Anzu - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2025-05-25T11:58:53Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2025-05-25T11:57:21Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Wielkość */

2025-05-25T11:56:43Z

‎Wielkość

Kamil Kamiński o 10:53, 5 kwi 2021

2021-04-05T10:53:46Z

Kamil Kamiński o 19:31, 29 lip 2020

2020-07-29T19:31:33Z

Kamil Kamiński: Cullen i in., 2020

2020-07-29T19:19:31Z

Cullen i in., 2020

Kamil Kamiński: /* Materiał kopalny */

2016-12-31T12:09:25Z

‎Materiał kopalny

Nazuul: +rekonstrukcja

2016-08-11T18:27:27Z

+rekonstrukcja

Kamil Kamiński: /* Wielkość */ literówka

2016-08-11T18:10:44Z

‎Wielkość: literówka

Nazuul: ostateczna weryfikacja

2016-08-11T16:33:18Z

ostateczna weryfikacja

@@ Linia 160: / Linia 160: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Campione, N.E., Evans, D.C., Brown, C.M. & Carrano, M.T. (2014) ''"Body mass estimation in non-avian bipeds using a theoretical conversion to quadruped stylopodial proportions"'' Methods in Ecology and Evolution 5, 913-923.
+<small>Atkins-Weltman, K., Snively, E. &  O'Connor, P. (2021). "Constraining the body mass range of Anzu wyliei using volumetric and extant-scaling methods." Vertebrate Anatomy Morphology Palaeontology, 9(1). [[doi:10.18435/vamp29375]].
 Cullen, T.M., Simon, D.J., Benner, E.K.C. & Evans, D.C. (2020). "Morphology and osteohistology of a large-bodied caenagnathid (Theropoda, Oviraptorosauria) from the Hell Creek Formation (Montana): implications for size-based classifications and growth reconstruction in theropods." Papers in Paleontology. [[DOI: 10.1002/spp2.1302]] [abstrakt].

← poprzednia wersja		Wersja z 11:57, 25 maj 2025
Linia 183:		Linia 183:

	Longrich, N.R., Barnes, K., Clark, S. & Millar, S. (2013). ''"Caenagnathidae from the Upper Campanian Aguja Formation of West Texas, and a Revision of the Caenagnathinae"'' Bulletin of the Peabody Museum of Natural History, 54(1), 23-49. [[doi:10.3374/014.054.0102]]		Longrich, N.R., Barnes, K., Clark, S. & Millar, S. (2013). ''"Caenagnathidae from the Upper Campanian Aguja Formation of West Texas, and a Revision of the Caenagnathinae"'' Bulletin of the Peabody Museum of Natural History, 54(1), 23-49. [[doi:10.3374/014.054.0102]]
		+
		+	Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.

	Mortimer, M. (2016) online. http://theropoddatabase.com/Oviraptorosauria.htm#Anzuwyliei		Mortimer, M. (2016) online. http://theropoddatabase.com/Oviraptorosauria.htm#Anzuwyliei

@@ Linia 103: / Linia 103: @@
 ===Wielkość===
 Lamanna i in. (2014) oszacowali masę [[holotyp]]u na 193 kg, bazując na pomiarze minimalnej grubości kości udowej. W metodzie wykorzystującej długość kości udowej uzyskano wynik 299,5 kg dla tego samego osobnika oraz 247,8 kg dla szkieletu zrekonstruowanego z okazów CM 78000 i CM 78001 (identyczne oszacowanie przedstawili rok wcześniej Zanno i Makovicky). Długość ''Anzu'' została przez autorów określona na 3,5 m a wysokość w biodrach na 1,5 m.
-Natomiast [[Mortimer]] (2016, online) podaje, że holotyp miał masę 284 kg - tyle samo, ile obliczyli Funston i in. (2015), posiłkując się metodą opracowaną przez Campione i in. (2014) opartą na obwodzie kości udowej. 284 kg to średnia wartość - oszacowanie wykazało wynik od 213 do 354 kg.
+Natomiast [[Mortimer]] (2016, online) podaje, że holotyp miał masę 284 kg - tyle samo, ile obliczyli Funston i in. (2015), posiłkując się metodą opracowaną przez Campione i in. (2014) opartą na obwodzie kości udowej. 284 kg to średnia wartość - oszacowanie wykazało wynik od 213 do 354 kg. Atkins-Weltman i in. (2021) wykorzystując metody wolumetryczne oszacowali masę anzu w granicach 216-280 kg. Z kolei Molina-Pérez i Larramendi określili ją na 240 kg.
 ''Anzu'' był więc największym nazwanym owiraptorozaurem Ameryki Północnej (zbliżone były równowiekowe okazy z kanadyjskiej formacji [[Frenchman]] - Bell i in., 2015). Spośród swoich krewniaków ustępował jedynie wielkiemu ''[[Gigantoraptor]]'' z Azji i zbliżonemu do niego nienazwanemu okazowi (Tsuihiji i in., 2015).

@@ Linia 95: / Linia 95: @@
 * bliżej nieokreślony materiał wspomniany przez DePalmę w 2010 r. – jako ''[[Chirostenotes]]'' i ''[[Caenagnathus]]'' (Mortimer, 2016 online).
 * niekompletny szkielet ROM VP 65884, opisany przez Cullena i in. w 2020 r.
 ==Etymologia==
@@ Linia 186: / Linia 187: @@
 Tsuihiji, T., Watabe, M., Barsbold, R., & Tsogtbaatar, K. (2015). ''"A gigantic caenagnathid oviraptorosaurian (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of the Gobi Desert, Mongolia"'' Cretaceous Research, 56, 60-65.
 Zanno, L.E. & Makovicky, P.J. (2013). ''"No evidence for directional evolution of body mass in herbivorous theropod dinosaurs"'' Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, 280, 1751. [[doi:10.1098/rspb.2012.2526]] </small>

@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.38010°N, 103.9907°W|Slope County, North Dakota, USA (MRF 319) (lokalizacja orientacyjna na podstawie danych z Lamanna i in., 2014)
+.38010°N, 103.9907°W~Slope County, North Dakota, USA (MRF 319) (lokalizacja orientacyjna na podstawie danych z Lamanna i in., 2014)
-.59°N, 103.6704°W|Harding County, South Dakota, USA (CM 78000 i CM 78001) (lokalizacja orientacyjna na podstawie danych z Lamanna i in., 2014)
+.59°N, 103.6704°W~Harding County, South Dakota, USA (CM 78000 i CM 78001) (lokalizacja orientacyjna na podstawie danych z Lamanna i in., 2014)
 </display_points>
 |}

@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 [[Plik:Anzu_MRF_319.png|300px|thumb|right|Elementy MRF 319 na szaro, elementy innych okazów na biało. Autor: Scott Hartman. Źródło: Lamanna i in., 2014.]]
-[[Holotyp]] CM 78000 (gwiazdką oznaczono liczbę kości niewskazaną przez Lamannę i in., lecz podaną przez Mortimera [2016 online]): fragmenty kości przedszczękowej, kości kwadratowe, kości skrzydłowe (''pterygoid''), niekompletna puszka mózgowa, prawie kompletna ale rozczłonkowana żuchwa, inne fragmenty czaszki, 6* [[kręg]]ów szyjnych oraz 12* ogonowych, żebra szyjnych, grzbietowe i brzuszne ([[gastralia]]), 6 łuków hemalnych, obie kości łopatkowo-krucze, prawa kość ramienna, lewa kość promieniowa, kość łokciowa, II kość śródręcza, kilka paliczków dłoni i pazury, obie kości udowe, piszczelowe i strzałkowe, kości skokowo-piętowe, kości śródstopia (obie I i jedna V) i kilka paliczków palców stopy w tym pazury.
+[[Holotyp]] CM 78000 (gwiazdką oznaczono liczbę kości niewskazaną przez Lamannę i in., lecz podaną przez Mortimera [2016 online]): fragmenty kości przedszczękowej, kości kwadratowe, kości skrzydłowe (''pterygoid''), niekompletna puszka mózgowa, prawie kompletna ale rozczłonkowana żuchwa, inne fragmenty czaszki, 6* [[kręg]]ów szyjnych oraz 12* ogonowych, żebra szyjne, grzbietowe i brzuszne ([[gastralia]]), 6 łuków hemalnych, obie kości łopatkowo-krucze, prawa kość ramienna, lewa kość promieniowa, kość łokciowa, II kość śródręcza, kilka paliczków dłoni i pazury, obie kości udowe, piszczelowe i strzałkowe, kości skokowo-piętowe, kości śródstopia (obie I i jedna V) i kilka paliczków palców stopy w tym pazury.
 [[Paratyp]]y:

← poprzednia wersja		Wersja z 18:27, 11 sie 2016
Linia 66:		Linia 66:

	==Odkrycie i opis==		==Odkrycie i opis==
		+
		+	[[Plik:Anzu_wyliei.jpg\|300px\|thumb\|right\|Rekonstrukcja. Autor: Fred Wierum [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Anzu_wyliei.jpg].]]
		+
	W 1994 r. [[Currie]] i in. opisali żuchwę większą niż analogiczna kość ''[[Caenagnathus]]'' i wykazującą w stosunku do niego różnice w budowie. Została ona oznaczona jako ''Caenagnathus'' [[sp.]]. W 2000 r. Triebold, Nuss i Nuss donieśli o odkryciu dwóch szkieletów dużego [[owiraptorozaur]]a z Dakoty Południowej (hrabstwo Harding), sklasyfikowanych początkowo jako [[owiraptoryd]], a następnie [[cenagnatyd]] (Mortimer, 2016 online). Szkielety te zostały później zakupione przez Carnegie Museum of Natural History (Fawcett, 2014 online).		W 1994 r. [[Currie]] i in. opisali żuchwę większą niż analogiczna kość ''[[Caenagnathus]]'' i wykazującą w stosunku do niego różnice w budowie. Została ona oznaczona jako ''Caenagnathus'' [[sp.]]. W 2000 r. Triebold, Nuss i Nuss donieśli o odkryciu dwóch szkieletów dużego [[owiraptorozaur]]a z Dakoty Południowej (hrabstwo Harding), sklasyfikowanych początkowo jako [[owiraptoryd]], a następnie [[cenagnatyd]] (Mortimer, 2016 online). Szkielety te zostały później zakupione przez Carnegie Museum of Natural History (Fawcett, 2014 online).

@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 W 1994 r. [[Currie]] i in. opisali żuchwę większą niż analogiczna kość ''[[Caenagnathus]]'' i wykazującą w stosunku do niego różnice w budowie. Została ona oznaczona jako ''Caenagnathus'' [[sp.]]. W 2000 r. Triebold, Nuss i Nuss donieśli o odkryciu dwóch szkieletów dużego [[owiraptorozaur]]a z Dakoty Południowej (hrabstwo Harding), sklasyfikowanych początkowo jako [[owiraptoryd]], a następnie [[cenagnatyd]] (Mortimer, 2016 online). Szkielety te zostały później zakupione przez Carnegie Museum of Natural History (Fawcett, 2014 online).
-W 2014 r. [[Matthew Lamanna]], [[Hans-Dieter Sues]], [[Emma Schachner]] i [[Tyler Lyson]] na podstawie głównie tych okazów opisali omawiany tu [[rodzaj]] dinozaura. Wg autorów obydwa szkielety znajdywały się w odległości ok. 100 m od siebie a różnica wysokości, na których odnaleziono szczątki wynosiła ok. 3,5 m. Oba szkielety były rozczłonkowane a kości ułożone w dużej mierze w jednym kierunku.
+W 2014 r. [[Matthew Lamanna]], [[Hans-Dieter Sues]], [[Emma Schachner]] i [[Tyler Lyson]] na podstawie głównie tych okazów opisali omawiany tu [[rodzaj]] dinozaura. Wg autorów obydwa szkielety znajdywały się w odległości ok. 100 m od siebie a różnica wysokości, na których odnaleziono szczątki wynosiła ok. 3,5 m. Oba szkielety były rozczłonkowane a kości ułożone w dużej mierze w jednym kierunku, co może sugerować, że mogły znajdować się w korycie rzeki i były przemieszczane przez prąd wodny.
 W 2014 r. Holtz i in. ogłosili odkrycie nowego okazu a rok później Flora i in.
@@ Linia 108: / Linia 108: @@
 [[Plik:Anzu_Postcranial_skeleton_MRF_319.png|200px|thumb|right|Przedniotylnie zgnieciona lewa kość promieniowa w wodoku bocznym (K) i przednim (L). Przyśrodkowotylnie zgnieciona lewa k. łokciowa w widoku bocznym (M) i przednim (N). Żebro w widoku przednim (P) i tylnym (Q) – widoczna patologia (''pat''). Skala = 1 cm. Źródło: Lamanna i in., 2014.]]
-Czaszka anzu była wąska i wysoka. Jej najbardziej rzucającym się w oczy elementem był wysoki, półksiężycowy grzebień. Brzuszna krawędź kości przedszczękowej była bezzębna i karbowana jak u pozostałych owiraptorozaurów. Bezzębna jest również kość szczękowa i zębowa. Ta druga miała głęboki, podłużny rowek na grzbietowej powierzchni, blisko bocznego skraju. Podobnie jak u reszty cenagnatydów, rowek ten był ograniczony z boku przez wysoki grzbiet. Wyrostek zastawowy (''retroarticular'') żuchwy był wydłużony. Główna cześć kości szczękowej nie ma dołu przedoczodołowego. Kość jarzmowa wykazywała cechy plezjomorficzne dla owiraptorozaurów, będąc grzbietowo-brzusznie głęboką i rozwidloną ku tyłowi. Kość kwadratowa była [[pneumatyzacja|spneumatyzowana]] jak u owiraptorydów, brak jej jednak dodatkowego wyrostka łączącego kość z kością kwadratowo-jarzmową, obecnego u przedstawicieli tej rodziny.
+Czaszka anzu była wąska i wysoka. Jej najbardziej rzucającym się w oczy elementem był wysoki, półksiężycowy grzebień. Brzuszna krawędź kości przedszczękowej była bezzębna i karbowana jak u pozostałych owiraptorozaurów, jednak karbowanie u ''Anzu'' było mniej wyraźne niż u niektórych [[owiraptoryd]]ów. Bezzębna jest również kość szczękowa i zębowa. Ta druga miała głęboki, podłużny rowek na grzbietowej powierzchni, blisko bocznego skraju. Podobnie jak u reszty cenagnatydów, rowek ten był ograniczony z boku przez wysoki grzbiet. Wyrostek zastawowy (''retroarticular'') żuchwy był wydłużony. Główna cześć kości szczękowej nie ma dołu przedoczodołowego. Kość jarzmowa wykazywała cechy plezjomorficzne dla owiraptorozaurów, będąc grzbietowo-brzusznie głęboką i rozwidloną ku tyłowi. Kość kwadratowa była [[pneumatyzacja|spneumatyzowana]] jak u owiraptorydów, brak jej jednak dodatkowego wyrostka łączącego kość z kością kwadratowo-jarzmową, obecnego u przedstawicieli tej rodziny.
 ===Pozaczaszkowy szkielet osiowy===
@@ Linia 137: / Linia 137: @@
 [[Plik:Oviraptorid_Clean.png|300px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu anzu w Rocky Mountain Dinosaur Resource Center w Woodland Park, Colorado. [https://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/b/b6/Oviraptorid_Clean.png].]]
-Kości, z których był zbudowany grzebień anzu były bardzo cienkie. Wiele owiraptorozaurów miało takie ozdoby.
+===Funkcje grzebienia===
 ===Patologie===
@@ Linia 167: / Linia 168: @@
 Holtz, T. R., Williams, S. A. & Tremaine, K. (2015). ''"A new specimen of Anzu (Caenagnathidae, Oviraptorosauria): Implications for the proposed Caenagnathinae/Elmisaurinae division and for cursoriality in caenagnathids"'' Journal of Vertebrate Paleontology. Program and Abstracts 2015, 146.
 Lamanna, M.C., Sues, H.-D., Schachner, E.R. & Lyson, T.R. (2014). ''"A New Large-Bodied Oviraptorosaurian Theropod Dinosaur from the Latest Cretaceous of Western North America"'' PLoS ONE, 9(3), e92022. [[doi:10.1371/journal.pone.0092022]]