Convolosaurus - Historia wersji

Taurovenator o 12:06, 30 cze 2024

2024-06-30T12:06:11Z

Taurovenator o 12:04, 30 cze 2024

2024-06-30T12:04:51Z

Taurovenator o 15:46, 23 mar 2024

2024-03-23T15:46:29Z

Kamil Kamiński: /* Etymologia */

2019-04-16T05:56:31Z

‎Etymologia

Kamil Kamiński o 19:31, 15 kwi 2019

2019-04-15T19:31:24Z

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Convolosaurus''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Convolosaurus'' (konwol..."

2019-04-15T19:30:40Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Convolosaurus''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Convolosaurus'' (konwol..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Convolosaurus''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Convolosaurus'' (konwolozaur)
|długość = >2,5-3 m
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[USA]], Teksas
Utah ([[formacja]] [[Twin Mountains]])
|czas = {{Występowanie|126|124}}
| ?ok. 125 [[Ma]]
wczesna [[kreda]] ([[apt]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithishia]]

[[Cerapoda]]

[[Ornithopoda]]
|grafika = Convolosaurus_marri_skeletal_by_bricksmashtv.jpg
|podpis = Rekonstrukcja szkieletu. Autor: Gunar Bivens. [https://www.deviantart.com/bricksmashtv/art/Convolosaurus-marri-Skeletal-789956297].
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}

==Wstęp==
''Convolosaurus'' to rodzaj niedużego roślinożernego dinozaura, żyjącego we wczesnej kredzie na obszarach dzisiejszego Teksasu w USA. Znany jest on z bardzo bogatego materiału kopalnego, obejmującego szczątki kilkudziesięciu osobników w różnych stadiach rozwoju.

==Historia odkryć==
Szczątki ''Convolosaurus'' odkryto w 1985 r. w Teksasie. Po raz pierwszy wspomniano o tym znalezisku w literaturze naukowej w 1988 r. (Winkler i in., 1988). Winkler i Murry (1989) dyskutowali na temat przyczyn nagromadzenia tak dużej ilości kości. W 2019 r. ''Convolosaurus'' został oficjalnie nazwany i opisany przez grupę paleontologów, którym przewodziła Kate Andrzejewski.

==Etymologia==
Nazwa ''Convolosaurus'' pochodzi z łaciny i oznacza „zgromadzony jaszczur”, nawiązując tym samym do faktu, że odkryto liczne okazy tego dinozaura w jednym miejscu. Epitet gatunkowy ''marry'' honoruje dr Raya H. Marra za jego prace na rzecz Society of Vertebrate Paleontology i pomoc studentom Suothern Methodist University.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (SMU 72834) to niekompletny szkielet, obejmujący czaszkę, większość kręgów, niekompletną miednicę, obręcz barkową oraz fragmenty przednich i tylnych kończyn. Jest to największy ze wszystkich znanych okazów, choć i tak nie był w pełni dojrzały.

Materiał przypisany jest niezwykle bogaty i obejmuje zarówno pojedyncze kości, jak i niekompletne szkielety. Łącznie reprezentuje on szczątki pochodzące od co najmniej 29 osobników w różnym wieku, z których jednak żaden nie osiągnął pełnej dorosłości.

==Budowa i filogeneza==
[[Plik: Convolosaurus_in_Perot_Museum.png|300px|thumb|right|Szkielet złożony z kości kilku osobników. Źródło: Andrzejewski i in., 2019. [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0207935].]]
''Convolosaurus'' był niewielkim zwierzęciem roślinożernym. Największy znany okaz mierzył 2,5-3 m, nie był jednak w pełni wyrośnięty. Czaszka była dość krótka i wysoka. W kościach przedszczękowych znajdowały się cztery zęby, co jest cechą prymitywną, podobnie jak obecność belek nadoczodołowych (ang. ''supraorbital bar''), które rozciągały się na całej szerokości oczodołu i formowały struktury przypominające kostne brwi. Bazalny charakter miała również budowa zębów w żuchwie. Z kolei cechami zaawansowanymi były m.in. zakrzywione korzenie zębów szczękowych, opistoceliczne (tyłowklęsłe) kręgi szyjne i wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (Andrzejewski i in., 2019).

Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez autorów opisu, ''Convolosaurus'' był [[takson bazalny|bazalnym]] ornitopodem, prymitywniejszym od ''[[Thescelosaurus]]'', ale bardziej zaawansowanym niż ''[[Hypsilophodon]]''. W niektórych badaniach (np. Boyd, 2015) tescelozaur okazywał się dinozaurem ptasiomiednicznym prymitywniejszym niż ornitopody. Możliwe więc, że pozycja konwolozaura również była bardziej bazalna.
[[Plik: Convolosaurus_skull.PNG|300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki. Źródło: Andrzejewski i in., 2019. [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0207935].]]

==Paleobiologia==
Nagromadzenie szczątków wielu osobników w jednym miejscu może wskazywać na zachowania stadne konwolozaura, zwłaszcza u młodych osobników. Mogły one mieć związek z rozrodem lub pomagać w ochronie przed drapieżnikami. Wcześniej podejrzewano, że złoże kości ''Convolosaurus'' mogło być miejscem gniazdowania (Winkler i Murry, 1989). Brak na to jednak mocnych dowodów, jako że nie znaleziono śladów skorupek jaj (Andrzejewski i in., 2019).

Znalezienie kości osobników w różnym wieku umożliwiło przeprowadzenie badań nad ontogenezą ''Convolosaurus''. Najmłodsze okazy cechowały się m.in. mniejszą liczbą zębów oraz kośćmi udowymi i piszczelowymi mniej więcej równej długości. Później następowało względne wydłużenie podudzi, rozrost łopatki w stosunku do kości ramiennej oraz wzrost liczby zębów. Schemat wzrostu mógł być podobny jak u ''[[Tenontosaurus]]'', z fazą szybkiego zwiększania masy i rozmiarów ciala do momentu, gdy zwierzę było już prawie dorosłe. Potem wzrost był kontynuowany, ale już w znacznie wolniejszym tempie (Andrzejewski i in., 2019).
[[Plik: Articulated_Convolosaurus.PNG|300px|thumb|right|Szczątki jednego z okazów. Źródło: Andrzejewski i in., 2019. [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0207935].]]

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Convolosaurus''}}
| {{Kpt|[[Kate Andrzejewski|Andrzejewski]], [[Dale Winkler|Winkler]]}} i {{Kpt|[[Louis Jacobs|Jacobs]]}}, [[2019]]
|-
| {{V|''C. marri''}}
| {{Kpt|[[Kate Andrzejewski|Andrzejewski]], [[Dale Winkler|Winkler]]}} i {{Kpt|[[Louis Jacobs|Jacobs]]}}, [[2019]]
|}

==Bibliografia==
Andrzejewski, K.A., Winkler, D.A., Jacobs, L.L.. (2019). "A new basal ornithopod (Dinosauria: Ornithischia) from the Early Cretaceous of Texas". PLOS ONE. 14 (3): e0207935. [[doi:10.1371/journal.pone.0207935]].

Boyd, C.A. (2015). "The systematic relationships and biogeographic history of ornithischian dinosaurs". „PeerJ”. 3, s. e1523. [[DOI: 10.7717/peerj.1523]].

Winkler, D.A,, Murry, P.A,, Jacobs, L.L., Downs, W.R., Branch, J.R., and Trudel, P. (1988). "The Proctor Lake dinosaur locality, Lower Cretaceous of Texas", Hunteria 2(5): 1-8.

Winkler D.A. & Murry P.A. (1989). "Paleoecology and hypsilophodontid behavior at the Proctor Lake dinosaur locality (Early Cretaceous), Texas". Geological Society of America Special Paper. 238: 55–61.


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ornithopoda]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Apt]]

@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 <small>Utah ([[formacja]] [[Twin Mountains]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie|126|124}}
-| ?ok. 125 [[Ma]]
+ok. 125 [[Ma]] <br>
 <small>wczesna [[kreda]] ([[apt]])</small>
   |systematyka            =

@@ Linia 21: / Linia 21: @@
 [[Ornithopoda]]
 |grafika                = Convolosaurus_marri_skeletal_by_bricksmashtv.jpg
   |podpis                 = Rekonstrukcja szkieletu. Autor: Gunar Bivens. [https://www.deviantart.com/bricksmashtv/art/Convolosaurus-marri-Skeletal-789956297].
@@ Linia 46: / Linia 52: @@
 ''Convolosaurus'' był niewielkim zwierzęciem roślinożernym. Największy znany okaz mierzył 2,5-3 m, nie był jednak w pełni wyrośnięty. Czaszka była dość krótka i wysoka. W kościach przedszczękowych znajdowały się cztery zęby, co jest cechą prymitywną, podobnie jak obecność belek nadoczodołowych (ang. ''supraorbital bar''), które rozciągały się na całej szerokości oczodołu i formowały struktury przypominające kostne brwi. Bazalny charakter miała również budowa zębów w żuchwie. Z kolei cechami zaawansowanymi były m.in. zakrzywione korzenie zębów szczękowych, opistoceliczne (tyłowklęsłe) kręgi szyjne i wydłużone wyrostki kolczyste kręgów krzyżowych i przednich kręgów ogonowych (Andrzejewski i in., 2019).
-Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez autorów opisu, ''Convolosaurus'' był [[takson bazalny|bazalnym]] ornitopodem, prymitywniejszym od ''[[Thescelosaurus]]'', ale bardziej zaawansowanym niż ''[[Hypsilophodon]]''. W niektórych badaniach (np. Boyd, 2015) tescelozaur okazywał się dinozaurem ptasiomiednicznym prymitywniejszym niż ornitopody. Możliwe więc, że pozycja konwolozaura również była bardziej bazalna.
+Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez autorów opisu, ''Convolosaurus'' był [[takson bazalny|bazalnym]] ornitopodem, prymitywniejszym od ''[[Thescelosaurus]]'', ale bardziej zaawansowanym niż ''[[Hypsilophodon]]''. W niektórych badaniach (np. Boyd, 2015) tescelozaur okazywał się dinozaurem ptasiomiednicznym prymitywniejszym niż ornitopody. Możliwe więc, że pozycja konwolozaura również była bardziej bazalna. Wg Fonseci i współpracowników (2024) konwolozaur był bazalnym [[Iguanodontia|iguanodontów]] w obrębie kladu [[Rhabdodontomorpha]] i jest najbliżej spokrewniony z [[Tenontosaurus|tenontozaurem]] i [[Iani|iani]], tworząc grupę [[Tenontosauridae]].
 [[Plik: Convolosaurus_skull.PNG|300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki. Źródło: Andrzejewski i in., 2019. [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0207935].]]
@@ Linia 61: / Linia 67: @@
 |-
 | {{V|''C. marri''}}
-| {{Kpt|[[Kate Andrzejewski|Andrzejewski]], [[Dale Winkler|Winkler]]}} i {{Kpt|[[Louis Jacobs|Jacobs]]}}, [[2019]]
+| {{Kpt||Andrzejewski, Winkler}} i {{Kpt|Jacobs}}, 2019
 |}
 ==Bibliografia==
-<small>Andrzejewski, K.A., Winkler, D.A., Jacobs, L.L.. (2019). "A new basal ornithopod (Dinosauria: Ornithischia) from the Early Cretaceous of Texas". PLOS ONE. 14 (3): e0207935. [[doi:10.1371/journal.pone.0207935]].
+<small>Andrzejewski, K.A., Winkler, D.A., Jacobs, L.L. (2019). "A new basal ornithopod (Dinosauria: Ornithischia) from the Early Cretaceous of Texas". PLOS ONE. 14 (3): e0207935. [[doi:10.1371/journal.pone.0207935]].
 Boyd, C.A. (2015). "The systematic relationships and biogeographic history of ornithischian dinosaurs". „PeerJ”. 3, s. e1523. [[DOI: 10.7717/peerj.1523]].
-Winkler, D.A,, Murry, P.A,, Jacobs, L.L., Downs, W.R., Branch, J.R., and Trudel, P. (1988). "The Proctor Lake dinosaur locality, Lower Cretaceous of Texas", Hunteria 2(5): 1-8.
+Fonseca, A.O., Reid, I.J., Venner, A., Duncan, R.J., Garcia, M.S., Müller, R.T. (2024). "A comprehensive phylogenetic analysis on early ornithischian evolution". Journal of Systematic Palaeontology. 22 (1). 2346577. [https://doi.org/10.1080%2F14772019.2024.2346577]
 Winkler D.A. & Murry P.A. (1989). "Paleoecology and hypsilophodontid behavior at the Proctor Lake dinosaur locality (Early Cretaceous), Texas". Geological Society of America Special Paper. 238: 55–61.
@@ Linia 77: / Linia 85: @@
 [[Kategoria:Ornithischia]]
 [[Kategoria:Ornithopoda]]
-[[Kategoria:Ornithopoda bazalne]]
+[[Kategoria:Iguanodontia]]
 [[Kategoria:Ameryka Północna]]
 [[Kategoria:USA]]

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa ''Convolosaurus'' pochodzi z łaciny i oznacza „zgromadzony jaszczur”, nawiązując tym samym do faktu, że odkryto liczne okazy tego dinozaura w jednym miejscu. Epitet gatunkowy ''marry'' honoruje dr Raya H. Marra za jego prace na rzecz Society of Vertebrate Paleontology i pomoc studentom Suothern Methodist University.
+Nazwa ''Convolosaurus'' pochodzi z łaciny i oznacza „zgromadzony jaszczur”, nawiązując tym samym do faktu, że odkryto liczne okazy tego dinozaura w jednym miejscu. Epitet gatunkowy ''marri'' honoruje dr Raya H. Marra za jego prace na rzecz Society of Vertebrate Paleontology i pomoc studentom Suothern Methodist University.
 ==Materiał kopalny==

@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 [[Dinosauria]]
-[[Ornithishia]]
+[[Ornithischia]]
 [[Cerapoda]]