Bruhathkayosaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Identyfikacja szczątków i kontrowersje */

2023-10-13T21:39:34Z

‎Identyfikacja szczątków i kontrowersje

Paweł: Paul i Larramendi, 2023

2023-10-13T12:52:20Z

Paul i Larramendi, 2023

Taurovenator o 10:03, 9 paź 2023

2023-10-09T10:03:35Z

Nazuul: PL: "wału" k. udowej -> trzonu, 41.8 -> 41,8, "Tamil Nadu" -> Tamilnadu

2022-07-17T14:35:04Z

PL: "wału" k. udowej -> trzonu, 41.8 -> 41,8, "Tamil Nadu" -> Tamilnadu

Danu o 08:07, 17 lip 2022

2022-07-17T08:07:36Z

Danu o 08:06, 17 lip 2022

2022-07-17T08:06:03Z

Danu o 08:03, 17 lip 2022

2022-07-17T08:03:27Z

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2022-07-16T13:11:30Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński o 13:11, 16 lip 2022

2022-07-16T13:11:04Z

Danu o 07:29, 16 lip 2022

2022-07-16T07:29:40Z

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 Pierwsze (nieoficjalne) wzmianki o tym, że w istocie są to szczątki zauropoda, a nie [[teropod]]a, zaczęły krążyć już w [[1995]] roku. 11 lat później, Krause i in. ([[2006]]) zasugerował (prawdopodobnie jako pierwsi oficjalnie postulowali w tej sprawie) na łamach naukowego czasopisma "Annals of the Missouri Botanical Garden", iż jest to zauropod. Aczkolwiek jeszcze w 2017 roku jeden z autorów opisu - Kumar Ayyasami dalej utrzymywał, że szczątki należały do karnozaura (Ayyasami, prywatna korespondencja z K. Stuchlik).
-Opis ''Bruhathkayosaurus'' jest niedopracowany, jednak to, co dziwi najbardziej to fakt, że znalezisko nie zostało poprawnie udokumentowane - wykonano tylko bardzo słabej jakości zdjęcia i szkice, które nie pozwalają ustalić niczego pewnego. Jak zauważa Nima Sassani,  sytuacja jest bardzo podejrzana i możliwe, że jest mistyfikacją. Na uwagę zasługuje choćby fakt, że rzekome szczątki nigdy nie zostały, szczegółowo zabezpieczone i uległy zniszczeniu, po czym zostały porwane przez powódź i utracone na zawsze. Wydawać by się mogło, że po tym, co stało się z ''[[Maraapunisaurus]] fragillimus'', każdy szanujący się paleontolog zrobiłby wszystko, żeby nie popełnić tego samego błędu, wiedząc jaką wagę może mieć to odkrycie. Wszak w latach 90-tych cały świat został poinformowany przez media o tym, że odnaleziono w [[Indie|Indiach]] największego znanego dinozaura; mimo to szczątki nie zostały wydobyte ani właściwie zbadane. Z drugiej strony, [[Sankar Chatterjee]] był na miejscu i twierdzi, że zbadał szczątki, uznając je z całą pewnością za należące do tytanozaura (np. w rozmowie z [[Tracy Ford|Tracy Ford]]em (DML) uważa go za dinozaura, co zresztą zauważył już w [[1995]] roku); definitywnie także zaprzeczył hipotezie [[Thomas Holtz|Holtza]], że to skamieniałe drzewo. Zgodził się z tym również [[Michael Mortimer|Mickey Mortimer]] twierdząc, że hipoteza o drzewie jest mało prawdopodobna z uwagi na to, że zachowały się "niecylindryczne kości" jak np. kość biodrowa.
+Opis ''Bruhathkayosaurus'' jest niedopracowany, jednak to, co dziwi najbardziej to fakt, że znalezisko nie zostało poprawnie udokumentowane - wykonano tylko bardzo słabej jakości zdjęcia i szkice, które nie pozwalają ustalić niczego pewnego. Jak zauważa Nima Sassani,  sytuacja jest bardzo podejrzana i możliwe, że jest mistyfikacją. Na uwagę zasługuje choćby fakt, że rzekome szczątki nigdy nie zostały szczegółowo zabezpieczone i uległy zniszczeniu, po czym zostały porwane przez powódź i utracone na zawsze. Wydawać by się mogło, że po tym, co stało się z ''[[Maraapunisaurus]] fragillimus'', każdy szanujący się paleontolog zrobiłby wszystko, żeby nie popełnić tego samego błędu, wiedząc jaką wagę może mieć to odkrycie. Wszak w latach 90-tych cały świat został poinformowany przez media o tym, że odnaleziono w [[Indie|Indiach]] największego znanego dinozaura; mimo to szczątki nie zostały wydobyte ani właściwie zbadane. Z drugiej strony, [[Sankar Chatterjee]] był na miejscu i twierdzi, że zbadał szczątki, uznając je z całą pewnością za należące do tytanozaura (np. w rozmowie z [[Tracy Ford|Tracy Ford]]em (DML) uważa go za dinozaura, co zresztą zauważył już w [[1995]] roku); definitywnie także zaprzeczył hipotezie [[Thomas Holtz|Holtza]], że to skamieniałe drzewo. Zgodził się z tym również [[Michael Mortimer|Mickey Mortimer]] twierdząc, że hipoteza o drzewie jest mało prawdopodobna z uwagi na to, że zachowały się "niecylindryczne kości" jak np. kość biodrowa.
 W 2022 roku jeden z autorów oryginalnego opisu Krishnan Ayyasami wraz w współpracownikiem ponownie weryfikowali status opisywanego dinozaura. Według nich materiał opisany jako ''Bruhathkayosaurus matleyi'' jest prawdopodobnie chimerą, szczątki zostały zebrane bowiem nieco oddalone od siebie i nie ma żadnej gwarancji, że należą do tego samego osobnika czy nawet gatunku. Wydaje się, że co najmniej kość piszczelowa jak i fragment kości udowej musiały należeć do zauropoda, ze względu na ogromne rozmiary. Autorzy wskazują jednak że kość biodrowa prawdopodobnie należała do teropoda, tak jak uznano to w oryginalnej publikacji. Niestety jej zdjęcia są kiepskiej jakości i nie da się obecnie tego dokładnie zweryfikować jednak zarówno w oryginalnym opisie jak i zdjęciach widać, że kość biodrowa ma bardzo dużą i masywną szypułę kulszową (ang. "ischial peduncle") który bardziej przypomina te u teropodów niż zauropodów.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Bruhathkayosaurus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+|Autor = [[Krzysztof Stuchlik]], [[Dawid Mika]], [[Marcin Szermański]]
-| Autor:
+|Korekta = [[Maciej Ziegler]], [[Tomasz Sokołowski]], [[Łukasz Czepiński]], [[Paweł Konarzewski]]
-| Korekta:
+|nazwa = ''Bruhathkayosaurus'' (bruhatkajozaur)
-|-
+|długość = ? 36 m (dla zauropoda)
-| [[Krzysztof Stuchlik]]
+|wysokość =
-[[Dawid Mika]]
+|masa = ? 85 t (dla zauropoda)
+|dieta = ? mięsożerny
-[[Marcin Szermański]]
+|miejsce = [[Indie]] - Tamil Nadu
-| [[Maciej Ziegler]]
+<small>([[formacja]] [[Kallamedu]])</small>
-[[Tomasz Sokołowski]]
+|czas = {{Występowanie|72.1|66}}
+,1-66 [[Ma]]<br>
-[[Łukasz Czepiński]]
+<small>[[późna kreda]] ([[mastrychtu]])</small>
-|}
+|systematyka =
-</small>
+[[Dinosauria]]
-<small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small>
+[[Saurischia]]
 ? [[Theropoda]]
-|-
+|grafika = Bruhathkayosaurus matleyi updated.png
-| colspan=2 |[[Plik:Bruhathkayosaurus.jpg|400px|]]
+|podpis = Hipotetyczna rekonstrukcja ''Bruhathkayosaurus'' jako zauropoda. Autor: Ansh Saxena 7163. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Bruhathkayosaurus_matleyi_updated.png]
-<small>Rekonstrukcja przyżyciowa ok. 28 metrowego osobnika.
+|PorównanieGrupa =
+|PorównanieDługość =
-Autor: Stephen O'Connor [http://steveoc86.deviantart.com/art/Speculative-Bruhathkayosaurus-55889969]<small>
+|mapa =
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.2° N, 79.0° E~formacja [[Kallamedu]], stan Tamil Nadu, [[Indie]]|<small>''[[Bruhathkayosaurus]] matleyi'' - '''GSI PAL/SR/20''' ([[holotyp]]).<br>
+.2° N, 79.0° E~ formacja [[Kallamedu]], stan Tamil Nadu, [[Indie]]|<small>''[[Bruhathkayosaurus]] matleyi'' - '''GSI PAL/SR/20''' ([[holotyp]]).<br>
 </display_points>
-|}
+}}
 ==Wstęp==
 ''Bruhathkayosaurus'' to jeden z najbardziej tajemniczych i kontrowersyjnych dinozaurów. Nie jest pewna jego klasyfikacja  ani rozmiary.
@@ Linia 100: / Linia 69: @@
 Rozmiary ''Bruhathkaosaurus matleyi'' w porównaniu do innych teropodów szczególnie abelizaurydów takich jak ''Rajasaurus'' czy ''Majungasaurus'' mogą oscylować w okolicach 11 m długości.
 ==Etymologia==
@@ Linia 122: / Linia 92: @@
 <small>
 Źródła naukowe:
 Carballido, J.L.; Pol, D.; Otero, A.; Cerda, I.A.; Salgado, L.; Garrido, A.C.; Ramezani, J.; Cúneo, N.R.; Krause, J.M. (2017). "A new giant titanosaur sheds light on body mass evolution among sauropod dinosaurs". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 284 (1860): 20171219. [[doi:10.1098/rspb.2017.1219]]
@@ Linia 132: / Linia 100: @@
 Mazzetta, G. V., Christiansen, P. &  Fariña, R. A. (2004) "Giants and Bizarres: Body Size of Some Southern South American Cretaceous Dinosaurs" Historical Biology 65 (2-4): ss. 1–13.
 Weishampel D.B., Barrett P.M., Coria R.A., Le Loeuff J., Xu X., Zhao X., Sahni A., Gomani E.M.P., Noto C.R. (2004) Dinosaur Distribution. [w:] David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): "The Dinosauria". Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press.
@@ Linia 172: / Linia 144: @@
 [[Kategoria:Nomen dubium]]
-[[Kategoria:Do poprawy - niezajęte]]
+[[Kategoria:Chimera]]

@@ Linia 170: / Linia 170: @@
 </small>
-[[Kategoria:Dinosauria]]
 [[Kategoria:Nomen dubium]]
 [[Kategoria:Do poprawy - niezajęte]]

@@ Linia 32: / Linia 32: @@
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
-| [[Indie]] - stan Tamil Nadu
+| [[Indie]] - Tamil Nadu
 <small>(formacja [[Kallamedu]])</small>
@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 Pierwsze (nieoficjalne) wzmianki o tym, że w istocie są to szczątki zauropoda, a nie [[teropod]]a, zaczęły krążyć już w [[1995]] roku. 11 lat później, Krause i in. ([[2006]]) zasugerował (prawdopodobnie jako pierwsi oficjalnie postulowali w tej sprawie) na łamach naukowego czasopisma "Annals of the Missouri Botanical Garden", iż jest to zauropod. Aczkolwiek jeszcze w 2017 roku jeden z autorów opisu - Kumar Ayyasami dalej utrzymywał, że szczątki należały do karnozaura (Ayyasami, prywatna korespondencja z K. Stuchlik).
-Opis ''Bruhathkayosaurus'' jest niedopracowany, jednak to, co dziwi najbardziej to fakt, że znalezisko nie zostało poprawnie udokumentowane - wykonano tylko bardzo słabej jakości zdjęcia i szkice, które nie pozwalają ustalić niczego pewnego. Jak zauważa Nima Sassani,  sytuacja jest bardzo podejrzana i możliwe, że jest mistyfikacją. Na uwagę zasługuje choćby fakt, że rzekome szczątki nigdy nie zostały, szczegółowo zabezpieczone i uległy zniszczeniu, po czym zostały porwane przez powódź i utracone na zawsze. Wydawać by się mogło, że po tym, co stało się z ''[[Maraapunisaurus]] fragillimus'', każdy szanujący się paleontolog zrobiłby wszystko, żeby nie popełnić tego samego błędu, wiedząc jaką wagę może mieć to odkrycie. Wszak w latach 90-tych cały świat został poinformowany przez media o tym, że odnaleziono w [[Indie|Indiach]] największego znanego dinozaura; mimo to szczątki nie zostały wydobyte ani właściwie zbadane. Z drugiej strony, [[Sankar Chatterjee]] był na miejscu i twierdzi, że zbadał szczątki, uznając je z całą pewnością za należące do tytanozaura (np. w rozmowie z [[Tracy Ford|Tracem Ford]]em (DML) uważa go za dinozaura, co zresztą zauważył już w [[1995]] roku); definitywnie także zaprzeczył hipotezie [[Thomas Holtz|Holtza]], że to skamieniałe drzewo. Zgodził się z tym również [[Michael Mortimer|Mickey Mortimer]] twierdząc, że hipoteza o drzewie jest mało prawdopodobna z uwagi na to, że zachowały się "niecylindryczne kości" jak np. kość biodrowa.
+Opis ''Bruhathkayosaurus'' jest niedopracowany, jednak to, co dziwi najbardziej to fakt, że znalezisko nie zostało poprawnie udokumentowane - wykonano tylko bardzo słabej jakości zdjęcia i szkice, które nie pozwalają ustalić niczego pewnego. Jak zauważa Nima Sassani,  sytuacja jest bardzo podejrzana i możliwe, że jest mistyfikacją. Na uwagę zasługuje choćby fakt, że rzekome szczątki nigdy nie zostały, szczegółowo zabezpieczone i uległy zniszczeniu, po czym zostały porwane przez powódź i utracone na zawsze. Wydawać by się mogło, że po tym, co stało się z ''[[Maraapunisaurus]] fragillimus'', każdy szanujący się paleontolog zrobiłby wszystko, żeby nie popełnić tego samego błędu, wiedząc jaką wagę może mieć to odkrycie. Wszak w latach 90-tych cały świat został poinformowany przez media o tym, że odnaleziono w [[Indie|Indiach]] największego znanego dinozaura; mimo to szczątki nie zostały wydobyte ani właściwie zbadane. Z drugiej strony, [[Sankar Chatterjee]] był na miejscu i twierdzi, że zbadał szczątki, uznając je z całą pewnością za należące do tytanozaura (np. w rozmowie z [[Tracy Ford|Tracy Ford]]em (DML) uważa go za dinozaura, co zresztą zauważył już w [[1995]] roku); definitywnie także zaprzeczył hipotezie [[Thomas Holtz|Holtza]], że to skamieniałe drzewo. Zgodził się z tym również [[Michael Mortimer|Mickey Mortimer]] twierdząc, że hipoteza o drzewie jest mało prawdopodobna z uwagi na to, że zachowały się "niecylindryczne kości" jak np. kość biodrowa.
-W 2022 roku jeden z autorów oryginalnego opisu Krishnan Ayyasami wraz w współpracownikiem ponownie weryfikowali status opisywanego dinozaura. Według nich materiał opisany jako ''Bruhathkayosaurus matleyi'' jest prawdopodobnie chimerą, szczątki zostały zebrane bowiem nieco oddalone od siebie i nie ma żadnej gwarancji, że należą do tego samego osobnika czy nawet gatunku. Wydaje się, że co najmniej kość piszczelowa jak i fragment kości udowej musiały należeć do zauropoda, ze względu na ogromne rozmiary. Autorzy wskazują jednak że kość biodrowa prawdopodobnie należała do teropoda, tak jak uznano to w oryginalnej publikacji. Niestety jej zdjęcia są kiepskiej jakości i nie da się obecnie tego dokładnie zweryfikować jednak zarówno w oryginalnym opisie jak i zdjęciach widać, że biodro posiada bardzo duży i masywny "puboischiac peduncle" który bardziej przypomina te u teropodów niż zauropodów.
+W 2022 roku jeden z autorów oryginalnego opisu Krishnan Ayyasami wraz w współpracownikiem ponownie weryfikowali status opisywanego dinozaura. Według nich materiał opisany jako ''Bruhathkayosaurus matleyi'' jest prawdopodobnie chimerą, szczątki zostały zebrane bowiem nieco oddalone od siebie i nie ma żadnej gwarancji, że należą do tego samego osobnika czy nawet gatunku. Wydaje się, że co najmniej kość piszczelowa jak i fragment kości udowej musiały należeć do zauropoda, ze względu na ogromne rozmiary. Autorzy wskazują jednak że kość biodrowa prawdopodobnie należała do teropoda, tak jak uznano to w oryginalnej publikacji. Niestety jej zdjęcia są kiepskiej jakości i nie da się obecnie tego dokładnie zweryfikować jednak zarówno w oryginalnym opisie jak i zdjęciach widać, że kość biodrowa ma bardzo dużą i masywną szypułę kulszową (ang. "ischial peduncle") który bardziej przypomina te u teropodów niż zauropodów.
-''Bruhathkayosaurus'' to niemal legendarna gwiazda pośród, jak je nazwał Nima Sassani, "pół-apokryficznych zauropodów", uważany za największego, lub drugiego co do wielkości dinozaura (ustępując ewentualnie jedynie ''[[Maraapunisaurus]] fragillimus''). Tym bardziej frustrujące jest to, że materiał został utracony na zawsze, uniemożliwiając jego weryfikację, przez co wszelkie wątpliwości związane z tymi skamieniałymi szczątkami zapewne nie zostaną wyjaśnione.
+''Bruhathkayosaurus'' to niemal legendarna gwiazda pośród zauropodów, uważany za największego, lub drugiego co do wielkości dinozaura (ustępując ewentualnie jedynie ''[[Maraapunisaurus]] fragillimus''). Tym bardziej frustrujące jest to, że materiał został utracony na zawsze, uniemożliwiając jego weryfikację, przez co wszelkie wątpliwości związane z tymi skamieniałymi szczątkami zapewne nie zostaną wyjaśnione.
 ==Rozmiary==
@@ Linia 96: / Linia 96: @@
 W roku [[2010]] Armstrong zakwestionował badanie Mazzetty, jakoby użyto w nim zbyt dużej gęstości ciała dla największych tytanozaurów. Stwierdził ponadto, że argentynozaur był nieco lżejszy i ważył około 50-60 ton, z czym zgodzili się [[Matt Wedel|Wedel]] i [[Mike Taylor|Taylor]]. Podobne rezultaty uzyskał także [[Gregory Paul|Paul]] - 55 ton, a [[Scott Hartman|Hartman]] oszacował największego jego zdaniem przedstawiciela tytanozaurów - ''[[Puertasaurus]]'' - na 60 lub nieco więcej ton. Długość argentynozaura została oszacowana na 30 m ([[Kenneth Carpenter|Carpenter]]), 30 m ([[Gregory Paul|Paul]]), ~29-30 m (Armstrong) oraz około ~30 m ([[Fernando Novas|Novas]] oraz inni paleontolodzy z Argentyny). Po odkryciu ''[[Patagotitan]]'' większość wielkich tytanozaurów jest szacowana na jego podstawie. W roku 2020 Molina-Pérez & Larramendi oszacowali rozmiary ''Bruhathkayosaurus'' na 37 m i 95 t, co według nich sprawia że byłby to największy znany dinozaur, jednak brak porządnego opisu i materiału kopalnego przeszkadza w dokładniejszych analizach. Uznali jednak oni, że 2 metrowej długości piszczel była w rzeczywistości kością strzałkową, co nieco zawyża rezultat, używając tych samych danych w odniesieniu do piszczeli uzyskamy około 36 m i 85 ton.
 Jeżeli ''Bruhathkayosaurus matleyi'' jest chimerą szczątków 2 dinozaurów to należy wspomnieć, że holotypem jest kość biodrowa a nie całość materiału, co sprawia, że szacunki wielkości oparte na piszczeli tak naprawdę tyczą się nienazwanego zauropoda.
-Warto jednak wspomnieć, że ten zauropod jest najprawdopodobniej największym znanym dinozaurem. Zarówno wymiary kości udowej jak i piszczeli są większe niż u jakiegokolwiek innego zauropoda. Nie ma obecnie żadnego znanego dinozaura którego dystalny fragment kości udowej mierzyłby co najmniej 70 cm podczas gdy u zauropoda z Kallamedu było to 75 cm. Szerokość wału to 45 cm co jest rezultatem większym niż największa kość udowa przypisana do ''Argentinosaurus'' (~43 cm) od ''Patagotitan'' (40 cm) i MCF-PVPH-889/02 (41.8 cm). Piszczel jest zdecydowanie dłuższa niż u jakiegokolwiek znanego zauropoda. Rozmiary tego zauropoda należy szacować na więcej niż ''Argentinosaurus''.
+Warto jednak wspomnieć, że ten zauropod jest najprawdopodobniej największym znanym dinozaurem. Zarówno wymiary kości udowej jak i piszczeli są większe niż u jakiegokolwiek innego zauropoda. Nie ma obecnie żadnego znanego dinozaura którego dystalny fragment kości udowej mierzyłby co najmniej 70 cm podczas gdy u zauropoda z Kallamedu było to 75 cm. Szerokość trzonu to 45 cm co jest rezultatem większym niż największa kość udowa przypisana do ''Argentinosaurus'' (~43 cm) od ''Patagotitan'' (40 cm) i MCF-PVPH-889/02 (41,8 cm). Piszczel jest zdecydowanie dłuższa niż u jakiegokolwiek znanego zauropoda. Rozmiary tego zauropoda należy szacować na więcej niż ''Argentinosaurus''.
 Rozmiary ''Bruhathkaosaurus matleyi'' w porównaniu do innych teropodów szczególnie abelizaurydów takich jak ''Rajasaurus'' czy ''Majungasaurus'' mogą oscylować w okolicach 11 m długości.
@@ Linia 123: / Linia 123: @@
 Źródła naukowe:
-Pal, Saurabh; Ayyasami, Krishnan (2022). "The lost titan of Cauvery".
+Pal, S.; & Ayyasami, K. (2022). "The lost titan of Cauvery". Geology Today. 38(3): 112-116. [[doi:10.1111/gto.12390]]
 Carballido, J.L.; Pol, D.; Otero, A.; Cerda, I.A.; Salgado, L.; Garrido, A.C.; Ramezani, J.; Cúneo, N.R.; Krause, J.M. (2017). "A new giant titanosaur sheds light on body mass evolution among sauropod dinosaurs". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 284 (1860): 20171219. [[doi:10.1098/rspb.2017.1219]]

@@ Linia 24: / Linia 24: @@
 |-
 ! '''Długość''':
-| 36 m (???)
+| 36 m ? (dla zauropoda)
 |-
 ! '''Masa''':
-| 85 t (???)
+| 85 t ? (dla zauropoda)
 |-

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 | [[Dinosauria]]
-[[Sauropodomorpha]]
+? [[Theropoda]]
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Bruhathkayosaurus.jpg|400px|]]
@@ Linia 78: / Linia 73: @@
 Pozostały materiał to - kość promieniowa, kulszowa, kości kończyny tylnej: niekompletna udowa (szerokość kłykcia ok. 75 cm), piszczelowa (ok. 200 cm) - niektórzy sugerują, że mogła to być kość strzałkowa (Molina-Pérez & Larramendi 2020) oraz niekompletny kręg ogonowy.
-[[Holotyp]] niestety został zniszczony (Galton i Ayyasami 2017).
+[[Holotyp]] jak i reszta materiału niestety zostały zniszczone (Galton i Ayyasami 2017).
 ==Identyfikacja szczątków i kontrowersje==

@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 ==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (GSI PAL/SR/20): kość biodrowa (ok 120 cm).
 Pozostały materiał to - kość promieniowa, kulszowa, kości kończyny tylnej: niekompletna udowa (szerokość kłykcia ok. 75 cm), piszczelowa (ok. 200 cm) - niektórzy sugerują, że mogła to być kość strzałkowa (Molina-Pérez & Larramendi 2020) oraz niekompletny kręg ogonowy.
@@ Linia 80: / Linia 81: @@
 ==Identyfikacja szczątków i kontrowersje==
-Autorzy opisu ''Bruhathkayosaurus'', [[Yadagiri]] i [[Ayyasami]] ([[1989]]) uznali je za skamieniałe kości należące do ogromnego [[teropod]]a (należącego do [[karnozaur]]ów), który miał osiągać aż 20 metrów długości. Miał być więc jeszcze większy od egipskiego ''[[Spinosaurus]]''. Ich "diagnoza" brzmiała tak: ogromny [[teropod]] z ciężkimi kośćmi kończyn tylnych i najdłuższej ze wszystkich kości udowej, długiej kości łonowej z ?podłonowym (ang. ''puboischiae'') "konarem" i masywną tylną częścią.
+Autorzy opisu ''Bruhathkayosaurus'', [[Yadagiri]] i [[Ayyasami]] ([[1987]]) uznali je za skamieniałe kości należące do ogromnego [[teropod]]a (należącego do [[karnozaur]]ów), który miał osiągać aż 20 metrów długości. Miał być więc jeszcze większy od egipskiego ''[[Spinosaurus]]''. Ich "diagnoza" brzmiała tak: ogromny [[teropod]] z ciężkimi kośćmi kończyn tylnych i najdłuższej ze wszystkich kości udowej, długiej kości łonowej z ?podłonowym (ang. ''puboischiae'') "konarem" i masywną tylną częścią.
 Pierwsze (nieoficjalne) wzmianki o tym, że w istocie są to szczątki zauropoda, a nie [[teropod]]a, zaczęły krążyć już w [[1995]] roku. 11 lat później, Krause i in. ([[2006]]) zasugerował (prawdopodobnie jako pierwsi oficjalnie postulowali w tej sprawie) na łamach naukowego czasopisma "Annals of the Missouri Botanical Garden", iż jest to zauropod. Aczkolwiek jeszcze w 2017 roku jeden z autorów opisu - Kumar Ayyasami dalej utrzymywał, że szczątki należały do karnozaura (Ayyasami, prywatna korespondencja z K. Stuchlik).

@@ Linia 24: / Linia 24: @@
 |-
 ! '''Długość''':
-| 37 m (???)
+| 36 m (???)
 |-
 ! '''Masa''':
-| 95 t (???)
+| 85 t (???)
 |-
@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (GSI PAL/SR/20): kość promieniowa, kości miednicy: kulszowa, biodrowa (ok. 120 cm przy szerokości środkowej 25 cm, "korzeń" 38 cm szerokości), kości kończyny tylnej: niekompletna udowa (szerokość kłykcia ok. 75 cm), piszczelowa (ok. 200 cm) - niektórzy sugerują, że mogła to być kość strzałkowa (Molina-Pérez & Larramendi 2020) oraz niekompletny kręg ogonowy.
+[[Holotyp]] (GSI PAL/SR/20): kość biodrowa (ok 120 cm).
 [[Holotyp]] niestety został zniszczony (Galton i Ayyasami 2017).
@@ Linia 84: / Linia 85: @@
 Opis ''Bruhathkayosaurus'' jest niedopracowany, jednak to, co dziwi najbardziej to fakt, że znalezisko nie zostało poprawnie udokumentowane - wykonano tylko bardzo słabej jakości zdjęcia i szkice, które nie pozwalają ustalić niczego pewnego. Jak zauważa Nima Sassani,  sytuacja jest bardzo podejrzana i możliwe, że jest mistyfikacją. Na uwagę zasługuje choćby fakt, że rzekome szczątki nigdy nie zostały, szczegółowo zabezpieczone i uległy zniszczeniu, po czym zostały porwane przez powódź i utracone na zawsze. Wydawać by się mogło, że po tym, co stało się z ''[[Maraapunisaurus]] fragillimus'', każdy szanujący się paleontolog zrobiłby wszystko, żeby nie popełnić tego samego błędu, wiedząc jaką wagę może mieć to odkrycie. Wszak w latach 90-tych cały świat został poinformowany przez media o tym, że odnaleziono w [[Indie|Indiach]] największego znanego dinozaura; mimo to szczątki nie zostały wydobyte ani właściwie zbadane. Z drugiej strony, [[Sankar Chatterjee]] był na miejscu i twierdzi, że zbadał szczątki, uznając je z całą pewnością za należące do tytanozaura (np. w rozmowie z [[Tracy Ford|Tracem Ford]]em (DML) uważa go za dinozaura, co zresztą zauważył już w [[1995]] roku); definitywnie także zaprzeczył hipotezie [[Thomas Holtz|Holtza]], że to skamieniałe drzewo. Zgodził się z tym również [[Michael Mortimer|Mickey Mortimer]] twierdząc, że hipoteza o drzewie jest mało prawdopodobna z uwagi na to, że zachowały się "niecylindryczne kości" jak np. kość biodrowa.
 ''Bruhathkayosaurus'' to niemal legendarna gwiazda pośród, jak je nazwał Nima Sassani, "pół-apokryficznych zauropodów", uważany za największego, lub drugiego co do wielkości dinozaura (ustępując ewentualnie jedynie ''[[Maraapunisaurus]] fragillimus''). Tym bardziej frustrujące jest to, że materiał został utracony na zawsze, uniemożliwiając jego weryfikację, przez co wszelkie wątpliwości związane z tymi skamieniałymi szczątkami zapewne nie zostaną wyjaśnione.
@@ Linia 96: / Linia 98: @@
 W roku [[2008]] [[Matt Wedel|Wedel]] zrewidował masę bruhatkajozaura - wspomniana wcześniej kość piszczelowa argentynozaura okazała się być tak naprawdę kością strzałkową, co wpłynęło na oszacowanie rozmiarów. U tytanozaurów piszczel jest nieco dłuższy niż strzałka, zatem Wedel słusznie zauważył, że tak naprawdę piszczel argentynozaura musiałaby być większa niż 155 cm (czyli większa od strzałki) dzięki temu ustalił, że w rzeczywistości piszczel ''Bruhathkayosaurus'' był większy o 20% od hipotetycznej piszczeli argentynozaura, a nie o 29% jak zakładano wcześniej. Wedel posiłkując się obliczeniami Mazzety z [[2004]] roku, przeskalował masę 73 ton argentynozaura i oszacował rozmiary bruhatkajozaura na 126 ton.
-W roku [[2010]] Armstrong zakwestionował badanie Mazzetty, jakoby użyto w nim zbyt dużej gęstości ciała dla największych tytanozaurów. Stwierdził ponadto, że argentynozaur był nieco lżejszy i ważył około 50-60 ton, z czym zgodzili się [[Matt Wedel|Wedel]] i [[Mike Taylor|Taylor]]. Podobne rezultaty uzyskał także [[Gregory Paul|Paul]] - 55 ton, a [[Scott Hartman|Hartman]] oszacował największego jego zdaniem przedstawiciela tytanozaurów - ''[[Puertasaurus]]'' - na 60 lub nieco więcej ton. Długość argentynozaura została oszacowana na 30 m ([[Kenneth Carpenter|Carpenter]]), 30 m ([[Gregory Paul|Paul]]), ~29-30 m (Armstrong) oraz około ~30 m ([[Fernando Novas|Novas]] oraz inni paleontolodzy z Argentyny). Po odkryciu ''[[Patagotitan]]'' większość wielkich tytanozaurów jest szacowana na jego podstawie. W roku 2020 Molina-Pérez & Larramendi oszacowali rozmiary ''Bruhathkayosaurus'' na 37 m i 95 t, co według nich sprawia że byłby to największy znany dinozaur, jednak brak porządnego opisu i materiału kopalnego przeszkadza w dokładniejszych analizach.
+W roku [[2010]] Armstrong zakwestionował badanie Mazzetty, jakoby użyto w nim zbyt dużej gęstości ciała dla największych tytanozaurów. Stwierdził ponadto, że argentynozaur był nieco lżejszy i ważył około 50-60 ton, z czym zgodzili się [[Matt Wedel|Wedel]] i [[Mike Taylor|Taylor]]. Podobne rezultaty uzyskał także [[Gregory Paul|Paul]] - 55 ton, a [[Scott Hartman|Hartman]] oszacował największego jego zdaniem przedstawiciela tytanozaurów - ''[[Puertasaurus]]'' - na 60 lub nieco więcej ton. Długość argentynozaura została oszacowana na 30 m ([[Kenneth Carpenter|Carpenter]]), 30 m ([[Gregory Paul|Paul]]), ~29-30 m (Armstrong) oraz około ~30 m ([[Fernando Novas|Novas]] oraz inni paleontolodzy z Argentyny). Po odkryciu ''[[Patagotitan]]'' większość wielkich tytanozaurów jest szacowana na jego podstawie. W roku 2020 Molina-Pérez & Larramendi oszacowali rozmiary ''Bruhathkayosaurus'' na 37 m i 95 t, co według nich sprawia że byłby to największy znany dinozaur, jednak brak porządnego opisu i materiału kopalnego przeszkadza w dokładniejszych analizach. Uznali jednak oni, że 2 metrowej długości piszczel była w rzeczywistości kością strzałkową, co nieco zawyża rezultat, używając tych samych danych w odniesieniu do piszczeli uzyskamy około 36 m i 85 ton.
 ==Etymologia==
@@ Linia 106: / Linia 111: @@
 {| class="wikitable"
 | ''Bruhathkayosaurus''
-| {{Kpt|[[Yadagiri]]}} i {{Kpt|[[Ayyasami]]}}, [[1989]]
+| {{Kpt|[[Yadagiri]]}} i {{Kpt|[[Ayyasami]]}}, [[1987]]
 | ''[[nomen dubium]]''
 |-
 | ''B. matleyi''
-| {{Kpt|Yadagiri}} i {{Kpt|Ayyasami}}, 1989
+| {{Kpt|Yadagiri}} i {{Kpt|Ayyasami}}, 1987
 | ''nomen dubium''
 |-
@@ Linia 121: / Linia 126: @@
 <small>
 Źródła naukowe:
 Carballido, J.L.; Pol, D.; Otero, A.; Cerda, I.A.; Salgado, L.; Garrido, A.C.; Ramezani, J.; Cúneo, N.R.; Krause, J.M. (2017). "A new giant titanosaur sheds light on body mass evolution among sauropod dinosaurs". Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 284 (1860): 20171219. [[doi:10.1098/rspb.2017.1219]]
@@ Linia 132: / Linia 140: @@
 Weishampel D.B., Barrett P.M., Coria R.A., Le Loeuff J., Xu X., Zhao X., Sahni A., Gomani E.M.P., Noto C.R. (2004) Dinosaur Distribution. [w:] David B. Weishampel, Peter Dodson, Halszka Osmólska (red.): "The Dinosauria". Wyd. drugie. Berkeley: University of California Press.
-Yadagiri, P. & Ayyasami, K. (1989). "A carnosaurian dinosaur from the Kallamedu Formation (Maestrichtian horizon), Tamilnadu." [w:] M.V.A. Sastry, V.V. Sastry, C.G.K. Ramanujam, H.M. Kapoor, B.R. Jagannatha Rao, P.P. Satsangi, and U.B. Mathur (red.), Three Decades of Development in Palaeontology and Stratigraphy in India, 1. Precambrian to Mesozoic. Geological Society of India Special Publication, 11(1): 523-528.
+Yadagiri, P. & Ayyasami, K. (1987). "A carnosaurian dinosaur from the Kallamedu Formation (Maestrichtian horizon), Tamilnadu." [w:] M.V.A. Sastry, V.V. Sastry, C.G.K. Ramanujam, H.M. Kapoor, B.R. Jagannatha Rao, P.P. Satsangi, and U.B. Mathur (red.), Three Decades of Development in Palaeontology and Stratigraphy in India, 1. Precambrian to Mesozoic. Geological Society of India Special Publication, 11(1): 523-528.
 Inne: