Bistahieversor - Historia wersji

Kamil Kamiński o 11:17, 25 mar 2026

2026-03-25T11:17:26Z

Kamil Kamiński: /* Historia odkryć i systematyka */

2026-03-25T10:56:00Z

‎Historia odkryć i systematyka

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2025-11-20T12:27:43Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Historia odkryć i systematyka */

2025-11-20T12:27:20Z

‎Historia odkryć i systematyka

Paweł: /* Zmysły */

2023-04-16T10:32:13Z

‎Zmysły

Paweł: /* Paleobiologia */

2023-04-16T09:38:53Z

‎Paleobiologia

Paweł: uzupełnienia

2023-04-16T07:10:29Z

uzupełnienia

Podgląd zmian

Kamil Kamiński o 17:34, 22 maj 2017

2017-05-22T17:34:46Z

Kamil Kamiński: obrazek

2017-05-22T17:34:15Z

obrazek

Kamil Kamiński: aktualizacja filogenezy

2017-05-22T17:22:00Z

aktualizacja filogenezy

@@ Linia 32: / Linia 32: @@
 ? [[Tyrannosaurinae]] (??? [[Albertosaurinae]])
-  |grafika                = Bistahieversor.jpg
+  |grafika                = Bistahieversor sealeyi.jpg
   |podpis                 = Czaszka bistahiewersora
   |PorównanieGrupa        = Tyrannosauridae

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 Jego szczątki opisywano wcześniej pod nazwami ''[[Aublysodon]]'' i ''[[Daspletosaurus]]''. Jako nowy [[rodzaj]] ''Bistahieversor'' pojawił się w dysertacji doktorskiej [[Thomas Carr|Thomasa Carra]] z [[2005]] r., gdzie został dokładnie opisany. Ostatecznie nazwali go Carr oraz jego imiennik – [[Thomas Williamson|Williamson]]. Publikacja ta została wyróżniona w pierwszym numerze Journal of Verterbrate Paleontology z roku [[2010]] a szkic czaszki trafił na okładkę tego prestiżowego czasopisma paleontologicznego.
-Według analizy przeprowadzonej przez Carra i Williamsona ''Bistahieversor'' znajduje się w [[politomia|politomii]] z ''[[Dryptosaurus]]'', ''[[Appalachiosaurus]]'', ''[[Alioramus]]'' i [[Tyrannosauridae]], natomiast według Brusattego i in. (2010) jest grupą zewnętrzną dla ''Appalachiosaurus'' + Tyrannosauridae. Niektóre analizy na podstawie tej pierwszej macierzy (Brusatte i in., 2009) wykazały, że ''Bistahieversor'' należy do [[Albertosaurinae]] (zob. [[Tyrannosauroidea#Brusatte_i_in..2C_2009|kladogram 1.]] i [[Tyrannosauroidea#Brusatte_i_in..2C_2009.281.29|kladogram 2.]]). Analiza przeprowadzona przez Loewena i in. (2013) sugeruje jednak znacznie bardziej zaawansowaną pozycję bistahiewersora – według niej jest ona tyranozaurynem, siostrzanym do [[klad]]u obejmującego ''[[Lythronax]]'', ''[[Tyrannosaurus]]'', ''[[Tarbosaurus]]'' i ''[[Zhuchengtyrannus]]''. Umiejscowienie go poza Tyrannosauridae wymagałoby wydłużenia drzewa filogenetycznego o 67 kroków w stosunku do najbardziej parsymonicznego. Kolejne analizy filogenetyczne (Fiorillo i Tykoski, 2014; Brusatte i Carr, 2016; Brusatte i in., 2016; Carr i in., 2017; McDoland i in., 2018; Voris i in., 2020) wykazały jednak, ze nie był on tyranozaurydem, choć plasowały go bardzo blisko tego kladu. W analizie Zanno i Napoli (2025) ''Bistahieversor'' ponownie okazał sie albertozaurynem. Zob. też [[Tyrannosauroidea#Kladogramy]].
+Według analizy przeprowadzonej przez Carra i Williamsona ''Bistahieversor'' znajduje się w [[politomia|politomii]] z ''[[Dryptosaurus]]'', ''[[Appalachiosaurus]]'', ''[[Alioramus]]'' i [[Tyrannosauridae]], natomiast według Brusattego i in. (2010) jest grupą zewnętrzną dla ''Appalachiosaurus'' + Tyrannosauridae. Niektóre analizy na podstawie tej pierwszej macierzy (Brusatte i in., 2009) wykazały, że ''Bistahieversor'' należy do [[Albertosaurinae]] (zob. [[Tyrannosauroidea#Brusatte_i_in..2C_2009|kladogram 1.]] i [[Tyrannosauroidea#Brusatte_i_in..2C_2009.281.29|kladogram 2.]]). Analiza przeprowadzona przez Loewena i in. (2013) sugeruje jednak znacznie bardziej zaawansowaną pozycję bistahiewersora – według niej jest ona tyranozaurynem, siostrzanym do [[klad]]u obejmującego ''[[Lythronax]]'', ''[[Tyrannosaurus]]'', ''[[Tarbosaurus]]'' i ''[[Zhuchengtyrannus]]''. Umiejscowienie go poza Tyrannosauridae wymagałoby wydłużenia drzewa filogenetycznego o 67 kroków w stosunku do najbardziej parsymonicznego. Kolejne analizy filogenetyczne (Fiorillo i Tykoski, 2014; Brusatte i Carr, 2016; Brusatte i in., 2016; Carr i in., 2017; McDoland i in., 2018; Voris i in., 2020) wykazały jednak, ze nie był on tyranozaurydem, choć plasowały go bardzo blisko tego kladu. W analizie Zanno i Napoli (2025) ''Bistahieversor'' ponownie okazał sie albertozaurynem. Z kolei wg Longricha i in. (2026) należał on do [[Teratophoneini]] w obrębie Tyrannosaurinae. Zob. też [[Tyrannosauroidea#Kladogramy]].
 ==Materiał kopalny==

← poprzednia wersja		Wersja z 12:27, 20 lis 2025
Linia 111:		Linia 111:

	Therrien, F. & Henderson, D.M. (2007) "My theropod is bigger than yours...or not: estimating body size from skull length in theropods" Journal of Vertebrate Paleontology, 27 (1), 108-115.		Therrien, F. & Henderson, D.M. (2007) "My theropod is bigger than yours...or not: estimating body size from skull length in theropods" Journal of Vertebrate Paleontology, 27 (1), 108-115.
		+
		+	Zanno, L. E. & Napoli, J.G. (2025). „''Nanotyrannus'' and ''Tyrannosaurus'' coexisted at the close of the Cretaceous. Nature [[doi:10.1038/s41586-025-09801-6]].

	<References/></small>		<References/></small>

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 Jego szczątki opisywano wcześniej pod nazwami ''[[Aublysodon]]'' i ''[[Daspletosaurus]]''. Jako nowy [[rodzaj]] ''Bistahieversor'' pojawił się w dysertacji doktorskiej [[Thomas Carr|Thomasa Carra]] z [[2005]] r., gdzie został dokładnie opisany. Ostatecznie nazwali go Carr oraz jego imiennik – [[Thomas Williamson|Williamson]]. Publikacja ta została wyróżniona w pierwszym numerze Journal of Verterbrate Paleontology z roku [[2010]] a szkic czaszki trafił na okładkę tego prestiżowego czasopisma paleontologicznego.
-Według analizy przeprowadzonej przez Carra i Williamsona ''Bistahieversor'' znajduje się w [[politomia|politomii]] z ''[[Dryptosaurus]]'', ''[[Appalachiosaurus]]'', ''[[Alioramus]]'' i [[Tyrannosauridae]], natomiast według Brusattego i in. (2010) jest grupą zewnętrzną dla ''Appalachiosaurus'' + Tyrannosauridae. Niektóre analizy na podstawie tej pierwszej macierzy (Brusatte i in., 2009) wykazały, że ''Bistahieversor'' należy do [[Albertosaurinae]] (zob. [[Tyrannosauroidea#Brusatte_i_in..2C_2009|kladogram 1.]] i [[Tyrannosauroidea#Brusatte_i_in..2C_2009.281.29|kladogram 2.]]). Analiza przeprowadzona przez Loewena i in. (2013) sugeruje jednak znacznie bardziej zaawansowaną pozycję bistahiewersora – według niej jest ona tyranozaurynem, siostrzanym do [[klad]]u obejmującego ''[[Lythronax]]'', ''[[Tyrannosaurus]]'', ''[[Tarbosaurus]]'' i ''[[Zhuchengtyrannus]]''. Umiejscowienie go poza Tyrannosauridae wymagałoby wydłużenia drzewa filogenetycznego o 67 kroków w stosunku do najbardziej parsymonicznego. Kolejne analizy filogenetyczne (Fiorillo i Tykoski, 2014; Brusatte i Carr, 2016; Brusatte i in., 2016; Carr i in., 2017; McDoland i in., 2018; Voris i in., 2020) wykazały jednak, ze nie był on tyranozaurydem, choć plasowały go bardzo blisko tego kladu. Zob. też [[Tyrannosauroidea#Kladogramy]].
+Według analizy przeprowadzonej przez Carra i Williamsona ''Bistahieversor'' znajduje się w [[politomia|politomii]] z ''[[Dryptosaurus]]'', ''[[Appalachiosaurus]]'', ''[[Alioramus]]'' i [[Tyrannosauridae]], natomiast według Brusattego i in. (2010) jest grupą zewnętrzną dla ''Appalachiosaurus'' + Tyrannosauridae. Niektóre analizy na podstawie tej pierwszej macierzy (Brusatte i in., 2009) wykazały, że ''Bistahieversor'' należy do [[Albertosaurinae]] (zob. [[Tyrannosauroidea#Brusatte_i_in..2C_2009|kladogram 1.]] i [[Tyrannosauroidea#Brusatte_i_in..2C_2009.281.29|kladogram 2.]]). Analiza przeprowadzona przez Loewena i in. (2013) sugeruje jednak znacznie bardziej zaawansowaną pozycję bistahiewersora – według niej jest ona tyranozaurynem, siostrzanym do [[klad]]u obejmującego ''[[Lythronax]]'', ''[[Tyrannosaurus]]'', ''[[Tarbosaurus]]'' i ''[[Zhuchengtyrannus]]''. Umiejscowienie go poza Tyrannosauridae wymagałoby wydłużenia drzewa filogenetycznego o 67 kroków w stosunku do najbardziej parsymonicznego. Kolejne analizy filogenetyczne (Fiorillo i Tykoski, 2014; Brusatte i Carr, 2016; Brusatte i in., 2016; Carr i in., 2017; McDoland i in., 2018; Voris i in., 2020) wykazały jednak, ze nie był on tyranozaurydem, choć plasowały go bardzo blisko tego kladu. W analizie Zanno i Napoli (2025) ''Bistahieversor'' ponownie okazał sie albertozaurynem. Zob. też [[Tyrannosauroidea#Kladogramy]].
 ==Materiał kopalny==

@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 ==Paleobiologia==
 ===Zmysły===
-W 2020 roku McKeown wraz z wspólnikami zbadali za pomocą tomografu komputerowego wnętrze czaszki ''Bistahieversor''. Miał on podobnie jak zaawansowane [[tyranozauryd]]y bardzo dobry zmysł węchu, dzięki dobrze rozwiniętym opuszkom węchowym. Długi, prosty przewód ślimakowy świadczy o zdolności słyszenia dźwięków o niskiej częstotliwości, a wydłużone kanały półkoliste sugerowały zwiększoną zwinność i wyrafinowaną stabilizację wzroku podczas ruchu głowy. ''Bistahieversor'' posiadał widzenie stereoskopowe, przez co miał lepszy wzrok niż większość prymitywnych teropodów. Badacze zauważyli, że płaty wzrokowe tego teropoda były niewielkie to mogą pozornie wskazywać na słaby wzrok.
+W 2020 roku McKeown wraz z wspólnikami zbadali za pomocą tomografu komputerowego wnętrze czaszki ''Bistahieversor''. Miał on podobnie jak zaawansowane [[tyranozauryd]]y bardzo dobry zmysł węchu, dzięki dobrze rozwiniętym opuszkom węchowym. Długi, prosty przewód ślimakowy świadczy o zdolności słyszenia dźwięków o niskiej częstotliwości, a wydłużone kanały półkoliste sugerowały zwiększoną zwinność i wyrafinowaną stabilizację wzroku podczas ruchu głowy. ''Bistahieversor'' posiadał widzenie stereoskopowe, przez co miał lepszy wzrok niż większość prymitywnych teropodów. Badacze zauważyli, że płaty wzrokowe tego teropoda były niewielkie, przez co mogą pozornie wskazywać na słaby wzrok.
 ===Paleopatologie===

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
 | [[Tomasz Skawiński]]
 [[Dawid Mazurek]]
 [[Kamil Kamiński]]
 |}

@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 * niekompletna kość łzowa (NMMNH P-32824) (Carr, 2005),
 * szkielet dorosłego osobnika (OMNH 10131): zęby (52 mm; 75 mm), częściowa kość czołowa i ciemieniowa, niekompletna kość zaoczodołowa, częściowa kość zębowa, fragmenty czterech żeber, [[gastralia]], dystalny koniec kości łonowej, kość udowa bez brakującego dystalnego końca (~1,033 m), dystalny koniec kości strzałkowej (~891 mm), dystalny koniec III kości śródstopia (~483 mm), IV kość śródstopia (461 mm) ([[Thomas Lehman|Lehman]] i [[Kenneth Carpenter|Carpenter]], 1990).
 ==Budowa i diagnoza==