https://encyklopedia.dinozaury.com/index.php?action=history&feed=atom&title=DysganusDysganus - Historia wersji2026-04-24T10:58:31ZHistoria wersji tej strony wikiMediaWiki 1.31.1https://encyklopedia.dinozaury.com/index.php?title=Dysganus&diff=34989&oldid=prevPaweł: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Dysganus''}} {{Opis |Autor = Paweł Konarzewski |Korekta = |nazwa = ''Dysganus'' (dysganus) |..."2024-11-27T16:33:37Z<p>Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Dysganus''}} {{Opis |Autor = <a href="/wiki/Pawe%C5%82_Konarzewski" title="Paweł Konarzewski">Paweł Konarzewski</a> |Korekta = |nazwa = ''Dysganus'' (dysganus) |..."</p>
<p><b>Nowa strona</b></p><div>{{DISPLAYTITLE:''Dysganus''}}<br />
{{Opis<br />
|Autor = [[Paweł Konarzewski]]<br />
|Korekta = <br />
|nazwa = ''Dysganus'' (dysganus)<br />
|długość = <br />
|wysokość = <br />
|masa = <br />
|dieta = roślinożerny<br />
|miejsce = [[USA]] - Montana<br />
<small>([[formacja]] [[Judith River]])</small><br />
|czas = {{Występowanie|78.6|75.2}}<br />
ok. 78,6-75,2 [[Ma]]<br><br />
<small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small><br />
|systematyka = <br />
[[Dinosauria]]<br />
<br />
[[Ornithischia]]<br />
<br />
[[Ceratopsia]]<br />
<br />
[[Ceratopsoidea]]<br />
<br />
[[Ceratopsidae]]<br />
|grafika = <br />
|podpis = <br />
|PorównanieGrupa = <br />
|PorównanieDługość = <br />
|mapa = <br />
}}<br />
==Wstęp==<br />
''Dysganus'' to wątpliwy [[rodzaj]] [[Ceratopsidae|ceratopsyda]] żyjącego na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych w [[późna kreda|późnej kredzie]]. Jest to [[takson]] znany wyłącznie z zębów.<br />
<br />
==Historia, systematyka i ważność taksonu==<br />
Edward Cope w 1876 roku na podstawie zębów zebranych z [[formacja|formacji]] [[Judith River]] przez Charlesa Sternberga i współpracowników nazwał nowy rodzaj ''Dysganus''. Wyróżnił on cztery gatunki: ''D. encaustus'', ''D. haydenianus'', ''D. bicarinatus'' i ''D. peiganus''. Cope (1890) z niepewnością uznał, iż ''Dysganus'' był [[Ceratopsia|ceratopsem]]. Z taką interpretacją zgodził się również 11 lat później [[Franz Nopcsa]]. Hatcher (w Hatcher i in., 1907) ponownie opublikował opisy [[Cope]]'a (1876). Uznał, że gatunek typowy ''D. encaustus'' obejmował zarówno zęby [[Hadrosauridae|hadrozaurydów]] i [[Ceratopsidae|ceratopsydów]] i powinien być uznany za ''[[nomen nudum]]''. Jednakże Hatcher swoje wnioski oparł jedynie na postawie opisów [[Cope]]'a (1876), gdyż nie był w stanie odnaleźć okazów. Przez długi czas cały materiał kopalny dysganusa był oznaczony pod jednym numerem katalogowym. Lull i Wright (1942) ponownie opublikowali większość opisów Cope'a (1876) i przeanalizowali cały materiał kopalny. Badacze ci potwierdzili, że gatunek typowy ''D. encaustus'' był [[Ceratopsia|ceratopsem]]. Lull i Wright (1942) również uznali, że kolejne 2 gatunki dysganusa (''D. haydenianus'' i ''D. bicarinatus'') należały do [[Ceratopsia|ceratopsów]]. Sugerowali jednak, że ''D. bicarinatus'' powinien być klasyfikowany jako ''[[nomen nudum]]'', z kolei zęby ''D. haydenianus'' przypisali do rodzaju ''[[Ceratops (rodzaj)|Ceratops]]'' lub ''[[Monoclonius]]'', ale nie stwierdzili jednoznacznie, czy ten gatunek jest ''[[nomen dubium]]''. Badacze ci sądzili, że ''D. peiganus'' nie był [[Ceratops|ceratopsem]] ani [[Hadrosauridae|hadrozaurem]], a prawdopodobnie [[Ankylosauridae|ankylozaurydem]], jednakże był również podobny do ''[[Hypsilophodon|Hypsilophodon foxii]]''. Na tej podstawie Coombs (1978) z ostrożnością uważał ''Dysganus'' za nodozauryda na postawie komentarzach wcześniejszych autorów. Coombs [[Galton]] (1988) dokonali ponownej rewizji omawianego rodzaju. Zdaniem badaczy wszystkie gatunki ''Dysganus'' są zbyt fragmentaryczne i niewystarczające do zdefiniowania taksonu, dlatego uznali je za ''[[nomen dubium]]''.<br />
<br />
==Etymolgia==<br />
Nazwa rodzajowa ''Dysganus'' to połączenie greckich słów ''dys-'' (zły, trudny) i ''ganos'' (szkliwo). Całą nazwę można przetłumaczyć jako "szorstkie szkliwo". Epitet gatunkowy ''encaustus'' (spalony) wywodzi się z greki, natomiast ''bicarinatus'' (dwa stępki) - z łaciny. Epitet gatunkowy ''haydenianus'' honoruje amerykańskiego paleontologa Ferdinand V. Haydena. Z kolei ''peiganus'' nawiazuje do Indian Piikani, rdzennych mieszkańców stanu Montana (Ford, online).<br />
<br />
==Spis gatunków==<br />
{| class="wikitable"<br />
|''Dysganus'' <br />
| {{Kpt|[[Cope]]}}, [[1876]]<br />
|''[[nomen dubium]]''<br />
|-<br />
|''D. encaustus''<br />
| {{Kpt|[[Cope]]}}, [[1876]]<br />
|''[[nomen dubium]]''<br />
|-<br />
|''D. haydenianus''<br />
| {{Kpt|[[Cope]]}}, [[1876]]<br />
|''[[nomen dubium]]''<br />
|-<br />
|''D. bicarinatus'' <br />
| {{Kpt|[[Cope]]}}, [[1876]]<br />
|''[[nomen dubium]]''<br />
|-<br />
|''D. peiganus''<br />
| {{Kpt|[[Cope]]}}, [[1876]]<br />
|''[[nomen dubium]]''<br />
|}<br />
<br />
==Bibliografia==<br />
<small><br />
Coombs, Jr, W. P. (1978). "The families of the dinosaur order Ankylosauria". Palaeontology, 21:143-170. <br />
<br />
Coombs Jr, W. P., & Galton, P. M. (1988). "''Dysganus'', an indeterminate ceratopsian dinosaur". Journal of Paleontology, 818-821. [https://www.jstor.org/stable/1305404]<br />
<br />
Cope, E. D. (1876). "Descriptions of some vertebrate remains from the Fort Union Beds of Montana". Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia 28:248-261<br />
<br />
Cope, E. D. (1890). "Note on the teeth mentioned by Professor Marsh". American Naturalist, 24:571<br />
<br />
Ford, T. (online) [http://www.paleofile.com/Dinosaurs/Ornithopods/Dysganus.asp]<br />
<br />
Hatcher, J. B., Marsh, O. C., & Lull, R. S. (1907). "The Ceratopsia". U.S. Geologic Survey Monographs, 49<br />
<br />
Nopcsa, F. B. (1901). "Synopsis un Abstammung der Dinosaurier". Foldtani Kozlony (Budapest), 31:247-288. <br />
</small><br />
<br />
[[Kategoria: nomen dubium]]</div>Paweł