Changzhousaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Budowa i systematyka */

2026-06-22T18:16:00Z

‎Budowa i systematyka

Paweł o 06:41, 21 cze 2026

2026-06-21T06:41:03Z

Kamil Kamiński: /* Etymologia */

2026-06-20T20:07:25Z

‎Etymologia

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Changzhousaurus''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Changzhousaurus'' (c..."

2026-06-20T20:06:48Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Changzhousaurus''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Changzhousaurus'' (c..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Changzhousaurus''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Changzhousaurus'' (czangzuzaur)
|długość = ok. 34 cm (młody dorosły)
|wysokość =
|masa =
|dieta = mięsożerny
|miejsce = [[Chiny]] - Liaoning
([[formacja]] [[Jiufotang]])
|czas = {{Występowanie|121|113}}
ok. 121-113 [[Ma]] 
[[wczesna kreda]] ([[apt]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Maniraptora]]

[[Pennaraptora]]
|grafika = Changzhousaurus_sinensis.png
|podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Changzhousaurus''. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Changzhousaurus_sinensis.png]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Changzhousaurus'' to niewielki ptakopodobny teropod z wczesnej kredy Chin. Jest on jednym z wielu dinozaurów z tego regionu świata, u których zachowały się dociski piór.

==Materiał przypisany==
[[Holotyp]] (LDNHMF 2026A i 2026B) to niemal kompletny szkielet wraz z odciskami piór.

==Budowa i systematyka==
''Changzhousaurus'' był jednym z najmniejszych nieptasich teropodów, aczkolwiek holotyp należał do osobnika nie w pełni wyrośniętego, o czym świadczy m.in. brak zrośnięcia się kości stępu i śródstopia. Czaszka była proporcjonalnie mała (krótsza niż kość udowa) i głęboka, z relatywnie krótkim pyskiem. Nozdrza były zorientowane tylno-grzbietowo. Przednia krawędź kości przedszczękowej była niemal pionowa, jak u niektórych [[Troodontidae|troodontydów]] i [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]]. Kości przedszczękowe miały po cztery zęby, a szczękowe – po około piętnaście rzadko rozmieszczonych zębów. Zarówno zęby przedszczękowe jak i szczękowe nie miały piłkowanych krawędzi. W kościach zębowych znajdowało się prawdopodobnie po dwadzieścia zębów. Przednie zęby żuchwy były smukłe, gęsto upakowane, lekko zakrzywione do tyłu i pozbawione ząbkowania. Tylne zęby były bardziej zakrzywione i wykazywały serrację na tylnych krawędziach.

Kręgosłup ''Changzhousaurus'' składał się prawdopodobnie z 10 kręgów szyjnych, 13 grzbietowych, 6 krzyżowych i 22 ogonowych. Te ostatnie wykazywały dwie cechy unikatowe dla ''Changzhousaurus''. Kończyny przednie były względnie długie i stanowiły 60% długości kończyn tylnych. Ramiona i przedramiona były zbliżonej długości, a czteropalczaste dłonie stanowiły 115% długości kości ramiennej. Drugi i czwarty palec były wydłużone. Paliczek dłoni IV-1 odznaczał się szczególnie masywną budową. Kość biodrowa była krótka i płytka, co jest cechą wielu wczesnych przedstawicieli [[Paraves]]. Stosunkowo długa była za to kość łonowa. Kończyny tylne charakteryzowały się wydłużonym podudziem i długimi, smukłymi paliczkami stóp. Odróżnia to ''Changzhousaurus'' od szybko biegających [[Ornithomimosauria|ornitomimozaurów]] czy [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]], które miały raczej krótkie i krępe paliczki.
Zachowały się odciski pochwy rogowej, która zwiększała długość i stopień zakrzywienia pazurów dłoni i stóp ''Changzhousaurus''. Niemal całe ciało tego małego teropoda pokrywały różne typy piór, szczegóły są jednak słabo widoczne ze względu na stan zachowania odcisków. Najbardziej charakterystyczna cechą upierzenia stanowiło około szesnastu wydłużonych piór na końcu ogona, osiągających nawet 20 cm długości. Obficie upierzone były zwłaszcza kończyny, podobnie jak u [[Microraptorinae|mikroraptorynów]], [[Anchiornithidae|anchiornitydy]] i wczesnego ptaka ''[[Sapeornis]''. Najdłuższe lotki zlokalizowane były w połowie długości kości śródręcza i osiągały ok. 12 cm. Pióra pokrywające kończyny tylne mierzyły od ok. 2,5 cm na udach do ok. 6 cm w okolicach śródstopia.

''Changzhousaurus'' wykazuje cechy właściwe dla różnych grup małych teropodów. Xu uznał, że jest on niewątpliwym przedstawicielem Pennaraptora, a najprawdopodobniej wczesnym deinonychozaurem, lecz możliwa jest jego pozycja jako anchiornityna lub nawet wczesnego ptaka.

==Paleobiologia==
Kwestia biologii ''Changzhousaurus'' wydaje się problematyczna. Miał on największe pierzaste skrzydła spośród wszystkich znanych nieptasich pennaraptorów, co w połączeniu ze zdolnością do ich bocznego trzepotania wskazuje na przystosowanie do lotu. Z drugiej strony jego pióra lotne wydają się smukłe i pozbawione masywnych trzonów, co przeczy takim zachowaniom. Budowa stóp ''Changzhousaurus'' jest podobna do innych wczesnych przedstawicieli Pennaraptora, różni się jednak mniejszym i położonym bardziej proksymalnie paluchem oraz proporcjonalnie krótszymi przedostatnimi paliczkami. Xu postawił hipotezę, że ''Changzhousaurus'' wywodzi się od nadrzewnych przodków, a budowa jego stóp stanowi adaptację do bardziej lądowego siedliska.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Changzhousaurus'' pochodzi od miasta Changzhou i greckiego ''sauros” („gad”, „jaszczur”). Honoruje ona władze wspomnianego miasta za wsparcie paleontologii i popularyzację nauki. Epitet gatunkowy odnosi się do Chin.

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
| {{V|''Changzhousaurus''}}
| {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}}, [[2026]]
|-
| {{V|''C. sinensis''}}
| {{Kpt|[[Xu Xing|Xu]]}}, [[2026]]
|}

==Bibliografia==

Xu, X. (2026). "A new feathered dinosaur from Early Cretaceous of northern China highlighting the complexity of early pennaraptoran evolution and comments on several relevant conceptual and methodological issues". Vertebrata Palasiatica: 1–37. [[doi:10.19615/j.cnki.2096-9899.260616]]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Maniraptora]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Apt]]

@@ Linia 42: / Linia 42: @@
 ''Changzhousaurus'' był jednym z najmniejszych nieptasich teropodów, aczkolwiek holotyp należał do osobnika nie w pełni wyrośniętego, o czym świadczy m.in. brak zrośnięcia się kości stępu i śródstopia. Czaszka była proporcjonalnie mała (krótsza niż kość udowa) i głęboka, z relatywnie krótkim pyskiem. Nozdrza były zorientowane tylno-grzbietowo. Przednia krawędź kości przedszczękowej była niemal pionowa, jak u niektórych [[Troodontidae|troodontydów]] i [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]]. Kości przedszczękowe miały po cztery zęby, a szczękowe – po około piętnaście rzadko rozmieszczonych zębów. Zarówno zęby przedszczękowe jak i szczękowe nie miały piłkowanych krawędzi. W kościach zębowych znajdowało się prawdopodobnie po dwadzieścia zębów. Przednie zęby żuchwy były smukłe, gęsto upakowane, lekko zakrzywione do tyłu i pozbawione ząbkowania. Tylne zęby były bardziej zakrzywione i wykazywały serrację na tylnych krawędziach.
-Kręgosłup ''Changzhousaurus'' składał się prawdopodobnie z 10 kręgów szyjnych, 13 grzbietowych, 6 krzyżowych i 22 ogonowych. Te ostatnie wykazywały dwie cechy unikatowe dla ''Changzhousaurus''. Kończyny przednie były względnie długie i stanowiły 60% długości kończyn tylnych. Ramiona i przedramiona były zbliżonej długości, a czteropalczaste dłonie stanowiły 115% długości kości ramiennej. Drugi i czwarty palec były wydłużone. Paliczek dłoni IV-1 odznaczał się szczególnie masywną budową. Kość biodrowa była krótka i płytka, co jest cechą wielu wczesnych przedstawicieli [[Paraves]]. Stosunkowo długa była za to kość łonowa. Kończyny tylne charakteryzowały się wydłużonym podudziem i długimi, smukłymi paliczkami stóp. Odróżnia to ''Changzhousaurus'' od szybko biegających [[Ornithomimosauria|ornitomimozaurów]] czy [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]], które miały raczej krótkie i krępe paliczki.
+Kręgosłup ''Changzhousaurus'' składał się prawdopodobnie z 10 kręgów szyjnych, 13 grzbietowych, 6 krzyżowych i 22 ogonowych. Te ostatnie wykazywały dwie cechy unikatowe dla ''Changzhousaurus''. Kończyny przednie były względnie długie i stanowiły 60% długości kończyn tylnych. Ramiona i przedramiona były zbliżonej długości, a trójpalczaste dłonie stanowiły 115% długości kości ramiennej. Drugi i czwarty palec (Xu numeruje palce tetanurów jako II, III i IV) były wydłużone. Paliczek dłoni IV-1 odznaczał się szczególnie masywną budową. Kość biodrowa była krótka i płytka, co jest cechą wielu wczesnych przedstawicieli [[Paraves]]. Stosunkowo długa była za to kość łonowa. Kończyny tylne charakteryzowały się wydłużonym podudziem i długimi, smukłymi paliczkami stóp. Odróżnia to ''Changzhousaurus'' od szybko biegających [[Ornithomimosauria|ornitomimozaurów]] czy [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]], które miały raczej krótkie i krępe paliczki.
 Zachowały się odciski pochwy rogowej, która zwiększała długość i stopień zakrzywienia pazurów dłoni i stóp ''Changzhousaurus''. Niemal całe ciało tego małego teropoda pokrywały różne typy piór, szczegóły są jednak słabo widoczne ze względu na stan zachowania odcisków. Najbardziej charakterystyczna cechą upierzenia stanowiło około szesnastu wydłużonych piór na końcu ogona, osiągających nawet 20 cm długości. Obficie upierzone były zwłaszcza kończyny, podobnie jak u [[Microraptorinae|mikroraptorynów]], [[Anchiornithidae|anchiornitydy]] i wczesnego ptaka ''[[Sapeornis]]''. Najdłuższe lotki zlokalizowane były w połowie długości kości śródręcza i osiągały ok. 12 cm. Pióra pokrywające kończyny tylne mierzyły od ok. 2,5 cm na udach do ok. 6 cm w okolicach śródstopia.
 ''Changzhousaurus'' wykazuje cechy właściwe dla różnych grup małych teropodów. Xu uznał, że jest on niewątpliwym przedstawicielem Pennaraptora, a najprawdopodobniej wczesnym deinonychozaurem, lecz możliwa jest jego pozycja jako anchiornityna lub nawet wczesnego ptaka.
 ==Paleobiologia==

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
   |miejsce                = [[Chiny]] - Liaoning
 <small>([[formacja]] [[Jiufotang]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|121|113}}
+  |czas                   = {{Występowanie|121|120}}
-ok. 121-113 [[Ma]]<br>
+ok. 120 [[Ma]]<br>
 <small>[[wczesna kreda]] ([[apt]])</small>
   |systematyka            =
@@ Linia 20: / Linia 20: @@
 [[Theropoda]]
-[[Maniraptora]]
+[[Tetanurae]]
 [[Pennaraptora]]
@@ Linia 39: / Linia 43: @@
 Kręgosłup ''Changzhousaurus'' składał się prawdopodobnie z 10 kręgów szyjnych, 13 grzbietowych, 6 krzyżowych i 22 ogonowych. Te ostatnie wykazywały dwie cechy unikatowe dla ''Changzhousaurus''. Kończyny przednie były względnie długie i stanowiły 60% długości kończyn tylnych. Ramiona i przedramiona były zbliżonej długości, a czteropalczaste dłonie stanowiły 115% długości kości ramiennej. Drugi i czwarty palec były wydłużone. Paliczek dłoni IV-1 odznaczał się szczególnie masywną budową. Kość biodrowa była krótka i płytka, co jest cechą wielu wczesnych przedstawicieli [[Paraves]]. Stosunkowo długa była za to kość łonowa. Kończyny tylne charakteryzowały się wydłużonym podudziem i długimi, smukłymi paliczkami stóp. Odróżnia to ''Changzhousaurus'' od szybko biegających [[Ornithomimosauria|ornitomimozaurów]] czy [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]], które miały raczej krótkie i krępe paliczki.
-Zachowały się odciski pochwy rogowej, która zwiększała długość i stopień zakrzywienia pazurów dłoni i stóp ''Changzhousaurus''. Niemal całe ciało tego małego teropoda pokrywały różne typy piór, szczegóły są jednak słabo widoczne ze względu na stan zachowania odcisków. Najbardziej charakterystyczna cechą upierzenia stanowiło około szesnastu wydłużonych piór na końcu ogona, osiągających nawet 20 cm długości. Obficie upierzone były zwłaszcza kończyny, podobnie jak u [[Microraptorinae|mikroraptorynów]], [[Anchiornithidae|anchiornitydy]] i wczesnego ptaka ''[[Sapeornis]''. Najdłuższe lotki zlokalizowane były w połowie długości kości śródręcza i osiągały ok. 12 cm. Pióra pokrywające kończyny tylne mierzyły od ok. 2,5 cm na udach do ok. 6 cm w okolicach śródstopia.
+Zachowały się odciski pochwy rogowej, która zwiększała długość i stopień zakrzywienia pazurów dłoni i stóp ''Changzhousaurus''. Niemal całe ciało tego małego teropoda pokrywały różne typy piór, szczegóły są jednak słabo widoczne ze względu na stan zachowania odcisków. Najbardziej charakterystyczna cechą upierzenia stanowiło około szesnastu wydłużonych piór na końcu ogona, osiągających nawet 20 cm długości. Obficie upierzone były zwłaszcza kończyny, podobnie jak u [[Microraptorinae|mikroraptorynów]], [[Anchiornithidae|anchiornitydy]] i wczesnego ptaka ''[[Sapeornis]]''. Najdłuższe lotki zlokalizowane były w połowie długości kości śródręcza i osiągały ok. 12 cm. Pióra pokrywające kończyny tylne mierzyły od ok. 2,5 cm na udach do ok. 6 cm w okolicach śródstopia.
 ''Changzhousaurus'' wykazuje cechy właściwe dla różnych grup małych teropodów. Xu uznał, że jest on niewątpliwym przedstawicielem Pennaraptora, a najprawdopodobniej wczesnym deinonychozaurem, lecz możliwa jest jego pozycja jako anchiornityna lub nawet wczesnego ptaka.
@@ Linia 66: / Linia 70: @@
 [[Kategoria:Saurischia]]
 [[Kategoria:Theropoda]]
-[[Kategoria:Maniraptora]]
+[[Kategoria:Tetanurae]]
 [[Kategoria:Azja]]
 [[Kategoria:Chiny]]

@@ Linia 47: / Linia 47: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa [[rodzaj]]owa ''Changzhousaurus'' pochodzi od miasta Changzhou i greckiego ''sauros” („gad”, „jaszczur”). Honoruje ona władze wspomnianego miasta za wsparcie paleontologii i popularyzację nauki. Epitet gatunkowy odnosi się do Chin.
+Nazwa [[rodzaj]]owa ''Changzhousaurus'' pochodzi od miasta Changzhou i greckiego ''sauros'' („gad”, „jaszczur”). Honoruje ona władze wspomnianego miasta za wsparcie paleontologii i popularyzację nauki. Epitet gatunkowy odnosi się do Chin.
 == Spis gatunków ==