Dryosaurus - Historia wersji

Paweł: /* Bibliografia */

2024-01-16T09:26:12Z

‎Bibliografia

Taurovenator o 11:07, 5 lip 2019

2019-07-05T11:07:12Z

Dino: Zastępowanie tekstu - "Występowanie3" na "Występowanie"

2018-12-10T15:28:16Z

Zastępowanie tekstu - "Występowanie3" na "Występowanie"

Dino o 14:16, 3 gru 2018

2018-12-03T14:16:28Z

Dino o 14:14, 3 gru 2018

2018-12-03T14:14:59Z

Kamil Kamiński: obrazki

2018-08-26T13:28:15Z

obrazki

Kamil Kamiński: Carpenter i Galton, 2018 - D. elderae

2018-08-26T13:24:04Z

Carpenter i Galton, 2018 - D. elderae

Kamil Kamiński o 18:19, 23 lip 2018

2018-07-23T18:19:14Z

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2018-05-23T18:18:26Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Spis gatunków */

2018-05-23T18:17:15Z

‎Spis gatunków

@@ Linia 145: / Linia 145: @@
 [[Kategoria:Ornithopoda]]
 [[Kategoria:Iguanodontia]]
 [[Kategoria:Ameryka Północna]]
 [[Kategoria:USA]]

← poprzednia wersja		Wersja z 11:07, 5 lip 2019
Linia 151:		Linia 151:
	[[Kategoria:Kimeryd]]		[[Kategoria:Kimeryd]]
	[[Kategoria:Tyton]]		[[Kategoria:Tyton]]
		+	[[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
   |miejsce                = [[USA]]
 <small>Wyoming, Utah, Kolorado ([[formacja]] [[Morrison]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie3|157|145}}
+  |czas                   = {{Występowanie|157|145}}
 ok. 157-145 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna jura]] (?[[kimeryd]] – [[tyton]])</small>

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  =
   |miejsce                = [[USA]]
-<small>Wyoming, Utah, Kolorado ([[formacja]] [[Morrisson]])</small>
+<small>Wyoming, Utah, Kolorado ([[formacja]] [[Morrison]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie3|157|145}}
 ok. 157-145 [[Ma]]<br>
@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 ==Gatunki==
 ===''D. altus''===
-'''Miejsce:''' [[USA]] – Wyoming, Kolorado [[formacja]] [[Morrisson]]
+'''Miejsce:''' [[USA]] – Wyoming, Kolorado [[formacja]] [[Morrison]]
 '''Czas:''' ok. 150-147 [[Ma]]
@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 ===''D. elderae''===
-'''Miejsce:''' [[USA]] – Utah, [[formacja]] [[Morrisson]], środkowe warstwy ogniwa Brushin Basin
+'''Miejsce:''' [[USA]] – Utah, [[formacja]] [[Morrison]], środkowe warstwy ogniwa Brushin Basin
 '''Czas:''' ok. 150-147 [[Ma]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Dryosaurus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Kamil Kamiński]], [[Marcin Szermański]]
-| Autor:
+ |Korekta                =
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Dryosaurus'' (driozaur)
-|-
+ |długość                = >3-4 m
-| [[Kamil Kamiński]], [[Marcin Szermański]]
+ |wysokość               =
+ |masa                   = >100-180 kg
-|}
+ |dieta                  =
-</small>
+ |miejsce                = [[USA]]
+<small>Wyoming, Utah, Kolorado ([[formacja]] [[Morrisson]])</small>
-----
+ |czas                   = {{Występowanie3|157|145}}
+ok. 157-145 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna jura]] (?[[kimeryd]] – [[tyton]])</small>
-|-
+ |systematyka            =
-! '''Systematyka'''
+[[Dinosauria]]
 [[Ornithischia]]
@@ Linia 44: / Linia 25: @@
 [[Dryosauridae]]
-|-
+ |grafika                = DryosaurusNV.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:DryosaurusNV.jpg|400px]]
+ |podpis                 = Rekonstrukcja. Autor: Foolp [https://en.wikipedia.org/wiki/Dryosaurus#/media/File:DryosaurusNV.jpg].
-<small>Rekonstrukcja. Autor: Foolp
+ |PorównanieGrupa        = Dryosauridae
-[https://en.wikipedia.org/wiki/Dryosaurus#/media/File:DryosaurusNV.jpg].</small>
+ |PorównanieDługość      = 3.5
-|}
+ |mapa                   =
+}}
 ==Wstęp==
 ''Dryosaurus'' to [[rodzaj]] dość prymitywnego iguanodonta żyjącego w późnej jurze na terenach obecnej Ameryki Północnej. Był to niezbyt duży, lekko zbudowany roślinożerca, być może mogący osiągać znaczne prędkości w czasie ucieczki przed drapieżnikami, których w jego środowisku nie brakowało.
@@ Linia 87: / Linia 68: @@
 ===''D. elderae''===
-'''Miejsce:''' [[USA]] – Utah, [[formacja]] [[Morrisson]], đrodkowe warstwz ogniwa Brushin Basin
+'''Miejsce:''' [[USA]] – Utah, [[formacja]] [[Morrisson]], środkowe warstwy ogniwa Brushin Basin
 '''Czas:''' ok. 150-147 [[Ma]]
@@ Linia 97: / Linia 78: @@
 '''Charakterystyka:''' Gatunek ustanowiony w 2018 roku przez Carpentera i Galtona dla okazów driozaura z Utah. Niektóre z nich znane są nauce już od 1925 roku, ale traktowane były jako kolejne osobniki ''D. altus''. Epitet gatunkowy ''elderae'' honoruje Ann Schaffer Elder (1958-2009), w uznaniu za udzielenie pomocy Carptenterowi podczas jego studiów/pracy w Carnegie Quarry in Dinosaur National Monument w Utah. Od gatunku typowego różnił się szczegółami budowy zębów, czaszki, niższymi kręgami szyjnymi oraz dłuższą i niższą kością biodrową (Carpenter i Galton, 2018).
 ==Paleoekologia==

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 Nazwa [[rodzaj]]owa ''Dryosaurus'' pochodzi od greckich słów ''drys'' („drzewo”) i ''sauros'' („jaszczur”, „gad”). ''Drys'' w starożytnej grece oznacza duże drzewo, w szczególności dąb, ale w tym kontekście słowo to jest używane głównie w botanice, dlatego ''Dryosaurus'' należy tłumaczyć raczej jako „drzewny jaszczur” lub „leśny jaszczur”, nie zaś „dębowy jaszczur”.
-[[Plik:Beneski_Museum_of_Natural_History_Dryosaurus_altus.jpg|300px|thumb|right|Zmontowany szkielet. Autor zdjęcia: Richard Haddad. [https://en.wikipedia.org/wiki/Dryosaurus#/media/File:Beneski_Museum_of_Natural_History_Dryosaurus_altus.jpg].]]
+[[Plik:Beneski_Museum_of_Natural_History_Dryosaurus_altus.jpg|300px|thumb|right|Zmontowany szkielet ''D. altus''. Autor zdjęcia: Richard Haddad. [https://en.wikipedia.org/wiki/Dryosaurus#/media/File:Beneski_Museum_of_Natural_History_Dryosaurus_altus.jpg].]]
 ==Historia taksonu==
@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 ===Synonim ''Dysalotosaurus''?===
-[[Plik: Ceratosaurus_%26_Dryosaurus.jpg|300px|thumb|right|Szkielety driozaura i ceratozaura zmontowane w pozycji ukazującej atak drapieżnika. Autor zdjęcia: Kordit [https://en.wikipedia.org/wiki/Dryosaurus#/media/File:Ceratosaurus_%26_Dryosaurus.jpg].]]
+[[Plik: Ceratosaurus_%26_Dryosaurus.jpg|300px|thumb|right|Szkielety ''D. elderae'' i ceratozaura zmontowane w pozycji ukazującej atak drapieżnika. Autor zdjęcia: Kordit [https://en.wikipedia.org/wiki/Dryosaurus#/media/File:Ceratosaurus_%26_Dryosaurus.jpg].]]
 Do ''Dryosaurus'' zaliczano też inne zwierzęta, obecnie klasyfikowane w odrębnych rodzajach. W 1975 r. [[Peter Galton]]  tymczasowo przypisał do ''Dryosaurus'' (jako ''Dryosaurus? canaliculatus'') szczątki niewielkiego ornitopoda pochodzące z wczesnej kredy angielskiej wyspy Whight. Dwa lata później Galton przeniósł je do nowego rodzaju ''[[Valdosaurus]]''. W tej samej pracy naukowiec ten uznał  ''[[Dysalotosaurus]] lettowvorbecki'' za kolejny gatunek driozaura. Jednak obecnie uznaje się go za osobny rodzaj (np. Hübner i [[Oliver Rauhut|Rauhut]], 2010). Zob. też [[Dysalotosaurus#Taksonomia i pozycja systematyczna]]. Z drugiej strony, w 2015 r. Carpenter i Lamanna podkreślili znaczne podobieństwa między driozaurem a dysalotozaurem i wyrazili wątpliwości, czy na pewno dzielące je różnice uzasadniają separację na poziomie rodzajowym.
@@ Linia 90: / Linia 90: @@
 '''Czas:''' ok. 150-147 [[Ma]]
 '''Materiał kopalny: '''[[Holotyp]] (CM 3392) - częściowo/y artykułowany szkielet, na który składają się: czaszka i żuchwa, pierwszych 6 kręgów szyjnych, 13 kręgów grzbietowych z proksymalnymi częściami żeber, kość krzyżowa, miednica, prawa łopatka, kość krucza i ramienna, proksymalna część prawej kości udowej, proksymalna część prawego piszczela, 1 kompletna stopa i dystalne części 2 innych, artykułowana lewa dłoń.
@@ Linia 96: / Linia 97: @@
 '''Charakterystyka:''' Gatunek ustanowiony w 2018 roku przez Carpentera i Galtona dla okazów driozaura z Utah. Niektóre z nich znane są nauce już od 1925 roku, ale traktowane były jako kolejne osobniki ''D. altus''. Epitet gatunkowy ''elderae'' honoruje Ann Schaffer Elder (1958-2009), w uznaniu za udzielenie pomocy Carptenterowi podczas jego studiów/pracy w Carnegie Quarry in Dinosaur National Monument w Utah. Od gatunku typowego różnił się szczegółami budowy zębów, czaszki, niższymi kręgami szyjnymi oraz dłuższą i niższą kością biodrową (Carpenter i Galton, 2018).

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 | Korekta:
 |-
-| [[Kamil Kamiński]]
+| [[Kamil Kamiński]], [[Marcin Szermański]]
+|
 |}
@@ Linia 28: / Linia 28: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| ok. 155-145 [[Ma ]]
+| ok. 150-145 [[Ma ]]
-<small>[[późna jura]] ([[kimeryd]] – [[tyton]])</small>
+<small>[[późna jura]] (?[[kimeryd]] – [[tyton]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 Nazwa [[rodzaj]]owa ''Dryosaurus'' pochodzi od greckich słów ''drys'' („drzewo”) i ''sauros'' („jaszczur”, „gad”). ''Drys'' w starożytnej grece oznacza duże drzewo, w szczególności dąb, ale w tym kontekście słowo to jest używane głównie w botanice, dlatego ''Dryosaurus'' należy tłumaczyć raczej jako „drzewny jaszczur” lub „leśny jaszczur”, nie zaś „dębowy jaszczur”.
 [[Plik:Beneski_Museum_of_Natural_History_Dryosaurus_altus.jpg|300px|thumb|right|Zmontowany szkielet. Autor zdjęcia: Richard Haddad. [https://en.wikipedia.org/wiki/Dryosaurus#/media/File:Beneski_Museum_of_Natural_History_Dryosaurus_altus.jpg].]]
 ==Historia taksonu==
 ''Dryosaurus'' został nazwany w 1878 r. przez znanego amerykańskiego paleontologa [[Othniel Marsh|Othniela Marsha]] jako gatunek z rodzaju ''[[Laosaurus]]'', który obecnie jest uważany za ''[[nomen dubium]]''. W 1894 r. Marsh przeniósł go do nowego rodzaju ''Dryosaurus''. Później, głównie w latach 70. i 80. XX w., opisano kolejne okazy tego dinozaura. Naukowcem, który szczególnie aktywnie zajmował się driozaurem i opublikował na jego temat liczne prace, był [[Peter Galton]].
-===Drugi gatunek z Utah?===
+W 2010 r. [[Gregory Paul]] zasugerował, że materiał ze stanu Utah, przypisywany do ''Dryosaurus altus'' może reprezentować odrębny gatunek, a nawet rodzaj. Carpenter i Lamanna potwierdzili taką możliwość, podkreślili jednak potrzebę wcześniejszej dokładnej analizy materiały kopalnego, szczególnie nowo odkrytych okazów. Ostatecznie, w 2018 r. Carpenter i Galton ustanowili dla tych okazów nowy gatunek - ''Dryosaurus elderae''
 ===Synonim ''Dysalotosaurus''?===
@@ Linia 78: / Linia 73: @@
 Przednie kończyny miały po pięć palców, zakończonych małymi, tępymi pazurami i były stosunkowo krótkie (kość ramienna stanowiła ok. połowę długości kości udowej), co wskazuje na dwunożność driozaura ([[Gregory Paul|Paul]], 2010). Grzebień naramienno-piersiowy kości ramiennej (ang. ''deltopectoral crest'') był niski, ale dobrze rozwinięty. Dłonie były stosunkowo małe i delikatne w porównaniu do kamptozaura czy ''[[Tenontosaurus]]''. Tylne kończyny były smukłe, z trójpalczastymi stopami. Kość piszczelowa przewyższała długością kość udową, a śródstopie było cienkie i wydłużone (Galton, 1981). Takie cechy mogą świadczyć o przystosowaniu do szybkiego biegu.
 ==Paleoekologia==
@@ Linia 97: / Linia 118: @@
 | = ''[[Laosaurus]] altus''
 | Marsh, [[1878]]
 |-
 | ''D. canaliculatus''
@@ Linia 112: / Linia 137: @@
 Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) ''"Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage"''  PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]]
-Carpenter, K., & Lamanna, M.C. (2015). “The Braincase Assigned to the Ornithopod Dinosaur ''Uteodon'' McDonald, 2011, Reassigned to ''Dryosaurus'' Marsh, 1894: Implications for Iguanodontian Morphology and Taxonomy”. ''Annals of Carnegie Museum'' 83(2): 149-165]
+Carpenter, K., & Lamanna, M.C. (2015). “The Braincase Assigned to the Ornithopod Dinosaur ''Uteodon'' McDonald, 2011, Reassigned to ''Dryosaurus'' Marsh, 1894: Implications for Iguanodontian Morphology and Taxonomy”. ''Annals of Carnegie Museum'' 83(2): 149-165].
 Creisler, B. (online 2003) "Dinosauria Translation and Pronunciation Guide D" http://www.dinosauria.com/dml/names/dinos.htm [kopia:  https://archive.is/kyLYd].
@@ Linia 133: / Linia 160: @@
 Sheetz, R.D. (1991). “Progress report of juvenile and embryonic ''Dryosaurus'' remains from the Upper Jurassic Morrison Formation of Colorado”. Guidebook for Dinosaur Quarries and Tracksites Tour: Western Colorado and Eastern Utah. 27-29.
 </small>

@@ Linia 87: / Linia 87: @@
 [[Plik: Upland_forest_saurian_by_tomozaurus.png|300px|thumb|right|Rekonstrukcja driozaura na tle sylwetki człowieka. Autor: Tom Parker. [https://tomozaurus.deviantart.com/art/Upland-Forest-Saurian-555816511].]]
 {| class="wikitable"
 |{{V|''Dryosaurus''}}