Chinshakiangosaurus - Historia wersji

Taurovenator o 20:46, 19 paź 2023

2023-10-19T20:46:01Z

Mateusz: /* Spis gatunków */

2016-05-30T13:42:35Z

‎Spis gatunków

Mateusz: /* Historia */

2016-05-30T13:41:38Z

‎Historia

Mateusz: Nowe hasło

2015-10-01T09:00:22Z

Nowe hasło

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Chinshakiangosaurus''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Mateusz Tałanda]]
|
|}


----

{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Chinshakiangosaurus'' (czinszakiangozaur)
|-
! '''Długość''':
| 12-13 m

|-
! '''Masa''':
| ? t

|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Chiny]] - prowincja Yunnan

([[formacja]] [[Fengjiahe]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| Około 199-183 [[Ma]]

[[wczesna jura]] ([[synemur]]-[[pliensbach]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropodomorpha]]

[[Sauropoda]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Vulcanodon.jpg|400px|]]
Model [[Vulcanodon|wulkanodonta]] z JuraParku w Solcu Kujawskim. Czinszakiangozaur miał podobną budowę.
|-
! colspan=2 | Mapa znalezisk:
|-
| colspan=2 |
<display_points type="terrain" zoom=4>
26.2° N, 101.4° E|wioska Fenghe, miejsce znalezienia kości czinszakiangozaura
</display_points>
|}

== Wstęp ==
'''Czinszakiangozaur''' (łac. ''Chinshakiangosaurus chunghoensis'') to [[Sauropoda|zauropod]] zamieszkujący tereny dzisiejszych [[Chiny|Chin]] około 199-183 milionów lat temu.

== Materiał kopalny ==
Znaleziono do tej pory jeden niekompletny szkielet tego [[dinozaur]]a. Zawiera prawie całą lewą kość zębową, przynajmniej jeden [[kręg]] szyjny, kręgi grzbietowe, wiele kręgów ogonowych, obie łopatki, niekompletną miednicę i kończyny tylne.

== Historia ==
W 1970 roku Zhao Xijin i jego koledzy natrafili na kości [[Sauropodomorha|zauropodomorfów]] w dolnej części [[formacja|formacji]] [[Fengjiahe]] w chińskiej prowincji Yunnan. Warstwy te mają być odpowiednikiem dolnej formacji [[Lufeng]], czyli wieku [[wczesna jura|wczesnojurajskiego]]. Kości te należały do jednego lub więcej niekompletnych szkieletów dinozaurów, w tym do 12-13 metrowego zauropoda. Ye w 1975 roku zaproponował dla niego nazwę ''Chinshakiangosaurus chunghoensis''. Drugą nazwę gatunkową, ''C. zhonghoensis'', ukuł dla niego Zhao dziesięć lat później. Różnica w nazwach prawdopodobnie wynikała innego przeliterowania z chińskiego na angielski. Jednak żaden z tych dwóch autorów nie przedstawił diagnozy, opisu czy nawet ilustracji tego dinozaura. Dlatego obie nazwy były nieważne (''[[nomen nudum|nomina nuda]]''). Następnie Dong w [[1992]] roku napisał krótki opis częściowej żuchwy, trzonu kręgu szyjnego i kości udowej tego dinozaura, a przede wszystkim zilustrował tę żuchwę pod nazwą ''Chinshakiangosaurus chunghoensis'' Ye. To spełniło wymagania [[ICZN]] dla nazywania nowych [[gatunek|gatunków]], przez co właściwe autorstwo tej nazwy to "Ye ''vide'' (patrz) Dong, 1992". Dong zauważył podobieństwa ''Chinshakiangosaurus'' do innych zauropodów, ale umieścił go w rodzinie [[Melanorosauridae]], która należy do [[Prosauropoda|prozauropodów]]. Przez ponad 10 lat nikt się ''Chinshakiangosaurus'' nie zajmował. Dopiero w 2004 roku Upchurch ze współpracownikami wspomnieli o nim w swoim przeglądzie zauropodów. Uznali go za zauropoda, którego nie da się oznaczyć do gatunku (''[[nomen dubium]]''). Dopiero w 2007 roku Paul Upchurch, Paul Barrett, Xijin Zhao i Xu Xing dokonali rewizji ''Chinshakiangosaurus'' potwierdzając, że jest to ważny [[takson]]. Niestety byli w stanie zbadać tylko kość zębową, [[kręg]] szyjny i kość udową. Większość kości tego dinozaura jest w magazynie i nie doczekała się opracowania naukowego po dziś dzień.

== Paleobiologia i ewolucja ==
Czinszakiangozaur jest dobrym ogniwem pośrednim między [[Prosauropoda|prozauropodami]] i [[Sauropoda|zauropodami]]. U tych pierwszych pysk jest wąski i ostro zakończony. Jest to stan prymitywny, odziedziczony po mięsożernym przodku, umożliwiający precyzyjne chwytanie pokarmu. Natomiast jeśli spojrzymy na czinszakiangozaura od góry, to jego pysk przypominał trochę literę U, czyli był tępo zakończony. Pyski bardziej zaawansowanych zauropodów były jeszcze szersze z przodu. Umożliwiało im to chwytanie dużej ilości roślin za jednym ugryzieniem. Podobne przystosowanie pojawiło się później u [[Ankylosauria|ankylozaurów]] i zaawansowanych [[Ornithopoda|ornitopodów]]. Prawdopodobnie było to też związane z rosnącymi rozmiarami ciała, które domagało się większych porcji pokarmu. Zmiana kształtu pyska wyrażała się także w budowie spojenia między dwiema połówkami żuchwy. Ze względu na większe zaangażowanie przedniej części szczęk w zdobywaniu pokarmu, spojenie uległo powiększeniu, by wzmocnić żuchwę. Bardziej zaawansowane zauropody jeszcze bardziej to spojenie rozszerzyły. U czinszakiangozaura i innych zauropodów również zęby były wzmocnione przez blaszkę od zewnętrznej strony. Zabezpieczała je przed wypadnięciem gdy zwierzę zdzierało nimi liście z gałęzi drzew. Z tyłu żuchwy czinszakiangozaura, na bocznej jej stronie, biegł dodatkowy grzbiecik. Za życia przyczepiał się do niego mięsisty policzek. W przeciwieństwie do poprzednich, mięsisty policzek był cechą prymitywną u czinszakiangozaura. Odziedziczył on go po prozauropodach, które żuły roślinny pokarm przed połknięciem. Bardziej zaawansowane zauropody mięsisty policzek utraciły, gdyż połykały pokarm od razu.

Zęby czinszakiangozaura miały jeszcze prymitywny kształt. Były liściokształtne jak u prozauropodów, a nie łyżkowate jak u typowych zauropodów. Ich krawędzie były ząbkowane - pozostałość po mięsożernym przodku, ale "ząbki" były na nich większe i mniej liczne jak u prymitywnych dinozaurów roślinożernych. Później w [[ewolucja|ewolucji]] zauropodów one zupełnie zanikły. Natomiast szkliwo zębów czinszakiangozaura miało już budowę typową dla zauropodów. Korony zębów nie były znacznie rozszerzone względem korzeni. Zęby były co raz większe ku przodowi. Czinszakiangozaur miał ich w sumie 18 z każdej strony żuchwy, podobnie jak [[Shunosaurus|szunozaur]]. U bardziej zaawansowanych zauropodów było ich już mniej.

== Krewniacy ==
Czinszakiangozaur był jednym z najprymitywniejszych zauropodów. Do tego grona należały takie dinozaury jak [[Archaeodontosaurus|archeodontozaur]], [[Vulcanodon|wulkanodont]], [[Isanosaurus|isanozaur]], [[Kotasaurus|kotazaur]] czy [[Tazoudasaurus|tazoudazaur]].

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
! ''Chinshakiangosaurus''
| {{Kpt|Ye ''vide'' Dong}}, [[1992]]
|-
! ''C. chunghoensis''
| {{Kpt|Ye ''vide'' Dong}}, 1992
|-
| = ''C. zhonghoensis''
| {{Kpt|Zhao}}, 1985
| ''[[nomen nudum]]''
|}

== Bibliografia ==

Upchurch, P., Barrett, P.M., Xijin Z., Xing X. 2007. A re-evaluation of ''Chinshakiangosaurus chunghoensis'' Ye ''vide'' Dong 1992 (Dinosauria, Sauropodomorpha): implications for cranial evolution in basal sauropod dinosaurs. Geological Magazine, t. 144, nr 02, str. 247-262. [http://dx.doi.org/10.1017/S0016756806003062]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropodomorpha]]
[[Kategoria:Sauropoda]]
[[Kategoria:Sauropoda bazalne]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Chiny]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Jura]]
[[Kategoria:synemur]]
[[Kategoria:pliensbach]]
[[Kategoria:Do sprawdzenia]]

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.2° N, 101.4° E|wioska Fenghe, miejsce znalezienia kości czinszakiangozaura
+.2° N, 101.4° E~wioska Fenghe, miejsce znalezienia kości czinszakiangozaura
 </display_points>
 |}

@@ Linia 72: / Linia 72: @@
 == Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
-! ''Chinshakiangosaurus''
+| {{V|''Chinshakiangosaurus''}}
 | {{Kpt|Ye ''vide'' Dong}}, [[1992]]
 |-
-! ''C. chunghoensis''
+| {{V|''Chinshakiangosaurus chunghoensis''}}
 | {{Kpt|Ye ''vide'' Dong}}, 1992
 |-
-| = ''C. zhonghoensis''
+| = ''Chinshakiangosaurus zhonghoensis''
 | {{Kpt|Zhao}}, 1985
 | ''[[nomen nudum]]''

@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 == Historia  ==
-W 1970 roku Zhao Xijin i jego koledzy natrafili na kości [[Sauropodomorha|zauropodomorfów]] w dolnej części [[formacja|formacji]] [[Fengjiahe]] w chińskiej prowincji Yunnan. Warstwy te mają być odpowiednikiem dolnej formacji [[Lufeng]], czyli wieku [[wczesna jura|wczesnojurajskiego]]. Kości te należały do jednego lub więcej niekompletnych szkieletów dinozaurów, w tym do 12-13 metrowego zauropoda. Ye w 1975 roku zaproponował dla niego nazwę ''Chinshakiangosaurus chunghoensis''. Drugą nazwę gatunkową, ''C. zhonghoensis'', ukuł dla niego Zhao dziesięć lat później. Różnica w nazwach prawdopodobnie wynikała innego przeliterowania z chińskiego na angielski. Jednak żaden z tych dwóch autorów nie przedstawił diagnozy, opisu czy nawet ilustracji tego dinozaura. Dlatego obie nazwy były nieważne (''[[nomen nudum|nomina nuda]]''). Następnie Dong w [[1992]] roku napisał krótki opis częściowej żuchwy, trzonu kręgu szyjnego i kości udowej tego dinozaura, a przede wszystkim zilustrował tę żuchwę pod nazwą ''Chinshakiangosaurus chunghoensis'' Ye. To spełniło wymagania [[ICZN]] dla nazywania nowych [[gatunek|gatunków]], przez co właściwe autorstwo tej nazwy to "Ye ''vide'' (patrz) Dong, 1992". Dong zauważył podobieństwa ''Chinshakiangosaurus'' do innych zauropodów, ale umieścił go w rodzinie [[Melanorosauridae]], która należy do [[Prosauropoda|prozauropodów]]. Przez ponad 10 lat nikt się ''Chinshakiangosaurus'' nie zajmował. Dopiero w 2004 roku Upchurch ze współpracownikami wspomnieli o nim w swoim przeglądzie zauropodów. Uznali go za zauropoda, którego nie da się oznaczyć do gatunku (''[[nomen dubium]]''). Dopiero w 2007 roku Paul Upchurch, Paul Barrett, Xijin Zhao i Xu Xing dokonali rewizji ''Chinshakiangosaurus'' potwierdzając, że jest to ważny [[takson]]. Niestety byli w stanie zbadać tylko kość zębową, [[kręg]] szyjny i kość udową. Większość kości tego dinozaura jest w magazynie i nie doczekała się opracowania naukowego po dziś dzień.
+W 1970 roku Zhao Xijin i jego koledzy natrafili na kości [[Sauropodomorpha|zauropodomorfów]] w dolnej części [[formacja|formacji]] [[Fengjiahe]] w chińskiej prowincji Yunnan. Warstwy te mają być odpowiednikiem dolnej formacji [[Lufeng]], czyli wieku [[wczesna jura|wczesnojurajskiego]]. Kości te należały do jednego lub więcej niekompletnych szkieletów dinozaurów, w tym do 12-13 metrowego zauropoda. Ye w 1975 roku zaproponował dla niego nazwę ''Chinshakiangosaurus chunghoensis''. Drugą nazwę gatunkową, ''C. zhonghoensis'', ukuł dla niego Zhao dziesięć lat później. Różnica w nazwach prawdopodobnie wynikała innego przeliterowania z chińskiego na angielski. Jednak żaden z tych dwóch autorów nie przedstawił diagnozy, opisu czy nawet ilustracji tego dinozaura. Dlatego obie nazwy były nieważne (''[[nomen nudum|nomina nuda]]''). Następnie Dong w [[1992]] roku napisał krótki opis częściowej żuchwy, trzonu kręgu szyjnego i kości udowej tego dinozaura, a przede wszystkim zilustrował tę żuchwę pod nazwą ''Chinshakiangosaurus chunghoensis'' Ye. To spełniło wymagania [[ICZN]] dla nazywania nowych [[gatunek|gatunków]], przez co właściwe autorstwo tej nazwy to "Ye ''vide'' (patrz) Dong, 1992". Dong zauważył podobieństwa ''Chinshakiangosaurus'' do innych zauropodów, ale umieścił go w rodzinie [[Melanorosauridae]], która należy do [[Prosauropoda|prozauropodów]]. Przez ponad 10 lat nikt się ''Chinshakiangosaurus'' nie zajmował. Dopiero w 2004 roku Upchurch ze współpracownikami wspomnieli o nim w swoim przeglądzie zauropodów. Uznali go za zauropoda, którego nie da się oznaczyć do gatunku (''[[nomen dubium]]''). Dopiero w 2007 roku Paul Upchurch, Paul Barrett, Xijin Zhao i Xu Xing dokonali rewizji ''Chinshakiangosaurus'' potwierdzając, że jest to ważny [[takson]]. Niestety byli w stanie zbadać tylko kość zębową, [[kręg]] szyjny i kość udową. Większość kości tego dinozaura jest w magazynie i nie doczekała się opracowania naukowego po dziś dzień.
 == Paleobiologia i ewolucja ==