Buitreraptor - Historia wersji

Kamil Kamiński o 20:04, 26 sie 2025

2025-08-26T20:04:27Z

Paweł: /* Budowa */

2024-02-29T08:38:12Z

‎Budowa

Paweł: /* Budowa */

2024-02-29T08:37:27Z

‎Budowa

Kamil Kamiński o 10:34, 28 lut 2024

2024-02-28T10:34:18Z

Paweł o 08:32, 22 sty 2024

2024-01-22T08:32:22Z

Kamil Kamiński o 20:58, 18 sty 2024

2024-01-18T20:58:51Z

Kamil Kamiński o 20:52, 18 sty 2024

2024-01-18T20:52:29Z

Kamil Kamiński o 20:49, 17 sty 2024

2024-01-17T20:49:59Z

Kamil Kamiński: /* Paleoekologia i paleobiogeografia */

2024-01-16T20:36:17Z

‎Paleoekologia i paleobiogeografia

Kamil Kamiński o 20:35, 16 sty 2024

2024-01-16T20:35:56Z

@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 Szczątki buitreraptora noszą ślady działalności padlinożerców. Prawdopodobnie zostały one spowodowane głównie przez ssaki, choć niektóre mogą być pozostawione przez krokodyle i owady (Gianechini i de Valais, 2014).
 ==Budowa==
@@ Linia 96: / Linia 98: @@
 Hartman, S., Mortimer, M., Wahl, W.R., Lomax, D.R., Lippincott, J., Lovelace, D.M. (2019). "A new paravian dinosaur from the Late Jurassic of North America supports a late acquisition of avian flight". PeerJ. 7: e7247. [[doi:10.7717/peerj.7247]]
 Lee, M.S.Y., Cau, A., Naish, D. & Dyke, G.J. (2014) "Sustained miniaturization and anatomical innovation in the dinosaurian ancestors of birds" Science, 345(6196), 562-566. doi:10.1126/science.1252243

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 ==Budowa==
-Ogólnym pokrojem ciała ''Buitreraptor'' przypominał inne [[dromeozauryd]]y. Wyróżniał się m. in. wyjątkowo długą głową - ok. 125% długości kości udowej (obecne też u ''[[Austroraptor]]'' i niektórych innych teropodów) i małymi zębami pozbawionymi ząbkowania. Przednia część czaszki była niska i wąska (Gianechini i in., 2017). Jak inne bazalne [[eumaniraptor]]y, także buitreraptor był niewielki - długość ciała szacuje się na ok. 135 cm, z czego zapewne połowa przypadała na długi, cienki ogon. Długie, smukłe kończyny tylne umożliwiały szybki bieg. Były uzbrojone w charakterystyczny dla prymitywnych eumaniraptorów, wygięty do góry pazur; mniejszy jednak niż u wielu innych dromeozaurydów. Buitreraptor miał też niezwykle długie kończyny przednie - stosunek długości kości ramiennej do udowej wynosi około 0,93, co jest jedną z wyższych wartości wśród bazalnych eumaniraptorów (Makovicky i in., 2005). Palce dłoni były bardziej wydłużone niż u jakiegokolwiek innego teropoda (Agnolín i Novas, 2013). Były one uzbrojone w trzy ostre pazury. Od innych unenlaginów ''Buitreraptor'' odróżniał się szczegółami budowy kręgów, miednicy, łopatki i widełek. Jedynie dwa pierwsze kręgi grzbietowe miały otwory penumatyczne. Liczba kręgów krzyżowych, zrośniętych z miednicą, zależała prawdopodobnie od wieku. Młodszy osobnika MPCA 245 miała 5 takich kręgów, a starsze okazy - 6 (Gianechini i in., 2018). Budowa ogona wykazywała wiele cech wspólnych z ''[[Rahonavis]]'', ''[[Anchiornis]]'' i ''[[Archaeopteryx]]''. Rekonstrukcja umięśnienia wskazuje, że ogon składał się z dwóch różnych funkcjonalnie sekcji (Motto i in., 2018).
+Ogólnym pokrojem ciała ''Buitreraptor'' przypominał inne [[dromeozauryd]]y. Wyróżniał się m. in. wyjątkowo długą głową - ok. 125% długości kości udowej (obecne też u ''[[Austroraptor]]'' i niektórych innych teropodów) i małymi zębami pozbawionymi ząbkowania. Przednia część czaszki była niska i wąska (Gianechini i in., 2017). Jak inne bazalne [[eumaniraptor]]y, także buitreraptor był niewielki - długość ciała szacuje się na ok. 135 cm, z czego zapewne połowa przypadała na długi, cienki ogon. Długie, smukłe kończyny tylne umożliwiały szybki bieg. Były uzbrojone w charakterystyczny dla prymitywnych eumaniraptorów, wygięty do góry pazur; mniejszy jednak niż u wielu innych dromeozaurydów. Buitreraptor miał też niezwykle długie kończyny przednie - stosunek długości kości ramiennej do udowej wynosi około 0,93, co jest jedną z wyższych wartości wśród bazalnych eumaniraptorów (Makovicky i in., 2005). Palce dłoni były bardziej wydłużone niż u jakiegokolwiek innego teropoda (Agnolín i Novas, 2013). Były one uzbrojone w trzy ostre pazury. Od innych unenlaginów ''Buitreraptor'' odróżniał się szczegółami budowy kręgów, miednicy, łopatki i widełek. Jedynie dwa pierwsze kręgi grzbietowe miały otwory penumatyczne. Liczba kręgów krzyżowych, zrośniętych z miednicą, zależała prawdopodobnie od wieku. Młodszy osobnika MPCA 245 miała 5 takich kręgów, a starsze okazy - 6 (Gianechini i in., 2018). Budowa ogona wykazywała wiele cech wspólnych z ''[[Rahonavis]]'', ''[[Anchiornis]]'' i ''[[Archaeopteryx]]''. Rekonstrukcja umięśnienia wskazuje, że ogon składał się z dwóch różnych funkcjonalnych sekcji (Motto i in., 2018).
 ==Filogeneza==

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 ==Budowa==
-Ogólnym pokrojem ciała ''Buitreraptor'' przypominał inne [[dromeozauryd]]y. Wyróżniał się m. in. wyjątkowo długą głową - ok. 125% długości kości udowej (obecne też u ''[[Austroraptor]]'' i niektórych innych teropodów) i małymi zębami pozbawionymi ząbkowania. Przednia część czaszki była niska i wąska (Gianechini i in., 2017). Jak inne bazalne [[eumaniraptor]]y, także buitreraptor był niewielki - długość ciała szacuje się na ok. 135 cm, z czego zapewne połowa przypadała na długi, cienki ogon. Długie, smukłe kończyny tylne umożliwiały szybki bieg. Były uzbrojone w charakterystyczny dla prymitywnych eumaniraptorów, wygięty do góry pazur; mniejszy jednak niż u wielu innych dromeozaurydów. Buitreraptor miał też niezwykle długie kończyny przednie - stosunek długości kości ramiennej do udowej wynosi około 0,93, co jest jedną z wyższych wartości wśród bazalnych eumaniraptorów (Makovicky i in., 2005). Palce dłoni były bardziej wydłużone niż u jakiegokolwiek innego teropoda (Agnolín i Novas, 2013). Były one uzbrojone w trzy ostre pazury. Od innych unenlaginów ''Buitreraptor'' odróżniał się szczegółami budowy kręgów, miednicy, łopatki i widełek. Jedynie dwa pierwsze kręgi grzbietowe miały otwory penumatyczne. Liczba kręgów krzyżowych, zrośniętych z miednicą, zależała prawdopodobnie od wieku. Młodszy osobnika MPCA 245 miała 5 takich kręgów, a starsze okazy - 6 (Gianechini i in., 2018). Budowa ogona wykazywała wiele cech wspólnych z ''[[Rahonavis]]'', ''[[Anchiornis]]'' i ''[[Archaeopteryx]]''. Rekonstrukcja umięśnienia wskazuje, że ogon składał się z dwóch różnyc hfunkcjonalnie sekcji (Motto i in., 2018).
+Ogólnym pokrojem ciała ''Buitreraptor'' przypominał inne [[dromeozauryd]]y. Wyróżniał się m. in. wyjątkowo długą głową - ok. 125% długości kości udowej (obecne też u ''[[Austroraptor]]'' i niektórych innych teropodów) i małymi zębami pozbawionymi ząbkowania. Przednia część czaszki była niska i wąska (Gianechini i in., 2017). Jak inne bazalne [[eumaniraptor]]y, także buitreraptor był niewielki - długość ciała szacuje się na ok. 135 cm, z czego zapewne połowa przypadała na długi, cienki ogon. Długie, smukłe kończyny tylne umożliwiały szybki bieg. Były uzbrojone w charakterystyczny dla prymitywnych eumaniraptorów, wygięty do góry pazur; mniejszy jednak niż u wielu innych dromeozaurydów. Buitreraptor miał też niezwykle długie kończyny przednie - stosunek długości kości ramiennej do udowej wynosi około 0,93, co jest jedną z wyższych wartości wśród bazalnych eumaniraptorów (Makovicky i in., 2005). Palce dłoni były bardziej wydłużone niż u jakiegokolwiek innego teropoda (Agnolín i Novas, 2013). Były one uzbrojone w trzy ostre pazury. Od innych unenlaginów ''Buitreraptor'' odróżniał się szczegółami budowy kręgów, miednicy, łopatki i widełek. Jedynie dwa pierwsze kręgi grzbietowe miały otwory penumatyczne. Liczba kręgów krzyżowych, zrośniętych z miednicą, zależała prawdopodobnie od wieku. Młodszy osobnika MPCA 245 miała 5 takich kręgów, a starsze okazy - 6 (Gianechini i in., 2018). Budowa ogona wykazywała wiele cech wspólnych z ''[[Rahonavis]]'', ''[[Anchiornis]]'' i ''[[Archaeopteryx]]''. Rekonstrukcja umięśnienia wskazuje, że ogon składał się z dwóch różnych funkcjonalnie sekcji (Motto i in., 2018).
 ==Filogeneza==

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 ==Budowa==
-Ogólnym pokrojem ciała ''Buitreraptor'' przypominał inne [[dromeozauryd]]y. Wyróżniał się m. in. wyjątkowo długą głową - ok. 125% długości kości udowej (obecne też u ''[[Austroraptor]]'' i niektórych innych teropodów) i małymi zębami pozbawionymi ząbkowania. Przednia część czaszki była niska i wąska (Gianechini i in., 2017). Jak inne bazalne [[eumaniraptor]]y, także buitreraptor był niewielki - długość ciała szacuje się na ok. 135 cm, z czego zapewne połowa przypadała na długi, cienki ogon. Długie, smukłe kończyny tylne umożliwiały szybki bieg. Były uzbrojone w charakterystyczny dla prymitywnych eumaniraptorów, wygięty do góry pazur; mniejszy jednak niż u wielu innych dromeozaurydów. Buitreraptor miał też niezwykle długie kończyny przednie - stosunek długości kości ramiennej do udowej wynosi około 0,93, co jest jedną z wyższych wartości wśród bazalnych eumaniraptorów (Makovicky i in., 2005). Palce dłoni były bardziej wydłużone niż u jakiegokolwiek innego teropoda (Agnolín i Novas, 2013). Były one uzbrojone w trzy ostre pazury. Od innych unenlaginów ''Buitreraptor'' odróżniał się szczegółami budowy kręgów, miednicy, łopatki i widełek. Jedynie dwa pierwsze kręgi grzbietowe miały otwory penumatyczne. Liczba kręgów krzyżowych, zrośniętych z miednicą, zależała prawdopodobnie od wieku. Młodszy osobnika MPCA 245 miała 5 takich kręgów, a starsze okazy - 6 (Gianechini i in., 2018).
+Ogólnym pokrojem ciała ''Buitreraptor'' przypominał inne [[dromeozauryd]]y. Wyróżniał się m. in. wyjątkowo długą głową - ok. 125% długości kości udowej (obecne też u ''[[Austroraptor]]'' i niektórych innych teropodów) i małymi zębami pozbawionymi ząbkowania. Przednia część czaszki była niska i wąska (Gianechini i in., 2017). Jak inne bazalne [[eumaniraptor]]y, także buitreraptor był niewielki - długość ciała szacuje się na ok. 135 cm, z czego zapewne połowa przypadała na długi, cienki ogon. Długie, smukłe kończyny tylne umożliwiały szybki bieg. Były uzbrojone w charakterystyczny dla prymitywnych eumaniraptorów, wygięty do góry pazur; mniejszy jednak niż u wielu innych dromeozaurydów. Buitreraptor miał też niezwykle długie kończyny przednie - stosunek długości kości ramiennej do udowej wynosi około 0,93, co jest jedną z wyższych wartości wśród bazalnych eumaniraptorów (Makovicky i in., 2005). Palce dłoni były bardziej wydłużone niż u jakiegokolwiek innego teropoda (Agnolín i Novas, 2013). Były one uzbrojone w trzy ostre pazury. Od innych unenlaginów ''Buitreraptor'' odróżniał się szczegółami budowy kręgów, miednicy, łopatki i widełek. Jedynie dwa pierwsze kręgi grzbietowe miały otwory penumatyczne. Liczba kręgów krzyżowych, zrośniętych z miednicą, zależała prawdopodobnie od wieku. Młodszy osobnika MPCA 245 miała 5 takich kręgów, a starsze okazy - 6 (Gianechini i in., 2018). Budowa ogona wykazywała wiele cech wspólnych z ''[[Rahonavis]]'', ''[[Anchiornis]]'' i ''[[Archaeopteryx]]''. Rekonstrukcja umięśnienia wskazuje, że ogon składał się z dwóch różnyc hfunkcjonalnie sekcji (Motto i in., 2018).
 ==Filogeneza==
@@ Linia 100: / Linia 100: @@
 Makovicky, P.J., Apesteguía, S. & Agnolin, F.L. (2005) "The earliest dromaeosaurid theropod from South America" Nature, 437, 1007-1011.
 Turner, A.H., Pol, D., Clarke, J.A., Erickson, G.M., & Norell, M. (2007) "A basal dromaeosaurid and size evolution preceding avian flight" Science 317, 1378-1381.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-<small>
+{{DISPLAYTITLE:''Buitreraptor''}}
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+{{Opis
-| Autor:
+|Autor = [[Maciej Ziegler]]
-| Korekta:
+|Korekta = [[Tomasz Sokołowski]], [[Kamil Kamiński]]
-|-
+|nazwa = ''Buitreraptor'' (buitreraptor)
-| [[Maciej Ziegler]]
+|długość = 1,5 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-| [[Tomasz Sokołowski]], [[Kamil Kamiński]]
+|wysokość = 45 cm (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|}
+|masa = 5,5 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-</small>
+|dieta = mięsożerny
-----
+|miejsce = [[Argentyna]] - Neuquén
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+<small>([[formacja]] [[Candeleros]])</small>
-! colspan=2 | ''Buitreraptor'' (buitreraptor)
+|czas = {{Występowanie|100|97}}
-|-
+ok. 100-97 [[Ma]]<br>
-!  '''Długość''':
+<small>[[późna kreda]] ([[cenoman]])</small>
-| ok. 1,35 m
+|systematyka =
-|-
+[[Dinosauria]]
-<small>środkowa część formacji [[Candeleros]]</small>
+[[Saurischia]]
 [[Theropoda]]
@@ Linia 41: / Linia 26: @@
 [[Paraves]]
-[[Eumaniraptora]]
+? [[Dromaeosauridae]]  (?? [[Avialae]])
 ==Wstęp==
 ''Buitreraptor'' to [[rodzaj]] niewielkiego, prymitywnego [[eumaniraptor]]a, prawdopodobnie z [[klad]]u [[Unenlagiinae]]. Żył w "środkowej" kredzie (wczesny [[cenoman]]) na terenach dzisiejszej Ameryki Południowej. Jest dotychczas najbardziej kompletnym i najwcześniejszym nazwanym [[maniraptor]]em z Ameryki Południowej.
@@ Linia 60: / Linia 42: @@
 ==Materiał kopalny==
 Okaz typowy oznaczony MPCA 245 to dość kompletny szkielet dorosłego osobnika. Brakuje niektórych elementów dolnych partii kończyn i tylnej połowy ogona. Niestety czaszka jest niekompletna, a wiele kości jest uszkodzonych przez padlinożerców.
@@ Linia 80: / Linia 63: @@
 ==Paleoekologia i paleobiogeografia==
-''Buitreraptor'' żywił się zapewne drobnymi kręgowcami - żabami, sfenodontami, prymitywnymi wężami (np. ''Najash'') i ssakami (np. z Dryolestoidea). Potwierdzają to badania muskulatury kończyn tylnych, a także proporcje kości śródstopia i paliczków drugiego palca stopy. Wskazują one, że ów palec mógł  wykonywać szybsze ruchy niż u zaawansowanych [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Świadczy to o odmiennych zwyczajach łowieckich buitreraptora (Gianechini i Makovicky, 2024). Być może polował na ryby, zasłaniając odbicia światła kończynami przednimi, pokrytymi zapewne długimi lotkami, jak dziś czyni czapla czarna. ''Buitreraptor'' musiał uważać na większe drapieżniki takie jak ''[[Giganotosaurus]]''. Być może buitreraptory żywiły się padliną pozostawioną przez te olbrzymie teropody. Dobranie się do pozostawionych resztek ułatwiał długi, wąski pysk.
+''Buitreraptor'' żywił się zapewne drobnymi kręgowcami - żabami, sfenodontami, prymitywnymi wężami (np. ''Najash'') i ssakami (np. z Dryolestoidea). Potwierdzają to badania muskulatury kończyn tylnych, a także proporcje kości śródstopia i paliczków drugiego palca stopy. Wskazują one, że ów palec mógł  wykonywać szybsze ruchy niż u zaawansowanych [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]]. Świadczy to o odmiennych zwyczajach łowieckich buitreraptora (Gianechini i in., 2024). Być może polował na ryby, zasłaniając odbicia światła kończynami przednimi, pokrytymi zapewne długimi lotkami, jak dziś czyni czapla czarna. ''Buitreraptor'' musiał uważać na większe drapieżniki takie jak ''[[Giganotosaurus]]''. Być może buitreraptory żywiły się padliną pozostawioną przez te olbrzymie teropody. Dobranie się do pozostawionych resztek ułatwiał długi, wąski pysk.
 Wiele elementów fauny ze stanowiska La Buitrera jest reliktami grup szeroko rozpowszechnionych w jurze, gdy kontynenty były jeszcze połączone w jedną masę - [[Pangea|Pangeę]] (dotyczy to ssaków - dryolestoidów i sfenodontów - eilenodontynów).
@@ Linia 86: / Linia 69: @@
 == Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
-! ''Buitreraptor''
+|{{V| ''Buitreraptor''}}
 | {{Kpt|[[Makovicky]], [[Sebastián Apesteguía|Apesteguía]]}} i {{Kpt|[[Agnolin]]}}, [[2005]]
 |-
-! ''B. gonzalezorum ''
+|{{V| ''B. gonzalezorum ''}}
 | {{Kpt|[[Makovicky]], [[Sebastián Apesteguía|Apesteguía]]}} i {{Kpt|[[Agnolin]]}}, [[2005]]
 |}
@@ Linia 110: / Linia 93: @@
 Gianechini, F.A., Makovicky, P.J., Apesteguía, S. & Cerda. I. 2(018) "Postcranial skeletal anatomy of the holotype and referred specimens of ''Buitreraptor gonzalezorum'' Makovicky, Apesteguía and Agnolín 2005 (Theropoda, Dromaeosauridae), from the Late Cretaceous of Patagonia. PeerJ 6:e4558 [[https://doi.org/10.7717/peerj.4558]]
-Gianechini, F.A. & Makovicky, P.J. (2024) "Pelvic and hindlimb muscular reconstruction of the paravian ''theropod Buitreraptor gonzalezorum'' and its palaeobiological implications." Historical Biology. [[DOI: 10.1080/08912963.2023.2301674]]
+Gianechini, F.A., Colli, L. & Makovicky, P.J. (2024) "Pelvic and hindlimb muscular reconstruction of the paravian ''theropod Buitreraptor gonzalezorum'' and its palaeobiological implications." Historical Biology. [[DOI: 10.1080/08912963.2023.2301674]]
 Hartman, S., Mortimer, M., Wahl, W.R., Lomax, D.R., Lippincott, J., Lovelace, D.M. (2019). "A new paravian dinosaur from the Late Jurassic of North America supports a late acquisition of avian flight". PeerJ. 7: e7247. [[doi:10.7717/peerj.7247]]
@@ Linia 125: / Linia 108: @@
 Mortimer, M. (online) http://theropoddatabase.com/Dromaeosaurs.htm#Buitreraptorgonzalezorum
-</small>
+<references/></small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]

← poprzednia wersja		Wersja z 20:58, 18 sty 2024
Linia 63:		Linia 63:

	Drugi osobnik (MPCA 238) jest znacznie mniej kompletny, lecz zawierał kilka kości, których w holotypie nie było lub były słabo zachowane. W jego skład wchodzą kość krzyżowa, miednica i kończyny tylne.		Drugi osobnik (MPCA 238) jest znacznie mniej kompletny, lecz zawierał kilka kości, których w holotypie nie było lub były słabo zachowane. W jego skład wchodzą kość krzyżowa, miednica i kończyny tylne.
		+
		+	Materiał przypisany to okaz MPCA 478 (niekompletna prawa stopa), MPCA 471 (fragmenty kończyn) oraz MPCN-PV-598 (większość kręgów, kości obręczy barkowej i miedniczej, kości kończyn) (Gianechini i in., 2018).

	Agnolín i Novas (2013) donieśli o okazie z Museo Patagónico de Ciencias Naturales w General Roca, który zawiera co najmniej obie kończyny przednie, w tym dłoń.		Agnolín i Novas (2013) donieśli o okazie z Museo Patagónico de Ciencias Naturales w General Roca, który zawiera co najmniej obie kończyny przednie, w tym dłoń.

@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 Podobno do ''B. gonzalezorum'' należą też dwa szkielety (Mortimer, online), możliwe, że jeden z nich to ww. okaz.
 ==Budowa==
@@ Linia 99: / Linia 101: @@
 Gianechini, F.A., Makovicky, P.J. & Apesteguía, S. (2011) "The teeth of the unenlagiine theropod Buitreraptor from the Cretaceous of Patagonia, Argentina, and the unusual dentition of the Gondwanan dromaeosaurids" Acta Palaeontologica Polonica, 56(2), 279-290. [[doi:10.4202/ app.2009.0127]]
 Gianechini, F.A. Makovicky, P.J. & Apesteguía, S. (2017) "The cranial osteology of Buitreraptor gonzalezorum Makovicky, Apesteguía, and Agnolín, 2005 (Theropoda, Dromaeosauridae), from the Late Cretaceous of Patagonia, Argentina" Journal of Vertebrate Paleontology. [[doi:10.1080/ 02724634.2017.1255639]]
-Gianechini, F.A. & Makovicky, P.J. (2024) Pelvic and hindlimb muscular reconstruction of the paravian theropod Buitreraptor gonzalezorum and its palaeobiological implications, Historical Biology. [[DOI: 10.1080/08912963.2023.2301674]]
+Gianechini, F.A. & Makovicky, P.J. (2024) "Pelvic and hindlimb muscular reconstruction of the paravian theropod Buitreraptor gonzalezorum and its palaeobiological implications." Historical Biology. [[DOI: 10.1080/08912963.2023.2301674]]
 Hartman, S., Mortimer, M., Wahl, W.R., Lomax, D.R., Lippincott, J., Lovelace, D.M. (2019). "A new paravian dinosaur from the Late Jurassic of North America supports a late acquisition of avian flight". PeerJ. 7: e7247. [[doi:10.7717/peerj.7247]]