Encyklopedia Dinozaury.com - Ostatnie zmiany [pl]

Plik:Beipiaosaurus Restoration.png

Paweł — Sat, 12 Sep 2026 11:18:58 GMT

Paweł przesłał Plik:Beipiaosaurus Restoration.png Rekonstrukcja przyżyciowa ''Beipiaosaurus''. Autor: PaleoNeolitic. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Beipiaosaurus_Restoration.png Licencja: CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja przyżyciowa ''Beipiaosaurus''. Autor: PaleoNeolitic.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Beipiaosaurus_Restoration.png

Licencja: CC BY 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

K ważne

Paweł — Sat, 12 Sep 2026 11:16:31 GMT

K

Paweł — Sat, 12 Sep 2026 11:16:12 GMT

2026

Paweł — Sat, 12 Sep 2026 11:14:43 GMT

Strona główna

Paweł — Sat, 12 Sep 2026 11:09:20 GMT

Plik:Kayrasaurus changliensis.png

Paweł — Sat, 12 Sep 2026 11:08:36 GMT

Paweł przesłał Plik:Kayrasaurus changliensis.png Rekonstrukcja ''Kayrasaurus''. Autor: Connor Ashbridge. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayrasaurus_changliensis.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Kayrasaurus''. Autor: Connor Ashbridge.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Kayrasaurus_changliensis.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Tyrannosauroidea

Kamil Kamiński — Fri, 11 Sep 2026 21:53:31 GMT

‎Bibliografia

Magnamanus

Paweł — Wed, 09 Sep 2026 07:52:35 GMT

Fuentes-Vidarte i in., 2026

Gigantoraptor

Kamil Kamiński — Sun, 06 Sep 2026 22:35:03 GMT

‎Budowa i znaczenie odkrycia

Gigantoraptor

Paweł — Sun, 06 Sep 2026 12:52:41 GMT

Hao i in., 2026

Huincul

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:49:56 GMT

‎Dinozaury

Plik:Chucarosaurus TD.png

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:47:29 GMT

Paweł przesłał Plik:Chucarosaurus TD.png Rekonstrukcja ''Chucarosaurus''. Autor: TotalDino. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chucarosaurus_TD.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Chucarosaurus''. Autor: TotalDino.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chucarosaurus_TD.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Skorpiovenator bustingorryi.jpg

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:45:35 GMT

Paweł przesłał Plik:Skorpiovenator bustingorryi.jpg Rekonstrukcja ''Skorpiovenator''. Autor: Paleocolour. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Skorpiovenator_bustingorryi.jpg Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Skorpiovenator''. Autor: Paleocolour.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Skorpiovenator_bustingorryi.jpg

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Ilokelesiaaaa.jpg

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:42:32 GMT

Paweł przesłał Plik:Ilokelesiaaaa.jpg Rekonstrukcja ''Ilokelesia''. Autor: Odhránt. Licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ilokelesiaaaa.jpg Licencja: CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Ilokelesia''. Autor: Odhránt.

Licencja: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ilokelesiaaaa.jpg

Licencja: CC BY 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Huinculsaurus LM.png

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:40:07 GMT

Paweł przesłał Plik:Huinculsaurus LM.png Rekonstrukcja ''Huinculsaurus''. Autor: Levi bernardo. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Huinculsaurus_LM.png Licencja: CC BY-SA 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Huinculsaurus''. Autor: Levi bernardo.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Huinculsaurus_LM.png

Licencja: CC BY-SA 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Plik:Restauración en vida de Taurovenator violantei.png

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:36:17 GMT

Paweł przesłał Plik:Restauración en vida de Taurovenator violantei.png Rekonstrukcja przyżyciowa taurowenatora i porównanie rozmiarów z człowiekiem. Autor: César Díaz Frías. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Restauraci%C3%B3n_en_vida_de_Taurovenator_violantei.png Licencja: CC BY-SA 4.0 https://c...

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja przyżyciowa taurowenatora i porównanie rozmiarów z człowiekiem. Autor: César Díaz Frías.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Restauraci%C3%B3n_en_vida_de_Taurovenator_violantei.png

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Gualicho shinyae restoration.jpg

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:32:16 GMT

Paweł przesłał Plik:Gualicho shinyae restoration.jpg Rekonstrukcja ''Gualicho''. Autor: Paleocolour. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gualicho_shinyae_restoration.jpg Licencja: CC BY-SA 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Gualicho''. Autor: Paleocolour.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gualicho_shinyae_restoration.jpg

Licencja: CC BY-SA 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Plik:Overoraptor chimentoi.png

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:29:30 GMT

Paweł przesłał Plik:Overoraptor chimentoi.png Rekonstrukcja ''Overoraptor''. Autor: YellowPanda2001. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Overoraptor_chimentoi.png Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Overoraptor''. Autor: YellowPanda2001.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Overoraptor_chimentoi.png

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Life reconstruction of Meraxes gigas.png

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:26:03 GMT

Paweł przesłał Plik:Life reconstruction of Meraxes gigas.png Rekonstrukcja przyżyciowa ''Meraxes''. Autor: Cesar Diaz (Reptileano). Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Meraxes_gigas.png Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja przyżyciowa ''Meraxes''. Autor: Cesar Diaz (Reptileano).

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Meraxes_gigas.png

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Cathartesaura posterior cervical.png

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:21:54 GMT

Paweł przesłał Plik:Cathartesaura posterior cervical.png Tylny kręg szyjny ''Cathartesaura''. Źródło: Gallina i Apesteguía, 2005 Gallina, P., & Apesteguía, S. (2005). "Cathartesaura anaerobica gen. et sp. nov., a new rebbachisaurid (Dinosauria, Sauropoda) from the Huincul Formation (Upper Cretaceous...

Nowa strona

== Opis ==
Tylny kręg szyjny ''Cathartesaura''.

Źródło: Gallina i Apesteguía, 2005

Gallina, P., & Apesteguía, S. (2005). "Cathartesaura anaerobica gen. et sp. nov., a new rebbachisaurid (Dinosauria, Sauropoda) from the Huincul Formation (Upper Cretaceous), Río Negro, Argentina". Revista del Museo Argentino de Ciencias Naturales Nueva Serie, 7(2), 153-166.

Licencja: CC BY 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.en

Plik:Chakisaurus nekul.png

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:17:49 GMT

Paweł przesłał Plik:Chakisaurus nekul.png Rekonstrukcja ''Chakisaurus''. Autor: Connor Ashbridge. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chakisaurus_nekul.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Chakisaurus''. Autor: Connor Ashbridge.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chakisaurus_nekul.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Bustingorrytitan.png

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:14:50 GMT

Paweł przesłał Plik:Bustingorrytitan.png Rekonstrukcja ''Bustingorrytitan''. Autor: TotalDino. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bustingorrytitan_TD.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Bustingorrytitan''. Autor: TotalDino.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bustingorrytitan_TD.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Huincul

Paweł — Sat, 05 Sep 2026 08:04:39 GMT

Musango

Paweł — Fri, 04 Sep 2026 11:49:31 GMT

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Musango''}} {{Opis |Autor = "Dinozaurator", Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Musango''..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Musango''}}
{{Opis
|Autor = "Dinozaurator", [[Paweł Konarzewski]]
|Korekta =
|nazwa = ''Musango'' (musango)
|długość = ok. 4,5 m
|wysokość =
|masa = ok. 220 kg
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Zimbabwe]] - jezioro Kariba
([[formacja]] [[Pebbly Arkose]])
|czas = {{Występowanie|210|209}}
ok. 210-209 [[Ma]] 
[[późny trias]] ([[noryk]])
|systematyka
= [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropodomorpha]]

[[Unaysauridae]]

|grafika = Musango matusadonaensis.png
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor Connor Ashbridge.[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Musango_matusadonaensis.png]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Musango matusadonaensis'' to [[Sauropodomorpha|zauropodomorf]] z rodziny [[Unaysauridae]], który żył w [[późny trias|późnym triasie]] na terenach dzisiejszego Zimbabwe. Jest to piąty opisany dinozaur z tego kraju.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Musango'' wywodzi się od stanowiska Musango Archosaur Site, miejsca odnalezienia skamieniałości, które znajduje się nieopodal wyspy Musango. Słowo "Musango" z języka chiShona oznacza "żyjący w buszu", nawiązując do odległego, trudno dostępnego miejsca odkrycia skamieniałości. Epitet gatunkowy ''matusadonaensis'' odnosi się do Parku Narodowego Matusadona, który sąsiaduje z miejscem odkrycia [[holotyp]]u.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] o numerze katalogowym NHMZ 2583 to pięć kręgów grzbietowych, co najmniej dwa kręgi krzyżowe i przynajmniej piętnaści kręgów ogonowych, fragmenty żeber grzbietowych, żebra brzuszne, trzy częściowe szewrony, lewa łopatka i kość krucza, niekompletna lewa kość ramienna, pazur dłoni, częściowa lewa kość biodrowa, prawa kość łonowa, częściowa prawa kość piszczelowa i strzałkowa, lewa kość skokowa i piętowa, lewa kość śródstopia V, paliczek stopy i różne niezidentyfikowane fragmenty kości. Według badań histologicznych ''Musango'' w chwili śmierci był prawie dorosłym osobnikiem i miał co najmniej 8 lat.

==Budowa i systematyka==
''Musango'' był niedużym, dwunożnym zauropodomorfem, który mógł mierzyć ok. 4,5 m długości oraz ważyć ok. 220 kg. Od pozostałych przedstawicieli [[Sauropodomorpha]] różnił się budową środkowych kręgów ogonowych, łopatki, kości biodrowej, łonowej oraz strzałkowej. Środkowe kręgi ogonowe miały wyjątkowo długie wyrostki poprzeczne, które były ponad dwukrotnie dłuższe niż szerokość trzonów. Według [[Barrett]]a i in. (2026) najbliższym kuzynem ''Musango'' była ''[[Musankwa]]''.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Musango''}}
| {{Kpt|[[Barrett]], Botha, Sciscio, Stuart, Lovegrove, Munyikwa, Zondo, Broderick, Edwards, Mbambo, Chapelle, Dollman, Tolan}} i {{Kpt|Choiniere}}, [[2026]]
|-
| {{V|''M. matusadonaensis''}}
| {{Kpt|[[Barrett]], Botha, Sciscio, Stuart, Lovegrove, Munyikwa, Zondo, Broderick, Edwards, Mbambo, Chapelle, Dollman, Tolan}} i {{Kpt|Choiniere}}, [[2026]]
|}

==Bibliografia==

Barrett, P. M., Botha, J., Sciscio, L., Stuart, B. P., Lovegrove, J., Munyikwa, D., Zondo, M., Broderick, T. J., Edwards, S. F., Mbambo, E., Chapelle, K. E. J., Dollman, K. N., Tolan, S., & Choiniere, J. N. (2026). "A new sauropodomorph dinosaur from the Pebbly Arkose Formation (Upper Triassic: Norian) of Kariba, Zimbabwe". Journal of Systematic Palaeontology, 24(2), 2678610. [[doi:10.1080/14772019.2026.2678610]]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha bazalne]]
[[Kategoria:Afryka]]
[[Kategoria:Zimbabwe]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Trias]]
[[Kategoria:Noryk]]

Plik:Paso Cordoba formacion Huincul.jpg

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 08:14:08 GMT

Paweł przesłał Plik:Paso Cordoba formacion Huincul.jpg Odsłonięcia skał formacji Huincul w Paso Córdoba (prowincja Río Negro). Fot. CopperLord44. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paso_Cordoba_formacion_Huincul.jpg Licencja: CC0 1.0 https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Odsłonięcia skał formacji Huincul w Paso Córdoba (prowincja Río Negro). Fot. CopperLord44.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paso_Cordoba_formacion_Huincul.jpg

Licencja: CC0 1.0
https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.en

Plik:Argentinosaurus BW.jpg

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 08:09:55 GMT

Paweł przesłał Plik:Argentinosaurus BW.jpg Rekonstrukcja ''Argentinosaurus''. Autor: Nobu Tamura. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Argentinosaurus_BW.jpg Licencja: CC-BY 3.0. https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Argentinosaurus''. Autor: Nobu Tamura.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Argentinosaurus_BW.jpg

Licencja: CC-BY 3.0. https://creativecommons.org/licenses/by/3.0/deed.en

Plik:Sidersaura marae.png

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 08:02:46 GMT

Paweł przesłał Plik:Sidersaura marae.png Rekonstrukcja ''Sidersaura''. Autor: Connor Ashbridge. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Acristavus_gagslarsoni.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Sidersaura''. Autor: Connor Ashbridge.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Acristavus_gagslarsoni.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Candeleros

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 07:59:45 GMT

Plik:Cronopio NT.jpg

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 07:55:30 GMT

Paweł przesłał Plik:Cronopio NT.jpg Rekonstrukcja ''Cronopio''. Autor: Nobu Tamura. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cronopio_NT.jpg Licencja: CC BY-SA 3.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Cronopio''. Autor: Nobu Tamura.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Cronopio_NT.jpg

Licencja: CC BY-SA 3.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/3.0/deed.en

Plik:Priosphenodon skeleton.png

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 07:51:53 GMT

Paweł przesłał Plik:Priosphenodon skeleton.png Rekonstrukcja szkieletu ''Priosphenodon''. Autor: Jorge A. González. Źródło: Cavasin, S.A., Cerda, I.A., and Apesteguía, S. 2024. Bone microstructure of the sphenodont rhynchocephalian Prio sphenodon avelasi and its paleobiological implications....

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja szkieletu ''Priosphenodon''. Autor: Jorge A. González.

Źródło: Cavasin, S.A., Cerda, I.A., and Apesteguía, S. 2024. Bone microstructure of the sphenodont rhynchocephalian Prio
sphenodon avelasi and its paleobiological implications. Acta Palaeontologica Polonica 69 (1): 29–38
https://www.app.pan.pl/article/item/app010712023.html

Licencja: CC BY 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Boli-ischi 100.jpg

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 07:47:38 GMT

Paweł przesłał Plik:Boli-ischi 100.jpg Miednica węża ''Najash rionegrina''. Fot. Paleoninja. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boli-ischi_100.jpg Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Miednica węża ''Najash rionegrina''. Fot. Paleoninja.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Boli-ischi_100.jpg

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Rayososaurus

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 07:44:41 GMT

Plik:Rayososaurus Skeletal.png

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 07:43:44 GMT

Paweł przesłał Plik:Rayososaurus Skeletal.png Sylwetka ''Rayososaurus'' wraz z zaznaczeniem na biało odnalezionych kości. Autor: Slate Weasel. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rayososaurus_Skeletal.svg Licencja: CC BY 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Sylwetka ''Rayososaurus'' wraz z zaznaczeniem na biało odnalezionych kości. Autor: Slate Weasel.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rayososaurus_Skeletal.svg

Licencja: CC BY 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Nopcsaspondylus holotype.jpg

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 07:38:53 GMT

Paweł przesłał Plik:Nopcsaspondylus holotype.jpg ''Holotyp'' ''Nopcsaspondylus''. Autor: Baron Nopcsa Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nopcsaspondylus_holotype.jpg

Nowa strona

== Opis ==
''[[Holotyp]]'' ''Nopcsaspondylus''. Autor: Baron Nopcsa

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nopcsaspondylus_holotype.jpg

Plik:Limaysaurus mount.jpg

Paweł — Thu, 03 Sep 2026 07:36:08 GMT

Paweł przesłał Plik:Limaysaurus mount.jpg Zrekonstruowany szkielet ''Limaysaurus''. Fot. raffaele sergi Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Limaysaurus_mount.jpg Licencja: CC BY 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Zrekonstruowany szkielet ''Limaysaurus''. Fot. raffaele sergi

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Limaysaurus_mount.jpg

Licencja: CC BY 2.0
https://creativecommons.org/licenses/by/2.0/deed.en

Iguanodon

Kamil Kamiński — Sun, 30 Aug 2026 19:51:53 GMT

‎Bibliografia

Plik:Jakapil UDL.png

Paweł — Sun, 30 Aug 2026 08:43:59 GMT

Paweł przesłał Plik:Jakapil UDL.png Rekonstrukcja ''Jakapil''. Autor: TotalDino Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jakapil_TD.png Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Jakapil''. Autor: TotalDino

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Jakapil_TD.png

Licencja: CC-BY 4.0. https://creativecommons.org/licenses/by/4.0/deed.en

Plik:Giganotosaurus at Fernbank.jpg

Paweł — Sun, 30 Aug 2026 08:39:38 GMT

Paweł przesłał Plik:Giganotosaurus at Fernbank.jpg Zrekonstruowany szkielet ''Giganotosaurus'' wystawiony w Muzuem Historii Naturalnej Fernbank w Atlancie (USA). Fot. Jonathan Chen. Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Giganotosaurus_at_Fernbank.jpg Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creat...

Nowa strona

== Opis ==
Zrekonstruowany szkielet ''Giganotosaurus'' wystawiony w Muzuem Historii Naturalnej Fernbank w Atlancie (USA). Fot. Jonathan Chen.

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Giganotosaurus_at_Fernbank.jpg

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Plik:Ekrixinatosaurus novasi by Henrique Paes.png

Paweł — Sun, 30 Aug 2026 08:31:39 GMT

Paweł przesłał Plik:Ekrixinatosaurus novasi by Henrique Paes.png Rekonstrukcja ''Ekrixinatosaurus''. Autor: Paleocolour Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ekrixinatosaurus_novasi_by_Henrique_Paes.png Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Rekonstrukcja ''Ekrixinatosaurus''. Autor: Paleocolour

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Ekrixinatosaurus_novasi_by_Henrique_Paes.png

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Diabloceratops

Paweł — Sun, 30 Aug 2026 08:26:20 GMT

Plik:Diabloceratops skull.jpg

Paweł — Sun, 30 Aug 2026 08:22:30 GMT

Paweł przesłał Plik:Diabloceratops skull.jpg Zrekonstruowana czaszka ''Diabloceratops''. Fot. Perry Quan Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Diabloceratops_skull.jpg Licencja: CC BY-SA 2.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Zrekonstruowana czaszka ''Diabloceratops''. Fot. Perry Quan

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Diabloceratops_skull.jpg

Licencja: CC BY-SA 2.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/2.0/deed.en

Plik:Diabloceratops eatoni by Nick Longrich.jpg

Paweł — Sun, 30 Aug 2026 08:20:08 GMT

Paweł przesłał Plik:Diabloceratops eatoni by Nick Longrich.jpg Czaszka holotypowa ''Diabloceratops''. Fot. Nick Longrich Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Diabloceratops_eatoni_by_Nick_Longrich.jpg Licencja: CC BY-SA 4.0 https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Nowa strona

== Opis ==
Czaszka [[holotyp]]owa ''Diabloceratops''. Fot. [[Longrich|Nick Longrich]]

Źródło: https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Diabloceratops_eatoni_by_Nick_Longrich.jpg

Licencja: CC BY-SA 4.0
https://creativecommons.org/licenses/by-sa/4.0/deed.en

Chubutisaurus

Paweł — Fri, 28 Aug 2026 08:32:47 GMT

Skorpiovenator

Paweł — Fri, 28 Aug 2026 08:17:26 GMT

Canale i in., 2026

Megalosaurus

Ag.Ent — Thu, 27 Aug 2026 13:22:59 GMT

Podgląd zmian

Patagotitan

Paweł — Thu, 27 Aug 2026 12:13:14 GMT

uzupełnienia

Gasparinisaura

Kamil Kamiński — Thu, 27 Aug 2026 09:33:15 GMT

‎Bibliografia

@@ Linia 12: / Linia 12: @@
 #''[[Karongasaurus]]''
 #''[[Katepensaurus]]''
 #''[[Kazaklambia]]''
 #''[[Kelmayisaurus]]''

@@ Linia 17: / Linia 17: @@
 #<small>"[[Katsuyamasaurus]]" (''[[nomen nudum]]'')</small>
 #<small>"[[Kayentavenator]]" (?''[[nomen nudum]]'', niepewny<ref name="Kayentavenator"> należy spodziewać się unieważnienia, zob. Mortimer, online: [http://home.comcast.net/~eoraptor/Coelophysoidea.htm#Kayentavenatorelysiae]</ref>)</small>
 #'''''[[Kazaklambia]]'''''
 #'''''[[Kelmayisaurus]]'''''

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 *23 czerwca zmarł [[Khishigjav Tsogtbaatar]], mongolski paleontolog specjalizujący się w badaniach nad dinozaurami, ich systematyką, ewolucją oraz paleobiogeografią
 *2 lipca zmarł [[Yuri Bolotsky]], rosyjski paleontolog znany z m.in. z opisania ''[[Amurosaurus]]'' i ''[[Olorotitan]]''
 ==Dinosauria==
 {{Szablon:Pomoc_spis}}
-W 2026 roku opisano '''31''' nowych [[nazwa|nazw]] [[Dinosauria|dinozaurów]] ('''27''' nowych [[rodzaj|rodzajów]] i '''25''' nowych gatunków i 1 nową [[kombinacja|kombinację]]).
+W 2026 roku opisano '''32''' nowych [[nazwa|nazw]] [[Dinosauria|dinozaurów]] ('''28''' nowych [[rodzaj|rodzajów]] i '''26''' nowych gatunków i 1 nową [[kombinacja|kombinację]]).
-Obecnie za [[Takson ważny|ważne]] [[takson]]y nieptasich dinozaurów uznawanych jest '''30''' z nich.
+Obecnie za [[Takson ważny|ważne]] [[takson]]y nieptasich dinozaurów uznawanych jest '''31''' z nich.
 {| class="sortable"
@@ Linia 116: / Linia 117: @@
 |{{pKreda}}
 |- style="background-color:Khaki"
-|'''''[[Kryptohadros|{{U|Kryptohadros kallaiae }}]]'''''
+|'''''[[Kayrasaurus|{{U|Kayrasaurus changliensis}}]]'''''
 |{{Kpt|Magyar, Ősi, Csiki-Sava, Budai & Botfalvai}}, 2026
 |[[Ornithopoda]]: [[Hadrosauroidea]]

@@ Linia 76: / Linia 76: @@
 __INDEX__==  Ostatnio nazwane dinozaury ==
 __BEZSPISU__
 [[Plik:Nipponopelta yezoensis.png|link=Nipponopelta|thumb|150px|''[[Nipponopelta|Nipponopelta yezoensis]]'']]
 [[Plik:Dinevenator robustus.png|link=Dinevenator|thumb|150px|''[[Dinevenator|Dinevenator robustus]]'']]
 [[Plik:Musango matusadonaensis.png|link=Musango|thumb|150px|''[[Musango|Musango matusadonaensis]]'']]
-[[Plik:Ceratocaudia antiqua.png|link=Ceratocaudia|thumb|150px|''[[Ceratocaudia|Ceratocaudia antiqua]]'']]
+#'''''[[Kayrasaurus|Kayrasaurus changliensis]]''''' <small>Liao i in., 2026</small>
 #'''''[[Nipponopelta|Nipponopelta yezoensis]]''''' <small>Oyabu i in., 2026</small>
 #'''''[[Dinevenator|Dinevenator robustus]]''''' <small>([[Robert Sullivan|Sullivan]], 2006) Jasinski i [[Robert Sullivan|Sullivan]], 2026</small>
@@ Linia 99: / Linia 100: @@
 #'''''[[Gongshuilong|Gongshuilong fanwei]]''''' <small>Yao i in., 2026</small>
 #'''''[[Xiangyunloong|Xiangyunloong fengming]]''''' <small>Hu i in., 2026</small>
 {|  class= "wikitable" rules="all" cellpadding=1 style="border: 1px solid #000000; margin-left:40px; font-size:90%;"
@@ Linia 134: / Linia 134: @@
 == Jak zacząć? ==
-Na przestrzeni lat naukowcy nadali '''1957''' [[nazwa|nazwy]] [[rodzaj]]owe i '''2221''' [[gatunek|gatunkowych]] [[dinozaur]]ów.
+Na przestrzeni lat naukowcy nadali '''1958''' [[nazwa|nazwy]] [[rodzaj]]owe i '''2222''' [[gatunek|gatunkowych]] [[dinozaur]]ów.
-Obecnie za [[Takson ważny|ważnych]] przedstawicieli [[nieptasi]]ch Dinosauria uznaje się około '''1330''' [[gatunek|gatunków]] w '''1215''' [[rodzaj]]ach.
+Obecnie za [[Takson ważny|ważnych]] przedstawicieli [[nieptasi]]ch Dinosauria uznaje się około '''1331''' [[gatunek|gatunków]] w '''1216''' [[rodzaj]]ach.
 W ''Encyklopedii Dinozaury.com'' na chwilę obecną znajdziesz opisy '''{{PAGESINCAT:Dinosauria}}''' rodzajów dinozaurów.

@@ Linia 259: / Linia 259: @@
 Pojawiały się także inne trudności. Potężna czaszka tyranozaura nie była w pełni równoważona, co ograniczało jego zwinność - wg autorów filmu "Dinozaury zabójcy" był jeszcze mniej zwrotny niż ''Triceratops'' (pomimo przewagi szybkości; ale zob. dalej). Ponadto wraz ze wzrostem prędkości biegu rośnie ryzyko wywrócenia się zwierzęcia. Tyranozaurydy miały zredukowane kończyny przednie, więc nie jest wyjaśnione, jak po upadku mogły się podnieść. U żyrafy biegnącej ok. 50 km/h w bezpiecznym środowisku np. w zoo szansa na złamanie nogi lub inny uraz jest duża, a u żyjącego dziko tyranozaura i innych tyranozaurydów powinna być jeszcze większa. Tułów tyranozaura znajdował się ok. 1,5 m nad ziemią, przy przewróceniu się tyranozaur uderzyłby w ziemię z przeciążeniem równym 6 G (sześciokrotnie większym od przyśpieszania ziemskiego). Niewielkie przednie łapy nie mogły amortyzować uderzenia, co groziłoby śmiertelnymi obrażeniami. Skoro jednak żyrafy podejmują tego typu niebezpieczeństwo, to prawdopodobne wydaje się, że również tyranozaur musiał się liczyć z ryzykiem groźnego upadku, gdy zaszła taka konieczność. Równocześnie w pobliżu tyranozaura i jego krewniaków żyły powolne dinozaury, takie jak [[ankylosaurus|ankylozaur]] czy triceratops, jeszcze wolniejsze od tyranozaura. Mógł on też polować z zasadzki na szybsze zwierzęta, np. hadrozaurydy. Wg Sellersa i in. (2017) duże dinozaury roślinożerne doświadczałyby tych samych trudności, związanych z ogromnymi obciążeniami szkieletowymi, co tyranozaur. Zatem, nawet jeśli dorosłe osobniki w ogóle nie biegały, to i tak pozostawaly zdolne do schwytania porównywalnych rozmiarami roślinożerców. Co więcej, okazuje się że tyranozaurydy były prawdopodobnie najzwrotniejsze spośród wielkich teropodów (Snively i in., 2018). Było to możliwe m.in. dzięki względnie krótkiemu ciału, niewielkim kończynom przednim i potężnym mięśniom nóg, o czym świadczy wysoka i długa kość biodrowa. Wg autorów badań było to przystosowanie do polowania na zwinne, ale mniejsze od drapieżników ofiary (np. młode hadrozaury), bądź do walki z większą zdobyczą, zdolną do stawiania aktywnego oporu (jak dorosłe ceratopsy). Jedno i drugie znajduje potwierdzenie w danych kopalnych (o czym dalej). Zwinność tyranozaurydów wzmacniała też obecność wspomnianego ''arctometatarsus'' oraz obecność rozszerzonego więzadła między kośćmi śródstopia (Surring i in., 2022).
-Kolejnym ogniwem tej w dyskusji było badanie skamieniałych tropów. W 2016 r. Smith i in. opisali ciąg trzech odcisków stóp z formacji [[Lance]], które przypisali młodocianemu tyranozaurowi lub nanotyranowi. Na podstawie odległości między krokami określili oni, że zwierzę poruszało się z prędkością 4,5-8 km/h. Jest to wynik zbliżony do tego uzyskanego w badaniu McCrea i in.(2014) (zob. dalej). Jednak w 2017 r. Ruiz wskazał na błędy w tych szacunkach i uznał, że rzeczywisty wynik powinien być o 50-80% wyższy. Van Bijlert i in. (2021) oszacowali preferowaną prędkość chodu tyranozaura na ok. 4,6 km/h. Badanie to nie określa jednak maksymalnej predkości, z jaką mógł się poruszać.
+Kolejnym ogniwem tej w dyskusji było badanie skamieniałych tropów. W 2016 r. Smith i in. opisali ciąg trzech odcisków stóp z formacji [[Lance]], które przypisali młodocianemu tyranozaurowi lub nanotyranowi. Na podstawie odległości między krokami określili oni, że zwierzę poruszało się z prędkością 4,5-8 km/h. Jest to wynik zbliżony do tego uzyskanego w badaniu McCrea i in.(2014) (zob. dalej). Jednak w 2017 r. Ruiz wskazał na błędy w tych szacunkach i uznał, że rzeczywisty wynik powinien być o 50-80% wyższy. Van Bijlert i in. (2021) oszacowali preferowaną prędkość chodu tyranozaura na ok. 4,6 km/h. Badanie to nie określa jednak maksymalnej prędkości, z jaką mógł się poruszać. Inne tropy przypisywane tyranozaurowi, odnalezione w Dakocie Północnej (formacja Hell Creek) wskazują, że zostały pozostawione przez zwierzę poruszające się z prędkością ok. 5-7 km/h (Falkingham i in., 2026).
 [[Plik:Ceratops.ilium.png|300px|thumb|right|Kość biodrowa ceratopsa (?Triceratops) ze śladami zębów przypisywanych tyranozaurowi oraz odgryzionym fragmentem. Źródło: Gignac i Erickson, 2017. [https://www.nature.com/articles/s41598-017-02161-w].]]
@@ Linia 667: / Linia 667: @@
 Evans, D.C., Larson, D.W. & Currie, P.J. (2013) "A new dromaeosaurid (Dinosauria: Theropoda) with Asian affinities from the latest Cretaceous of North America" Naturwissenschaften. [[doi:10.1007/s00114-013-1107-5]]
 Feng, L., Bi, S., Pittman, M.,. Brusatte, S.L.,  Xu, H. (2016) "A new tyrannosaurine specimen (Theropoda: Tyrannosauroidea) with insect borings from the Upper Cretaceous Honglishan Formation of Northwestern China”. Cretaceous Research 66, 155-162 [https://doi.org/10.1016/j.cretres.2016.06.002]

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
   |Autor                  = [[Dawid Mazurek]]
-  |Korekta                = [[Kamil Kamiński]]
+  |Korekta                = [[Kamil Kamiński]], [[Paweł Konarzewski]]
   |nazwa                  = ''Magnamanus'' (magnamanus)
   |długość                = 9-10 m
@@ Linia 8: / Linia 8: @@
   |masa                   = 3 t
   |dieta                  = roślinożerny
-  |miejsce                = [[Hiszpania]], prowincja Soria
+  |miejsce                = [[Hiszpania]] - Soria
 <small>([[formacja]] [[Golmayo]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|131|129}}
+  |czas                   = {{Występowanie|126|125}}
+ok. 126-125 [[Ma]]<br>
-ok. 130 [[Ma]]
+<small>[[wczesna kreda]] (późny [[hoteryw]] - wczesny [[barrem]])</small>
   |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
 [[Ornithischia]]
 [[Ornithopoda]]
@@ Linia 35: / Linia 31: @@
   |mapa                   =
 }}
 ==Wstęp==
-''Magnamanus'' to [[rodzaj]] ornitopoda z grupy [[Iguanodontia]], żyjącego we wczesnej kredzie na terenie dzisiejszej Hiszpanii. Opisano tylko jeden gatunek, ''Magnamanus soriaensis''. Dinozaur ten ogólnym pokrojem ciała i wymiarami przypominał swojego sławniejszego krewnego, [[Iguanodon|iguanodona]].
+''Magnamanus'' to [[rodzaj]] ornitopoda z grupy [[Iguanodontia]], żyjącego we [[wczesna kreda|wczesnej kredzie]] na terenie dzisiejszej Hiszpanii. Opisano tylko jeden gatunek, ''Magnamanus soriaensis''. Dinozaur ten ogólnym pokrojem ciała i wymiarami przypominał swojego sławniejszego krewnego, [[Iguanodon|iguanodona]].
 ==Etymologia==
@@ Linia 43: / Linia 38: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]]em jest niekompletny szkielet, który znaleziono na stanowisku Zorralbo I w osadach formacji Golmayo. Wiek szczątków datuje się na późny hoteryw – wczesny barrem. Stanowisko znajduje się na terenie gminy Golmayo w hiszpańskiej prowincji Soria. Oprócz kości ornitopodów, natrafiono tam też na skamieniałości [[Ankylosauria|ankylozaurów]], [[Titanosauria|tytanozaurów]], [[Allosauroidea|allozauroidów]], [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]], krokodyli i żółwi.
+[[Holotyp]]em jest niekompletny szkielet, który znaleziono w stanowisku Zorralbo I w osadach formacji Golmayo. Wiek szczątków datuje się na późny hoteryw – wczesny barrem. Stanowisko znajduje się na terenie gminy Golmayo w hiszpańskiej prowincji Soria. Oprócz kości ornitopodów, natrafiono tam też na skamieniałości [[Ankylosauria|ankylozaurów]], [[Titanosauria|tytanozaurów]], [[Allosauroidea|allozauroidów]], [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]], krokodyli i żółwi.
 ==Cechy charakterystyczne==
-U magnamanusa wyrostek dziobiasty kości zębowej jest przedłużeniem tejże kości w taki sposób, że ostatni zębodół kości zębowej znajduje się jeszcze przed wyrostkiem dziobiastym a nie u jego podstawy. Łopatka jest sześć raz dłuższa niż szeroka w części dalszej, a siedem razy dłuższa niż szeroka w jej najwęższym miejscu. Wyrostek barkowy jest naprzeciwległy guzowatości tylnej. Guzowatość wewnętrzna kości ramieniowej nie leży równo z kłykciem łokciowym, który to z kolei znajduje się pod kłykciem promieniowym. Koniec dalszy kości łokciowej jest szerszy od końca bliższego i ma kształt buławy. Również koniec dalszy kości promieniowej ma taki kształt. Nadgarstek tworzą trzy zestawy kości: 1) kości nadgarstka I, II i III, radiale i intermediale, 2) ulnare i kość nadgarstka IV i 3) kość nadgarstka V. Szerokość nadgarstka wynosi 70% długości dłoni. Wzór palcowy przedstawia się następująco: 1-3-3-2-(3-4). Prosta kość przedłonowa nie rozszerza się w części dalszej, nieobecne są też na niej rowki. U podstawy gałęzi załonowej, otwór zasłoniony jest otwarty i częściowo przykryty środkową, płaską płytką kostną. Wymienione powyżej cechy tworzą unikalną kombinację.
+U magnamanusa wyrostek dziobiasty kości zębowej jest przedłużeniem tejże kości w taki sposób, że ostatni zębodół kości zębowej znajduje się jeszcze przed wyrostkiem dziobiastym a nie u jego podstawy. Łopatka jest sześć razy dłuższa niż szeroka w części dalszej, a siedem razy dłuższa niż szeroka w jej najwęższym miejscu. Wyrostek barkowy jest naprzeciwległy guzowatości tylnej. Guzowatość wewnętrzna kości ramieniowej nie leży równo z kłykciem łokciowym, który to z kolei znajduje się pod kłykciem promieniowym. Koniec dalszy kości łokciowej jest szerszy od końca bliższego i ma kształt buławy. Również koniec dalszy kości promieniowej ma taki kształt. Nadgarstek tworzą trzy zestawy kości: 1) kości nadgarstka I, II i III, radiale i intermediale, 2) ulnare i kość nadgarstka IV i 3) kość nadgarstka V. Szerokość nadgarstka wynosi 70% długości dłoni. Wzór palcowy przedstawia się następująco: 1-3-3-2-(3-4). Prosta kość przedłonowa nie rozszerza się w części dalszej, nieobecne są też na niej rowki. U podstawy gałęzi załonowej, otwór zasłoniony jest otwarty i częściowo przykryty środkową, płaską płytką kostną. Wymienione powyżej cechy tworzą unikalną kombinację.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 58: / Linia 55: @@
 ==Bibliografia==
-<small> Fuentes Vidarte, C., Meijide Calvo, M., Meijide Fuentes, F. i Meijide Fuentes, M. (2016). Un nuevo dinosaurio estiracosterno (Ornithopoda: Ankylopollexia) del Cretácico Inferior de España. Spanish Journal of Palaeontology 31 (2): 407–446.
+<small>Fuentes-Vidarte, C., Meijide-Calvo, M., Meijide-Fuentes, F., & Meijide-Fuentes, M. (2016). "Un nuevo dinosaurio estiracosterno (Ornithopoda: Ankylopollexia) del Cretácico Inferior de España". Spanish Journal of Palaeontology 31 (2): 407-446.
 </small>

@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 ==Budowa i znaczenie odkrycia==
-Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzyła 46 cm i była bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe były głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty były ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa była połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadawła kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa miała kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty był niski i okrągły. Różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety (Ma i in., 2017).
+Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzyła 46 cm i była bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe były głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty były ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa była połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadawała kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa miała kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty był niski i okrągły. Różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety (Ma i in., 2017).
 ''Gigantoraptor'' miał najdłuższe proporcjonalnie kończyny przednie wśród owiraptorozaurów - ich długość stanowi 60% długości tylnych, które także były bardzo długie. Co nietypowe wśród teropodów, miały podobne proporcje do jego mniejszych kuzynów. Były też wyjątkowo smukłe i "ptasie", co sugeruje, że był najlepszym biegaczem wśród podobnej wielkości [[teropod]]ów. Miał wiele cech niespotykanych u owiraptorozaurów, ale za to znanych u bardziej zaawansowanych maniraptorów. Budową dłoni przypominał bazalne eumaniraptory, a kręgów ogonowych… tytanozaury! ''Gigantoraptor'' wykazywał wiele cech ptasich nieobecnych u mniejszych owiraptorozaurów, co stoi w sprzeczności z trendem zaobserwowanym u innych grup celurozaurów. Wyróżniał się on także mocno wyspecjalizowaną budową (ma bardzo dużą liczbą autapomorfii). Miał dziwaczną i niespotykaną u innych dinozaurów budowę kręgów ogonowych i kości udowej (Xu i in., 2007). Innymi niespotykanymi cechami ''Gigantoraptor'' były skierowana przyśrodkowo II kość śródstopia oraz proporcjonalnie długi czwarty palec stopy (Hao i in., 2026).

@@ Linia 37: / Linia 37: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Gigantoraptor erlianensis'' to [[gatunek]] dużego, bardzo ptakopodobnego [[teropod]]a z grupy owiraptorozaurów żyjacego w późnej kredzie na terenie dzisiejszych Chin.
+''Gigantoraptor erlianensis'' to [[gatunek]] dużego, bardzo ptakopodobnego [[teropod]]a z grupy owiraptorozaurów żyjacego w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenie dzisiejszych Chin.
 ==Etymologia==
@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 [[Holotyp]] oznaczony LH V0011 to niekompletny szkielet zawierający prawie całą żuchwę, części kręgów przedkrzyżowych (głównie grzbietowych), większość ogona, niemal kompletną prawą łopatkę oraz kończyny, część kości biodrowej i prawie kompletne kości łonowe.
-Tsuihiji i współpracownicy w 2015 roku opisali dużą i niekompletną kość zębową (MPC-D 107/17) przedstawiciela Caenagnathidae z formacji Bayan Shireh. Rozmiarami i morfologią jest zbliżona do ''Gigantoraptor''. Molina-Perez i Larramendi (2019) przypisali ją do omawianego rodzaju.
+Tsuihiji i współpracownicy w 2015 roku opisali dużą i niekompletną kość zębową (MPC-D 107/17) przedstawiciela Caenagnathidae z formacji Bayan Shireh. Rozmiarami i morfologią jest zbliżona do ''Gigantoraptor''. Molina Peréz i Larramendi (2019) uważają, że może ona należeć do omawianego rodzaju.
 ''Gigantoraptor'' osiągał mniej więcej 8 m długości, 3,5 m wysokości w biodrach oraz 1,4-3,2 t masy (w zależności od metody obliczenia masy). Był to młody dorosły osobnik w wieku 11 lat, który osiągnął rozmiary dorosłe mając 7 lat. Rósł szybciej niż inne celurozaury osiągające takie rozmiary (''[[Albertosaurus]]'' i ''[[Gorgosaurus]]'').
 ==Budowa i znaczenie odkrycia==
-Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzy 46 cm i jest bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe są głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty zą ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa jest połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadaje kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa ma kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty jest niski i okrągły. Ma i in. (2017) uznali, że różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety.
+Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzyła 46 cm i była bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe były głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty były ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa była połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadawła kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa miała kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty był niski i okrągły. Różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety (Ma i in., 2017).
-''Gigantoraptor'' miał najdłuższe proporcjonalnie kończyny przednie wśród owiraptorozaurów - ich długość stanowi 60% długości tylnych, które także były bardzo długie. Co nietypowe wśród teropodów, miały podobne proporcje do jego mniejszych kuzynów. Były też wyjątkowo smukłe i "ptasie", co sugeruje, że był najlepszym biegaczem wśród podobnej wielkości [[teropod]]ów. Miał wiele cech niespotykanych u owiraptorozaurów, ale za to znanych u bardziej zaawansowanych maniraptorów. Budową dłoni przypominał bazalne eumaniraptory, a kręgów ogonowych… tytanozaury! ''Gigantoraptor'' wykazuje wiele cech ptasich nieobecnych u mniejszych owiraptorozaurów, co stoi w sprzeczności z trendem zaobserwowanym u innych grup celurozaurów. Wyróżnia się on także mocno wyspecjalizowaną budową (ma bardzo dużą liczbą autapomorfii). Ma dziwaczną i niespotykaną u innych dinozaurów budowę kręgów ogonowych i kości udowej.
+''Gigantoraptor'' miał najdłuższe proporcjonalnie kończyny przednie wśród owiraptorozaurów - ich długość stanowi 60% długości tylnych, które także były bardzo długie. Co nietypowe wśród teropodów, miały podobne proporcje do jego mniejszych kuzynów. Były też wyjątkowo smukłe i "ptasie", co sugeruje, że był najlepszym biegaczem wśród podobnej wielkości [[teropod]]ów. Miał wiele cech niespotykanych u owiraptorozaurów, ale za to znanych u bardziej zaawansowanych maniraptorów. Budową dłoni przypominał bazalne eumaniraptory, a kręgów ogonowych… tytanozaury! ''Gigantoraptor'' wykazywał wiele cech ptasich nieobecnych u mniejszych owiraptorozaurów, co stoi w sprzeczności z trendem zaobserwowanym u innych grup celurozaurów. Wyróżniał się on także mocno wyspecjalizowaną budową (ma bardzo dużą liczbą autapomorfii). Miał dziwaczną i niespotykaną u innych dinozaurów budowę kręgów ogonowych i kości udowej (Xu i in., 2007). Innymi niespotykanymi cechami ''Gigantoraptor'' były skierowana przyśrodkowo II kość śródstopia oraz proporcjonalnie długi czwarty palec stopy (Hao i in., 2026).
 Dlaczego gigantoraptor osiągnął aż takie rozmiary? Nie wiemy. Większe zwierzęta potrzebują więcej pożywienia oraz terytorium. Jest ich także mniej, ponieważ reprodukcja zachodzi u nich rzadziej (na przestrzeni czasu) niż u mniejszych zwierząt. ''[[Caudipteryx]]'' i ''Gigantoraptor'', pomimo różnych rozmiarów zamykają wspólnie grupę owiraptorów. Pomimo groźnie wyglądających, niemal 20-centymetrowych szponów, ''Gigantoraptor'' niekoniecznie mógł być drapieżnikiem. W jego menu znajdowały się być może także mięczaki, owoce i nasiona oraz jaja innych dinozaurów.
@@ Linia 69: / Linia 69: @@
 |-
 |{{V| ''G. erlianensis''}}
-| {{Kpt|Xu, Tan, Wang, Zhao}} i {{Kpt|Tan}}, 2007
+| {{Kpt|[[Xu]], Tan, Wang, Zhao}} i {{Kpt|Tan}}, [[2007]]
 |}
 ==Bibliografia==
-<small>Funston, G.F., Persons, W.S., Bradley, G.J. & Currie, P.J. (2015). "New material of the large-bodied caenagnathid ''Caenagnathus collinsi'' from the Dinosaur Park Formation of Alberta, Canada" Cretaceous Research, 54, 179-187. [[doi:10.1016/j.cretres.2014.12.002]].
+<small>Funston, G. F., Persons, W. S., Bradley, G. J., & Currie, P. J. (2015). "New material of the large-bodied caenagnathid ''Caenagnathus collinsi'' from the Dinosaur Park Formation of Alberta, Canada" Cretaceous Research, 54, 179-187. [[doi:10.1016/j.cretres.2014.12.002]].
-Lamanna, M.C., Sues, H.-D., Schachner, E.R. & Lyson, T.R. (2014) "A New Large-Bodied Oviraptorosaurian Theropod Dinosaur from the Latest Cretaceous of Western North America" PLoS ONE, 9(3), e92022. [[doi:10.1371/journal.pone.0092022]]
+Hao, M., Tan, Q., & Xu, X. (2026). "Postcranial osteology of the giant oviraptorosaur ''Gigantoraptor erlianensis''". Journal of Vertebrate Paleontology e2716748. doi:10.1080/02724634.2026.2716748
-Longrich, N.R., Currie, P.J. & Dong, Z.-M. (2010) "A new oviraptorid (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of Bayan Mandahu, Inner Mongolia" Palaeontology, 53 (5), 945–960. [[DOI:10.1111/j.1475-4983.2010.00968.x]]
+Lamanna, M. C., Sues, H. -D., Schachner, E. R., & Lyson, T. R. (2014) "A New Large-Bodied Oviraptorosaurian Theropod Dinosaur from the Latest Cretaceous of Western North America" PLoS ONE, 9(3), e92022. [[doi:10.1371/journal.pone.0092022]]
 Ma, W., Wang, J., Pittman, M., Tan, Q., Tan, L., Guo, B., & Xu, X. (2017). "Functional anatomy of a giant toothless mandible from a bird-like dinosaur: ''Gigantoraptor'' and the evolution of the oviraptorosaurian jaw". Scientific reports, 7(1), 16247. [https://www.nature.com/articles/s41598-017-15709-7]
@@ Linia 85: / Linia 87: @@
 Tsuihiji, T., Watabe, M., Barsbold, R., & Tsogtbaatar, K. (2015). "A gigantic caenagnathid oviraptorosaurian (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of the Gobi Desert, Mongolia". Cretaceous Research, 56, 60-65. [[doi:10.1016/j.cretres.2015.03.007]]
-Yu, Y., Wang, K., Chen, S., Sullivan, C., Wang, S., Wang, P., Xu, X. (2018) "A new caenagnathid dinosaur from the Upper Cretaceous Wangshi Group of Shandong, China, with comments on size variation among oviraptorosaurs". Scientific Reports, 8. [[doi:10.1038/s41598-018-23252-2]].
+Yu, Y., Wang, K., Chen, S., Sullivan, C., Wang, S., Wang, P., & Xu, X. (2018). "A new caenagnathid dinosaur from the Upper Cretaceous Wangshi Group of Shandong, China, with comments on size variation among oviraptorosaurs". Scientific Reports, 8. [[doi:10.1038/s41598-018-23252-2]].
-Xu, X., Tan, Q., Wang, J., Zhao, X., and Tan, L. (2007). "A gigantic bird-like dinosaur from the Late Cretaceous of China." Nature, 447(7146): 844-847.
+Xu, X., Tan, Q., Wang, J., Zhao, X., & Tan, L. (2007). "A gigantic bird-like dinosaur from the Late Cretaceous of China." Nature, 447(7146): 844-847.
 http://www.cosmosmagazine.com/node/1387

@@ Linia 103: / Linia 103: @@
 Duży tytanozaur blisko spokrewniony z grupą [[Saltasauroidea]].
+|
-[[Plik:Bustingorrytitan UDL.png|200px]]
+[[Plik:Bustingorrytitan.png|200px]]
 |-
+|
@@ Linia 155: / Linia 155: @@
 Duży tytanozaur blisko spokrewniony z ''[[Notocolossus]]'' oraz grupą Lognkosauria.
+|
-[[Plik:Chucarosaurus UDL.png|200px]]
+[[Plik:Chucarosaurus TD.png|200px]]
 |-
+|

@@ Linia 15: / Linia 15: @@
   |typowy                 =
   |grafika                = Paso Cordoba formacion Huincul.jpg
-  |podpis                 = Odsłonięcia skał fomracji Huincul w Paso Córdoba (prowincja Río Negro). Fot. CopperLord44 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paso_Cordoba_formacion_Huincul.jpg]
+  |podpis                 = Odsłonięcia skał formacji Huincul w Paso Córdoba (prowincja Río Negro). Fot. CopperLord44 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Paso_Cordoba_formacion_Huincul.jpg]
   |mapa                   =
 }}

@@ Linia 144: / Linia 144: @@
 Przedstawiciel [[Rebbachisauridae]]. Wcześniej uważano, że jego szczątki pochodziły z formacji [[Rayoso]].
+|
-[[Plik:Rayososaurus Skeletal.svg|200px]]
+[[Plik:Rayososaurus Skeletal.png|200px]]
 |-
+|

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 ? [[Limaysaurinae]]
-  |grafika                = Rayososaurus Skeletal.svg
+  |grafika                = Rayososaurus Skeletal.png
   |podpis                 = Sylwetka ''Rayososaurus'' wraz z zaznaczeniem na biało odnalezionych kości. Autor: Slate Weasel [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Rayososaurus_Skeletal.svg]
   |PorównanieGrupa        =
@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 [[Holotyp]] (MACN-N 41) to niekompletne łopatki, niekompletna lewa kość udowa i piszczelowa. [[Holotyp|Okaz typowy]] zapewne należał do jednego osobnika.
-Medeiros i Schultz (2004) uznali, że trzony kręgów ogonowych oraz niezidentyfikowane elementy [[rebbachizauryd]]a z brazylijskiej formacji [[Alcântara]] mogły należeć do rodzaju ''Rayososaurus''. Jednakże Carballido i wspólautorzy w 2010 roku stwierdzili, iż reprezentują one [[Limaysaurus|limajzaura]], chodź nie wykluczają ich przynależności do [[Amazonsaurus|amazonzaura]].
+Medeiros i Schultz (2004) uznali, że trzony kręgów ogonowych oraz niezidentyfikowane elementy [[rebbachizauryd]]a z brazylijskiej formacji [[Alcântara]] mogły należeć do rodzaju ''Rayososaurus''. Jednakże Carballido i współautorzy w 2010 roku stwierdzili, iż reprezentują one [[Limaysaurus|limajzaura]], chodź nie wykluczają ich przynależności do [[Amazonsaurus|amazonzaura]].
 ==Taksonomia i systematyka==

@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 [[Plik:Iguanodon3.jpg|200px|thumb|right|Pierwsza rekonstrukcja iguanodonta. Autor: [[Gideon Mantell]]. [http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/0/0a/Mantell%27s_Iguanodon_restoration.jpg].]]
 [[Plik:Iguanodon5.png|200px|thumb|right|Późniejsza rekonstrukcja iguanodonta w pozycji wyprostowanej. [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Iguanodon.png?uselang=fr?uselang=fr].]]
@@ Linia 394: / Linia 396: @@
 Rodríguez-Barreiro, I.; Santos, A. A.; Villanueva-Amadoz, U.; Gasulla, J. M.; Escaso, F.; Ortega, F.; Gee, C. T.; Diez, J. B. (2023). "Palynological reconstruction of the habitat and diet of ''Iguanodon bernissartensis'' in the Lower Cretaceous Morella Formation, NE Iberian Peninsula". Cretaceous Research. 105804. [https://doi.org/10.1016%2Fj.cretres.2023.105804]
 Weishampel, D.B. (1984). Evolution in jaw mechanics in ornithopod dinosaurs. Advances in Anatomy, Embryology, and Cell Biology. 87. Berlin, Nowy Jork: Springer-Verlag.

@@ Linia 25: / Linia 25: @@
 [[Centrosaurinae]]
-  |grafika                = Diabloceratops.png
+  |grafika                = Diabloceratops TD.png
-  |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Diabloceratops''. Autor: UnexpectedDinoLesson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Diabloceratops_UDL.png]
+  |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Diabloceratops''. Autor: TotalDino [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Diabloceratops_TD.png]
   |PorównanieGrupa        =
   |PorównanieDługość      =
@@ Linia 38: / Linia 35: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Diabloceratops'' to jeden z najwcześniejszych i najbardziej [[bazalny]]ch centrozaurynów, żyjący na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych w późnej kredzie. Jego szczątki zostały odkryte w osadach formacji Wahweap na południu stanu Utah. [[Rodzaj]] ten został nazwany i opisany w [[2010]] roku przez [[James Kirkland|Kirklanda]] i [[Donald DeBlieux|DeBlieuxa]].
+''Diabloceratops'' to jeden z najwcześniejszych i najbardziej [[bazalny]]ch centrozaurynów, żyjący na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych w [[późna kreda|późnej kredzie]]. Jego szczątki zostały odkryte w osadach formacji [[Wahweap]] na południu stanu Utah. [[Rodzaj]] ten został nazwany i opisany w [[2010]] roku przez [[James Kirkland|Kirklanda]] i [[Donald DeBlieux|DeBlieuxa]].
 ==Odkrycie==
@@ Linia 58: / Linia 55: @@
 ==Paleośrodowisko==
-[[Plik:Wahweap Formation dinosaurs.jpg|thumb|Dinozaury z formacji Wahweap. Grupa ''Diabloceratops'' zażywa kąpiel błotną. Do wędrującego stada ''Acristavus'' zbliża się ''Lythronax''. Autor: ABelov2014 [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/We-sit-quietly-A-caring-mother-var-2-931035023]]]
+[[Plik:Wahweap fauna.jpg|thumb|Dinozaury z formacji Wahweap. Grupa ''Diabloceratops'' zażywa kąpiel błotną. Do wędrującego stada ''Acristavus'' zbliża się ''Lythronax''. Autor: ABelov2014 [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/We-sit-quietly-A-caring-mother-var-2-931035023]]]
 Zobacz więcej: [[Wahweap#Paleośrodowisko]].
 ==Etymologia==
@@ Linia 79: / Linia 73: @@
 <small>Beveridge, T. L., Roberts, E. M., Ramezani, J., Titus, A. L., Eaton, J. G., Irmis, R. B., & Sertich, J. J. (2022). "Refined geochronology and revised stratigraphic nomenclature of the Upper Cretaceous Wahweap Formation, Utah, USA and the age of early Campanian vertebrates from southern Laramidia". Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 591, 110876. [[doi:10.1016/j.palaeo.2022.110876]]
-Kirkland, J. I. & DeBlieux, D. D. (2010). "New basal centrosaurine ceratopsian skulls from the Wahweap Formation (Middle Campanian), Grand Staircase – Escalante National Monument, southern Utah". [w:] Ryan, M. J., Chinnery-Allgeier, B. J., & Eberth, D. A. (red.) "New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrell Museum Ceratopsian Symposium, Bloomington", Indiana University Press, 117 – 140.
+Kirkland, J. I. & DeBlieux, D. D. (2010). "New basal centrosaurine ceratopsian skulls from the Wahweap Formation (Middle Campanian), Grand Staircase – Escalante National Monument, southern Utah". [w:] Ryan, M. J., Chinnery-Allgeier, B. J., & Eberth, D. A. (red.) "New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrell Museum Ceratopsian Symposium, Bloomington", Indiana University Press, 117 - 140.
 <references/></small>

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
 |dieta                 = roślinożerny
 |miejsce               = [[Argentyna]] - Chubut
-<small>([[formacja]] [[Cerro Barcino]] - ogniwo Bayo Overo)</small>
+<small>([[formacja]] [[Cerro Barcino]] - ogniwo La Paloma)</small>
-|czas                  = {{Występowanie|113|112}}
+|czas                  = {{Występowanie|118.5|115.5}}
-ok. 113-112 [[Ma]] <br>
+ok. 118,5-115,5 [[Ma]] <ref>Maniel, I. J., Almeida, R., Kimbrough, D. L., de la Puente, G. S., Garrido, A. C., Bellardini, F., & Mahoney, J. B. (2026). "Albian zircon U-Pb crystallization ages from tuff beds in the Candeleros and Huincul formations, Neuquén Basin, Argentina". Gondwana Research. [[doi:10.1016/j.gr.2026.06.020]]</ref><br>
-<small>[[wczesna kreda]] (późny [[apt]]-wczesny [[alb]])<small/>
+<small>[[wczesna kreda]] ([[apt]])<small/>
 |systematyka           =
 [[Dinosauria]]
@@ Linia 21: / Linia 21: @@
 [[Sauropoda]]
 [[Macronaria]]
 [[Titanosauriformes]]
@@ Linia 39: / Linia 33: @@
 |PorównanieDługość =
 |mapa =
-<display_points type="terrain" zoom=3>
+<display_points type="terrain" zoom=4>
 .4° S, 68.3° W~10 km na północny wchód od Cerro Barcino
 </display_points>
 }}
 ==Wstęp==
 ''Chubutisaurus'' to rodzaj średniej wielkości  zauropoda żyjącego na terenie dzisiejszej Ameryki Południowej pod koniec epoki wczesnej kredy. Jego szczątki zostały odnalezione w Argentynie (prowincja Chubut).
@@ Linia 49: / Linia 42: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Plik:Chubutisaurus insignis.jpg|300px|thumb|right|Rysunek łopatki chubutizaura. Autor: Ghedoghedo. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Chubutisaurus_insignis.jpg].]]
-[[Holotyp]] to niekompletny szkielet pozaczaszkowy, który znajduje się w kolekcjach dwóch instytucji badawczych (Argentyńskim Muzeum Historii Naturalnej oraz Muzeum Paleontologicznego Egidia Feruglia) pod czterema numerami katalogowymi (MACN 1222/01-41, MPEF-PV 1129/A-B, D ,E-G, I; CHMO-901 i CHMO-565) obejmujący kręgi grzbietowe: dwa przednie, cztery kręgi ze środkowego do tylnego odcinka kręgosłupa, jeden kompletny trzon, dwa wyrostki kolczyste łuków neuralnych; kręgi ogonowe: jedenaście przednich trzonów, fragmenty czterech przednich kręgów, cztery środkowe trzony i dwa tylne trzony, dwa łuki neuralne; fragmenty żeber szyjnych i grzbietowych, dwa przednie szewrony i izolowane fragmenty szewronu, prawie kompletna lewa k. łopatkowa i fragmenty prawej, lewa k. ramienna, lewa k. łokciowa i promieniowa, cztery kompletne i dwie niekompletne k. śródręcza, lewa k. kulszowa, kompletna prawa k. udowa i grzbietowa połowa lewej, kompletny prawa k. piszczelowa i fragmenty lewej oraz trzy próbki histologiczne z prawej k. udowej. Został znaleziony w osadach należących do ogniwa  Bayo Overo [[formacja|formacji]] [[Cerro Barcino]] datowanego na ok. 113-112 [[Ma]] (późny [[apt]]- wczesny [[alb]]). Del Corro (1975) oraz Carballido i współautorzy (2011a) podejrzewali iż osady tego ogniwa pochodzą z późnej kredy ([[cenoman|cenomanu]]).
+[[Holotyp]] to niekompletny szkielet pozaczaszkowy, który znajduje się w kolekcjach dwóch instytucji badawczych (Argentyńskim Muzeum Historii Naturalnej oraz Muzeum Paleontologicznego Egidia Feruglia) pod czterema numerami katalogowymi (MACN 1222/01-41, MPEF-PV 1129/A-B, D ,E-G, I; CHMO-901 i CHMO-565) obejmujący kręgi grzbietowe: dwa przednie, cztery kręgi ze środkowego do tylnego odcinka kręgosłupa, jeden kompletny trzon, dwa wyrostki kolczyste łuków neuralnych; kręgi ogonowe: jedenaście przednich trzonów, fragmenty czterech przednich kręgów, cztery środkowe trzony i dwa tylne trzony, dwa łuki neuralne; fragmenty żeber szyjnych i grzbietowych, dwa przednie szewrony i izolowane fragmenty szewronu, prawie kompletna lewa k. łopatkowa i fragmenty prawej, lewa k. ramienna, lewa k. łokciowa i promieniowa, cztery kompletne i dwie niekompletne k. śródręcza, lewa k. kulszowa, kompletna prawa k. udowa i grzbietowa połowa lewej, kompletny prawa k. piszczelowa i fragmenty lewej oraz trzy próbki histologiczne z prawej k. udowej. Został znaleziony w osadach należących do ogniwa Bayo Overo (obecnie znane jako La Paloma)[[formacja|formacji]] [[Cerro Barcino]] datowanego na ok. 113-112 [[Ma]] (późny [[apt]]- wczesny [[alb]]). Del Corro (1975) oraz Carballido i współautorzy (2011a) podejrzewali iż osady tego ogniwa pochodzą z późnej kredy ([[cenoman|cenomanu]]). Według Maniela i współpracowników (2026) skały, w których odnaleziono skamieniałości ''Chubutisaurus'' są datowane na apt.
 ==Anatomia, rozmiary i paleobiologia==
@@ Linia 69: / Linia 62: @@
 |-
 | {{V|''C. insignis''}}
-| {{Kpt|del Corro}}, 1975
+| {{Kpt|del Corro}}, [[1975]]
 |}
@@ Linia 104: / Linia 97: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Apt]]

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
   |nazwa                  = ''Skorpiovenator'' (skorpiowenator)
   |długość                = 6 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes. wyd. Princeton University Press. </ref>
-  |wysokość               =
+  |wysokość               = 2,1 w (w biodrach)   <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-  |masa                   =  950 kg <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes. wyd. Princeton University Press. </ref>
+  |masa                   =  950 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
   |dieta                  = mięsożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
@@ Linia 24: / Linia 24: @@
 [[Abelisauridae]]
-?? [[Carnotaurinae]]
+[[Brachyrostra]]
-? [[Brachyrostra]]
+?? [[Abelisaurinae]] / ?? [[Carnotaurinae]]
 |grafika                = Skorpiovenator bustingorryi.jpg
   |podpis                 = Rekonstrukcja ''Skorpiovenator''.  Autor: Paleocolour [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Skorpiovenator_bustingorryi.jpg]
@@ Linia 48: / Linia 46: @@
 ==Budowa==
-Jak u wielu abelizaurydów, czaszka ''Skorpiovenator'' jest wysoka, krótka i ozdobiona grzebieniami, bruzdami oraz guzkami. Wśród cech wyróżniających skorpiowenatora jest m.in. liczba zębów w kości szczękowej - ma on ich aż 19, czyli więcej niż pozostali członkowie [[Abelisauridae]].
+Jak u wielu abelizaurydów, czaszka ''Skorpiovenator'' była wysoka, krótka i ozdobiona grzebieniami, bruzdami oraz guzkami. Na każdej kości czołowej znajdowały się dwa zgrubienia. Wśród cech wyróżniających skorpiowenatora była m.in. liczba zębów w kości szczękowej oraz zębowej - miał on ich aż 19 oraz 21, czyli więcej niż pozostali członkowie [[Abelisauridae]]. Miał również zredukowane okno (zagłębienie przedoczodołowe) na kości szczękowej. Dodatkowo z boku żuchwy znajdowała się gruba i wydatna narośl utworzona z kości jarzmowej oraz kwadratowo-jarzmowej. Otwór znajdujący się w żuchwie był szeroki. Dzięki temu kość zębowa była luźno połączona z kośćmi znajdującymi się za nią, podobnie jak u ''[[Carnotaurus]]'' i ''[[Majungasaurus]]''. Cechą skorpiowenatora i wielu innych abelizaurydów było skrócenie i bardzo silne skostnienie góry czaszki i zmniejszenie oczodołu. Być może to miało na celu absorbowanie wstrząsów. Wytworzenie rogopodobnych struktur i wzmocnienie czaszki nastąpiło prawdopodobnie niezależnie u wielu abelizaurydów (Canale i in., 2009; 2026).
-Cechą skorpiowenatora i wielu innych abelizaurydów jest skrócenie i bardzo silne skostnienie góry czaszki i zmniejszenie oczodołu. Być może miało to prawdopodobnie na celu absorbowanie wstrząsów. Wytworzenie rogopodobnych struktur i wzmocnienie czaszki nastąpiło prawdopodobnie niezależnie u wielu abelizaurydów.
+Cerroni i in. (2022a) za pomocą tomografu komputerowego zbadali czaszkę ''Skorpiovenator''. Miała ona liczne otwory na kościach nosowych oraz rząd dużych dziur na sklepieniu czaszki, które prawdopodobnie łączyły się ze sobą. Zapewne tworzyły one układ nerwowo-naczyniowy, który był on związany z bocznymi naczyniami nosowymi. Być może był unerwiony przez nerw trójdzielny, co wskazywałoby na zwiększony dopływ krwi do tych kości. Zapewne pomagał dinozaurowi chronić mózg przed przegrzaniem lub zwiększał ukrwienie skóry, przez co mogło służyć komunikacji między osobnikami. ''[[Carnotaurus]]'' również miał wewnętrzny system kanałów połączonych jak ''Skorpiovenator'', ale był znacznie mniejszy.
-Cerroni i in. (2020) za pomocą tomografu komputerowego zbadali czaszkę ''Skorpiovenator''. Miała ona liczne otwory na nosie oraz rząd dużych dziur na sklepieniu czaszki, które prawdopodobnie łączyły się ze sobą. Tworzyły one układ nerwowo-naczyniowy. Prawdopodobnie był on związany z bocznymi naczyniami nosowymi i być może unerwiony przez nerw trójdzielny, co wskazywałoby na zwiększony dopływ krwi do tych kości. Zapewne pomagał dinozaurowi chronić mózg przez przegrzaniem lub ożywiał zmineralizowaną skórę, przez co mogło służyć komunikacji między osobnikami. ''[[Carnotaurus]]'' również miał wewnętrzny system kanałów połączonych jak ''Skorpiovenator'', ale był znacznie mniejszy.
+Cerroni i in. (2022b) dokładnie opisali szkielet obwodowy u ''Skorpiovenator'' i porównali go z jego kuzynami. Wyróżnili oni nowe [[autapomorfia|autapomorfie]], które pozwalają odróżnić skorpiowenatora od innych [[Abelisauridae]].
 ==Wymiary==
-''Skorpiovenator'' był średniej wielkości [[abelizauryd]]em. Paul (2010) ocenia go na 7,5 m i 1,7 t - prawdopodobnie wynika to z pomiarów rekonstrukcji z ryc. 1c w Canale i in., 2009, wg której kość udowa ma ok. 93 cm, lecz metrowa skala wydaje się zbyt krótka, co prowadzi do przeszacowania rozmiarów. Oficjalne, bardziej prawidłowe oszacowanie to ok. 6 m (Canale i in., 2009; por. ryc. 1b w Canale i in. oraz ryc. 6 w Novas i in., 2013; z kolei skala w ryc. 2 a-b w Canale i in. wydaje się około dwukrotnie zawyżona - z rysunku można wymierzyć, że czaszka ma tylko ok. 28 cm; wymiary podane w  tab. 1 w Juárez-Valieri i in., 2011 są zapewne odczytane z tego rysunku). Według Moliny-Pereza i Larramendiego (2019) osiągał
+''Skorpiovenator'' był średniej wielkości [[abelizauryd]]em. Paul (2010) ocenia go na 7,5 m i 1,7 t - prawdopodobnie wynika to z pomiarów rekonstrukcji z ryc. 1c w Canale i in., 2009, wg której kość udowa ma ok. 93 cm, lecz metrowa skala wydaje się zbyt krótka, co prowadzi do przeszacowania rozmiarów. Oficjalne, bardziej prawidłowe oszacowanie to ok. 6 m (Canale i in., 2009; por. ryc. 1b w Canale i in. oraz ryc. 6 w Novas i in., 2013; z kolei skala w ryc. 2 a-b w Canale i in. wydaje się około dwukrotnie zawyżona - z rysunku można wymierzyć, że czaszka ma tylko ok. 28 cm; wymiary podane w  tab. 1 w Juárez-Valieri i in., 2011 są zapewne odczytane z tego rysunku). Według Moliny Pereza i Larramendiego (2019) osiągał 6 m, masę 950 kg oraz 2,1 ma wysokości w biodrach.
 ==Filogeneza==
-Według [[analiza filogenetyczna|analiz kladystycznych]] ''Skorpiovenator'' jest przedstawicielem [[Brachyrostra]], który mieści się blisko ''[[Ekrixinatosaurus]]'' - zob. [[Ceratosauria#Kladogramy]]. Jedynie analiza D'Orazi Porchetti i in. (2011) wskazuje, że nie we wszystkich najbardziej parsymonicznych drzewkach ''Skorpiovenator'' należy do [[Carnotaurinae]] i Brachyrostra (być może wynika to z wpływu fragmentarycznych skamieniałości umieszczonych w analizie). Analiza przeprowadzona przez Cerroniego i in. (2022) wykazała, że znajduje się poza [[klad]]em ''[[Ekrixinatosaurus]]'' i ''[[Ilokelesia]]'', a jest bliżej spokrewniony z  ''[[Carnotaurus]]'', ''[[Aucasaurus]]'' i ''[[Niebla]]''.
+Według [[analiza filogenetyczna|analiz kladystycznych]] ''Skorpiovenator'' jest przedstawicielem [[Brachyrostra]], który mieści się blisko ''[[Ekrixinatosaurus]]'' - zob. [[Ceratosauria#Kladogramy]]. Jedynie analiza D'Orazi Porchetti i in. (2011) wskazuje, że nie we wszystkich najbardziej parsymonicznych drzewkach ''Skorpiovenator'' należy do [[Carnotaurinae]] i Brachyrostra (być może wynika to z wpływu fragmentarycznych skamieniałości umieszczonych w analizie). Analiza przeprowadzona przez Cerroniego i in. (2022a) wykazała, że znajduje się poza [[klad]]em ''[[Ekrixinatosaurus]]'' i ''[[Ilokelesia]]'', a jest bliżej spokrewniony z  ''[[Carnotaurus]]'', ''[[Aucasaurus]]'' i ''[[Niebla]]''.
 ==Paleośrodowisko==
@@ Linia 79: / Linia 74: @@
 == Bibliografia ==
-<small>Canale, J.I., Scanferla, C.A., Agnolin, F.L. & Novas, F.E. (2009) "New carnivorous dinosaur from the Late Cretaceous of NW Patagonia and the evolution of abelisaurid theropods" Naturwissenschaften, 96, 409-414.
+<small>Canale, J. I., Cerroni, M. A., Baiano, M. A., Meso, J. G., Palombi, D., & Paulina Carabajal, A. (2026). "The skull beneath the skin: cranial osteology of ''Skorpiovenator bustingorryi'' (Dinosauria, Theropoda, Abelisauridae) from the Late Cretaceous of Patagonia, Argentina". Ameghiniana. [[doi:10.5710/AMGH.20.08.2026.3665]]
-Carrano, M.T. & Sampson, S.D. (2008) "The phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 6, 182-236.
+Carrano, M. T., & Sampson, S. D. (2008) "The phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 6, 182-236.
-Cerroni, M. A., Canale, J. I., Novas, F. E., & Paulina‐Carabajal, A. (2020). "An exceptional neurovascular system in abelisaurid theropod skull: new evidence from ''Skorpiovenator bustingorryi''". Journal of Anatomy, 240(4), 612-626 [[doi:10.1111/joa.13258]]
+Cerroni, M. A., Canale, J. I., Novas, F. E., & Paulina‐Carabajal, A. (2022a). "An exceptional neurovascular system in abelisaurid theropod skull: new evidence from ''Skorpiovenator bustingorryi''". Journal of Anatomy, 240(4), 612-626 [[doi:10.1111/joa.13258]]
-Cerroni, M. A., Baiano, M. A., Canale, J. I., Agnolín, F. L., Otero, A., & Novas, F. E. (2022). "Appendicular osteology of ''Skorpiovenator bustingorryi'' (Theropoda, Abelisauridae) with comments on phylogenetic features of abelisaurids". Journal of Systematic Palaeontology, 20(1), 2093661. [[doi:10.1080/14772019.2022.2093661]]
+Cerroni, M. A., Baiano, M. A., Canale, J. I., Agnolín, F. L., Otero, A., & Novas, F. E. (2022b). "Appendicular osteology of ''Skorpiovenator bustingorryi'' (Theropoda, Abelisauridae) with comments on phylogenetic features of abelisaurids". Journal of Systematic Palaeontology, 20(1), 2093661. [[doi:10.1080/14772019.2022.2093661]]
 D'Orazi Porchetti, S., Nicosia, U., Biava, A. & Maganuco, S. (2011) "New Abelisaurid Material from the Upper Cretaceous (Cenomanian) of Morocco" Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia, 177(3)
-Juárez-Valieri, R.D., Porfiri, J.D. & Calvo, J.O. (2011) "New Information on Ekrixinatosaurus novasi Calvo et al 2004, a giant and massively-constructed Abelisauroid from the “Middle Cretaceous” of Patagonia" [w:] Calvo, J.O., Porfiri, J.D., González Riga & Dos Santos [red.] "Paleontologia y dinosaurios desde América Latina" Editorial de la Universidad Nacional de Cuyo, 161-169.
+Juárez-Valieri, R. D., Porfiri, J. D., & Calvo, J. O. (2011) "New Information on ''Ekrixinatosaurus novasi'' Calvo et al 2004, a giant and massively-constructed Abelisauroid from the “Middle Cretaceous” of Patagonia" [w:] Calvo, J. O., Porfiri, J. D., González Riga & Dos Santos [red.] "Paleontologia y dinosaurios desde América Latina". Editorial de la Universidad Nacional de Cuyo, 161-169.
-Sereno, P.C., Wilson, J.A. & Conrad, J.L. (2004) "New dinosaurs link southern landmasses in the Mid-Cretaceous" Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences, 271, 1325-1330.
+Sereno, P. C., Wilson, J. A., & Conrad, J. L. (2004) "New dinosaurs link southern landmasses in the Mid-Cretaceous" Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences, 271, 1325-1330.
-Novas, F.E., Agnolín, F.L., Ezcurra, M.D., Porfiri, J. & Canale, J.I. (2013) "Evolution of the carnivorous dinosaurs during the Cretaceous: The evidence from Patagonia" Cretaceous Research, 45, 174-215. [[doi:10.1016/j.cretres.2013.04.001]]
+Novas, F. E., Agnolín, F. L., Ezcurra, M. D., Porfiri, J. & Canale, J. I. (2013) "Evolution of the carnivorous dinosaurs during the Cretaceous: The evidence from Patagonia" Cretaceous Research, 45, 174-215. [[doi:10.1016/j.cretres.2013.04.001]]
 http://en.wikipedia.org/wiki/Huincul_Formation

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
   |nazwa                  = ''Patagotitan'' (patagotytan)
   |długość                = 31 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R., & Larramendi, A. (2020). "Dinosaur Facts and Figures: The Sauropods and Other Sauropodomorphs". Princeton University Press. </ref>
-  |wysokość               =
+  |wysokość               = 6 m (w ramionach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
   |masa                   = 55 t <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Chubut
 <small>([[formacja]] [[Cerro Barcino]])</small>
-|czas                   = {{Występowanie|102|101}}
+<small>([[formacja]] [[Cerro Barcino]] - ogniwo Cerro Castaño)</small>
-ok. 101,6 [[Ma]] <ref>Krause, J. M., Ramezani, J., Umazano, A. M., Pol, D., Carballido, J. L., Sterli, J., ... & Bellosi, E. S. (2020). "High-resolution chronostratigraphy of the Cerro Barcino Formation (Patagonia): Paleobiologic implications for the mid-cretaceous dinosaur-rich fauna of South America". Gondwana Research, 80, 33-49. [[doi:10.1016/j.gr.2019.10.005]]</ref><br>
+ |czas                   = {{Występowanie|110.8|101.6}}
 <small>[[wczesna kreda]] ([[alb]])</small>
   |systematyka           =
@@ Linia 31: / Linia 32: @@
 [[Lognkosauria]]
-|grafika                = Patagotitan by Gunnar Bivens.png
+|grafika                = Patagotitan mayorum.jpg
-  |podpis                 = Rekonstrukcja szkieletu ''Patagotitan''. Autor: Gunnar Bivens. [https://www.deviantart.com/gunnarbivens/art/Patagotitan-mayorum-Skeletal-892841140]
+  |podpis                 = Rekonstrukcja patagotytana. Autor: Levi Martinez-Reza [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Patagotitan_mayorum.jpg]
 |PorównanieGrupa        =
 |PorównanieDługość      =
@@ Linia 46: / Linia 47: @@
 ==Materiał kopalny==
 Patagotytan jest znany z wielu kości należących do przynajmniej sześciu osobników pogrzebanych w trzech powodziach.
 Jako [[holotyp|okaz typowy]] (MPEF-PV 3400) wybrano zestaw kości pochodzący od najlepiej zachowanego osobnika, który ma najwięcej cech charakterystycznych. Składa się z trzech [[kręg]]ów szyjnych, siedmiu grzbietowych, sześciu ogonowych, trzech szewronów, żeber grzbietowych, obu płyt mostka, prawej kości łopatkowo-kruczej, obu kości łonowych i udowych.
 ==Budowa==
-Budowa patagotytana nie różniła się zbytnio od innych ogromnych tytanozaurów. Na szerokich, przypominających kolumny, nogach unosił się wielki brzuch, z którego wyrastała długa szyja. Na jej szczycie znajdowałą się niewielka głowa. Jedynie budowa ogona mocno odróżniała się od innych tytanozaurów. Przyczepy mięśni na ogonie patagotytana są wyraźnie powiększone w porównaniu do jego krewniaków. Dinozaur ten musiał mieć bardzo gruby i silny ogon. Na podstawie budowy tkanki kostnej kości udowych i ramieniowej ustalono, że znalezione osobniki patagotytana były już w fazie spowolnionego wzrostu, ale jeszcze go nie zakończyły (Carballido i in., 2017). Kość udowa mierzy 2,38 m długości i rozmiarami ustępuje jedynie przypisywanej do ''[[Argentinosaurus]]'' (ok. 2,58 m).
+[[Plik:Fémur del Titanosauria del Chubut en el MEF 02.JPG|thumb|Kość udowa. Fot. Gastón Cuello [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:F%C3%A9mur_del_Titanosauria_del_Chubut_en_el_MEF_02.JPG]]]
 ==Rozmiary==
 Masę czworonożnych dinozaurów mierzy się zazwyczaj jedną z dwóch metod. Pierwsza szacuje masę ciała na podstawie grubości kości nóg, bo im grubsze kości, tym większy ciężar są w stanie udźwignąć. Druga metoda szacuje masę na podstawie objętości całego ciała, ale zależy mocno od tego jak oszacujemy udział tkanek miękkich. Szczątki patagotytana były na tyle kompletne, że możliwe było zastosowanie obu metod. W przypadku tego dinozaura obie metody dały podobne wyniki. Według pierwszej z nich patagotytan ważył aż 69 ton (w granicach błędu do 17 ton). Daje to 10 ton więcej niż w przypadku [[Dreadnoughtus|dreadnota]], który był największym dinozaurem jakiego udało się oszacować tą metodą. Choć trzeba przyznać, że gdybyśmy wzięli najwyższe szacunki dotyczące dreadnota (74 tony) i najmniejsze patagotytana (59 ton), to ten pierwszy byłby większy. Tak czy inaczej patagotytan tej masy byłby dwa razy większy od słynnych [[jura]]jskich olbrzymów takich jak [[Giraffatitan|żyrafatytan]], czy [[Apatosaurus|apatozaur]]. Druga metoda (objętościowa) dostarczyła następujących wyników dla patagotytana: 45, 51 i 77 ton (w zależności od tego jaki był udział tkanek miękkich). Jest to więc przynajmniej dwa razy więcej niż w przypadku [[Camarasaurus|kamarazaura]], [[Giraffatitan|żyrafatytana]], [[Sauroposeidon|zauroposejdona]] i [[Dreadnoughtus|dreadnota]]. Na koniec trzeba przytoczyć kilka nazw kolosów, których szczątki są na tyle niekompletne, że nie da się szacować ich masy tymi metodami. Są to [[Argentinosaurus|argentynozaur]], [[Puertasaurus|puertazaur]] i [[Notocolossus|notokolos]] (Carballido i in., 2017).
-Paul (2019) obliczył, że ''Patagotitan'' miał 31 m długości i 50-55 ton masy przy użyciu modeli wolumetrycznych, co czyni go mniejszym od ''[[Argentinosaurus]]'', który został oszacowany na 35 m lub więcej długości i 65-75 ton masy. Oszacowanie masy przy użyciu zmienionego równania skalowania dało średni szacunek 57 ton, z zakresem obejmującym margines błędu 42,5-71,4 ton, co jest bliskie szacunkowi 55 ton uzyskanemu wcześniej z metody wolumetrycznej (Otero i in., 2020). Zdaniem Moliny-Pereza i Larramendiego (2020) olbrzym ten osiągał 31 m długości i 55 ton masy.
+Paul (2019) obliczył, że ''Patagotitan'' miał 31 m długości i 50-55 ton masy przy użyciu modeli wolumetrycznych, co czyni go mniejszym od ''[[Argentinosaurus]]'', który został oszacowany na 35 m lub więcej długości i 65-75 ton masy. Oszacowanie masy przy użyciu zmienionego równania skalowania dało średni szacunek 57 ton, z zakresem obejmującym margines błędu 42,5-71,4 ton, co jest bliskie szacunkowi 55 ton uzyskanemu wcześniej z metody wolumetrycznej (Otero i in., 2020). Zdaniem Moliny Pereza i Larramendiego (2020) olbrzym ten osiągał 31 m długości i 55 ton masy.
 == Spis gatunków ==
@@ Linia 67: / Linia 70: @@
 |-
 | {{V|''P. mayorum''}}
-| {{Kpt|[[José Carballido|Carballido]], [[Diego Pol|Pol]], [[Alejandro Otero|Otero]], [[Ignacio Cerda|Cerda]], [[Leonardo Salgado|Salgado]], [[Alberto Garrido|Garrido]], [[Jahandar Ramezani|Ramezani]], [[Néstor Cúneo|Cúneo]]}} i {{Kpt|[[Javier Krause|Krause]]}}, 2017
+| {{Kpt|[[José Carballido|Carballido]], [[Diego Pol|Pol]], [[Alejandro Otero|Otero]], [[Ignacio Cerda|Cerda]], [[Leonardo Salgado|Salgado]], [[Alberto Garrido|Garrido]], [[Jahandar Ramezani|Ramezani]], [[Néstor Cúneo|Cúneo]]}} i {{Kpt|[[Javier Krause|Krause]]}}, [[2017]]
 |}
 == Bibliografia ==
 <small>
-Carballido, J.L., Pol, D., Otero, A., Cerda, I.A., Salgado, L., Garrido, A.C., Ramezani, J., Cúneo, N.R., Krause, J.M. 2017. "A new giant titanosaur sheds light on body mass evolution among sauropod dinosaurs". Proceedings of the Royal Society B, t. 284, nr art. 20171219. [[doi:10.1098/rspb.2017.1219]]
+Carballido, J. L., Pol, D., Otero, A., Cerda, I. A., Salgado, L., Garrido, A. C., Ramezani, J., Cúneo, N. R., & Krause, J. M. (2017). "A new giant titanosaur sheds light on body mass evolution among sauropod dinosaurs". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 284(1860), 20171219 [[doi:10.1098/rspb.2017.1219]]
-Gallina, P.A., González Riga, B.J., Ortiz David, L.D. (2022). "Time for Giants: Titanosaurs from the Berriasian–Santonian Age". In: Otero, A., Carballido, J.L., Pol, D. (eds) "South American Sauropodomorph Dinosaurs". Springer Earth System Sciences. Springer, Cham. [[doi:10.1007/978-3-030-95959-3_9]]
+Gallina, P. A., González Riga, B. J., & Ortiz David, L. D. (2022). "Time for Giants: Titanosaurs from the Berriasian–Santonian Age". [w:] Otero, A., Carballido, J. L., & Pol, D. (red.). "South American Sauropodomorph Dinosaurs". Springer Earth System Sciences. Springer, Cham. [[doi:10.1007/978-3-030-95959-3_9]]
 Otero, A., Carballido, J. L., & Moreno, A. P. (2020). "The appendicular osteology of ''Patagotitan mayorum'' (Dinosauria, Sauropoda)". Journal of Vertebrate Paleontology, 40(4), e1793158. [[doi:10.1080/02724634.2020.1793158]]
 Paul, G. (2019). "Determining the largest known land animal: A critical comparison of differing methods for restoring the volume and mass of extinct animals". Annals of Carnegie Museum, 85(4), 335-358 [[doi:10.2992/007.085.0403]]
 <references/></small>

@@ Linia 58: / Linia 58: @@
 ==Filogeneza==
-Autorzy opisu uznali ''Gasparinisaura'' za [[bazalny|bazalnego]] [[Iguanodontia|iguanodonta]], należącego do [[klad]]u Euigianodontia. Później bywała klasyfikowana jako „hypsilofodontid”, prymitywny przedstawiciel [[Euornithopoda]] lub [[Iguanodontia]]. Wg Boyda (2015) należała ona do nienazwanego kladu bazalnych iguanodontów, razem z m.in. ''[[Anabisetia]]'' czy ''[[Qantassaurus]]''. Wg innych analiz (np. Herne i in., 2019) ''Gasparinisaura'' była członkiem zagadkowego kladu [[Elasmaria]], mogącego należeć do iguanodonów, [[takson bazalny|bazalnych]] ornitopodów lub w ogóle nie należeć do [[Ornithopoda]]. Wg Andrzejewskiej i in. (2018) gasparinizaura była blisko spokrewniona z ''[[Parksosaurus]]'' i była prymitywniejsza niż [[Iguanodontia]].
+Autorzy opisu uznali ''Gasparinisaura'' za [[bazalny|bazalnego]] [[Iguanodontia|iguanodonta]], należącego do [[klad]]u Euigianodontia. Później bywała klasyfikowana jako „hypsilofodontid”, prymitywny przedstawiciel [[Euornithopoda]] lub [[Iguanodontia]]. Wg Boyda (2015) należała ona do nienazwanego kladu bazalnych iguanodontów, razem z m.in. ''[[Anabisetia]]'' czy ''[[Qantassaurus]]''. Wg innych analiz (np. Herne i in., 2019) ''Gasparinisaura'' była członkiem zagadkowego kladu [[Elasmaria]], mogącego należeć do iguanodonów, [[takson bazalny|bazalnych]] ornitopodów lub w ogóle nie należeć do [[Ornithopoda]]. Wg Andrzejewskiej i in. (2018) gasparinizaura była blisko spokrewniona z ''[[Parksosaurus]]'' i była prymitywniejsza niż [[Iguanodontia]]. Wg Dieudonné'a i in. (2026) ''Gasparinisaura'' należała do kladu Elasmaria wewnątrz Dryosauridae, a jej najbliższym krewnym był ''[[Dysalotosaurus]]'', z którym tworzyła klad Dysalotosaurinae. Oba taksony łączyły cechy budowy kości łzowej i łuskowej.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 81: / Linia 81: @@
 Coria, R. A. & Salgado, L. (1996). "A basal iguanodontian (Ornithischia: Ornithopoda) from the Late Cretaceous of South America". Journal of Vertebrate Paleontology 16: 445–457.
 Herne, M.C., Nair J.P., Evans A.R. & Tait A.M. (2019) "New small-bodied ornithopods (Dinosauria, Neornithischia) from the Early Cretaceous Wonthaggi Formation (Strzelecki Group) of the Australian-Antarctic rift system, with revision of ''Qantassaurus intrepidus'' Rich and Vickers-Rich, 1999". Journal of Paleontology 93 (3); 543-584 [[doi:10.1017/jpa.2018.95]].