Achillobator - Historia wersji

Kamil Kamiński o 19:40, 28 maj 2024

2024-05-28T19:40:18Z

Paweł o 06:18, 28 maj 2024

2024-05-28T06:18:49Z

Taurovenator o 20:47, 27 maj 2024

2024-05-27T20:47:32Z

Paweł: uzupełnienia

2024-05-27T19:41:53Z

uzupełnienia

Podgląd zmian

Taurovenator o 20:32, 24 mar 2024

2024-03-24T20:32:20Z

Taurovenator o 12:59, 23 lip 2019

2019-07-23T12:59:40Z

Dawid Mika: poprawki merytoryczne w etymologii + jedna stylistyczna w budowie

2013-01-12T12:52:59Z

poprawki merytoryczne w etymologii + jedna stylistyczna w budowie

Szerman o 10:08, 19 cze 2012

2012-06-19T10:08:10Z

Szerman o 16:06, 17 maj 2012

2012-05-17T16:06:29Z

Nazuul: jeszcze turon i koniak - za duża rozpiętość, więc bez kategorii

2012-01-09T13:39:50Z

jeszcze turon i koniak - za duża rozpiętość, więc bez kategorii

@@ Linia 39: / Linia 39: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''[[Achillobator]]'' to [[zaawansowany]] [[Dromaeosauridae|dromeozauryd]] żyjący w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenie dzisiejszej Mongolii. Jest to jeden z największych znanych nauce dinozaurów drapieżnych wyposażonych w charakterystyczne szpony znajduje się na stopach.
+''[[Achillobator]]'' to [[zaawansowany]] [[Dromaeosauridae|dromeozauryd]] żyjący w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenie dzisiejszej Mongolii. Jest to jeden z największych znanych nauce dinozaurów drapieżnych wyposażonych w charakterystyczne szpony znajdujące się na drugim palcu stopy.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 ==Budowa==
 [[Plik:Achillobator Pelvis.jpg|thumb|Schemat przedstawiający miednicę ''Achillobator''. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Achillobator_Pelvis.jpg]]]
-''Achillobator'' był jedynym z największych znanych przedstawicieli [[Dromaeosauridae]]. Miał on długą i głęboką kość szczękową mierzącą 29 cm. Znajdowało się w niej 11 zębodołów (miejsce, w którym znajdowały się zęby). Zęby z przodu szczęki były delikatnie dłuższe niż z tyłu. Rozmiar kości szczękowej wskazuje iż opisywany dinozaur miał długą czaszkę. Kręgosłup składał się z masywnych kręgów szyjnych, grzbietowych i ogonowych. Morfologia kręgów szyjnych ''Achillobator'' wskazuje iż, szyja miała literę S jak u większości przedstawicieli [[Maniraptora]]. W odróżnieniu od ''[[Deinonychus]]'' kręgi grzbietowe opisywanego dinozaura miały krótsze trzony oraz i prawie pionowo skierowane [[kręg|prezygapofyzy]]. Kręgi ogonowe charakteryzowały się długimi szewronami oraz [[kręg|prezygapofyzami]]. Łopatka i kość krucza były ze sobą zrośnięte, tworząc kość łopatkowo-kruczą, która bardzo przypominała tą u ''[[Deinonychus]]''. Kość ramienna mierząca 26 cm miała bardziej rozszerzony dystalny koniec u niż [[Deinonychus|deinonycha]], zaś jej proksymalna część - rozszerzony bardziej stopniowo. Miednica, a szczególnie kości łonowe i biodrowe miały wyjątkową budowę wśród [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Kość udowa była masywna i dłuższa od piszczelowej, zaś ta pierwsza mierzyła aż 50,5 cm. Przedstawiciele [[Dromaeosauridae]] miały dłuższą piszczel niż kość udową, więc cecha ta u ''Achillobator'' jest niezwykła. Podobnie jak reszta kuzynów opisywanego dinozaura, stopa była wyposażona w charakterystyczny szpon (Perle i in., 1999; Mortimer, online).
+''Achillobator'' był jedynym z największych znanych przedstawicieli [[Dromaeosauridae]]. Miał on długą i głęboką kość szczękową mierzącą 29 cm. Znajdowało się w niej 11 zębodołów (miejsce, w którym znajdowały się zęby). Zęby z przodu szczęki były delikatnie dłuższe niż z tyłu. Rozmiar kości szczękowej wskazuje iż opisywany dinozaur miał długą czaszkę. Kręgosłup składał się z masywnych kręgów szyjnych, grzbietowych i ogonowych. Morfologia kręgów szyjnych ''Achillobator'' wskazuje iż, szyja miała literę S jak u większości przedstawicieli [[Maniraptora]]. W odróżnieniu od ''[[Deinonychus]]'' kręgi grzbietowe opisywanego dinozaura miały krótsze trzony oraz i prawie pionowo skierowane [[kręg|prezygapofyzy]]. Kręgi ogonowe charakteryzowały się długimi szewronami oraz [[kręg|prezygapofyzami]]. Łopatka i kość krucza były ze sobą zrośnięte, tworząc kość łopatkowo-kruczą, która bardzo przypominała tą u ''[[Deinonychus]]''. Kość ramienna mierząca 26 cm miała bardziej rozszerzony dystalny koniec u niż [[Deinonychus|deinonycha]], zaś jej proksymalna część - rozszerzony bardziej stopniowo. Miednica, a szczególnie kości łonowe i biodrowe miały wyjątkową budowę wśród [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Kość udowa była masywna i dłuższa od piszczelowej, zaś ta pierwsza mierzyła aż 50,5 cm. Przedstawiciele [[Dromaeosauridae]] mieli dłuższą piszczel niż kość udową, więc cecha ta u ''Achillobator'' jest niezwykła. Podobnie jak reszta kuzynów opisywanego dinozaura, stopa była wyposażona w charakterystyczny szpon (Perle i in., 1999; Mortimer, online).
 ==Paleobiologia==
 Perle i współpracownicy (1999) sugerują, że ''Achillobator'' dzięki odpowiedniej budowie nóg oraz miednicy był dość dobrym biegaczem. Badacze sądzą również, że miał również dobrze wykształcone mięśnie w tym regionie, przez co mógł mieć dobre zdolności do skakania. Według Moliny-Pereza i Larramendiego (2020) osiągał prędkość 45,3 km/h podczas biegu.
-Powers i współpracownicy (2020) ponownie zbadali szczęki przedstawicieli [[Eudromaeosauria]]. Naukowcy zauważyli, że azjatyckie formy były przystosowane do połowania na małe ofiary, zaś północnoamerykańskie na duże. Różnice te wynikały z morfologii czaszki. Jednak w odróżnieniu od azjatyckich [[Eudromaeosauria|eudromeozaurów]] opisywany miał mocną i solidną budowę szczęki bardzo zbliżoną do amerykańskich kuzynów. Jako jeden z nielicznych przedstawicieli [[Eudromaeosauria]] z Azji, ''Achillobator'' potrafił polować na duże zdobycze.
+Powers i współpracownicy (2020) ponownie zbadali szczęki przedstawicieli [[Eudromaeosauria]]. Naukowcy zauważyli, że azjatyckie formy były przystosowane do połowania na małe ofiary, zaś północnoamerykańskie na duże. Różnice te wynikały z morfologii czaszki. Jednak w odróżnieniu od azjatyckich [[Eudromaeosauria|eudromeozaurów]] ''Achillobator'' miał mocną i solidną budowę szczęki bardzo zbliżoną do amerykańskich kuzynów. Jako jeden z nielicznych przedstawicieli [[Eudromaeosauria]] z Azji, ''Achillobator'' potrafił polować na duże zdobycze.
 ==Systematyka==

@@ Linia 7: / Linia 7: @@
 |wysokość = ok. 1,3 m (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
 |masa = 165 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|dieta = roślinożerny/wszystkożerny
+|dieta = mięsożerny
-|miejsce = [[Mongolia]] - Bayshin Tsav
+|miejsce = [[Mongolia]] - Ajmak południowogobijski
 <small>([[formacja]] [[Bayan Shireh]])</small>
 |czas = {{Występowanie|96|90}}

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 ==Budowa==
 [[Plik:Achillobator Pelvis.jpg|thumb|Schemat przedstawiający miednicę ''Achillobator''. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Achillobator_Pelvis.jpg]]]
-''Achillobator'' był jedynym z największych znanych przedstawicieli [[Dromaeosauridae]]. Miał on długą i głęboką kość szczękową mierzącą 29 cm. Znajdowało się w niej 11 zębodołów (miejsce, w którym znajdowały się zęby). Zęby z przodu szczęki były delikatnie dłuższe niż z tyłu. Rozmiar kości szczękowej wskazuje iż opisywany dinozaur miał długą czaszkę. Kręgosłup składał się z masywnych kręgów szyjnych, grzbietowych i ogonowych. Morfologia kręgów szyjnych ''Achillobator'' wskazuje iż, szyja miała literę S jak u większości przedstawicieli [[Maniraptora]]. W odróżnieniu od ''[[Deinonychus]]'' kręgi grzbietowe opisywanego dinozaura miały krótsze trzony oraz i prawie pionowo skierowane [[kręg|prezygapofyzy]]. Kręgi ogonowe charakteryzowały się długimi szewronami oraz [[kręg|prezygapofyzami]]. Łopatka i kość krucza były ze sobą zrośnięte, tworząc kość łopatkowo-kruczą, która bardzo przypominała tą u ''[[Deinonychus]]''. Kość ramienna mierząca 26 cm miała bardziej rozszerzony dystalny koniec u niż [[Deinonychus|deinonycha]], zaś jej proksymalna część - rozszerzony bardziej stopniowo. Miednica, a szczególnie kości łonowe i biodrowe miały wyjątkową budowę wśród [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Kość udowa była masywna i dłuższa od piszczelowej, zaś ta pierwsza mierzyła aż 50,5 cm. Przedstawiciele [[Dromaoesauridae]] miały dłuższą piszczel niż kość udową, więc cecha ta u ''Achillobator'' jest niezwykła. Podobnie jak reszta kuzynów opisywanego dinozaura, stopa była wyposażona w charakterystyczny szpon (Perle i in., 1999; Mortimer, online).
+''Achillobator'' był jedynym z największych znanych przedstawicieli [[Dromaeosauridae]]. Miał on długą i głęboką kość szczękową mierzącą 29 cm. Znajdowało się w niej 11 zębodołów (miejsce, w którym znajdowały się zęby). Zęby z przodu szczęki były delikatnie dłuższe niż z tyłu. Rozmiar kości szczękowej wskazuje iż opisywany dinozaur miał długą czaszkę. Kręgosłup składał się z masywnych kręgów szyjnych, grzbietowych i ogonowych. Morfologia kręgów szyjnych ''Achillobator'' wskazuje iż, szyja miała literę S jak u większości przedstawicieli [[Maniraptora]]. W odróżnieniu od ''[[Deinonychus]]'' kręgi grzbietowe opisywanego dinozaura miały krótsze trzony oraz i prawie pionowo skierowane [[kręg|prezygapofyzy]]. Kręgi ogonowe charakteryzowały się długimi szewronami oraz [[kręg|prezygapofyzami]]. Łopatka i kość krucza były ze sobą zrośnięte, tworząc kość łopatkowo-kruczą, która bardzo przypominała tą u ''[[Deinonychus]]''. Kość ramienna mierząca 26 cm miała bardziej rozszerzony dystalny koniec u niż [[Deinonychus|deinonycha]], zaś jej proksymalna część - rozszerzony bardziej stopniowo. Miednica, a szczególnie kości łonowe i biodrowe miały wyjątkową budowę wśród [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Kość udowa była masywna i dłuższa od piszczelowej, zaś ta pierwsza mierzyła aż 50,5 cm. Przedstawiciele [[Dromaeosauridae]] miały dłuższą piszczel niż kość udową, więc cecha ta u ''Achillobator'' jest niezwykła. Podobnie jak reszta kuzynów opisywanego dinozaura, stopa była wyposażona w charakterystyczny szpon (Perle i in., 1999; Mortimer, online).
 ==Paleobiologia==
 Perle i współpracownicy (1999) sugerują, że ''Achillobator'' dzięki odpowiedniej budowie nóg oraz miednicy był dość dobrym biegaczem. Badacze sądzą również, że miał również dobrze wykształcone mięśnie w tym regionie, przez co mógł mieć dobre zdolności do skakania. Według Moliny-Pereza i Larramendiego (2020) osiągał prędkość 45,3 km/h podczas biegu.
-Powers i współpracownicy (2020) ponownie zbadali szczęki przedstawicieli [[Eudromaeosauria]]. Naukowcy zauważyli, że azjatyckie formy były przystosowane do połowania na małe ofiary, zaś północnoamerykańskie na duże. Różnice te wynikały z morfologii czaszki. Jednak w odróżnieniu do azjatyckich [[Eudromaeosauria|eudromeozaurów]] opisywany miał mocną i solidną budowę szczęki bardzo zbliżoną do amerykańskich kuzynów. Jako jeden z nielicznych przedstawicieli [[Eudromaeosauria]] z Azji, ''Achillobator'' potrafił polować na duże zdobycze.
+Powers i współpracownicy (2020) ponownie zbadali szczęki przedstawicieli [[Eudromaeosauria]]. Naukowcy zauważyli, że azjatyckie formy były przystosowane do połowania na małe ofiary, zaś północnoamerykańskie na duże. Różnice te wynikały z morfologii czaszki. Jednak w odróżnieniu od azjatyckich [[Eudromaeosauria|eudromeozaurów]] opisywany miał mocną i solidną budowę szczęki bardzo zbliżoną do amerykańskich kuzynów. Jako jeden z nielicznych przedstawicieli [[Eudromaeosauria]] z Azji, ''Achillobator'' potrafił polować na duże zdobycze.
 ==Systematyka==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 101: / Linia 104: @@
 [[Kategoria:Koniak]]
 [[Kategoria:Santon]]

← poprzednia wersja		Wersja z 12:59, 23 lip 2019
Linia 97:		Linia 97:
	[[Kategoria:Mezozoik]]		[[Kategoria:Mezozoik]]
	[[Kategoria:Kreda]]		[[Kategoria:Kreda]]
		+	[[Kategoria:Cenoman]]
		+	[[Kategoria:Turon]]
		+	[[Kategoria:Koniak]]
		+	[[Kategoria:Santon]]

@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 ==Budowa i pokrewieństwo==
-''Achillobator'' miał kilkanaście wielkich zębów osiągających do 3-4 cm dł. Miał - podobnie jak np. ''[[Deinonychus]]'' - wielki pazur na każdej z kończyn tylnych, którym mógł wbijać się w miękkie ciało ofiary takiej jak ''[[Amtosaurus]]''. ''Achillobator'' miał ok. 5 metrów długości. Jego szkielet był podobny do deinonycha, lecz większy. Podobnych rozmiarów był ''[[Utahraptor]]'' i ''[[Austroraptor]]''. ''Achillobator'' był bardziej masywny niż np. ''[[Deinonychus]]''.
+''Achillobator'' miał kilkanaście wielkich zębów osiągających do 3-4 cm dł. Posiadał też - podobnie jak np. ''[[Deinonychus]]'' - wielki pazur na każdej z kończyn tylnych, którym mógł wbijać się w miękkie ciało ofiary takiej jak ''[[Amtosaurus]]''. ''Achillobator'' miał ok. 5 metrów długości. Jego szkielet był podobny do deinonycha, lecz większy. Podobnych rozmiarów był ''[[Utahraptor]]'' i ''[[Austroraptor]]''. ''Achillobator'' był bardziej masywny niż np. ''[[Deinonychus]]''.
 ''Achillobator giganticus'' jest najbliżej spokrewniony z takimi dromeozaurydami jak ''[[Dromaeosaurus]]'' i ''[[Utahraptor]]''.
 ==Etymologia==
-''Achillobator giganticus'' znaczy "gigantyczny dinozaur Achillesa" (herosa znanego z "Iliady" Homera). Słowo ''bator'' w języku mongolskim oznacza "bohater".
+''Achillobator giganticus'' znaczy "gigantyczny bohater Achillesa" (herosa znanego z "Iliady" Homera). Słowo ''bator'' w języku mongolskim oznacza "bohater".
 {| class="wikitable"

@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 {| class="wikitable"
 ! ''Achillobator''
-| [[Altangerel Perle|Perle]], [[Mark A. Norell|Norell]] i [[James M. Clark|Clark]], [[1999]]
+| [[Altangerel Perle|Perle]], [[Mark Norell|Norell]] i [[James Clark|Clark]], [[1999]]
 |-
 ! ''A. giganticus''
-| [[Altangerel Perle|Perle]], [[Mark A. Norell|Norell]] i [[James M. Clark|Clark]], [[1999]]
+| [[Altangerel Perle|Perle]], [[Mark Norell|Norell]] i [[James Clark|Clark]], [[1999]]
 |}

← poprzednia wersja		Wersja z 13:39, 9 sty 2012
Linia 97:		Linia 97:
	[[Kategoria:Mezozoik]]		[[Kategoria:Mezozoik]]
	[[Kategoria:Kreda]]		[[Kategoria:Kreda]]
−	~~[[Kategoria:Cenoman]]~~
−	~~[[Kategoria:Santon]]~~