryous, 2001). Na stosunkowo złożone mechanizmy szczęk i występowanie wyrafinowanych kontaktow ząb-ząb wskazuje też badanie mikrozużycia zębów ''[[Hungarosaurus]]'' (Ősi i in., 2014). Być może przyczyniło się to do ich ogólnego sukcesu ewolucyjnego i wyparcia stegozaurów na początku kredy (Raven i in., 2023). Kubo i współautorzy (2021) na podstawie śladów zużycia zębów ''Jinyunpelta'' również wywnioskowali, że wykształciła ona złożone ruchy żujące szczęk. Zdaniem badaczy ten sposób pobierania pokarmu mógł wykształcić się co najmniej w [[alb]]ie lub [[cenoman]]ie. Był on również unikatowy wśród azjatyckich przedstawicieli [[Ankylosauridae]]. Wcześniej Mallon i Anderson (2014) na podstawie mikrozużycia zębów ankylozaurów doszli do wniosku, że ich dieta była prawdopodobnie mieszana. Nie znaleźli też dowodów na występowanie różnic międzygatunkowych w diecie. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały jednak, że szczęki euoplocefala zaciskały się ze stosunkowo niewielką siłą i były słabsze niż u nodozauryda ''[[Panoplosaurus]]''. Sugerowałoby to, że żywił się on pokarmem miększym od swego krewniaka (Ballell i in., 2023). Szeroki tułów (zwłaszcza w okolicach bioder) mieścił zapewne rozbudowany układ pokarmowy, zdolny do trawienia pochłanianych roślin, być może z pomocą symbiotycznych drobnoustrojów.
+Z racji swej budowy i ciężaru, ankylozaury musiały żywić się niskimi roślinami zielnymi. Większość taksonów żerowała od poziomu gruntu do ok. 1 m wysokości (Mallon i in., 2013). Sugeruje się nieraz, że szerokopyskie ankylozaurydy, jak ''[[Euoplocephalus]]'', nie były zbyt wybredne w doborze pożywienia, podczas gdy nodozaury, takie jak ''[[Edmontonia]]'', odżywiały się bardziej selektywnie. Na różnice w budowie pysków i związane z tym prawdopodobnie odrębne nisze ekologiczne współwystępujących ze sobą ankylozaurydów ''[[Talarurus]]'' i ''[[Tsagantegia]]'' zwrócili też uwagę Park i in. (2020). Hipoteza ta wymaga jednak poważniejszych badań (zob. dalej). Nie uwzględnia ona chociażby wielkości i kształtu zębów u tych zwierząt (Carpenter, 1982). Przeprowadzone w 2001 r. i 2016 r. badania czaszki ''[[Scolosaurus]]'' sp. dowiodły, że szczęki ankylozaurydów były zdolne do znacznie bardziej złożonych ruchów żujących niż pierwotnie przypuszczano. Budowa żuchwy oraz ślady zużycia zębów wskazują na występowanie skomplikowanego mechanizmu służącego do obróbki pożywienia. Dolna szczęka mogła się przemieszczać do przodu i do tyłu o co najmniej 5-10 mm. Podczas zamykania pyska żuchwa przesuwała się do przodu, a zęby górnej i dolnej szczęki stykały się. Następnie żuchwa przemieszczała się do góry i do tyłu, a powierzchnie górnych i dolnych zębów ocierały się (Ősi i in., 2016). Ponadto okazało się, że w żuchwie tego zwierzęcia istniały ruchome połączenia między kością przedzębową a zębową oraz między obiema kośćmi zębowymi. Powodowało to symetryczne przyśrodkowe przesunięcia rzędów zębów z obu połówek dolnej szczęki. Dzięki temu ankylozaurydy mogły być zdolne do pożywiania się twardszym pokarmem, niż dawniej sądzono (Rybczynski i Vickaryous, 2001). Na stosunkowo złożone mechanizmy szczęk i występowanie wyrafinowanych kontaktow ząb-ząb wskazuje też badanie mikrozużycia zębów ''[[Hungarosaurus]]'' (Ősi i in., 2014). Być może przyczyniło się to do ich ogólnego sukcesu ewolucyjnego i wyparcia stegozaurów na początku kredy (Raven i in., 2023). Kubo i współautorzy (2021) na podstawie śladów zużycia zębów ''Jinyunpelta'' również wywnioskowali, że wykształciła ona złożone ruchy żujące szczęk. Zdaniem badaczy ten sposób pobierania pokarmu mógł wykształcić się co najmniej w [[alb]]ie lub [[cenoman]]ie. Był on również unikatowy wśród azjatyckich przedstawicieli [[Ankylosauridae]]. Wcześniej Mallon i Anderson (2014) na podstawie mikrozużycia zębów ankylozaurów doszli do wniosku, że ich dieta była prawdopodobnie mieszana. Nie znaleźli też dowodów na występowanie różnic międzygatunkowych w diecie. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały jednak, że szczęki euoplocefala zaciskały się ze stosunkowo niewielką siłą i były słabsze niż u nodozauryda ''[[Panoplosaurus]]''. Sugerowałoby to, że żywił się on pokarmem miększym od swego krewniaka (Ballell i in., 2023). Szeroki tułów (zwłaszcza w okolicach bioder) mieścił zapewne rozbudowany układ pokarmowy, zdolny do trawienia pochłanianych roślin, być może z pomocą symbiotycznych drobnoustrojów. W trawieniu twardszego pokarmu mogły też pomagać gastrolity, których obecność stwierdzono m.in. u panoplozaura, lecz kwestia ta pozostaje kontrowersyjna (Mallon i Anderson, 2014).
 Badanie jednego z młodych osobników ''[[Pinacosaurus]]'' ujawniło, że dinozaur ten mógł mieć potężny, muskularny język, być może służący do chwytania pokarmu. Dzięki temu aparat pokarmowy pinakozaura był prawdopodobnie znacznie bardziej wyspecjalizowany, niż wcześniej sądzono. Podobne przystosowania wykazują dzisiejsze salamandry (Hill i in., 2015). Być może pinakozaur i inne ankylozaury uzupełniały dietę owadami i ich larwami. Długi język mógł być w tym bardzo pomocny (Maryańska, 1977), i w połączeniu z niezwykle rozbudowanym układem pokarmowym, mógł rekompensować w pewnym stopniu słabo rozwinięte uzębienie ankylozaurów (Raven i in., 2023). Wg Arbour i Mallona (2017) budowa stawu barkowego oraz cofnięcie nozdrzy zewnętrznych u ''[[Ankylosaurus]]'' może wskazywać na częste kopanie w ziemi i pożywianie się korzeniami oraz bulwami. Podobnego zdania są Park i in. (2021). Kopanie mogło też służyć docieraniu do wód podziemnych lub pozyskiwaniu minerałów do spożycia. Możliwe też, że ankylozaury kopały płytkie doły, by chronić w nich kończyny i podbrzusze przed drapieżnikami, podobnie jak współczesne jaszczurki rogate. U nodozauryda (?ankylozauryda) borealopelta w miejscu żołądka stwierdzono szczątki roślinne, zdominowane przez tkankę liściową. Znaleziono też ślady łodyg, drewna i węgla drzewnego. Ten ostatni pochodzi zapewne ze świeżo spalonego lasu iglastego. Spośród liści najliczniejsze były paprocie cienkozarodnikowe (''leptosporangiate'') z domieszką sagowców i listowia drzew iglastych. Świadczy to o dość selektywnym sposobie żerowania (Brown i in., 2020). Wybiórczość diety potwierdzili również Kalyniuk i in. (2022). Ich zdaniem preferencja dla paproci mogła wynikać z ich smakowitości, gdyż miały one bardziej miękkie tkanki liści niż cykadofity czy drzewa iglaste.

@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (MPCA 1290) – prawie [[artykułowany]], lecz źle zachowany niekompletny szkielet zawierający: niekompletny [[kręg]] z środkowej części grzbietu, prawie kompletną lewą kość łopatkowo-kruczą oraz niekompletną prawą, niekompletną prawą kość piszczelową i udową, lewą kość łonową oraz fragment kości biodrowej. W odległości >20 cm od okazu znaleziono dwa niekompletne jajka, dla których utworzono [[ootakson]] oo. ''Arriagadoolithus patagoniensis'' (oznaczającą "skamieniałe jajo Beto Arriagada" – właściciela obszaru, na którym znaleziono skamieniałości – z Patagonii").
+[[Holotyp]] (MPCA 1290) – prawie [[artykułowany]], lecz źle zachowany niekompletny szkielet zawierający: niekompletny [[kręg]] z środkowej części grzbietu, prawie kompletną lewą kość łopatkowo-kruczą oraz niekompletną prawą kość piszczelową i udową, lewą kość łonową oraz fragment kości biodrowej. W odległości >20 cm od okazu znaleziono dwa niekompletne jajka, dla których utworzono [[ootakson]] oo. ''Arriagadoolithus patagoniensis'' (oznaczającą "skamieniałe jajo Beto Arriagada" – właściciela obszaru, na którym znaleziono skamieniałości – z Patagonii").
 Materiał przypisany - MGPIFD-GR 166 i MGPIFD-GR 184 (prawdopodobnie pochodzące od tego samego osobnika) zawierają: niekompletny blade lewej łopatki, niekompletną lewą kość kruczą, tylną cześć kości łonowej, cztery kręgi szyjne oraz pojedynczy krąg ogonowy. Również odkryta w pobliżu prawa kość udowa (MGPIFD-GR 177) początkowo przypisana do [[Iguanodontia]], zdaje się przynależeć do bonapartenyka.

@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 | [[Kanada]] - Alberta
-<small>(grupa Judith River - Wedge)</small>
+<small>(dolne warstwy formacji [[Dinosaur Park]])</small>
 i [[USA]] - Teksas
@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| ok. 76 Ma
+| ok. 76-74 Ma
 <small>późna [[kreda]] ([[kampan]])</small>
@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 [[Ankylosauria]]
-[[Nodosauridae]]
+[[Nodosauridae]] / [[Panoplosauridae]]
 [[Panoplosaurini]]
@@ Linia 63: / Linia 65: @@
 ==Budowa==
-Jego niskie, szerokie ciało pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Miał typowy dla roślinożernego dinozaura bezzębny dziób i małe, liściokształtne zęby. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Podobnie jak u innych nodozaurydów, jego pysk był wąski, co sugeruje selektywna dietę. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały, że szczęki panoplozaura zaciskały się z większą siłą niż u ankylozauryda ''[[Euoplocephalus]]'', mógł on więc żywić się twardszym pokarmem (Ballell i in., 2023). Położenie kłykcia potylicznego sugeruje, że panoplozaur trzymał swój łeb nisko. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał tylko trzy palce na stopach. Znalezione czaszki nieco się różniły. [[Robert Bakker|Bakker]] w [[1988]] roku zasugerował więc, że są to szczątki więcej niż jednego [[gatunek|gatunku]]. Jednak [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] ([[1990]]) stwierdził, że różnice te są wynikiem po części uszkodzeń [[skamieniałość|skamieniałości]], a po części różnicami w wieku i płci zwierząt. Przypuszczał, że osobniki z krótszymi szczękami mogą być młode.
+Jego niskie, szerokie ciało pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Miał typowy dla roślinożernego dinozaura bezzębny dziób i małe, liściokształtne zęby. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Podobnie jak u innych nodozaurydów, jego pysk był wąski, co sugeruje selektywna dietę. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały, że szczęki panoplozaura zaciskały się z większą siłą niż u ankylozauryda ''[[Euoplocephalus]]'', mógł on więc żywić się twardszym pokarmem (Ballell i in., 2023). Położenie kłykcia potylicznego sugeruje, że panoplozaur trzymał swój łeb nisko. Badania za pomocą tomografii komputerowej ujawniły skomplikowany system przewodów nosowych. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał tylko trzy palce na stopach. Znalezione czaszki nieco się różniły. [[Robert Bakker|Bakker]] w [[1988]] roku zasugerował więc, że są to szczątki więcej niż jednego [[gatunek|gatunku]]. Jednak [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] ([[1990]]) stwierdził, że różnice te są wynikiem po części uszkodzeń [[skamieniałość|skamieniałości]], a po części różnicami w wieku i płci zwierząt. Przypuszczał, że osobniki z krótszymi szczękami mogą być młode. Livius i in. (2026) zauważyli, że u niektórych okazów panoplozaura występowała płytka kostna między kośćmi nosowymi, podczas gdy u innych - nie. Znaczenie tych różnic nie zostało jednak wyjaśnione.
 ==''Panoplosaurus'' a ''Edmontonia''==
-W tym samym miejscu i czasie co panoplozaur żyła ''[[Edmontonia]] rugosidens'', którą kiedyś uważano za gatunek [[rodzaj]]u ''Panoplosaurus''. Z tego powodu wiele rekonstrukcji panoplozaura w rzeczywistości przedstawia tego drugiego nodozauryda. Różniły się jednak dość wyraźnie - panoplozaur nie miał charakterystycznych kolców barkowych edmontonii, skierowanych w dół i do przodu. Różniły się także kształtem czaszki i zębów. Panoplozaur miał ją wyższą i mocniej opancerzoną. Inna była także budowa kręgów i ''synsakrum'' - u edmontonii przyrośnięte były trzy kręgi krzyżowe, a u tego drugiego cztery. Dodatkowo u panoplozaura kość krucza i łopatka były zrośnięte.
+W tym samym miejscu i czasie co panoplozaur żyła ''[[Edmontonia]] rugosidens'', którą kiedyś uważano za gatunek [[rodzaj]]u ''Panoplosaurus''. Z tego powodu wiele rekonstrukcji panoplozaura w rzeczywistości przedstawia tego drugiego nodozauryda. Różniły się jednak dość wyraźnie - panoplozaur nie miał charakterystycznych kolców barkowych edmontonii, skierowanych w dół i do przodu. Różniły się także kształtem czaszki i zębów. Panoplozaur miał ją wyższą i mocniej opancerzoną. Inna była także budowa kręgów i ''synsakrum'' - u edmontonii przyrośnięte były trzy kręgi krzyżowe, a u tego drugiego cztery. Dodatkowo u panoplozaura kość krucza i łopatka były zrośnięte. Odrębnośc obu rodzajów potwierdza też tomografia komputerowa czaszki ''Panoplosaurus'', która ujawniła nieznane wcześniej informacje na temat jej wewnętrznej budowy (Livius i in., 2026).
 [[Rodzaj]] ''[[Edmontonia]]'' przetrwał dłużej niż ''Panoplosaurus'', który wymarł około 74 milionów lat temu.
@@ Linia 75: / Linia 77: @@
 NMC 2759 to artykułowane: czaszka, kręgi szyjne i początkowe grzbietowe zraz z opancerzeniem. W skład osobnika typowego wchodzą także: kilka środkowych i dalszych kręgów grzbietowych, część ''synsakrum'' z jednym kręgiem grzbietowym, czterema krzyżowymi i jednym ogonowym, kilka wolnych kręgów ogonowych, żebra szyjne, lewa kość łopatkowo-krucza i ramienna, kompletna(?) trójpalczasta kończyna przednia, kość piszczelowa i strzałkowa, skostniała płyta międzymostkowa, para skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, różne elementy stopy i ponad 200 tarczek.
-- Przypisany osobnik:
+- Materiał przypisany:
-ROM 1215 zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe , skostniała płyta międzymostkowa, para skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, prawą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów.
+TMP 1998.067.0001 - czaszka
 - ''Panoplosaurus'' sp.:
@@ Linia 103: / Linia 115: @@
 <small>Ballell, A., Mai, B. & Benton, M.J. (2023). "Divergent strategies in cranial biomechanics and feeding ecology of the ankylosaurian dinosaurs. Scientific Report 13, 18242. [[https://doi.org/10.1038/s41598-023-45444-1]].
-Carpenter, K. 1990. Ankylosaur systematics: example using Panoplosaurus and Edmontonia (Ankylosauria: Nodosauridae). In Carpenter, K. & Currie, P. J. (eds) Dinosaur Systematics: Approaches and Perspectives. Cambridge University Press, Cambridge, pp. 281-298.
+Carpenter, K. (1990). Ankylosaur systematics: example using ''Panoplosaurus'' and ''Edmontonia'' (Ankylosauria: Nodosauridae). W: Carpenter, K. & Currie, P. J. (eds) Dinosaur Systematics: Approaches and Perspectives. Cambridge University Press, Cambridge, 281-298.
 http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php [kopia https://web.archive.org/web/20110727210126/http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php ]

@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (MPCA 1290) – prawie [[artykułowany]], lecz źle zachowany niekompletny szkielet zawierający: niekompletny [[kręg]] z środkowej części grzbietu, prawie kompletną lewą kość łopatkowo-kruczą, niekompletną prawą kość łopatkowo-kruczą, niekompletna prawą kość piszczelową i udową, lewą kość łonową artykulowaną z niekompletną łonową szypułą kości biodrowej i przednim blade lewej kości biodrowej. W odległości >20 cm od okazu znaleziono dwa niekompletne jajka, dla których utworzono [[ootakson]] oo. ''Arriagadoolithus patagoniensis'' (oznaczającą "skamieniałe jajo Beto Arriagada" – właściciela obszaru, na którym znaleziono skamieniałości – z Patagonii").
+[[Holotyp]] (MPCA 1290) – prawie [[artykułowany]], lecz źle zachowany niekompletny szkielet zawierający: niekompletny [[kręg]] z środkowej części grzbietu, prawie kompletną lewą kość łopatkowo-kruczą oraz niekompletną prawą, niekompletną prawą kość piszczelową i udową, lewą kość łonową oraz fragment kości biodrowej. W odległości >20 cm od okazu znaleziono dwa niekompletne jajka, dla których utworzono [[ootakson]] oo. ''Arriagadoolithus patagoniensis'' (oznaczającą "skamieniałe jajo Beto Arriagada" – właściciela obszaru, na którym znaleziono skamieniałości – z Patagonii").
 Materiał przypisany - MGPIFD-GR 166 i MGPIFD-GR 184 (prawdopodobnie pochodzące od tego samego osobnika) zawierają: niekompletny blade lewej łopatki, niekompletną lewą kość kruczą, tylną cześć kości łonowej, cztery kręgi szyjne oraz pojedynczy krąg ogonowy. Również odkryta w pobliżu prawa kość udowa (MGPIFD-GR 177) początkowo przypisana do [[Iguanodontia]], zdaje się przynależeć do bonapartenyka.
@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 ==Budowa==
 [[Plik:Bonapartenykus (life restoration).png|thumb|Rekonstrukcja ''Bonapartenykus''. Autor: Abel G. Montes. Źródło: Meso i in., 2025 [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0308366]]]
-''Bonapartenykus'' był dużym przedstawicielem [[Alvarezsauridae]]. [[Holotyp|Okaz typowy]] mógł osiągać długość 3,1 m przy masie 44 kg. Z kolei największy okaz z MPCN-PV 738 (MPCN-PV 738.1) był większy od [[holotyp]]u ''Bonapartenykus'' (MPCA 1290). Na podstawie kości udowej mierzącej 304 mm (ok. 173 mm u MPCA 1290) długość ciała została oszacowana na 3,3 m, zaś masa na 60 kg. Zachowany kręg grzbietowy ''Bonapartenykus'' był [[centrum|proceliczny]], a jego trzon pozbawiony otworów pneumatycznych. Cecha ta występowała również u innych [[alwarezzauryd]]ów. Z kolei Windholz i in. (2025) wykazali obecność otworów pneumatycznych w szkielecie osiowym od szyi aż do środkowej sekcji ogona. Badania te dotyczyły okazu MPCN-PV 738, tymczasowo przypisanego do ''Bonapartenykus''. Podobnie jak u ''[[Ceratonykus]]'', łopatka oraz kość krucza tworzyły jednolitą kość łopatkowo-kruczą. Łopatka miała bardzo szerokie wcięcie na swoim tylnym brzegu. Kości biodrowe oraz łonowe były ze sobą zrośnięte (Agnolin i in., 2012; Meso i in., 2025).
+''Bonapartenykus'' był dużym przedstawicielem [[Alvarezsauridae]]. [[Holotyp|Okaz typowy]] mógł osiągać długość 3,1 m przy masie 44 kg. Z kolei największy okaz z MPCN-PV 738 (MPCN-PV 738.1) był większy od [[holotyp]]u ''Bonapartenykus'' (MPCA 1290). Na podstawie kości udowej mierzącej 304 mm (ok. 173 mm u MPCA 1290) długość ciała została oszacowana na 3,3 m, zaś masa na 60 kg. Zachowany kręg grzbietowy ''Bonapartenykus'' był [[centrum|proceliczny]], a jego trzon pozbawiony otworów pneumatycznych. Cecha ta występowała również u innych [[alwarezzauryd]]ów. Z kolei Windholz i in. (2025) wykazali obecność otworów pneumatycznych w szkielecie osiowym od szyi aż do środkowej sekcji ogona. Badania te dotyczyły okazu MPCN-PV 738, tymczasowo przypisanego do ''Bonapartenykus''. Podobnie jak u ''[[Ceratonykus]]'', łopatka oraz kość krucza tworzyły jednolitą kość łopatkowo-kruczą. Łopatka miała bardzo szerokie wcięcie na swoim tylnym brzegu. Kości biodrowe oraz łonowe były ze sobą zrośnięte (Agnolin i in., 2012; Meso i in., 2025). Meso i współpracownicy (2026) wyróżnili nowe cechy pozwalające odróżnić ''Bonapartenykus'' od pozostałych [[Alvarezsauridae|alwarezzaurydów]].
 ==Paleoekologia==
@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 Meso, J. G., Choiniere, J. N., Baiano, M. A., Brusatte, S. L., Canale, J. I., Salgado, L., Pol, D., & Pittman, M. (2025). "New information on ''Bonapartenykus'' (Alvarezsauridae: Theropoda) from the Allen Formation (middle Campanian-lower Maastrichtian) of Río Negro Province, Patagonia, Argentina clarifies the Patagonykinae body plan". PloS ONE, 20(1), e0308366. [[doi:10.1371/journal.pone.0308366]]
 Windholz, G., Meso, J., Wedel, M. & Pittman, M. (2025) "First unambiguous record of pneumaticity in the axial skeleton of alvarezsaurians (Theropoda: Coelurosauria)." PLoS ONE 20(4): e0320121. [[doi:10.1371/journal.pone.0320121]].

@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 : <''[[Tyrannosaurus]] rex'' & ''[[Tarbosaurus]] Baatar'' (Dalman i in., 2024)
 * <u>Inne</u>
-: <small>Prawidłowymi nazwami dla omawianej grupy, jak i dla [[Tyrannosauridae]], mogą być wcześniej utworzone '''Deinodontoidea''' i '''Deinodontidae''' (Cope, 1866 emmend. Brown, 1914) często używane przed latami 50-tymi XX wieku. Cope, ustanawiając rodzinę Deinodontidae dla ''[[Deinodon]]'', popełnił jednak błąd, pisząc Dinodontidae. Zostało to poprawione w 1914 r. przez Browna (już po utworzeniu Tyrannosauridae). ''Deinodon'' to obecnie nieważny (''[[nomen dubium]]'') [[rodzaj]] ustanowiony na podstawie zębów należących do bliżej nieokreślonego tyranozauryda. Nazwy Deinodontoidea i Deinodontidae dziś są praktycznie nieużywane i nie mają nadanej [[definicja|definicji filogenetycznej]].</small>
+: Prawidłowymi nazwami dla omawianej grupy, jak i dla [[Tyrannosauridae]], mogą być wcześniej utworzone '''Deinodontoidea''' i '''Deinodontidae''' (Cope, 1866 emmend. Brown, 1914) często używane przed latami 50-tymi XX wieku. Cope, ustanawiając rodzinę Deinodontidae dla ''[[Deinodon]]'', popełnił jednak błąd, pisząc Dinodontidae. Zostało to poprawione w 1914 r. przez Browna (już po utworzeniu Tyrannosauridae). ''Deinodon'' to obecnie nieważny (''[[nomen dubium]]'') [[rodzaj]] ustanowiony na podstawie zębów należących do bliżej nieokreślonego tyranozauryda. Nazwy Deinodontoidea i Deinodontidae dziś są praktycznie nieużywane i nie mają nadanej [[definicja|definicji filogenetycznej]].</small>
 : <small>Podobnie '''Dryptosauridae''' (Marsh, 1890) - zależnie od pozycji filogenetycznej ''[[Dryptosaurus]]'' może być to prawidłowa nazwa dla grupy zaawansowanych tyranozaurydów (Tyrannosauridae). Nazwa Dryptosauridae jest dziś praktycznie nieużywana i nie ma definicji.</small>
@@ Linia 908: / Linia 908: @@
 * o bazalnych tyranozauroidach i tych o niejasnej klasyfikacji:
-: '''''[[Alectrosaurus]]''''', ''[[Aublysodon]]'', '''''[[Aviatyrannis]]''''', ??'''''[[Calamosaurus]]''''', ''[[Chingkankousaurus]]'', ''[[Deinodon]]'', ?'''''[[Dilong]]''''', ?'''''[[Dryptosaurus]]''''', ?'''''[[Eotyrannus]]''''', "[[Futabasaurus]]", '''''[[Moros]]''''', ''[[Raptorex]]'', '''''[[Suskityrannus]]''''', ??''[[Timimus]]'', '''''[[Timurlengia]]''''', '''''[[Xiongguanlong]]''''', {{U|'''''[[Yutyrannus]]'''''}}
+: '''''[[Alectrosaurus]]''''', ''[[Aublysodon]]'', '''''[[Aviatyrannis]]''''', ??'''''[[Calamosaurus]]''''', ''[[Chingkankousaurus]]'', ''[[Deinodon]]'', ?'''''[[Dilong]]''''', ?'''''[[Dryptosaurus]]''''', ?'''''[[Eotyrannus]]''''', "[[Futabasaurus]]", '''''[[Khankhuuluu]]''''', '''''[[Moros]]''''', ''[[Raptorex]]'', '''''[[Suskityrannus]]''''', ??''[[Timimus]]'', '''''[[Timurlengia]]''''', '''''[[Xiongguanlong]]''''', {{U|'''''[[Yutyrannus]]'''''}}
 * ? w tym [[proceratozauryd]]ach:
@@ Linia 920: / Linia 920: @@
 * i [[tyranozauryn]]ach:
-: ??'''''[[Alioramus]]''''', ??'''''[[Bistahieversor]]''''', '''''[[Daspletosaurus]]''''', '''''[[Dynamoterror]]''''', {{U|'''''[[Lythronax]]'''''}}, '''''[[Nanotyrannus]]''''',  '''''[[Nanuqsaurus]]''''', {{U|'''''[[Tarbosaurus]]'''''}}, '''''[[Teratophoneus]]''''', '''''[[Thanatotheristes]]''''', {{U|'''''[[Tyrannosaurus]]'''''}}, '''''[[Zhuchengtyrannus]]'''''
+: ??'''''[[Alioramus]]''''',  '''''[[Asiatyrannus]]''''', ??'''''[[Bistahieversor]]''''', '''''[[Daspletosaurus]]''''', '''''[[Dynamoterror]]''''', {{U|'''''[[Lythronax]]'''''}}, '''''[[Nanotyrannus]]''''',  '''''[[Nanuqsaurus]]''''', {{U|'''''[[Tarbosaurus]]'''''}}, '''''[[Teratophoneus]]''''', '''''[[Thanatotheristes]]''''', {{U|'''''[[Tyrannosaurus]]'''''}}, '''''[[Zhuchengtyrannus]]'''''
 Zob. też artykuł o [[Coelurosauria]]

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Budowa i paleobiologia==
 [[Plik:Equijubus_Kordite.jpg|thumb|Czaszka. Fot. Kevin A. Geiselman (Kordite) [https://www.flickr.com/photos/kordite/2044832000/]]]
-Czaszka ''Equijubus'' mierzyła 57 cm długości. Wykazywała ona cechy budowy kości przedszczękowej oraz łzowej nieobecne u [[bazalny|bazalnych]] [[Iguanodontia|iguanodontów]]. Kość szczękowa przypominała inne wczesne [[Hadrosauroidea|hadrozauroidy]]. Kość zębowa była najbardziej masywną kością żuchwy. Kręgi szyjne były [[centrum|opistoceliczne]]. Trzeci kręg szyjny miał dodatkowe wyrostki kostne zwane epipofizami, które były jednymi z [[diagnoza|cechami diagnostycznymi]] tego [[takson]]u. Trzony kręgów grzbietowych były podobne do szyjnych. Kręgi grzbietowe (6-8 i 11-15) miały również dodatkowe struktury stawowe zwane hypofenami (You i in., 2003; McDonald i in., 2014).
+Czaszka ''Equijubus'' mierzyła 57 cm długości. Wykazywała ona cechy budowy kości przedszczękowej oraz łzowej nieobecne u [[bazalny|bazalnych]] [[Iguanodontia|iguanodontów]]. Kość szczękowa przypominała inne wczesne [[Hadrosauroidea|hadrozauroidy]]. Kość zębowa była najbardziej masywną kością żuchwy. Kręgi szyjne były [[centrum|opistoceliczne]]. Trzeci kręg szyjny miał dodatkowe wyrostki kostne zwane epipofizami, które były jednymi z [[diagnoza|cechami diagnostycznymi]] tego [[takson]]u. Trzony kręgów grzbietowych były podobne do szyjnych. Kręgi grzbietowe (6-8 i 11-15) miały również dodatkowe struktury stawowe zwane hyposfenami (You i in., 2003; McDonald i in., 2014).
 Jak inne ornitopody, ''Equijubus'' był roślinożerny. W żerowaniu pomocny był mocny, rogowy dziób oraz szeregi ostrych zębów w górnej szczęce (każdy po 23 zęby) oraz w żuchwie, która miała dwa szeregi zębów zapasowych (lecz drugi był mocno zredukowany). Na zębach omawianego dinozaura odnaleziono mikroskamieniałości traw (skrzemionkowane fragmenty epiderm oraz fitolity). To odkrycie sugeruje, że część diety ''Equijubus'' mogły stanowić trawy (You i in., 2003; Wu i in., 2018).