Aardonyx - Historia wersji

Taurovenator o 19:46, 1 kwi 2024

2024-04-01T19:46:57Z

Dino o 21:05, 27 wrz 2023

2023-09-27T21:05:34Z

Dino o 21:04, 27 wrz 2023

2023-09-27T21:04:04Z

Mateusz: aktualizacja

2017-09-13T09:35:06Z

aktualizacja

Dino o 12:25, 6 sty 2017

2017-01-06T12:25:38Z

Mateusz: grafika

2016-11-18T15:26:37Z

grafika

Mateusz: aktualizacja

2015-07-04T20:03:49Z

aktualizacja

Mateusz: McPhee i in.

2014-04-08T08:44:22Z

McPhee i in.

Nazuul: pokrewieństwo jednoznacznie

2013-11-28T16:19:20Z

pokrewieństwo jednoznacznie

Mateusz o 12:57, 28 lis 2013

2013-11-28T12:57:06Z

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Aardonyx''}}
 <small>
@@ Linia 117: / Linia 119: @@
 [[Kategoria:Hettang]]
 [[Kategoria:Synemur]]

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 |-
 | colspan=2 |
-<display_points type="terrain" zoom=4>
+<display_points type="terrain" zoom=3>
-°28'1.27'' S, 27°49'34.07'' E|łom Marca, farma Heelbo
+°28'1.27'' S, 27°49'34.07'' E~łom Marca, farma Heelbo
 </display_points>
 |}

@@ Linia 58: / Linia 58: @@
 ==Wstęp==
 [[Plik:Aardonyx celestae by camusaltamirano-d9p0dqo.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja aardonyksa. Autor: CamusAltamirano [http://camusaltamirano.deviantart.com/art/Aardonyx-celestae-586203792].]]
-''Aardonyx'' to rodzaj wczesnego [[Sauropodomorpha|zauropodomorfa]] należącego do grupy [[Anchisauria]]. Żył we wczesnej jurze na terenach obecnej [[RPA|Republiki Południowej Afryki]]. Zarówno cechy morfologiczne, jak i domniemana pozycja filogenetyczna sugerują, że jest formą pośrednią pomiędzy [[Prosauropoda|prozauropodami]] a [[Sauropoda|zauropodami]].
+''Aardonyx'' to rodzaj wczesnego [[Sauropodomorpha|zauropodomorfa]] należącego do [[Anchisauria|anchizaurów]]. Żył we wczesnej jurze na terenach obecnej [[RPA|Republiki Południowej Afryki]]. Zarówno cechy morfologiczne, jak i domniemana pozycja filogenetyczna sugerują, że był formą pośrednią pomiędzy "[[Prosauropoda|prozauropodami]]" a [[Sauropoda|zauropodami]].
 ==Budowa==
 [[Plik:Aardonyx celestae by karkemish00.jpg|300px|thumb|right|Ryczący aardonyks. Autor: karkemish00 [http://karkemish00.deviantart.com/art/Aardonyx-celestae-153436049].]]
-''Aardonyx'' był jednym z największych prozauropodów – odnalezione skamieniałości należały do zwierząt mierzących 7–9 m długości. Analizy [[histologia|histologiczne]] kości sugerują jednak, że osobniki te nie zakończyły one jeszcze wzrostu, co wskazuje, że dorosłe osiągały jeszcze większe rozmiary. Ogólną budową przypominał większość prozauropodów – miał długą szyję i ogon, a kończyny tylne były dłuższe od przednich. ''Aardonyx'' jest jednak rodzajem wysoce autapomorficznym – cechy charakterystyczne, nieobecne u innych [[takson|taksonów]] ([[autapomorfia|autapomorfie]]) obejmują cechy czaszki, kręgów szyjnych, przedramienia i stóp. ''Aardonyx'' miał pięć zębów przedszczękowych, podobnie jak ''[[Plateosaurus]]'', jednak jest to wynik [[konwergencja|konwergencji]], a nie bliskiego pokrewieństwa pomiędzy tymi zauropodomorfami. ''Aardonyx'' miał V-kształtne szczęki, co jest cechą prymitywną, jednak utracił mięsiste policzki – odwrotnie niż [[bazalny]] chiński zauropod ''[[Chinshakiangosaurus]]'', który miał policzki oraz U-kształtne szczęki. ''Aardonyx'' miał stosunkowo krótkie kończyny przednie – u mniejszego osobnika kość ramienna stanowiła około 72% długości kości udowej, co sugeruje, że ''Aardonyx'' był co najmniej fakultatywnie, a prawdopodobnie przeważnie, dwunożny.
+''Aardonyx'' był jednym z największych [[bazalny]]ch zauropodomorgów – odnalezione skamieniałości należały do zwierząt mierzących od 7 do 9 metrów długości. Analizy [[histologia|histologiczne]] kości sugerują jednak, że osobniki te nie zakończyły jeszcze swojego wzrostu, wobec czego w pełni dojrzałej mogły osiągać jeszcze większe rozmiary. Ogólną budową przypominał większość tzw. "prozauropodów" – miał długą szyję i ogon, a jego kończyny tylne były dłuższe od przednich. ''Aardonyx'' cechuj się jednak wieloma [[autapomorfia]]mi – cechami charakterystycznymi, nieobecnymi u innych [[takson|taksonów]]. Obejmują one budowę czaszki, kręgów szyjnych, przedramienia i stóp. ''Aardonyx'' miał pięć zębów przedszczękowych, podobnie jak ''[[Plateosaurus]]'', jednak jest to raczej wynik [[konwergencja|konwergencji]], a nie bliskiego pokrewieństwa pomiędzy tymi zauropodomorfami. ''Aardonyx'' miał V-kształtne szczęki, co jest cechą prymitywną, jednak utracił mięsiste policzki – w przeciwieństwie do [[bazalny|bazalnego]] chińskiego zauropoda ''[[Chinshakiangosaurus]]'', który miał policzki oraz U-kształtne szczęki. ''Aardonyx'' miał stosunkowo krótkie kończyny przednie – u mniejszego osobnika kość ramienna stanowiła około 72% długości kości udowej, co sugeruje, że ''Aardonyx'' był przynajmniej okazyjnie dwunożny.
 ==Filogeneza==
-[[Filogenetyka|Analizy filogenetyczne]] przeprowadzone przez Yatesa i współpracowników – wykorzystujące zmodyfikowane matryce danych z analiz Yatesa (2007) oraz Upchurcha i in. ([[2007]]) – sugerują, że ''Aardonyx'' jest jednym z najbardziej zaawansowanych zauropodomorfów nienależących do zauropodów. Analizy mocno wspierają hipotezę, według której ''Aardonyx'' stanowi [[takson siostrzany]] wobec [[klad]]u obejmującego ''[[Melanorosaurus]]'' i bardziej zaawansowane zauropodomorfy (w tym zauropody). Pozycja ''Aardonyx'' jako taksonu „pośredniego” pomiędzy [[bazalny]]mi zauropodomorfami (prozauropodami) a zauropodami współgra z jego morfologiczną „pośredniością”, stanowiącą kombinację [[plezjomorfia|plezjomorfii]] i [[apomorfia|apomorfii]]. ''Aardonyx'' jest także najbardziej zaawansowanym spośród wszystkich znanych dwunożnych prozauropodów. Jego przodkiem mógł być potencjalnie [[Blikanasaurus|blikanazaur]]. Innymi bliskimi krewnymi, lecz nie tworzącymi z nim odrębnej grupy, mogły być [[Mussaurus|muszaur]] i [[Leonerasaurus|leonerazaur]] (Otero i Pol, 2013).
+[[Filogenetyka|Analizy filogenetyczne]] przeprowadzone przez Yatesa i współpracowników – wykorzystujące zmodyfikowane matryce danych z analiz Yatesa (2007) oraz Upchurcha i in. ([[2007]]) – sugerują, że ''Aardonyx'' jest jednym z najbardziej zaawansowanych zauropodomorfów nienależących do zauropodów. Analizy mocno wspierają hipotezę, według której ''Aardonyx'' stanowi [[takson siostrzany]] wobec [[klad]]u obejmującego ''[[Melanorosaurus]]'' i bardziej zaawansowane zauropodomorfy (w tym zauropody). Pozycja ''Aardonyx'' jako taksonu „pośredniego” pomiędzy [[bazalny]]mi zauropodomorfami ("prozauropodami") a zauropodami współgra z jego pośrednią morfologią, stanowiącą kombinację [[plezjomorfia|plezjomorfii]] i [[apomorfia|apomorfii]]. ''Aardonyx'' jest także najbardziej zaawansowanym spośród wszystkich znanych dwunożnych prozauropodów. Jego potencjalnym przodkiem mógł być [[Blikanasaurus|blikanazaur]]. Innymi bliskimi krewnymi, z którymi jednak nie tworzy odrębnej grupy, mogły być [[Mussaurus|muszaur]] i [[Leonerasaurus|leonerazaur]] (Otero i Pol, 2013).
 ==Taksonomia==
-''Aardonyx'' został nazwany w [[2010]] roku przez [[Adam Yates|Adama Yatesa]] z Uniwersytetu w Johannesburgu i współpracowników. [[Holotyp|Holotypem]] jest rostralna połowa lewej kości szczękowej ('''BP/1/6254'''). Zwietrzałą tylną część lewej kości szczękowej odnaleziono w odległości około metra od holotypu, możliwe więc, że oba fragmenty reprezentują tę samą kość. W pobliżu odkryto liczne szczątki czaszki oraz szkieletu pozaczaszkowego – [[kręg]]ów, kości kończyn, żeber, szewronów. Nazwa rodzajowa ''Aardonyx'' pochodzi od ''aard'' – słowa z języka afrikaans oznaczającego Ziemię – oraz greckiego słowa ''onyx'' („szpon”) i odnosi się do grubej otoczki [[hematyt|hematytu]] pokrywającej liczne kości dinozaura, zwłaszcza paliczki. [[Gatunek|Gatunkiem]] typowym [[rodzaj]]u jest ''Aardonyx celestae''. Nazwa gatunkowa honoruje Celeste Yates, która wypreparowała wiele kości. Podejrzewano, że także kości znalezione w okolicach miasta Zastron mogły należeć do tego rodzaju, ale później opisano je jako nowego dinozaura, [[Sefapanosaurus|sefapanozaura]].
+''Aardonyx'' został nazwany w [[2010]] roku przez [[Adam Yates|Adama Yatesa] (z Uniwersytetu w Johannesburgu) oraz współpracowników. [[Holotyp|Holotypem]] jest przednia połowa lewej kości szczękowej ('''BP/1/6254'''). Zwietrzałą tylną część lewej kości szczękowej odnaleziono w odległości około metra od holotypu - możliwe więc, że oba fragmenty reprezentują tę samą kość. W pobliżu odkryto również liczne szczątki czaszki oraz szkieletu pozaczaszkowego – [[kręg]]ów, kości kończyn, żeber i szewronów.
 ==Paleobiologia==
-Przeprowadzono analizę tkanki kostnej z fragmentu żebra oraz łopatki ''Aardonyx''. Na fragmencie żebra znajduje się pięć pierścieni przyrostowych, zaś na łopatce – siedem. Żadna z przebadanych kości nie zawiera ułożonych obwodowo „linii spoczynkowych” (ang. ''rest lines''), dowodzących ustania wzrostu. To wskazuje, że przebadane osobniki w chwili śmierci nie były w pełni dojrzałe – prawdopodobnie miały niespełna dziesięć lat i wciąż aktywnie rosły.
+Przeprowadzono analizę tkanki kostnej z fragmentu żebra oraz kości łopatkowej ''Aardonyx''. Na fragmencie żebra znajduje się pięć pierścieni przyrostowych, zaś na łopatce – siedem. Żadna z przebadanych kości nie zawiera ułożonych obwodowo „linii spoczynkowych” (ang. ''rest lines''), które dowodzą ustania wzrostu. To wskazuje, że przebadane osobniki w chwili śmierci nie były w pełni dojrzałe – prawdopodobnie miały niespełna dziesięć lat i wciąż aktywnie rosły.
 [[Plik:Aardonyx by Kahless28.jpg|400px|thumb|right|Rekonstrukcja aardonyksa. Autor: [[Jakub Kowalski]].]]

@@ Linia 27: / Linia 27: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-|  ok. 193-189 [[Ma]]
+| 201-191 [[Ma]]
-<small> wczesna [[jura]] (późny [[synemur]])</small>
+<small> [[wczesna jura]] ([[hettang]]-[[synemur]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 [[Anchisauria]]
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Aardonyx1.jpg|400px|Rekonstrukcja szkieletu pokazująca odnalezione elementy (rys. A. Yates w: Yates et al., 2010; ©)]]
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Aardonyx4.jpg|400px|Ilustracja Nobu Tamury (CC-BY-3.0, GFDL)]]
@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.5° S, 27.8° E|Marc's Quarry
+°28'1.27'' S, 27°49'34.07'' E|łom Marca, farma Heelbo
 </display_points>
 |}
@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 ==Filogeneza==
-[[Filogenetyka|Analizy filogenetyczne]] przeprowadzone przez Yatesa i współpracowników – wykorzystujące zmodyfikowane matryce danych z analiz Yatesa (2007) oraz Upchurcha i in. ([[2007]]) – sugerują, że ''Aardonyx'' jest jednym z najbardziej zaawansowanych zauropodomorfów nienależących do zauropodów. Analizy mocno wspierają hipotezę, według której ''Aardonyx'' stanowi [[takson siostrzany]] wobec [[klad]]u obejmującego ''[[Melanorosaurus]]'' i bardziej zaawansowane zauropodomorfy (w tym zauropody). Pozycja ''Aardonyx'' jako taksonu „pośredniego” pomiędzy [[bazalny]]mi zauropodomorfami (prozauropodami) a zauropodami współgra z jego morfologiczną „pośredniością”, stanowiącą kombinację [[plezjomorfia|plezjomorfii]] i [[apomorfia|apomorfii]]. ''Aardonyx'' jest także najbardziej zaawansowanym spośród wszystkich znanych dwunożnych prozauropodów. Jego bliskimi krewnymi, lecz nie tworzącymi z nim odrębnego [[klad]]u, mogły być [[Mussaurus|muszaur]] i [[Leonerasaurus|leonerazaur]] (Otero i Pol, 2013).
+[[Filogenetyka|Analizy filogenetyczne]] przeprowadzone przez Yatesa i współpracowników – wykorzystujące zmodyfikowane matryce danych z analiz Yatesa (2007) oraz Upchurcha i in. ([[2007]]) – sugerują, że ''Aardonyx'' jest jednym z najbardziej zaawansowanych zauropodomorfów nienależących do zauropodów. Analizy mocno wspierają hipotezę, według której ''Aardonyx'' stanowi [[takson siostrzany]] wobec [[klad]]u obejmującego ''[[Melanorosaurus]]'' i bardziej zaawansowane zauropodomorfy (w tym zauropody). Pozycja ''Aardonyx'' jako taksonu „pośredniego” pomiędzy [[bazalny]]mi zauropodomorfami (prozauropodami) a zauropodami współgra z jego morfologiczną „pośredniością”, stanowiącą kombinację [[plezjomorfia|plezjomorfii]] i [[apomorfia|apomorfii]]. ''Aardonyx'' jest także najbardziej zaawansowanym spośród wszystkich znanych dwunożnych prozauropodów. Jego przodkiem mógł być potencjalnie [[Blikanasaurus|blikanazaur]]. Innymi bliskimi krewnymi, lecz nie tworzącymi z nim odrębnej grupy, mogły być [[Mussaurus|muszaur]] i [[Leonerasaurus|leonerazaur]] (Otero i Pol, 2013).
 ==Taksonomia==
@@ Linia 85: / Linia 85: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
 McPhee, B.W., Yates, A.M., Choiniere, J.N., Abdala, F. 2014. The complete anatomy and phylogenetic relationships of ''Antetonitrus ingenipes'' (Sauropodiformes, Dinosauria): implications for the origins of Sauropoda. Zoological Journal of the Linnean Society, t. 171, nr 1, str. 151-205. [[DOI: 10.1111/zoj.12127]]
@@ Linia 91: / Linia 93: @@
 Otero, A., Krupandan, E., Pol, D., Chinsamy, A., Choiniere, J. 2015. A new basal sauropodiform from South Africa and the phylogenetic relationships of basal sauropodomorphs. Zoological Journal of the Linnean Society, t. 174, nr 3, str. 589–634. [[DOI: 10.1111/zoj.12247]]
-Otero, A., Pol, D. 2013. Postcranial anatomy and phylogenetic relationships of ''Mussaurus patagonicus'' (Dinosauria, Sauropodomorpha). Journal of Vertebrate Paleontology, t. 33, nr 5, str. 1138-1168.
+Otero, A., Pol, D. 2013. Postcranial anatomy and phylogenetic relationships of ''Mussaurus patagonicus'' (Dinosauria, Sauropodomorpha). Journal of Vertebrate Paleontology, t. 33, nr 5, str. 1138-1168. [http://dx.doi.org/10.1080/02724634.2013.769444]
 Yates, A.M., Bonnan, M.F., Neveling, J., Chinsamy, A., Blackbeard, M.G. 2010. A new transitional sauropodomorph dinosaur from the Early Jurassic of South Africa and the evolution of sauropod feeding and quadrupedalism. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, t. 277, nr 1682, str. 787–794. [[doi:10.1098/rspb.2009.1440]]
@@ Linia 110: / Linia 112: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Jura]]
 [[Kategoria:Synemur]]

@@ Linia 58: / Linia 58: @@
 ==Wstęp==
 [[Plik:Aardonyx celestae by camusaltamirano-d9p0dqo.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja aardonyksa. Autor: CamusAltamirano [http://camusaltamirano.deviantart.com/art/Aardonyx-celestae-586203792].]]
-''Aardonyx'' to rodzaj wczesnego [[Sauropodomorpha|zauropodomorfa]] należącego do grupy [[Anchisauria]]. Żył we wczesnej jurze na obecnych terenach [[RPA|Republiki Południowej Afryki]]. Zarówno cechy morfologiczne, jak i domniemana pozycja filogenetyczna sugerują jego pośrednią pozycję pomiędzy [[Prosauropoda|prozauropodami]] a [[Sauropoda|zauropodami]].
+''Aardonyx'' to rodzaj wczesnego [[Sauropodomorpha|zauropodomorfa]] należącego do grupy [[Anchisauria]]. Żył we wczesnej jurze na terenach obecnej [[RPA|Republiki Południowej Afryki]]. Zarówno cechy morfologiczne, jak i domniemana pozycja filogenetyczna sugerują, że jest formą pośrednią pomiędzy [[Prosauropoda|prozauropodami]] a [[Sauropoda|zauropodami]].
 ==Budowa==
 [[Plik:Aardonyx celestae by karkemish00.jpg|300px|thumb|right|Ryczący aardonyks. Autor: karkemish00 [http://karkemish00.deviantart.com/art/Aardonyx-celestae-153436049].]]
-''Aardonyx'' był jednym z największych prozauropodów – odnalezione skamieniałości należały do zwierząt mierzących 7–9 m długości, jednak analizy [[histologia|histologiczne]] kości sugerują, że nie zakończyły one jeszcze wzrostu, co wskazuje, że dorosłe osobniki osiągały jeszcze większe rozmiary. Ogólną budową przypominał większość prozauropodów – miał długą szyję i ogon, a kończyny tylne były dłuższe od przednich. ''Aardonyx'' jest jednak rodzajem wysoce autapomorficznym – cechy charakterystyczne, nieobecne u innych [[takson|taksonów]] ([[autapomorfia|autapomorfie]]) obejmują cechy czaszki, kręgów szyjnych, przedramienia i stóp. ''Aardonyx'' miał pięć zębów przedszczękowych, podobnie jak ''[[Plateosaurus]]'', jednak jest to wynik [[konwergencja|konwergencji]], a nie bliskiego pokrewieństwa pomiędzy tymi zauropodomorfami. ''Aardonyx'' miał V-kształtne szczęki, co jest cechą prymitywną, jednak utracił mięsiste policzki – odwrotnie niż [[bazalny]] chiński zauropod ''[[Chinshakiangosaurus]]'', który miał policzki oraz U-kształtne szczęki. ''Aardonyx'' miał stosunkowo krótkie kończyny przednie – u mniejszego osobnika kość ramienna stanowiła około 72% długości kości udowej, co sugeruje, że ''Aardonyx'' był co najmniej fakultatywnie, a prawdopodobnie przeważnie dwunożny.
+''Aardonyx'' był jednym z największych prozauropodów – odnalezione skamieniałości należały do zwierząt mierzących 7–9 m długości. Analizy [[histologia|histologiczne]] kości sugerują jednak, że osobniki te nie zakończyły one jeszcze wzrostu, co wskazuje, że dorosłe osiągały jeszcze większe rozmiary. Ogólną budową przypominał większość prozauropodów – miał długą szyję i ogon, a kończyny tylne były dłuższe od przednich. ''Aardonyx'' jest jednak rodzajem wysoce autapomorficznym – cechy charakterystyczne, nieobecne u innych [[takson|taksonów]] ([[autapomorfia|autapomorfie]]) obejmują cechy czaszki, kręgów szyjnych, przedramienia i stóp. ''Aardonyx'' miał pięć zębów przedszczękowych, podobnie jak ''[[Plateosaurus]]'', jednak jest to wynik [[konwergencja|konwergencji]], a nie bliskiego pokrewieństwa pomiędzy tymi zauropodomorfami. ''Aardonyx'' miał V-kształtne szczęki, co jest cechą prymitywną, jednak utracił mięsiste policzki – odwrotnie niż [[bazalny]] chiński zauropod ''[[Chinshakiangosaurus]]'', który miał policzki oraz U-kształtne szczęki. ''Aardonyx'' miał stosunkowo krótkie kończyny przednie – u mniejszego osobnika kość ramienna stanowiła około 72% długości kości udowej, co sugeruje, że ''Aardonyx'' był co najmniej fakultatywnie, a prawdopodobnie przeważnie, dwunożny.
 ==Filogeneza==
-[[Filogenetyka|Analizy filogenetyczne]] przeprowadzone przez Yatesa i współpracowników – wykorzystujące zmodyfikowane matryce danych z analiz Yatesa (2007) oraz Upchurcha i in. ([[2007]]) – sugerują, że ''Aardonyx'' jest jednym z najbardziej zaawansowanych zauropodomorfów nienależących do zauropodów. Analizy mocno wspierają hipotezę, według której ''Aardonyx'' stanowi takson siostrzany wobec [[klad]]u obejmującego ''[[Melanorosaurus]]'' i bardziej zaawansowane zauropodomorfy (w tym zauropody). Pozycja ''Aardonyx'' jako taksonu „pośredniego” pomiędzy [[bazalny]]mi zauropodomorfami (prozauropodami) a zauropodami współgra z jego morfologiczną „pośredniością”, stanowiącą kombinację [[plezjomorfia|plezjomorfii]] i [[apomorfia|apomorfii]]. ''Aardonyx'' jest także najbardziej zaawansowanym spośród wszystkich znanych dwunożnych prozauropodów. Jego bliskimi krewnymi, lecz nie tworzącymi z nim odrębnego [[klad]]u, mogły być [[Mussaurus|muszaur]] i [[Leonerasaurus|leonerazaur]] (Otero i Pol, 2013).
+[[Filogenetyka|Analizy filogenetyczne]] przeprowadzone przez Yatesa i współpracowników – wykorzystujące zmodyfikowane matryce danych z analiz Yatesa (2007) oraz Upchurcha i in. ([[2007]]) – sugerują, że ''Aardonyx'' jest jednym z najbardziej zaawansowanych zauropodomorfów nienależących do zauropodów. Analizy mocno wspierają hipotezę, według której ''Aardonyx'' stanowi [[takson siostrzany]] wobec [[klad]]u obejmującego ''[[Melanorosaurus]]'' i bardziej zaawansowane zauropodomorfy (w tym zauropody). Pozycja ''Aardonyx'' jako taksonu „pośredniego” pomiędzy [[bazalny]]mi zauropodomorfami (prozauropodami) a zauropodami współgra z jego morfologiczną „pośredniością”, stanowiącą kombinację [[plezjomorfia|plezjomorfii]] i [[apomorfia|apomorfii]]. ''Aardonyx'' jest także najbardziej zaawansowanym spośród wszystkich znanych dwunożnych prozauropodów. Jego bliskimi krewnymi, lecz nie tworzącymi z nim odrębnego [[klad]]u, mogły być [[Mussaurus|muszaur]] i [[Leonerasaurus|leonerazaur]] (Otero i Pol, 2013).
 ==Taksonomia==

@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 ==Wstęp==
 ''Aardonyx'' to rodzaj wczesnego [[Sauropodomorpha|zauropodomorfa]] należącego do grupy [[Anchisauria]]. Żył we wczesnej jurze na obecnych terenach [[RPA|Republiki Południowej Afryki]]. Zarówno cechy morfologiczne, jak i domniemana pozycja filogenetyczna sugerują jego pośrednią pozycję pomiędzy [[Prosauropoda|prozauropodami]] a [[Sauropoda|zauropodami]].
 ==Budowa==
 ''Aardonyx'' był jednym z największych prozauropodów – odnalezione skamieniałości należały do zwierząt mierzących 7–9 m długości, jednak analizy [[histologia|histologiczne]] kości sugerują, że nie zakończyły one jeszcze wzrostu, co wskazuje, że dorosłe osobniki osiągały jeszcze większe rozmiary. Ogólną budową przypominał większość prozauropodów – miał długą szyję i ogon, a kończyny tylne były dłuższe od przednich. ''Aardonyx'' jest jednak rodzajem wysoce autapomorficznym – cechy charakterystyczne, nieobecne u innych [[takson|taksonów]] ([[autapomorfia|autapomorfie]]) obejmują cechy czaszki, kręgów szyjnych, przedramienia i stóp. ''Aardonyx'' miał pięć zębów przedszczękowych, podobnie jak ''[[Plateosaurus]]'', jednak jest to wynik [[konwergencja|konwergencji]], a nie bliskiego pokrewieństwa pomiędzy tymi zauropodomorfami. ''Aardonyx'' miał V-kształtne szczęki, co jest cechą prymitywną, jednak utracił mięsiste policzki – odwrotnie niż [[bazalny]] chiński zauropod ''[[Chinshakiangosaurus]]'', który miał policzki oraz U-kształtne szczęki. ''Aardonyx'' miał stosunkowo krótkie kończyny przednie – u mniejszego osobnika kość ramienna stanowiła około 72% długości kości udowej, co sugeruje, że ''Aardonyx'' był co najmniej fakultatywnie, a prawdopodobnie przeważnie dwunożny.
@@ Linia 69: / Linia 71: @@
 ==Paleobiologia==
-Przeprowadzono analizę histologiczną fragmentu żebra oraz łopatki ''Aardonyx''. Na fragmencie żebra znajduje się pięć pierścieni przyrostowych, zaś na łopatce – siedem. Żadna z przebadanych kości nie zawiera ułożonych obwodowo „[[rest lines|linii spoczynkowych]]” (ang. ''rest lines''), dowodzących ustania wzrostu, co wskazuje, że przebadane osobniki w chwili śmierci nie były w pełni dojrzałe – prawdopodobnie miały niespełna dziesięć lat i wciąż aktywnie rosły.
+Przeprowadzono analizę tkanki kostnej z fragmentu żebra oraz łopatki ''Aardonyx''. Na fragmencie żebra znajduje się pięć pierścieni przyrostowych, zaś na łopatce – siedem. Żadna z przebadanych kości nie zawiera ułożonych obwodowo „linii spoczynkowych” (ang. ''rest lines''), dowodzących ustania wzrostu. To wskazuje, że przebadane osobniki w chwili śmierci nie były w pełni dojrzałe – prawdopodobnie miały niespełna dziesięć lat i wciąż aktywnie rosły.
 [[Plik:Aardonyx by Kahless28.jpg|400px|thumb|right|Rekonstrukcja aardonyksa. Autor: [[Jakub Kowalski]].]]
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Aardonyx''
+| {{V|''Aardonyx''}}
-| {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]], [[Johann Neveling|Neveling]], [[Anusuya Chinsamy-Turan|Chinsamy]]}} i {{Kpt|[[Marc Blackbeard|Blackbeard]]}}
+| {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]], [[Johann Neveling|Neveling]], [[Anusuya Chinsamy-Turan|Chinsamy]]}} i {{Kpt|[[Marc Blackbeard|Blackbeard]]}}, [[2010]]
 |-
-! ''A. celestae''
+| {{V|''Aardonyx celestae''}}
-| {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]], [[Johann Neveling|Neveling]], [[Anusuya Chinsamy-Turan|Chinsamy]]}} i {{Kpt|[[Marc Blackbeard|Blackbeard]]}}
+| {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]], [[Johann Neveling|Neveling]], [[Anusuya Chinsamy-Turan|Chinsamy]]}} i {{Kpt|[[Marc Blackbeard|Blackbeard]]}}, [[2010]]
 |}
 ==Bibliografia==
-<small>McPhee, B.W., Yates, A.M., Choiniere, J.N., Abdala, F. 2014. The complete anatomy and phylogenetic relationships of ''Antetonitrus ingenipes'' (Sauropodiformes, Dinosauria): implications for the origins of Sauropoda. Zoological Journal of the Linnean Society, t. 171, nr 1, str. 151-205. [[DOI: 10.1111/zoj.12127]]
+<small>
 Norman, D.B., Crompton, A.W., Butler, R.J., Porro, L.B., Charig, A.J. 2011. The Lower Jurassic ornithischian dinosaur ''Heterodontosaurus tucki'' Crompton & Charig, 1962: cranial anatomy, functional morphology, taxonomy, and relationships. Zoological Journal of the Linnean Society. [[doi:10.1111/j.1096-3642.2011.00697.x]]
@@ Linia 98: / Linia 99: @@
 Upchurch, P., Barrett, P.M., Zhao, X., Xu, X. 2007. A re-evaluation of ''Chinshakiangosaurus chunghoensis'' Ye vide Dong 1992 (Dinosauria, Sauropodomorpha): implications for cranial evolution in basal sauropod dinosaurs. Geological Magazine, t. 144, nr 2, str. 247–262. [[doi:10.1017/S0016756806003062]]
-Yates, A.M. [http://dracovenator.wordpress.com/2009/11/11/earth-claw-is-here/|Earth Claw is here!]. dracovenator.wordpress.com. [dostęp 21 lutego 2010]</small>
+Yates, A.M. [http://dracovenator.wordpress.com/2009/11/11/earth-claw-is-here/|Earth Claw is here!]. dracovenator.wordpress.com. [dostęp 21 lutego 2010]
 [[Kategoria:Dinosauria]]

@@ Linia 24: / Linia 24: @@
 | [[RPA|Republika Południowej Afryki]]
-<small>(górne warstwy [[formacja Elliot|formacji Elliot]])</small>
+<small>(górne warstwy [[formacja|formacji]] [[Elliot]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 ==Filogeneza==
-[[Filogenetyka|Analizy filogenetyczne]] przeprowadzone przez Yatesa i współpracowników – wykorzystujące zmodyfikowane matryce danych z analiz Yatesa (2007) oraz Upchurcha i in. ([[2007]]) – sugerują, że ''Aardonyx'' jest jednym z najbardziej zaawansowanych zauropodomorfów nienależących do zauropodów. Analizy mocno wspierają hipotezę, według której ''Aardonyx'' stanowi takson siostrzany wobec [[klad]]u obejmującego ''[[Melanorosaurus]]'' i zauropody. Pozycja ''Aardonyx'' jako taksonu „pośredniego” pomiędzy [[bazalny]]mi zauropodomorfami (prozauropodami) a zauropodami współgra z jego morfologiczną „pośredniością”, stanowiącą kombinację [[plezjomorfia|plezjomorfii]] i [[apomorfia|apomorfii]]. ''Aardonyx'' jest także najbardziej zaawansowanym spośród wszystkich znanych dwunożnych prozauropodów. Jego bliskimi krewnymi, lecz nie tworzącymi z nim odrębnego [[klad]]u, mogły być [[Mussaurus|muszaur]] i [[Leonerasaurus|leonerazaur]] (Otero i Pol, 2013).
+[[Filogenetyka|Analizy filogenetyczne]] przeprowadzone przez Yatesa i współpracowników – wykorzystujące zmodyfikowane matryce danych z analiz Yatesa (2007) oraz Upchurcha i in. ([[2007]]) – sugerują, że ''Aardonyx'' jest jednym z najbardziej zaawansowanych zauropodomorfów nienależących do zauropodów. Analizy mocno wspierają hipotezę, według której ''Aardonyx'' stanowi takson siostrzany wobec [[klad]]u obejmującego ''[[Melanorosaurus]]'' i bardziej zaawansowane zauropodomorfy (w tym zauropody). Pozycja ''Aardonyx'' jako taksonu „pośredniego” pomiędzy [[bazalny]]mi zauropodomorfami (prozauropodami) a zauropodami współgra z jego morfologiczną „pośredniością”, stanowiącą kombinację [[plezjomorfia|plezjomorfii]] i [[apomorfia|apomorfii]]. ''Aardonyx'' jest także najbardziej zaawansowanym spośród wszystkich znanych dwunożnych prozauropodów. Jego bliskimi krewnymi, lecz nie tworzącymi z nim odrębnego [[klad]]u, mogły być [[Mussaurus|muszaur]] i [[Leonerasaurus|leonerazaur]] (Otero i Pol, 2013).
 ==Taksonomia==
-''Aardonyx'' został nazwany w [[2010]] roku przez [[Adam Yates|Adama Yatesa]] z Uniwersytetu w Johannesburgu i współpracowników. [[Holotyp|Holotypem]] jest rostralna połowa lewej kości szczękowej ('''BP/1/6254'''). Zwietrzałą tylną część lewej kości szczękowej odnaleziono w odległości około metra od holotypu, możliwe więc, że oba fragmenty reprezentują tę samą kość. W pobliżu odkryto liczne szczątki czaszki oraz szkieletu pozaczaszkowego – [[kręg]]ów, kości kończyn, żeber, szewronów. Nazwa rodzajowa ''Aardonyx'' pochodzi od ''aard'' – słowa z języka afrikaans oznaczającego Ziemię – oraz greckiego słowa ''onyx'' („szpon”) i odnosi się do grubej otoczki [[hematyt|hematytu]] pokrywającej liczne kości dinozaura, zwłaszcza paliczki. [[Gatunek|Gatunkiem]] typowym [[rodzaj]]u jest ''Aardonyx celestae''. Nazwa gatunkowa honoruje [[Celesta Yates|Celeste Yates]], która wypreparowała wiele kości.
+''Aardonyx'' został nazwany w [[2010]] roku przez [[Adam Yates|Adama Yatesa]] z Uniwersytetu w Johannesburgu i współpracowników. [[Holotyp|Holotypem]] jest rostralna połowa lewej kości szczękowej ('''BP/1/6254'''). Zwietrzałą tylną część lewej kości szczękowej odnaleziono w odległości około metra od holotypu, możliwe więc, że oba fragmenty reprezentują tę samą kość. W pobliżu odkryto liczne szczątki czaszki oraz szkieletu pozaczaszkowego – [[kręg]]ów, kości kończyn, żeber, szewronów. Nazwa rodzajowa ''Aardonyx'' pochodzi od ''aard'' – słowa z języka afrikaans oznaczającego Ziemię – oraz greckiego słowa ''onyx'' („szpon”) i odnosi się do grubej otoczki [[hematyt|hematytu]] pokrywającej liczne kości dinozaura, zwłaszcza paliczki. [[Gatunek|Gatunkiem]] typowym [[rodzaj]]u jest ''Aardonyx celestae''. Nazwa gatunkowa honoruje Celeste Yates, która wypreparowała wiele kości.
 ==Paleobiologia==
@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 {| class="wikitable"
 ! ''Aardonyx''
-| [[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]], [[Johann Neveling|Neveling]], [[Anusuya Chinsamy-Turan|Chinsamy]] i [[Marc Blackbeard|Blackbeard]]
+| {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]], [[Johann Neveling|Neveling]], [[Anusuya Chinsamy-Turan|Chinsamy]]}} i {{Kpt|[[Marc Blackbeard|Blackbeard]]}}
 | [[2010]]
 |-
-! ''Aardonyx celestae''
+! ''A. celestae''
-| [[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]], [[Johann Neveling|Neveling]], [[Anusuya Chinsamy-Turan|Chinsamy]] i [[Marc Blackbeard|Blackbeard]]
+| {{Kpt|[[Adam Yates|Yates]], [[Matthew Bonnan|Bonnan]], [[Johann Neveling|Neveling]], [[Anusuya Chinsamy-Turan|Chinsamy]]}} i {{Kpt|[[Marc Blackbeard|Blackbeard]]}}
 | [[2010]]
 |}
 ==Bibliografia==
-<small>Norman, D.B., Crompton, A.W., Butler, R.J., Porro, L.B. & Charig, A.J. (2011) "The Lower Jurassic ornithischian dinosaur ''Heterodontosaurus tucki'' Crompton & Charig, 1962: cranial anatomy, functional morphology, taxonomy, and relationships" Zoological Journal of the Linnean Society, [[doi:10.1111/j.1096-3642.2011.00697.x]]
+<small>McPhee B.W., Yates A.M., Choiniere J.N. i F. Abdala. 2014. The complete anatomy and phylogenetic relationships of Antetonitrus ingenipes (Sauropodiformes, Dinosauria): implications for the origins of Sauropoda. Zoological Journal of the Linnean Society, str. 1-55.
 Otero, A i D. Pol. 2013. Postcranial anatomy and phylogenetic relationships of ''Mussaurus patagonicus'' (Dinosauria, Sauropodomorpha). Journal of Vertebrate Paleontology, t. 33, nr 5, str. 1138-1168.
-Yates, A. M., Bonnan, M. F., Neveling, J., Chinsamy, A. i Blackbeard, M. G. (2010) A new transitional sauropodomorph dinosaur from the Early Jurassic of South Africa and the evolution of sauropod feeding and quadrupedalism. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 277 (1682): 787–794. [[doi:10.1098/rspb.2009.1440]]
+Yates A.M., Bonnan M.F., Neveling J., Chinsamy A. i M.G. Blackbeard. 2010. A new transitional sauropodomorph dinosaur from the Early Jurassic of South Africa and the evolution of sauropod feeding and quadrupedalism. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, t. 277, nr 1682, str. 787–794. [[doi:10.1098/rspb.2009.1440]]
-Yates, A. M. (2007) The first complete skull of the Triassic dinosaur ''Melanorosaurus'' Haughton (Sauropodomorpha: Anchisauria). Special Papers in Palaeontology. 77: 9–55.
+Yates A.M. 2007. The first complete skull of the Triassic dinosaur ''Melanorosaurus'' Haughton (Sauropodomorpha: Anchisauria). Special Papers in Palaeontology, t. 77, str. 9–55.
-Upchurch, P., Barrett, P. M., Zhao X., Xu X. (2007) A re-evaluation of ''Chinshakiangosaurus chunghoensis'' Ye vide Dong 1992 (Dinosauria, Sauropodomorpha): implications for cranial evolution in basal sauropod dinosaurs. Geological Magazine. 144 (2): 247–262. [[doi:10.1017/S0016756806003062]]
+Upchurch P., Barrett P.M., Zhao X. i X. Xu. 2007. A re-evaluation of ''Chinshakiangosaurus chunghoensis'' Ye vide Dong 1992 (Dinosauria, Sauropodomorpha): implications for cranial evolution in basal sauropod dinosaurs. Geological Magazine, t. 144, nr 2, str. 247–262. [[doi:10.1017/S0016756806003062]]
-Yates, A. M. [http://dracovenator.wordpress.com/2009/11/11/earth-claw-is-here/|Earth Claw is here!]. dracovenator.wordpress.com. [dostęp 21 lutego 2010]</small>
+Yates A.M. [http://dracovenator.wordpress.com/2009/11/11/earth-claw-is-here/|Earth Claw is here!]. dracovenator.wordpress.com. [dostęp 21 lutego 2010]</small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]

← poprzednia wersja		Wersja z 12:57, 28 lis 2013
Linia 1:		Linia 1:
		+	{{DISPLAYTITLE:''Aardonyx''}}
	<small>		<small>
	{\| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"		{\| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"