Bonapartesaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 20:14, 24 mar 2025

2025-03-24T20:14:08Z

Paweł: przeniesienie części informacji do hasła Hadrosauridae

2024-12-28T20:02:20Z

przeniesienie części informacji do hasła Hadrosauridae

Paweł o 17:59, 26 paź 2024

2024-10-26T17:59:16Z

Paweł: /* Budowa i filogeneza */

2023-09-20T16:21:03Z

‎Budowa i filogeneza

Paweł o 20:10, 18 wrz 2023

2023-09-18T20:10:03Z

Paweł: Cruzado-Caballero i in., 2021

2023-09-18T19:59:12Z

Cruzado-Caballero i in., 2021

Kamil Kamiński: /* Budowa i filogeneza */

2018-11-16T18:24:46Z

‎Budowa i filogeneza

Kamil Kamiński: /* Budowa i filogeneza */

2018-11-16T18:24:33Z

‎Budowa i filogeneza

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2018-11-16T12:41:13Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Historia taksonu */

2018-11-16T12:40:52Z

‎Historia taksonu

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
   |Korekta                = [[Paweł Konarzewski]]
   |nazwa                  = ''Bonapartesaurus'' (bonapartezaur)
-  |długość                =
+  |długość                = ok. 7 m
   |wysokość               =
   |masa                   =
@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 Cruzado-Caballero, P. & Powell, J. E. (2017). "''Bonapartesaurus rionegrensis'', a new hadrosaurine dinosaur from South America: implications for phylogenetic and biogeographic relations with North America". Journal of Vertebrate Paleontology 37. 1–16. [[doi:10.1080/02724634.2017.1289381]].
 </small>

@@ Linia 47: / Linia 47: @@
 ==Paleopatologie==
-Penelope Cruzado-Caballero i współpracownicy (2021) za pomocą tomografu komputerowego zidentyfikowali trzy paleopatologie występujące u bonapartezaura. Znajdowały się one na dwóch kręgach ogonowych i lewej kości śródstopia II. Dwa kręgi ogonowe doznały złamania wyrostków kolczystych. U pierwszego uraz powstał w wyniku uderzenia, dodatkowo wystąpiła również infekcja pourazowa. Z kolei u następnego przyczyna jest nieznana. W kości śródstopia znajdował się guz będący prawdopodobnie złośliwym nowotworem kości zwanym kostniakomięsakiem (''osteosarcoma''). Patologie te zapewne powodowały ból i utrudniały zwierzęciu normalne funkcjonowanie, jednak nie były one przyczyną jego śmierci.
+O paleopatologiach hadrozaurydów zobacz więcej w [[Hadrosauridae#Paleopatologie]].
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 34: / Linia 34: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Bonapartesaurus'' to [[monotypowy]] [[rodzaj]] dinozaura kaczodziobego żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny w [[późna kreda|późnej kredzie]]. Początkowo jego szczątki opisano pod nazwą ''[[Willinakaqe]]'', obecnie jednak kwestionuje się ważność tego rodzaju. W związku z tym w 2017 r. część materiału kopalnego ''Willinakaqe'' wydzielono do nowego rodzaju ''[[Bonapartesaurus]]''.
+''Bonapartesaurus'' to [[monotypowy]] [[rodzaj]] dinozaura kaczodziobego żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny w [[późna kreda|późnej kredzie]]. Początkowo jego szczątki opisano pod nazwą ''[[Willinakaqe]]'', obecnie jednak kwestionuje się ważność tego rodzaju. W związku z tym w 2017 r. część materiału kopalnego ''Willinakaqe'' wydzielono do nowego rodzaju ''Bonapartesaurus''.
 ==Historia taksonu==
@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 ==Budowa i filogeneza==
 [[Plik:Quilmesaurus hunting Bonapartesaurus version 2.jpg|thumb|''[[Quilmesaurus]]'' polujący na ''Bonapartesaurus''. Całemu zderzeniu przygląda się grupa ''[[Austroraptor]]''. Autor: ABelov2014 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Quilmesaurus_hunting_Bonapartesaurus_version_2.jpg].]]
-Nie znamy żadnej kości czaszki ''Bonapartesaurus'', naukowcom udało się jednak wskazać kombinację cech budowy kręgów, miednicy i kończyn tylnych, która pozwala na odróżnienie go od innych hadrozaurydów. ''Bonapartesaurus'' miał silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (3,5-4 razy dłuższe niż wynosiła wysokość trzonu kręgu). Kości kończyn przednich i tylnych charakteryzowały się masywną budową. Kość udowa mierzyła 96 cm, a piszczelowa – 80 cm. Analiza filogenetyczna, przeprowadzona przez autorów opisu wskazuje, że ''Bonapartesaurus'' był zaawansowanym zaurolofinem, a jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie rodzaj ''[[Saurolophus]]''. W 2023 roku Alarcón-Muñoz i wspólnicy dla ''Bonapartesaurus'', ''[[Secernosaurus]]'', ''[[Kelumapusaura]]'' oraz ''[[Huallasaurus]]'' zdefiniowani nowy [[klad]] zwany [[Austrokritosauria]].
+Nie znamy żadnej kości czaszki ''Bonapartesaurus'', naukowcom udało się jednak wskazać kombinację cech budowy kręgów, miednicy i kończyn tylnych, która pozwala na odróżnienie go od innych hadrozaurydów. ''Bonapartesaurus'' miał silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (3,5-4 razy dłuższe niż wynosiła wysokość trzonu kręgu). Kości kończyn przednich i tylnych charakteryzowały się masywną budową. Kość udowa mierzyła 96 cm, a piszczelowa – 80 cm. Analiza filogenetyczna, przeprowadzona przez autorów opisu wskazuje, że ''Bonapartesaurus'' był zaawansowanym zaurolofinem, a jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie rodzaj ''[[Saurolophus]]''. W 2023 roku Alarcón-Muñoz i współautorzy dla ''Bonapartesaurus'', ''[[Secernosaurus]]'', ''[[Kelumapusaura]]'' oraz ''[[Huallasaurus]]'' zdefiniowani nowy [[klad]] zwany [[Austrokritosauria]].
 ==Paleopatologie==
-Penelope Cruzado-Caballero i wspólnicy (2021) za pomocą tomografu komputerowego zidentyfikowali trzy paleopatologie występujące u bonapartezaura. Znajdowały się one na dwóch kręgach ogonowych i lewej kości śródstopia II. Dwa kręgi ogonowe doznały złamania wyrostków kolczystych. U pierwszego uraz powstał w wyniku uderzenia, dodatkowo wystąpiła również infekcja pourazowa. Z kolei u następnego przyczyna jest nieznana. W kości śródstopia znajdował się guz będący prawdopodobnie złośliwym nowotworem kości zwanym kostniakomięsakiem (''osteosarcoma''). Patologie te zapewne powodowały ból i utrudniały zwierzęciu normalne funkcjonowanie, jednak nie były one przyczyną jego śmierci.
+Penelope Cruzado-Caballero i współpracownicy (2021) za pomocą tomografu komputerowego zidentyfikowali trzy paleopatologie występujące u bonapartezaura. Znajdowały się one na dwóch kręgach ogonowych i lewej kości śródstopia II. Dwa kręgi ogonowe doznały złamania wyrostków kolczystych. U pierwszego uraz powstał w wyniku uderzenia, dodatkowo wystąpiła również infekcja pourazowa. Z kolei u następnego przyczyna jest nieznana. W kości śródstopia znajdował się guz będący prawdopodobnie złośliwym nowotworem kości zwanym kostniakomięsakiem (''osteosarcoma''). Patologie te zapewne powodowały ból i utrudniały zwierzęciu normalne funkcjonowanie, jednak nie były one przyczyną jego śmierci.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 ==Budowa i filogeneza==
 [[Plik:Quilmesaurus hunting Bonapartesaurus version 2.jpg|thumb|''[[Quilmesaurus]]'' polujący na ''Bonapartesaurus''. Całemu zderzeniu przygląda się grupa ''[[Austroraptor]]''. Autor: ABelov2014 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Quilmesaurus_hunting_Bonapartesaurus_version_2.jpg].]]
-Nie znamy żadnej kości czaszki ''Bonapartesaurus'', naukowcom udało się jednak wskazać kombinację cech budowy kręgów, miednicy i kończyn tylnych, która pozwala na odróżnienie go od innych hadrozaurydów. ''Bonapartesaurus'' miał silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (3,5-4 razy dłuższe niż wynosiła wysokość trzonu kręgu). Kości kończyn przednich i tylnych charakteryzowały się masywną budową. Kość udowa mierzyła 96 cm, a piszczelowa – 80 cm. Analiza filogenetyczna, przeprowadzona przez autorów opisu wskazuje, że ''Bonapartesaurus'' był zaawansowanym zaurolofinem, a jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie rodzaj ''[[Saurolophus]]''. W 2023 roku Alarcón-Muñoz i wspólnicy dla ''Bonapartesaurus'', ''[[Secernosaurus]]'', ''[[Kelumapusaura]]'' oraz ''[[Huallasaurus]]'' utworzyli nowy [[klad]] zwany [[Austrokritosauria]].
+Nie znamy żadnej kości czaszki ''Bonapartesaurus'', naukowcom udało się jednak wskazać kombinację cech budowy kręgów, miednicy i kończyn tylnych, która pozwala na odróżnienie go od innych hadrozaurydów. ''Bonapartesaurus'' miał silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (3,5-4 razy dłuższe niż wynosiła wysokość trzonu kręgu). Kości kończyn przednich i tylnych charakteryzowały się masywną budową. Kość udowa mierzyła 96 cm, a piszczelowa – 80 cm. Analiza filogenetyczna, przeprowadzona przez autorów opisu wskazuje, że ''Bonapartesaurus'' był zaawansowanym zaurolofinem, a jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie rodzaj ''[[Saurolophus]]''. W 2023 roku Alarcón-Muñoz i wspólnicy dla ''Bonapartesaurus'', ''[[Secernosaurus]]'', ''[[Kelumapusaura]]'' oraz ''[[Huallasaurus]]'' zdefiniowani nowy [[klad]] zwany [[Austrokritosauria]].
 ==Paleopatologie==

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 [[Saurolophinae]]
-[[Saurolophini]]
+[[Austrokritosauria]]
 |grafika                = Bonapartesaurus rionegrensis.png
   |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Bonapartesaurus''. Autor: Connor Ashbridge
@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Budowa i filogeneza==
-[[Plik:Quilmesaurus hunting Bonapartesaurus version 2.jpg|thumb|''[[Quilmesaurus]]'' polujący na ''Bonapartesaurus''. Całemu zderzeniu przygląda się grupa ''[[Austroraptor]]''. Autor:ABelov2014 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Quilmesaurus_hunting_Bonapartesaurus_version_2.jpg].]]
+[[Plik:Quilmesaurus hunting Bonapartesaurus version 2.jpg|thumb|''[[Quilmesaurus]]'' polujący na ''Bonapartesaurus''. Całemu zderzeniu przygląda się grupa ''[[Austroraptor]]''. Autor: ABelov2014 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Quilmesaurus_hunting_Bonapartesaurus_version_2.jpg].]]
-Nie znamy żadnej kości czaszki ''Bonapartesaurus'', naukowcom udało się jednak wskazać kombinację cech budowy kręgów, miednicy i kończyn tylnych, która pozwala na odróżnienie go od innych hadrozaurydów. ''Bonapartesaurus'' miał silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (3,5-4 razy dłuższe niż wynosiła wysokość trzonu kręgu). Kości kończyn przednich i tylnych charakteryzowały się masywną budową. Kość udowa mierzyła 96 cm, a piszczelowa – 80 cm. Analiza filogenetyczna, przeprowadzona przez autorów opisu wskazuje, że ''Bonapartesaurus'' był zaawansowanym zaurolofinem, a jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie rodzaj ''[[Saurolophus]]'' ''.
+Nie znamy żadnej kości czaszki ''Bonapartesaurus'', naukowcom udało się jednak wskazać kombinację cech budowy kręgów, miednicy i kończyn tylnych, która pozwala na odróżnienie go od innych hadrozaurydów. ''Bonapartesaurus'' miał silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (3,5-4 razy dłuższe niż wynosiła wysokość trzonu kręgu). Kości kończyn przednich i tylnych charakteryzowały się masywną budową. Kość udowa mierzyła 96 cm, a piszczelowa – 80 cm. Analiza filogenetyczna, przeprowadzona przez autorów opisu wskazuje, że ''Bonapartesaurus'' był zaawansowanym zaurolofinem, a jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie rodzaj ''[[Saurolophus]]''. W 2023 roku Alarcón-Muñoz i wspólnicy dla ''Bonapartesaurus'', ''[[Secernosaurus]]'', ''[[Kelumapusaura]]'' oraz ''[[Huallasaurus]]'' utworzyli nowy [[klad]] zwany [[Austrokritosauria]].
 ==Paleopatologie==
@@ Linia 59: / Linia 59: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Cruzado-Caballero, P., Lecuona, A., Cerda, I., & Diaz-Martinez, I. (2021). "Osseous paleopathologies of ''Bonapartesaurus rionegrensis'' (Ornithopoda, Hadrosauridae) from Allen Formation (Upper Cretaceous) of Patagonia Argentina". Cretaceous Research, 124, 104800 [[doi:10.1016/j.cretres.2021.104800]]
+<small>Alarcón-Muñoz, J., Vargas, A. O., Püschel, H. P., Soto-Acuña, S., Manríquez, L., Leppe, M., Kaluza, J., Milla, V., Gutstein, C. S., Palma-Liberona, J., Stinnesbeck, W., Frey, E., Pino, J. P., Bajor, D., Núñez, E., Ortiz, H., Rubilar-Rogers, D. & Cruzado-Caballero, P. (2023). "Relict duck-billed dinosaurs survived into the last age of the dinosaurs in subantarctic Chile". Science Advances. 9 (24) [[doi:10.1126/sciadv.adg2456]]
 Cruzado-Caballero, P. & Powell, J. E. (2017). "''Bonapartesaurus rionegrensis'', a new hadrosaurine dinosaur from South America: implications for phylogenetic and biogeographic relations with North America". Journal of Vertebrate Paleontology 37. 1–16. [[doi:10.1080/02724634.2017.1289381]].

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Bonapartesaurus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
-| Autor:
+ |Korekta                = [[Paweł Konarzewski]]
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Bonapartesaurus'' (bonapartezaur)
-|-
+ |długość                =
-| [[Kamil Kamiński]]
+ |wysokość               =
+ |masa                   =
-|}
+ |dieta                  = roślinożerny
-</small>
+ |miejsce                = [[Argentyna]] - Río Negro
+<small>([[formacja]] [[Allen]])</small>
-----
+ |czas                   = {{Występowanie|73|69}}
+ok. 73-69 [[Ma]]<br>
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+<small>[[późna kreda]] ([[kampan]] – [[mastrycht]])</small>
-! colspan=2 | ''Bonapartesaurus'' (bonapartezaur)
+ |systematyka            =
-|-
+[[Dinosauria]]
 [[Ornithischia]]
 [[Ornithopoda]]
@@ Linia 49: / Linia 27: @@
 [[Saurolophini]]
-|-
+|grafika                = Bonapartesaurus rionegrensis.png
-| colspan=2 |[[Plik:Willinakaqe.gif|400px|]]
+ |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Bonapartesaurus''. Autor: Connor Ashbridge
-<small>Rekonstrukcja szkieletu nieważnego obecnie rodzaju ''Willinakaqe'' ,
+ |PorównanieGrupa        =
+ |PorównanieDługość      =
-Do którego przypisano pierwotnie holotyp ''Bonapartesaurus'' .
+ |mapa                   =
+}}
 ==Wstęp==
 ''Bonapartesaurus'' to [[monotypowy]] [[rodzaj]] dinozaura kaczodziobego żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny w [[późna kreda|późnej kredzie]]. Początkowo jego szczątki opisano pod nazwą ''[[Willinakaqe]]'', obecnie jednak kwestionuje się ważność tego rodzaju. W związku z tym w 2017 r. część materiału kopalnego ''Willinakaqe'' wydzielono do nowego rodzaju ''[[Bonapartesaurus]]''.
 ==Historia taksonu==
-W 2010 r. Juárez Valierie i współpracownicy opisali nowy rodzaj hadrozaura - ''Willinakaqe'' na podstawie bogatego materiału kopalnego, należącego co najmniej do kilku osobników. Szczatki pochodziły z argentyńskiej prowincji Rio Negro. Obejmowały one zarówno fragmenty czaszek, jak i materiał pozaczaszkowy. W 2016 r. [[Penélope Cruzado-Caballero|Cruzado-Caballero]] i [[Rodolfo Coria|Coria]] wykazali, że wśród szczątków przypisywanych ''Willinakaqe'' można wyróżnić dwa morfotypy. Prawdopodobnie obejmuje on więc szczątki rożnych zwierząt. Ponadto holotyp tego rodzaju, obejmujący jedynie kość przedszczękową, okazał się niediagnostyczny. W związku z tym cytowani wyżej autorzy zaproponowali, by ''Willinakaqe'' uznać za ''nomen vanum''. W 2017 r. Cruzado-Cabarello i [[Jaime Powell]] ustanowili okaz MPCA- Pv SM 2 holotypem nowego rodzaju dinozaura, nazwanego przez nich ''Bonapartesaurus'', na cześć słynnego i zasłużonego argentyńskiego paleontologa [[José Bonaparte]].
+W 2010 r. Juárez Valierie i współpracownicy opisali nowy rodzaj hadrozaura - ''Willinakaqe'' na podstawie bogatego materiału kopalnego, należącego co najmniej do kilku osobników. Szczatki pochodziły z argentyńskiej prowincji Rio Negro. Obejmowały one zarówno fragmenty czaszek, jak i materiał pozaczaszkowy. W 2016 r. [[Penélope Cruzado-Caballero|Cruzado-Caballero]] i [[Rodolfo Coria|Coria]] wykazali, że wśród szczątków przypisywanych ''Willinakaqe'' można wyróżnić dwa morfotypy. Prawdopodobnie obejmuje on więc szczątki rożnych zwierząt. Ponadto holotyp tego rodzaju, obejmujący jedynie kość przedszczękową, okazał się niediagnostyczny. W związku z tym cytowani wyżej autorzy zaproponowali, by ''Willinakaqe'' uznać za ''nomen vanum''. W 2017 r. Cruzado-Cabarello i [[Jaime Powell]] ustanowili okaz MPCA- Pv SM 2 holotypem nowego rodzaju dinozaura, nazwanego przez nich ''Bonapartesaurus'', na cześć słynnego i zasłużonego argentyńskiego paleontologa [[José Bonaparte]]. Epitet gatunkowy nawiązuje do prowincji Rio Negro, gdzie odnaleziono szczątki dinozaura.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 68: / Linia 43: @@
 ==Budowa i filogeneza==
 Nie znamy żadnej kości czaszki ''Bonapartesaurus'', naukowcom udało się jednak wskazać kombinację cech budowy kręgów, miednicy i kończyn tylnych, która pozwala na odróżnienie go od innych hadrozaurydów. ''Bonapartesaurus'' miał silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (3,5-4 razy dłuższe niż wynosiła wysokość trzonu kręgu). Kości kończyn przednich i tylnych charakteryzowały się masywną budową. Kość udowa mierzyła 96 cm, a piszczelowa – 80 cm. Analiza filogenetyczna, przeprowadzona przez autorów opisu wskazuje, że ''Bonapartesaurus'' był zaawansowanym zaurolofinem, a jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie rodzaj ''[[Saurolophus]]'' ''.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 80: / Linia 59: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Cruzado-Caballero, P.; Powell, J. E. (2017). "''Bonapartesaurus rionegrensis'', a new hadrosaurine dinosaur from South America: implications for phylogenetic and biogeographic relations with North America". Journal of Vertebrate Paleontology 37. 1–16. [[doi:10.1080/02724634.2017.1289381]].
+<small>Cruzado-Caballero, P., Lecuona, A., Cerda, I., & Diaz-Martinez, I. (2021). "Osseous paleopathologies of ''Bonapartesaurus rionegrensis'' (Ornithopoda, Hadrosauridae) from Allen Formation (Upper Cretaceous) of Patagonia Argentina". Cretaceous Research, 124, 104800 [[doi:10.1016/j.cretres.2021.104800]]
 </small>

@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 ==Budowa i filogeneza==
-Nie znamy żadnej kości czaszki ''Bonapartesaurus'', naukowcom udało się jednak wskazać kombinację cech budowy kręgów, miednicy i kończyn tylnych, która pozwala na odróżnienie go od innych hadrozaurydów. ''Bonapartesaurus'' miał silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (3,5-4 razy dłuższe niż wynosiła wysokość trzonu kręgu). Kości kończyn przednich i tylnych charakteryzowały się masywną budową. Kość udowa mierzyła 96 cm, a piszczelowa – 80 cm. Analiza filogenetyczna, przeprowadzona przez autorów opisu wskazuje, że ''Bonapartesaurus'' był zaawansowanym zaurolofinem, a jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie rodzaj ''[[Saurolophus] ''.
+Nie znamy żadnej kości czaszki ''Bonapartesaurus'', naukowcom udało się jednak wskazać kombinację cech budowy kręgów, miednicy i kończyn tylnych, która pozwala na odróżnienie go od innych hadrozaurydów. ''Bonapartesaurus'' miał silnie wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (3,5-4 razy dłuższe niż wynosiła wysokość trzonu kręgu). Kości kończyn przednich i tylnych charakteryzowały się masywną budową. Kość udowa mierzyła 96 cm, a piszczelowa – 80 cm. Analiza filogenetyczna, przeprowadzona przez autorów opisu wskazuje, że ''Bonapartesaurus'' był zaawansowanym zaurolofinem, a jego najbliższym krewnym był prawdopodobnie rodzaj ''[[Saurolophus]'' ''.
 ==Spis gatunków==