Acristavus - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Odkrycie, opis i historia badań */

2025-03-22T20:48:29Z

‎Odkrycie, opis i historia badań

Kamil Kamiński: /* Odkrycie, opis i historia badań */

2025-03-22T20:48:02Z

‎Odkrycie, opis i historia badań

Kamil Kamiński: /* Odkrycie, opis i historia badań */

2025-03-22T20:47:44Z

‎Odkrycie, opis i historia badań

Kamil Kamiński o 14:36, 29 lis 2024

2024-11-29T14:36:39Z

Paweł: uzupełnienia

2024-11-29T13:59:16Z

uzupełnienia

Podgląd zmian

Taurovenator o 14:02, 2 wrz 2023

2023-09-02T14:02:43Z

Paweł o 19:09, 1 wrz 2023

2023-09-01T19:09:07Z

Paweł o 16:42, 31 paź 2022

2022-10-31T16:42:51Z

Paweł o 16:04, 21 sie 2022

2022-08-21T16:04:53Z

PabloT o 18:01, 16 cze 2022

2022-06-16T18:01:21Z

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Odkrycie, opis i historia badań==
 [[Plik:Acristavus_Skull.png |300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki. Autor: Rogelio Reyna [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Acristavus_Skull.png].]]
-[[Holotyp]] odkryto w północnej Montanie w 1999 r. (dolne warstwy formacji [[Two Medicine]]). Dokonała tego ekspedycja z Uniwersytetu w Chicago. Materiał przypisany został znaleziony w 2000 r. przez C.R. Nelson w stanie Utah. ''Acristavus'' został następnie nazwany i opisany w 2011 r. przez zespół paleontologów pod przewodnictwem Terry’ego Gates’a. W pracach uczestniczył słynny [[John Horner]]. Autorzy nazwali nowy klad wewnątrz Saurolophinae – Brachylophosaurini. Oprócz ''Acristavus'' należały do niego ''[[Brachylophosaurus]]'' i ''[[Maiasaura]]''. Ten ostatni był w ich analizie taksonem siostrzanym majazaury, a brachylofozaur był bardziej [[takson bazalny|bazalny]]. Późniejsze badania potwierdziły bliskie pokrewieństwo tych trzech rodzajów, z tym, że w większości z nich ''Acristavus'' był taksonem siostrzanym do kladu ''[[Brachylophosaurus]]''+''[[Maiasaura]]'' (np. [[Albert Prieto-Márquez|Prieto–Márquez]], 2013). Obecnie uważa się, że do grupy [[Brachylophosaurini]] należą: ''Acristavus'', ''[[Brachylophosaurus]]'', ''[[Maiasaura]]'', ''[[Ornatops]] i ''[[Probrachylophosaurus]]'' (McDoland i in., 2021).
+[[Holotyp]] odkryto w północnej Montanie w 1999 r. (dolne warstwy formacji [[Two Medicine]]). Dokonała tego ekspedycja z Uniwersytetu w Chicago. Materiał przypisany został znaleziony w 2000 r. przez C.R. Nelson w stanie Utah. ''Acristavus'' został następnie nazwany i opisany w 2011 r. przez zespół paleontologów pod przewodnictwem Terry’ego Gates’a. W pracach uczestniczył słynny [[John Horner]]. Autorzy nazwali nowy klad wewnątrz Saurolophinae – Brachylophosaurini. Oprócz ''Acristavus'' należały do niego ''[[Brachylophosaurus]]'' i ''[[Maiasaura]]''. Ten ostatni był w ich analizie taksonem siostrzanym majazaury, a brachylofozaur był bardziej [[takson bazalny|bazalny]]. Późniejsze badania potwierdziły bliskie pokrewieństwo tych trzech rodzajów, z tym, że w większości z nich ''Acristavus'' był taksonem siostrzanym do kladu ''[[Brachylophosaurus]]''+''[[Maiasaura]]'' (np. [[Albert Prieto-Márquez|Prieto–Márquez]], 2013). Obecnie uważa się, że do grupy [[Brachylophosaurini]] należą: ''Acristavus'', ''[[Brachylophosaurus]]'', ''[[Maiasaura]]'', ''[[Ornatops]]'' i ''[[Probrachylophosaurus]]'' (McDoland i in., 2021).
 ==Budowa==

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Odkrycie, opis i historia badań==
 [[Plik:Acristavus_Skull.png |300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki. Autor: Rogelio Reyna [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Acristavus_Skull.png].]]
-[[Holotyp]] odkryto w północnej Montanie w 1999 r. (dolne warstwy formacji [[Two Medicine]]). Dokonała tego ekspedycja z Uniwersytetu w Chicago. Materiał przypisany został znaleziony w 2000 r. przez C.R. Nelson w stanie Utah. ''Acristavus'' został następnie nazwany i opisany w 2011 r. przez zespół paleontologów pod przewodnictwem Terry’ego Gates’a. W pracach uczestniczył słynny [[John Horner]]. Autorzy nazwali nowy klad wewnątrz Saurolophinae – Brachylophosaurini. Oprócz ''Acristavus'' należały do niego ''[[Brachylophosaurus]]'' i ''[[Maiasaura]]''. Ten ostatni był w ich analizie taksonem siostrzanym majazaury, a brachylofozaur był bardziej [[takson bazalny|bazalny]]. Późniejsze badania potwierdziły bliskie pokrewieństwo tych trzech rodzajów, z tym, że w większości z nich ''Acristavus'' był taksonem siostrzanym do kladu ''[[Brachylophosaurus]]''+''[[Maiasaura]]'' (np. [[Albert Prieto-Márquez|Prieto–Márquez]], 2013). Obecnie uważa się, że do grupy [[Brachylophosaurini]] należą: ''Acristavus'', ''[[Brachylophosaurus]]'', ''[[Maiasaura]]'', ''[[Ornatops]]'' i ''[[Probrachylophosaurus]]'' (McDoland i in., 2021).
+[[Holotyp]] odkryto w północnej Montanie w 1999 r. (dolne warstwy formacji [[Two Medicine]]). Dokonała tego ekspedycja z Uniwersytetu w Chicago. Materiał przypisany został znaleziony w 2000 r. przez C.R. Nelson w stanie Utah. ''Acristavus'' został następnie nazwany i opisany w 2011 r. przez zespół paleontologów pod przewodnictwem Terry’ego Gates’a. W pracach uczestniczył słynny [[John Horner]]. Autorzy nazwali nowy klad wewnątrz Saurolophinae – Brachylophosaurini. Oprócz ''Acristavus'' należały do niego ''[[Brachylophosaurus]]'' i ''[[Maiasaura]]''. Ten ostatni był w ich analizie taksonem siostrzanym majazaury, a brachylofozaur był bardziej [[takson bazalny|bazalny]]. Późniejsze badania potwierdziły bliskie pokrewieństwo tych trzech rodzajów, z tym, że w większości z nich ''Acristavus'' był taksonem siostrzanym do kladu ''[[Brachylophosaurus]]''+''[[Maiasaura]]'' (np. [[Albert Prieto-Márquez|Prieto–Márquez]], 2013). Obecnie uważa się, że do grupy [[Brachylophosaurini]] należą: ''Acristavus'', ''[[Brachylophosaurus]]'', ''[[Maiasaura]]'', ''[[Ornatops]] i ''[[Probrachylophosaurus]]'' (McDoland i in., 2021).
 ==Budowa==

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Odkrycie, opis i historia badań==
 [[Plik:Acristavus_Skull.png |300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki. Autor: Rogelio Reyna [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Acristavus_Skull.png].]]
-[[Holotyp]] odkryto w północnej Montanie w 1999 r. (dolne warstwy formacji [[Two Medicine]]). Dokonała tego ekspedycja z Uniwersytetu w Chicago. Materiał przypisany został znaleziony w 2000 r. przez C.R. Nelson w stanie Utah. ''Acristavus'' został następnie nazwany i opisany w 2011 r. przez zespół paleontologów pod przewodnictwem Terry’ego Gates’a. W pracach uczestniczył słynny [[John Horner]]. Autorzy nazwali nowy klad wewnątrz Saurolophinae – Brachylophosaurini. Oprócz ''Acristavus'' należały do niego ''[[Brachylophosaurus]]'' i ''[[Maiasaura]]''. Ten ostatni był w ich analizie taksonem siostrzanym majazaury, a brachylofozaur był bardziej [[takson bazalny|bazalny]]. Późniejsze badania potwierdziły bliskie pokrewieństwo tych trzech rodzajów, z tym, że w większości z nich ''Acristavus'' był taksonem siostrzanym do kladu ''[[Brachylophosaurus]]''+''[[Maiasaura]]'' (np. [[Albert Prieto-Márquez|Prieto–Márquez]], 2013). Obecnie uważa się, że do grupy [[Brachylophosaurini]] należą: ''Acristavus'', ''[[Brachylophosaurus]]'', ''[[Maiasaura]]'', ''[[Ornatops]] i ''[[Probrachylophosaurus]]'' (McDoland i in., 2021).
+[[Holotyp]] odkryto w północnej Montanie w 1999 r. (dolne warstwy formacji [[Two Medicine]]). Dokonała tego ekspedycja z Uniwersytetu w Chicago. Materiał przypisany został znaleziony w 2000 r. przez C.R. Nelson w stanie Utah. ''Acristavus'' został następnie nazwany i opisany w 2011 r. przez zespół paleontologów pod przewodnictwem Terry’ego Gates’a. W pracach uczestniczył słynny [[John Horner]]. Autorzy nazwali nowy klad wewnątrz Saurolophinae – Brachylophosaurini. Oprócz ''Acristavus'' należały do niego ''[[Brachylophosaurus]]'' i ''[[Maiasaura]]''. Ten ostatni był w ich analizie taksonem siostrzanym majazaury, a brachylofozaur był bardziej [[takson bazalny|bazalny]]. Późniejsze badania potwierdziły bliskie pokrewieństwo tych trzech rodzajów, z tym, że w większości z nich ''Acristavus'' był taksonem siostrzanym do kladu ''[[Brachylophosaurus]]''+''[[Maiasaura]]'' (np. [[Albert Prieto-Márquez|Prieto–Márquez]], 2013). Obecnie uważa się, że do grupy [[Brachylophosaurini]] należą: ''Acristavus'', ''[[Brachylophosaurus]]'', ''[[Maiasaura]]'', ''[[Ornatops]]'' i ''[[Probrachylophosaurus]]'' (McDoland i in., 2021).
 ==Budowa==

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 <small>([[formacja|formacje]] [[Two Medicine]] - ogniwo Hagans Crossing i [[Wahweap]] - ogniwo Reynolds Point)</small>
 |czas                   = {{Występowanie|81.6|79.8}}
-ok. 81,6<ref>Badanie przeprowadzone przez Beveridge'a i in. (2022) wykazało, że dokładny  wiek osadów, w którym odnaleziono ''Acristavus'' wynosi 80,69 [[Ma]]. Wiek ogniwa Reynolds Point, gdzie wydobyto materiał przypisany ''Acristavus'' jest w przedziale 81,55-80,62 [[Ma]]. W haśle jako najstarszy czas występowania dinozaura przyjęto początkowy wiek ogniwa Reynolds Point.</ref>-79,8 [[Ma]] <ref>Na postawie: Rogers, R.R., Horner, J.R., J., Ramezani, J., Roberts, E. M., & Varricchio, D. J. (2024) "Updating the Upper Cretaceous (Campanian) Two Medicine Formation of Montana: Lithostratigraphic revisions, new CA-ID-TIMS U-Pb ages, and a calibrated framework of dinosaur occurrences". GSA Bulletin [[doi:10.1130/B37498.1]]</ref><br>
+ok. 81,6<ref>Badanie przeprowadzone przez Beveridge'a i in. (2022) wykazało, że dokładny  wiek osadów, w którym odnaleziono ''Acristavus'' wynosi 80,69 [[Ma]]. Wiek ogniwa Reynolds Point, gdzie wydobyto materiał przypisany ''Acristavus'' jest w przedziale 81,55-80,62 [[Ma]]. W haśle jako najmłodszy czas występowania dinozaura przyjęto początkowy wiek ogniwa Reynolds Point.</ref>-79,8 [[Ma]] <ref>Na postawie: Rogers, R.R., Horner, J.R., J., Ramezani, J., Roberts, E. M., & Varricchio, D. J. (2024) "Updating the Upper Cretaceous (Campanian) Two Medicine Formation of Montana: Lithostratigraphic revisions, new CA-ID-TIMS U-Pb ages, and a calibrated framework of dinosaur occurrences". GSA Bulletin [[doi:10.1130/B37498.1]]</ref><br>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
   |systematyka            =

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[USA]] - Montana
-<small>(formacja [[Judith River]])</small>
+<small>(formacja [[Two Medicine]])</small>
 <hr>
 [[USA]] - Utah

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Acristavus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
-| Autor:
+ |Korekta                = [[Paweł Konarzewski]]
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Acristavus'' (akristawus)
-|-
+ |długość                = ok. 8-8,5 m
-| [[Kamil Kamiński]]
+ |wysokość               =
-| [[Paweł Konarzewski]]
+ |masa                   = ok. 3 t
-|}
+ |dieta                  = roślinożerny
-</small>
+ |miejsce                = [[USA]] - Montana
-----
+<small>(formacja [[Wahweap]])</small>
+|czas                   = {{Występowanie|81|79.8}}
 ok. 81-79,8 [[Ma]] <small><ref> Fowler, D.W. (2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America" PLoS ONE, 12(11), e0188426. [[doi:10.1371/journal.pone.0188426]]</ref></small>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
-|-
+ |systematyka            =
-! '''Systematyka'''
+[[Dinosauria]]
 [[Ornithischia]]
@@ Linia 47: / Linia 26: @@
 [[Iguanodontia]]
 [[Hadrosauridae]]
 [[Saurolophinae]]
 [[Brachylophosaurini]]
-|-
+|grafika                = Acristavus.jpg
-| colspan=2 |[[Plik: Acristavus.jpg |400px|]]
+|podpis                 = Rekonstrukcja głowy ''Acristavus''. Autor: Iain Reid [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Acristavus.jpg]
-<small>Rekonstrukcja głowy ''Acristavus''. Autor: Iain Reid [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Acristavus.jpg].</small>
+|mapa                   =
-|}
+}}
 ==Wstęp==
 ''Acristavus'' był średniej wielkości [[hadrozauryd]]em, żyjącym w późnej kredzie na terenach dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Jego szczątki odkryto w dwóch dość odległych od siebie miejscach – w północnej Montanie i na południu stanu Utah. Tak jak u spokrewnionych z nim dinozaurów z [[klad]]u [[Saurolophinae]], jego czaszka była pozbawiona grzebieni charakterystycznych dla lembeozaurynów. Najbliższymi krewnymi ''Acristavus'' były ''[[Brachylophosaurus]]'' i ''[[Maiasaura]]''.
@@ Linia 68: / Linia 46: @@
 Holotyp odkryto w północnej Montanie w 1999 r. (dolne warstwy formacji [[Two Medicine]]). Dokonała tego ekspedycja z Uniwersytetu w Chicago. Materiał przypisany został znaleziony w 2000 r. przez C.R. Nelson w stanie Utah. ''Acristavus'' został następnie nazwany i opisany w 2011 r. przez zespół paleontologów pod przewodnictwem Terry’ego Gates’a. W pracach uczestniczył słynny [[John Horner]]. Autorzy utworzyli nowy klad wewnątrz Saurolophinae – Brachylophosaurini. Oprócz ''Acristavus'' należały do niego ''[[Brachylophosaurus]]'' i ''[[Maiasaura]]''. Ten ostatni był w ich analizie taksonem siostrzanym majazaury, a brachylofozaur był bardziej [[takson bazalny|bazalny]]. Późniejsze badania potwierdziły bliskie pokrewieństwo tych trzech rodzajów, z tym, że w większości z nich ''Acristavus'' był taksonem siostrzanym do kladu ''[[Brachylophosaurus]]''+''[[Maiasaura]]'' (np. [[Albert Prieto-Márquez|Prieto–Márquez]], 2013).
 [[Plik:Acristavus_Skull.png |300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki. Autor: Rogelio Reyna [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Acristavus_Skull.png].]]
 ==Budowa==
@@ Linia 78: / Linia 52: @@
 ==Paleoekologia==
-Naturalnym wrogiem omawianego dinozaura mógł być duży [[Tyrannosauridae|tyranozauryd]] ''[[Lythronax]]'', również znaleziony w środkowych warstwach formacji Wahweap (choć wydaje się on nieco starszy geologicznie ([Loewen i in., 2013]). Z ''Acristavus''  mógł również koegzystować ceratops ''[[Diabloceratops]]''. Z wyższych warstw pochodzą lambeozauryn ''[[Adelolophus]]'' (Gates i in., 2014) i ceratops ''[[Machairoceratops]]''. Oprócz dinozaurów żyły tam również m.in. ssaki, żółwie i krokodyle.
+Naturalnym wrogiem omawianego dinozaura mógł być duży [[Tyrannosauridae|tyranozauryd]] ''[[Lythronax]]'', również znaleziony w niższych warstwacg formacji Wahweap. Z ''Acristavus''  mógł również koegzystować ceratops ''[[Diabloceratops]]''. Z wyższych warstw pochodzą lambeozauryn ''[[Adelolophus]]'' (Gates i in., 2014) i ceratops ''[[Machairoceratops]]''. Oprócz dinozaurów żyły tam również m.in. ssaki, żółwie i krokodyle. Zobacz też: [[Diabloceratops#Paleośrodowisko]]
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-|{{Występowanie|80.6|79.8}}
+|{{Występowanie|81|79.8}}
-,6-79,8 [[Ma]] <small><ref> Fowler, D.W. (2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America" PLoS ONE, 12(11), e0188426. [[doi:10.1371/journal.pone.0188426]]</ref></small>
+ok. 81-79,8 [[Ma]] <small><ref> Fowler, D.W. (2017). "Revised geochronology, correlation, and dinosaur stratigraphic ranges of the Santonian-Maastrichtian (Late Cretaceous) formations of the Western Interior of North America" PLoS ONE, 12(11), e0188426. [[doi:10.1371/journal.pone.0188426]]</ref></small>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>

@@ Linia 21: / Linia 21: @@
 ! '''Masa''':
 | ok. 3 t
 |-
@@ Linia 30: / Linia 33: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| ok. 80,7 [[Ma]] <small><ref> Beveridge, T. L., Roberts, E. M., Ramezani, J., Titus, A. L., Eaton, J. G., Irmis, R. B., & Sertich, J. J. (2022). Refined geochronology and revised stratigraphic nomenclature of the Upper Cretaceous Wahweap Formation, Utah, USA and the age of early Campanian vertebrates from southern Laramidia. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 591, 110876. [[doi:10.1016/j.palaeo.2022.110876]]</ref></small>
+|{{Występowanie|80.6|79.8}}
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
@@ Linia 66: / Linia 70: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa ''Acristavus'' pochodzi od łacińskich: ''A'' („bez”), ''crist'' („grzebień”) i ''avus'' („dziadek”), w nawiązaniu do braku grzebieni czaszkowych, typowych dla wielu hadrozaurydów, stosunkowo prymitywnej budowy jego czaszki i pozycji stratygraficznej (jest on starszy od większości krewniaków). Epitet gatunkowy honoruje Gagsa Larsona, właściciela terenu, gdzie odkryto szczątki tego dinozaura.
+Nazwa ''Acristavus'' pochodzi od łacińskich: ''A'' („bez”), ''crist'' („grzebień”) i ''avus'' („dziadek”), w nawiązaniu do braku grzebieni czaszkowych, typowych dla wielu hadrozaurydów, stosunkowo prymitywnej budowy jego czaszki i pozycji stratygraficznej (jest on starszy od większości krewniaków). Epitet gatunkowy honoruje Gagsa Larsona, właściciela terenu, gdzie odkryto szczątki tego
 ==Budowa==