Aurornis - Historia wersji

Taurovenator o 10:50, 18 paź 2023

2023-10-18T10:50:36Z

Nazuul: /* Spis gatunków */ POPRAWIONY!

2017-04-20T20:27:39Z

‎Spis gatunków: POPRAWIONY!

Dino: /* Spis gatunków */

2017-04-20T10:50:10Z

‎Spis gatunków

Nazuul: Troodontidae

2017-02-26T08:50:40Z

Troodontidae

Mateusz: aktualizacja

2015-01-31T12:34:18Z

aktualizacja

Mateusz o 09:18, 6 mar 2014

2014-03-06T09:18:35Z

Mateusz: /* Porównanie z innymi gatunkami */

2014-01-17T10:42:36Z

‎Porównanie z innymi gatunkami

Mateusz: /* Spis gatunków */

2014-01-16T16:27:21Z

‎Spis gatunków

Mateusz o 15:51, 16 sty 2014

2014-01-16T15:51:19Z

Mateusz: poprawki

2014-01-16T15:50:37Z

poprawki

@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.6° N, 119.4° E|Yaolugou
+.6° N, 119.4° E~Yaolugou
 </display_points>
 |}

@@ Linia 97: / Linia 97: @@
 | ''Aurornis''
 | {{Kpt|[[Pascal Godefroit|Godefroit]], [[Andrea Cau|Cau]], [[Hu Dong-Yu|Dong-Yu]], [[François Escuillié|Escuillié]], [[Wu Wenhao|Wenhao]]}} i {{Kpt|[[Gareth Dyke|Dyke]]}}, [[2013]]
-| = '''''[[Anchiornis]]'''''
+| ??= ''[[Anchiornis]]''
 |-
 | ''A. xui''
 | {{Kpt|Godefroit, Cau, Dong-Yu, Escuillié, Wenhao}} i {{Kpt|Dyke}}, 2013
-| = '''''[[Anchiornis|Anchiornis huxleyi]]'''''
+| ??= ''[[Anchiornis|Anchiornis huxleyi]]''
 |}

@@ Linia 95: / Linia 95: @@
 == Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
-! ''Aurornis''
+| ''Aurornis''
 | {{Kpt|[[Pascal Godefroit|Godefroit]], [[Andrea Cau|Cau]], [[Hu Dong-Yu|Dong-Yu]], [[François Escuillié|Escuillié]], [[Wu Wenhao|Wenhao]]}} i {{Kpt|[[Gareth Dyke|Dyke]]}}, [[2013]]
 |-
-! ''A. xui''
+| ''A. xui''
 | {{Kpt|Godefroit, Cau, Dong-Yu, Escuillié, Wenhao}} i {{Kpt|Dyke}}, 2013
 |}

@@ Linia 40: / Linia 40: @@
 [[Coelurosauria]]
 [[Paraves]]
-[[Avialae]]
+[[Avialae]] / [[Troodontidae]]
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Anchiornis martyniuk.png|400px]]
@@ Linia 59: / Linia 57: @@
 == Wstęp ==
-''Aurornis xui'' to jeden z najprymitywniejszych i najstarszych [[Avialae|ptaków]] na świecie. Został opisany w [[2013]] roku z prowincji Liaoning w [[Chiny|Chinach]]. Jego nazwa rodzajowa oznacza "świt ptaków", a epitet gatunkowy honoruje [[Xu Xing]]a - jednego z głównych badaczy opierzonych [[Dinosauria|dinozaurów]].
+''Aurornis xui'' to [[eumaniraptor]]. Został opisany w [[2013]] roku z prowincji Liaoning w [[Chiny|Chinach]]. Jego nazwa rodzajowa oznacza "świt ptaków", a epitet gatunkowy honoruje [[Xu Xing]]a - jednego z głównych badaczy opierzonych [[Dinosauria|dinozaurów]].
 == Budowa ==
@@ Linia 66: / Linia 64: @@
 === Porównanie z innymi gatunkami ===
-Miał podobną budowę co i inne praptaki (''[[Anchiornis]]'', ''[[Xiaotingia]]'' i ''[[Archaeopteryx]]''). Dziobiaste szczęki były wyposarzone w drobne, trójkątne, pozbawione serracji, zęby podobnie jak u anchiornisa, [[mei]] i [[Byronosaurus|byronozaura]]. Większość dachu czaszki zajmowały długie kości nosowe i czołowe. Kość jarzmowa jest delikatniejsza niż u anchiornisa. Oprócz [[atlas|dźwigacza]] i [[axis|obrotnika]], szyja składała się z siedmiu [[kręg]]ów. Podobnie jak u archeopteryksa, żebra szyjne są dłuższe od kręgów. Odróżnia je to od żeber [[Eosinopteryx|eosinopteryksa]] i [[troodon]]a, które są krótsze. Długość tułowia w porównaniu do przednich skrzydeł była podobna do mei, ale proporcjonalnie krótsza niż u anchiornisa. Krzyż składał się z 5 kręgów, a ogon z około 30. Ten drugi był proporcjonalnie dłuższy niż u mei, archeopteryksa i eosinopteryksa. Widełki obojczykowe są raczej masywniejsze, przypominając archeopteryksa i [[Confuciusornis|konfuciusornisa]]. Kończyna przednia jest długa, ale nieco krótsza od tylnej. Dłoń aurornisa nie dorównuje jednak długością dłoni archeopteryksa, czy anchiornisa. Na kości kulszowej aurornisa nie ma śladów wyrostka blisko-grzbietowego tak jak u [[Scansoriopterygidae|skansoriopterygidów]]. Jest on obecny u [[Unenlagiinae|unenlaginów]], [[Rahonavis|rahonawisa]] i prymitywnych [[Avialae|ptaków]], co może świadczyć o prymitywności aurornisa. Trzecia kość sródstopia jest poprzecznie spłaszczona, co może przemawiać za subarktometatarsalną budową stopy. Nie zachowały się ślady piór konturowych u aurornisa, choć jego cztery kończyny mogły być pokryte lotkami. Znaleziono jedynie ślady wiązek włókien, mogące być pozostałościami po piórach puchowych. Występują nad szyją, wzdłuż przedniej części ogona oraz wokół klatki piersiowej.
+Miał podobną budowę co i inne praptaki (''[[Anchiornis]]'', ''[[Xiaotingia]]'' i ''[[Archaeopteryx]]''). Dziobiaste szczęki były wyposarzone w drobne, trójkątne, pozbawione serracji, zęby podobnie jak u anchiornisa, [[mei]] i [[Byronosaurus|byronozaura]]. Większość dachu czaszki zajmowały długie kości nosowe i czołowe. Kość jarzmowa jest delikatniejsza niż u anchiornisa. Oprócz [[atlas|dźwigacza]] i [[axis|obrotnika]], szyja składała się z siedmiu [[kręg]]ów. Podobnie jak u archeopteryksa, żebra szyjne są dłuższe od kręgów. Odróżnia je to od żeber [[Eosinopteryx|eosinopteryksa]] i [[troodon]]a, które są krótsze. Długość tułowia w porównaniu do przednich skrzydeł była podobna do mei, ale proporcjonalnie krótsza niż u anchiornisa. Krzyż składał się z 5 kręgów, a ogon z około 30. Ten drugi był proporcjonalnie dłuższy niż u mei, archeopteryksa i eosinopteryksa. Widełki obojczykowe są raczej masywniejsze, przypominając archeopteryksa i [[Confuciusornis|konfuciusornisa]]. Kończyna przednia jest długa, ale nieco krótsza od tylnej. Dłoń aurornisa nie dorównuje jednak długością dłoni archeopteryksa czy anchiornisa. Na kości kulszowej aurornisa nie ma śladów wyrostka blisko-grzbietowego tak jak u [[Scansoriopterygidae|skansoriopterygidów]]. Jest on obecny u [[Unenlagiinae|unenlaginów]], [[Rahonavis|rahonawisa]] i prymitywnych [[Avialae|ptaków]], co może świadczyć o prymitywności aurornisa. Trzecia kość sródstopia jest poprzecznie spłaszczona, co może przemawiać za subarktometatarsalną budową stopy. Nie zachowały się ślady piór konturowych u aurornisa, choć jego cztery kończyny mogły być pokryte lotkami. Znaleziono jedynie ślady wiązek włókien, mogące być pozostałościami po piórach puchowych. Występują nad szyją, wzdłuż przedniej części ogona oraz wokół klatki piersiowej.
 === Diagnoza ===
@@ Linia 75: / Linia 73: @@
 == Paleobiologia ==
 [[Plik:Microraptor gui.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja [[Microraptor|mikroraptora]] - podobnie mógł wyglądać aurornis. Autor: [[Edyta Felcyn]]]]
-Podobnie jak jego krewniacy, aurornis był prawdopodobnie nadrzewnym drapieżnikiem. Swoimi długimi pazurami chwytał się kory i wspinał po gałęziach. Jak przystało na wczesnego ptaka, miał dwie pary pierzastych skrzydeł. Szybował na nich wśród koron drzew. Prawdopodobnie nie potrafił jeszcze trzepotać swymi przednimi skrzydłami. Drobne, ale ostre zęby służyły zapewne do polowania na małe zwierzęta, na przykład owady. Nie gardził być może także owocami. W okolicznych lasach oprócz aurornisa żyły także inne dinozaury - [[Epidendrosaurus|epidendrozaur]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], [[pedopenna]], [[anchiornis]] i [[Xiaotingia|ksiaotingia]].
+Podobnie jak jego krewniacy, aurornis był prawdopodobnie nadrzewnym drapieżnikiem. Swoimi długimi pazurami chwytał się kory i wspinał po gałęziach. Jak przystało na wczesnego eumaniraptora, miał dwie pary pierzastych skrzydeł. Szybował na nich wśród koron drzew. Prawdopodobnie nie potrafił jeszcze trzepotać swymi przednimi skrzydłami. Drobne, ale ostre zęby służyły zapewne do polowania na małe zwierzęta, na przykład owady. Nie gardził być może także owocami. W okolicznych lasach oprócz aurornisa żyły także inne dinozaury - [[Epidendrosaurus|epidendrozaur]], [[Epidexipteryx|epideksipteryks]], [[pedopenna]], [[anchiornis]] i [[Xiaotingia|ksiaotingia]].
 == Pozycja filogenetyczna ==
@@ Linia 122: / Linia 120: @@
 [[Kategoria:Coelurosauria]]
 [[Kategoria:Paraves]]
-[[Kategoria:Avialae]]
+[[Kategoria:Paraves incertae sedis]]
 [[Kategoria:Azja]]
 [[Kategoria:Chiny]]
 [[Kategoria:Jura]]
 [[Kategoria:Oksford]]

@@ Linia 86: / Linia 86: @@
 * kość kulszowa proporcjonalnie szeroka, ze szczeliną widoczną w brzusznodalszej części;
 O jego prymitywności względem pozostałych ptaków ma świadczyć delikatniejsza i krótsza od udowej kość ramieniowa i występowanie skróconych przedostatnich paliczków w palcach stóp.
-W tym samym badaniu eosinopteryks oraz skansoriopterygidy znalazły się jako najprymitywniejsi przedstawiciele [[Paraves]] (ewentualnie eosinopteryks jako najbliższy krewny aurornisa, oba w linii ptasiej). Wskazuje to, że zarówno ptaki jak i [[Troodontidae|troodontydy]] oraz [[Dromaeosauridae|dromeozaurydy]] pochodzą od nadrzewnych, szybujących na czterech kończynach dinozaurów drapieżnych. Przy czym aktywny lot powstał tylko linii [[ewolucja|ewolucyjnej]] prowadzącej do ptaków. Dziwny w analizie się wydaje brak jurajskich troodontydów i dromeozaurydów. Trzeba jednak pamiętać, że pozycja filogenetyczna wszystkich wspomnianych tutaj form może ulec jeszcze zmianie. Tak, czy inaczej nadrzewne Paraves były w późnej jurze już bardzo zróżnicowane.
+W tym samym badaniu eosinopteryks oraz skansoriopterygidy znalazły się jako najprymitywniejsi przedstawiciele [[Paraves]] (ewentualnie eosinopteryks jako najbliższy krewny aurornisa, oba w linii ptasiej). Wskazuje to, że zarówno ptaki jak i [[Troodontidae|troodontydy]] oraz [[Dromaeosauridae|dromeozaurydy]] pochodzą od nadrzewnych, szybujących na czterech kończynach dinozaurów drapieżnych. Przy czym aktywny lot powstał tylko linii [[ewolucja|ewolucyjnej]] prowadzącej do ptaków. Dziwny w analizie się wydaje brak jurajskich troodontydów i dromeozaurydów. Trzeba jednak pamiętać, że pozycja filogenetyczna wszystkich wspomnianych tutaj form często ulega zmianie. W kolejnym badaniu aurornis znalazł się w obrębie troodontydów (Brusatte i in., 2014). Tak, czy inaczej nadrzewne Paraves były w późnej jurze już bardzo zróżnicowane.
 == Kontrowersje ==
@@ Linia 107: / Linia 107: @@
 <small>
 Balter M. 2013. Authenticity of China's fabulous fossils gets new scrutiny. Science, t. 340, str. 1153-1154.
 Godefroit P., Cau A., Dong-Yu H., Escuillié F., Wenhao W. i G. Dyke. 2013. A Jurassic avialan dinosaur from China resolves the early phylogenetic history of birds. Nature, t. 498, nr 7454, str. 359-62. [[doi: 10.1038/nature12168]]

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 |-
 | [[Mateusz Tałanda]]
+| [[Maciej Ziegler]]
 |}</small>

@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 === Porównanie z innymi gatunkami ===
-Miał podobną budowę co i inne praptaki (''[[Anchiornis]]'', ''[[Xiaotingia]]'' i ''[[Archaeopteryx]]''). Dziobiaste szczęki były wyposarzone w drobne, trójkątne, pozbawione serracji, zęby podobnie jak u anchiornisa, [[mei]] i [[Byronosaurus|byronozaura]]. Większość dachu czaszki zajmowały długie kości nosowe i czołowe. Kość jarzmowa jest delikatniejsza niż u anchiornisa. Oprócz [[atlas|dźwigacza]] i [[axis|obrotnika]], szyja składała się z siedmiu [[kręg]]ów. Podobnie jak u archeopteryksa, żebra szyjne są dłuższe od kręgów. Odróżnia je to od żeber [[Eosinopteryx|eosinopteryksa]] i mei, które są krótsze. Długość tułowia w porównaniu do przednich skrzydeł była podobna do mei, ale proporcjonalnie krótsza niż u anchiornisa. Krzyż składał się z 5 kręgów, a ogon z około 30. Ten drugi był proporcjonalnie dłuższy niż u mei, archeopteryksa i eosinopteryksa. Widełki obojczykowe są masywne jak u archeopteryksa i [[Confuciusornis|konfuciusornisa]]. Kończyna przednia jest długa, porównywalna do kończyny tylnej. Dłoń aurornisa nie dorównuje jednak długością dłoni archeopteryksa, czy anchiornisa. Na kości kulszowej aurornisa nie ma śladów wyrostka blisko-grzbietowego tak jak u [[Scansoriopterygidae|skansoriopterygidów]]. Jest on obecny u [[Unenlagiinae|unenlaginów]], [[Rahonavis|rahonawisa]] i innych prymitywnych [[Avialae|ptaków]], co może świadczyć o prymitywności aurornisa. Trzecia kość sródstopia jest poprzecznie spłaszczona, co może przemawiać za arktometatarsalną budową stopy. Nie zachowały się ślady normalnych piór u aurornisa, choć jego cztery kończyny mogły być pokryte lotkami. Znaleziono jedynie ślady wiązek włókien, mogące być pozostałościami po piórach puchowych. Występują nad szyją, wzdłuż przedniej części ogona oraz wokół klatki piersiowej.
+Miał podobną budowę co i inne praptaki (''[[Anchiornis]]'', ''[[Xiaotingia]]'' i ''[[Archaeopteryx]]''). Dziobiaste szczęki były wyposarzone w drobne, trójkątne, pozbawione serracji, zęby podobnie jak u anchiornisa, [[mei]] i [[Byronosaurus|byronozaura]]. Większość dachu czaszki zajmowały długie kości nosowe i czołowe. Kość jarzmowa jest delikatniejsza niż u anchiornisa. Oprócz [[atlas|dźwigacza]] i [[axis|obrotnika]], szyja składała się z siedmiu [[kręg]]ów. Podobnie jak u archeopteryksa, żebra szyjne są dłuższe od kręgów. Odróżnia je to od żeber [[Eosinopteryx|eosinopteryksa]] i [[troodon]]a, które są krótsze. Długość tułowia w porównaniu do przednich skrzydeł była podobna do mei, ale proporcjonalnie krótsza niż u anchiornisa. Krzyż składał się z 5 kręgów, a ogon z około 30. Ten drugi był proporcjonalnie dłuższy niż u mei, archeopteryksa i eosinopteryksa. Widełki obojczykowe są raczej masywniejsze, przypominając archeopteryksa i [[Confuciusornis|konfuciusornisa]]. Kończyna przednia jest długa, ale nieco krótsza od tylnej. Dłoń aurornisa nie dorównuje jednak długością dłoni archeopteryksa, czy anchiornisa. Na kości kulszowej aurornisa nie ma śladów wyrostka blisko-grzbietowego tak jak u [[Scansoriopterygidae|skansoriopterygidów]]. Jest on obecny u [[Unenlagiinae|unenlaginów]], [[Rahonavis|rahonawisa]] i prymitywnych [[Avialae|ptaków]], co może świadczyć o prymitywności aurornisa. Trzecia kość sródstopia jest poprzecznie spłaszczona, co może przemawiać za subarktometatarsalną budową stopy. Nie zachowały się ślady normalnych piór u aurornisa, choć jego cztery kończyny mogły być pokryte lotkami. Znaleziono jedynie ślady wiązek włókien, mogące być pozostałościami po piórach puchowych. Występują nad szyją, wzdłuż przedniej części ogona oraz wokół klatki piersiowej.
 === Diagnoza ===
 [[Plik:Aurornis skull.jpg|300px|thumb|right|Czaszka aurornisa i jej rysunek. Wybrane objaśnienia: lj i rj - kości jarzmowe, lfr i rfr - czołowe, lna i rna - nosowe, rpm - przedszczękowa. Źródło: Godefroit i in., 2013.]]
 {{Szablon:Diagnoza}}
-Pierwszy paliczek pierwszego palca dłoni jest bardziej masywny niż kość promieniowa. Masywny wyrostek zapanewkowy nie jest wyraźnie obniżony brzusznie i ma poziomą górną krawędź. Tylny koniec kości łonowej jest grzbietobrzusznie rozszerzony i formowany przez haczykowaty wyrostek brzuszny, ograniczający wyraźny tylny ''obturator notch'' i przez dłuższy grzbietowy wyrostek tylny. Pierwsza kość śródręcza jest wysmukła i podłużna (około 30% długości trzeciej).
+Pierwszy paliczek pierwszego palca dłoni jest bardziej masywny niż kość promieniowa. Masywny wyrostek zapanewkowy nie jest wyraźnie obniżony brzusznie i ma poziomą górną krawędź. Dalszy koniec kości łonowej jest grzbietobrzusznie rozszerzony i formowany przez haczykowaty wyrostek brzuszny, ograniczający wyraźny tylny ''obturator notch'' i przez dłuższy grzbietowy wyrostek dalszy. Pierwsza kość śródręcza jest wysmukła i podłużna (około 30% długości trzeciej).
 == Paleobiologia ==
@@ Linia 93: / Linia 93: @@
 Przyparek aurornisa stał się przyczynkiem do ożywionej dyskusji wśród paleontologów i czasopism naukowych nad losem chińskiej paleontologii. W ciągu ostatnich 15 lat świat paleontologiczny był zalewany rewelacyjnie zachowanymi skamieniałościami z Chin, a zwłaszcza opierzonymi ptakami. Przyciągnęło to uwagę mediów, ale także kolekcjonerów. Przyczyniło się to do rozwoju czarnego rynku skamieniałościami, który istniał wcześniej głównie dzięki chińskiej medycynie, zainteresowanej "kościami smoków". Teraz paleontolodzy z całego świata, a także liczne chińskie muzea oraz rosnąca grupa kolekcjonerów są zainteresowani nowymi, świetnie zachowanymi "opierzonymi dinozaurami". Stało się to źródłem dodatkowych dochodów dla wielu rolników z różnych prowincji w Chinach. Są oni najmowani do poszukiwań zarówno przez naukowców, jak i handlarzy. Stanowiska paleontologiczne zamieniają się nie raz w kłębowisko szybów i sztolni. Prowadzi to czasem do niemal całkowitego "wyeksploatowania" niektórych miejsc. Traconych jest przy tym wiele informacji potrzebnych naukowcom. Większość skamieniałości nie trafia do naukowych kolekcji, lecz na czarny rynek. Na dodatek zbieracze wyrzucają mniej atrakcyjne znaleziska, często o dużej wartości naukowej. Ponieważ kompletne okazy osiągają większe ceny, wielu z nich zaczęło podrabiać znalezione skamieniałości. Nieraz w specjalnych warsztatach doklejają brakujące elementy z innych okazów, niszcząc ich wartość naukową. Tak było na przykład z [[Archaeoraptor|archeoraptorem]]. Co gorsza, z roku na rok stają się w tym co raz lepsi, co utrudnia badaczom odróżnienie oryginału od podróbki.
-Wielu naukowców uważa, że przed opublikowaniem odkrywcy powinni upewnić się skąd pochodzą ich okazy i podawać dokładną ich lokalizację. Kryteriów tych niestety wiele chińskich skamieniałości nie spełnia. Kolejną kwestią przez nich poruszaną jest ograniczenie nielegalnego handlu skamieniałościami. Nie wiadomo jednak, czy takie głosy naukowców znajdą posłuch w Chinach.
+Wielu naukowców uważa, że przed opublikowaniem odkrywcy powinni upewnić się skąd pochodzą ich okazy i podawać dokładną ich lokalizację. Kryteriów tych niestety wiele chińskich skamieniałości nie spełnia. Kolejną kwestią przez nich poruszaną jest ograniczenie nielegalnego handlu skamieniałościami. Nie wiadomo jednak, czy takie głosy naukowców znajdą posłuch w [[Chiny|Chinach]].
 == Spis gatunków ==