Edmontosaurus - Historia wersji

Taurovenator: /* Odżywianie się */

2024-04-18T12:33:29Z

‎Odżywianie się

Taurovenator: /* ”Mumie” */

2024-04-17T09:47:13Z

‎”Mumie”

Taurovenator: /* ”Mumie” */

2024-04-17T09:46:08Z

‎”Mumie”

Taurovenator: /* Budowa E. regalis */

2024-04-17T09:44:36Z

‎Budowa E. regalis

Taurovenator: /* Budowa E. regalis */

2024-04-17T09:43:45Z

‎Budowa E. regalis

Taurovenator: /* Materiał kopalny E. regalis */

2024-04-17T09:37:29Z

‎Materiał kopalny E. regalis

Taurovenator: /* Bibliografia */

2024-04-16T11:53:24Z

‎Bibliografia

Taurovenator: /* Gatunki */

2024-04-16T10:28:59Z

‎Gatunki

Taurovenator: /* Gatunki */

2024-04-16T10:27:17Z

‎Gatunki

Taurovenator o 22:10, 24 mar 2024

2024-03-24T22:10:53Z

@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 ==Odżywianie się==
-Rybczynski i współpracownicy (2008) stworzyli trójwymiarową rekonstrukcję czaszki edmontozaura, bazując na okazie CMN 2289 ([[paratyp|paratypie]] ''Edmontosaurus regalis'') w celu przetestowania hipotezy o sposobie żucia pokarmu przez [[Hadrosauridae|hadrozaurydy) (Weishampel, 1984).
+Rybczynski i współpracownicy (2008) stworzyli trójwymiarową rekonstrukcję czaszki edmontozaura, bazując na okazie CMN 2289 ([[paratyp|paratypie]] ''Edmontosaurus regalis'') w celu przetestowania hipotezy o sposobie żucia pokarmu przez [[Hadrosauridae|hadrozaurydy]]) (Weishampel, 1984).
 ==Stada i migracje==

@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 ====”Mumie” ====
 [[Plik:Edmontosaurus NDGS 2000 soft tissue diagram.png|200px|thumb|right|''Edmontosaurus sp.'' ( okaz NDGS 2000 ("Dakota")) A - rekonstrukcja przyżyciowa. B -  miejsca zachowania skóry i tkanek miękkkich ( żółty - wypreparowana skóra, czerwony - niewypreparowana skóra, szary - szkielet bez zachowanej skóry, czarny - brak elementów szkieletu. Autorzy: Stephanie K. Drumheller, Clint A. Boyd, Becky M. S. Barnes & Mindy L. Householder [[https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275240]].]]
-W 2000 roku 17-letni Tyler Lynson znalazł w Dakocie Północnej skamieniałe szczątki hadrozaura pochodzące sprzed 67 milionów lat. W 2007 roku, po przeprowadzonych badaniach, okazało się, że okaz jest wspaniale zachowany - zachowały się tkanki miękkie, takie jak mięśnie, skóra i paznokcie. Część ogonowa zwierzęcia jest o 25% większa, niż dotychczas sądzono, było to miejsce przyczepu potężnych mięśni nóg, które pozwalały dinozaurowi osiągać prędkość 45km/h. Tomograf pokazał, że na skórze zwierzęcia znajdowały się paski. Okaz ten (NDGS 2000, dawniej MRF-3, znany również pod pseudonimem "Dakota") oznaczony jest jako '' Edmontosaurus'' [[Sp.|sp]., został poddany analizie (Drumheller i in., 2022), w wyniku której opisano uszkodzenia tkanki miękkiej, powstałe zapewne w wyniku działalności padlinożerców na truchło edmontozaura, w wyniku którego gazy wypełniające martwe ciało hadrozaura zostały uwolnione, a tkanki miękkie mogły zachować się rzez tygodnie, a nawet miesiące zanim przykrył je osad. Wspomniany mechanizm może tłumaczyć zachowanie się skóry dinozaurów częstsze niż się przypuszcza.
+W 2000 roku 17-letni Tyler Lynson znalazł w Dakocie Północnej skamieniałe szczątki hadrozaura pochodzące sprzed 67 milionów lat. W 2007 roku, po przeprowadzonych badaniach, okazało się, że okaz jest wspaniale zachowany - zachowały się tkanki miękkie, takie jak mięśnie, skóra i paznokcie. Część ogonowa zwierzęcia jest o 25% większa, niż dotychczas sądzono, było to miejsce przyczepu potężnych mięśni nóg, które pozwalały dinozaurowi osiągać prędkość 45km/h. Tomograf pokazał, że na skórze zwierzęcia znajdowały się paski. Okaz ten (NDGS 2000, dawniej MRF-3, znany również pod pseudonimem "Dakota") oznaczony obecnie jako '' Edmontosaurus'' [[Sp.|sp]]., został poddany analizie (Drumheller i in., 2022), w wyniku której opisano uszkodzenia tkanki miękkiej, powstałe zapewne w wyniku działalności padlinożerców na truchło edmontozaura, w wyniku którego gazy wypełniające martwe ciało hadrozaura zostały uwolnione, a tkanki miękkie mogły zachować się rzez tygodnie, a nawet miesiące zanim przykrył je osad. Wspomniany mechanizm może tłumaczyć zachowanie się skóry dinozaurów częstsze niż się przypuszcza.
 Inny wyjątkowo dobrze zachowany okaz należący do gatunku ''E. annectens'' został odnaleziony przez Charlesa Hazeliusa Sternberga niedaleko Lusk w Wyoming w roku 1908 a kolejny dwa lata później, który obecnie znajduje się w Senckenberg Museum.

@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 ====”Mumie” ====
 [[Plik:Edmontosaurus NDGS 2000 soft tissue diagram.png|200px|thumb|right|''Edmontosaurus sp.'' ( okaz NDGS 2000 ("Dakota")) A - rekonstrukcja przyżyciowa. B -  miejsca zachowania skóry i tkanek miękkkich ( żółty - wypreparowana skóra, czerwony - niewypreparowana skóra, szary - szkielet bez zachowanej skóry, czarny - brak elementów szkieletu. Autorzy: Stephanie K. Drumheller, Clint A. Boyd, Becky M. S. Barnes & Mindy L. Householder [[https://doi.org/10.1371/journal.pone.0275240]].]]
-W 2000 roku 17-letni Tyler Lynson znalazł w Dakocie Północnej skamieniałe szczątki hadrozaura pochodzące sprzed 67 milionów lat. W 2007 roku, po przeprowadzonych badaniach, okazało się, że okaz jest wspaniale zachowany - zachowały się tkanki miękkie, takie jak mięśnie, skóra i paznokcie. Część ogonowa zwierzęcia jest o 25% większa, niż dotychczas sądzono, było to miejsce przyczepu potężnych mięśni nóg, które pozwalały dinozaurowi osiągać prędkość 45km/h. Tomograf pokazał, że na skórze zwierzęcia znajdowały się paski. Okaz ten (NDGS 2000, dawniej MRF-3, znany również pod pseudonimem "Dakota") oznaczony jest jako'' Edmontosaurus [sp].'', został poddany analizie (Drumheller i in., 2022), w wyniku której opisano uszkodzenia tkanki miękkiej, powstałe zapewne w wyniku działalności padlinożerców na truchło edmontozaura, w wyniku którego gazy wypełniające martwe ciało hadrozaura zostały uwolnione, a tkanki miękkie mogły zachować się rzez tygodnie, a nawet miesiące zanim przykrył je osad. Wspomniany mechanizm może tłumaczyć zachowanie się skóry dinozaurów częstsze niż się przypuszcza.
+W 2000 roku 17-letni Tyler Lynson znalazł w Dakocie Północnej skamieniałe szczątki hadrozaura pochodzące sprzed 67 milionów lat. W 2007 roku, po przeprowadzonych badaniach, okazało się, że okaz jest wspaniale zachowany - zachowały się tkanki miękkie, takie jak mięśnie, skóra i paznokcie. Część ogonowa zwierzęcia jest o 25% większa, niż dotychczas sądzono, było to miejsce przyczepu potężnych mięśni nóg, które pozwalały dinozaurowi osiągać prędkość 45km/h. Tomograf pokazał, że na skórze zwierzęcia znajdowały się paski. Okaz ten (NDGS 2000, dawniej MRF-3, znany również pod pseudonimem "Dakota") oznaczony jest jako '' Edmontosaurus'' [[Sp.|sp]., został poddany analizie (Drumheller i in., 2022), w wyniku której opisano uszkodzenia tkanki miękkiej, powstałe zapewne w wyniku działalności padlinożerców na truchło edmontozaura, w wyniku którego gazy wypełniające martwe ciało hadrozaura zostały uwolnione, a tkanki miękkie mogły zachować się rzez tygodnie, a nawet miesiące zanim przykrył je osad. Wspomniany mechanizm może tłumaczyć zachowanie się skóry dinozaurów częstsze niż się przypuszcza.
 Inny wyjątkowo dobrze zachowany okaz należący do gatunku ''E. annectens'' został odnaleziony przez Charlesa Hazeliusa Sternberga niedaleko Lusk w Wyoming w roku 1908 a kolejny dwa lata później, który obecnie znajduje się w Senckenberg Museum.

@@ Linia 102: / Linia 102: @@
 ''E. regalis'' miał wysoką i krótką czaszkę, w przeciwieństwie do późniejszych gatunków (albo raczej gatunku) (Campione i Evans, 2011; Xing i in., 2017). Wg Bella i in. (2014) okaz UALVP 53722 ma zachowany zbudowany z tkanek miękkich grzebień za okiem o długości 33 i wysokości 20 cm. Osobnik jest bliski osiągnięcia maksymalnych rozmiarów (długość czaszki to ok. 100 cm a maksymalna długość to 106 cm, choć Lambe [1917] podaje 111,4 cm dla [[holotyp]]u) i pochodzi sprzed ok. 72,6 Ma (formacja [[Wapiti]], Alberta), więc jest nieznacznie starszy niż niewątpliwe okazy z formacji [[Horseshoe Canyon]]. Autorzy wykluczyli, że jest to przemieszczona skóra, gdyż struktura jest dwubocznie symetryczna, trzyma się boków czaszki i brak przecunięcia skóry w pozostałej części okazu. Surmik i współpracownicy (2023) wykazali, że kostnienie ścięgien u młodocianych osobników tego gatunku ("Ugrunaaluk") zachodziło podobnie jak u dzisiejszych ptaków (np: indyków) i jest to proces fizjologiczny wspólny dal ptasich i nieptasich dinozaurów. Ponadto, w skostniałych ścięgnach znaleziono ślady tkanek miękkich tj. włókna kolagenowe.
-Dzięki odkryciu okazu UALVP 60425 wiemy obecnie, że młodocianego osobniki tego gatunku miały krótszą (zwłaszcza w części pyska, którego margines był wypuklejszy niż u dojrzałych osobników, a sam "dziób" był nieco skierowany w dół) czaszkę, posiadały otwór podskroniowy (zredukowany u dorosłych osobników), dach czaszki od strony zaoczodołowej był krótszy i węższy oraz miały delikatniejsze kości czaszki (Sharpe i in., 2024).
+Dzięki odkryciu okazu UALVP 60425 wiemy obecnie, że młodociane osobniki tego gatunku miały krótszą (zwłaszcza w części pyska, którego margines był wypuklejszy niż u dojrzałych osobników, a sam "dziób" był nieco skierowany w dół) czaszkę, posiadały otwór podskroniowy (zredukowany u dorosłych osobników), dach czaszki od strony zaoczodołowej był krótszy i węższy oraz miały delikatniejsze kości czaszki (Sharpe i in., 2024).
 ====Wymiary ''E. regalis''====

@@ Linia 101: / Linia 101: @@
 ====Budowa ''E. regalis''====
 ''E. regalis'' miał wysoką i krótką czaszkę, w przeciwieństwie do późniejszych gatunków (albo raczej gatunku) (Campione i Evans, 2011; Xing i in., 2017). Wg Bella i in. (2014) okaz UALVP 53722 ma zachowany zbudowany z tkanek miękkich grzebień za okiem o długości 33 i wysokości 20 cm. Osobnik jest bliski osiągnięcia maksymalnych rozmiarów (długość czaszki to ok. 100 cm a maksymalna długość to 106 cm, choć Lambe [1917] podaje 111,4 cm dla [[holotyp]]u) i pochodzi sprzed ok. 72,6 Ma (formacja [[Wapiti]], Alberta), więc jest nieznacznie starszy niż niewątpliwe okazy z formacji [[Horseshoe Canyon]]. Autorzy wykluczyli, że jest to przemieszczona skóra, gdyż struktura jest dwubocznie symetryczna, trzyma się boków czaszki i brak przecunięcia skóry w pozostałej części okazu. Surmik i współpracownicy (2023) wykazali, że kostnienie ścięgien u młodocianych osobników tego gatunku ("Ugrunaaluk") zachodziło podobnie jak u dzisiejszych ptaków (np: indyków) i jest to proces fizjologiczny wspólny dal ptasich i nieptasich dinozaurów. Ponadto, w skostniałych ścięgnach znaleziono ślady tkanek miękkich tj. włókna kolagenowe.
 ====Wymiary ''E. regalis''====

@@ Linia 97: / Linia 97: @@
 Kolejne okazy wymieniają Lull i Wright (1942), Brett-Surman (1989) oraz Eberth i in. (2013).
-W 2024 roku opisany został prawdopodobny młodociany okaz UALVP 60425 znany z fragmentarycznej czaszki znalezionej (podobnie jak większość znanych okazów tego gatunku) z formacji Horseshoe Canyon. Dzieli on wiele cech wspólnych z ''E''. sp. z formacji [[Prince Creek]] (znane wcześniej jako ''Ugrunaaluk''), co zdaje się potwierdzać przynależność alaskańskich edmontozaurów do gatunku ''E. regalis'' (Sharpe i in., 2024).
+W 2024 roku opisany został prawdopodobny młodociany okaz UALVP 60425 znany z częściowego szkieletu, na który składają się obie kości szczękowe (prawa częściowa), częściowa lewea k. łzowa, prawa k. jarzmowa, prawie kompletne k. zaoczodołowe, sparowane k. czołowe i ciemieniowe, obie k. bocznoskroniowe (lewa częściowa), częściowa lewa k. bocznoklinowa, cześciowa lewa k. skrzydłowa, częściowa lewa k. zębowa, prawa . płatowa, prawa k. przykątowa,  kręgi szyjne, grzbietowe oraz szyjne, żebra oraz obręcze barkowa i miedniczna z kończynami przednimi i tylnymi.Znaleziony został (podobnie jak większość znanych okazów tego gatunku) w formacji Horseshoe Canyon. Dzieli on wiele cech wspólnych z ''E''. sp. z formacji [[Prince Creek]] (znane wcześniej jako ''Ugrunaaluk''), co zdaje się potwierdzać przynależność alaskańskich edmontozaurów do gatunku ''E. regalis'' (Sharpe i in., 2024).
 ====Budowa ''E. regalis''====

← poprzednia wersja		Wersja z 11:53, 16 kwi 2024
Linia 245:		Linia 245:

	Rybczynski, N., Tirabasso, A., Bloskie, P., Cuthbertson, R. & Holliday, C. (2008). "A THREE-DIMENSIONAL ANIMATION MODEL OF EDMONTOSAURUS(HADROSAURIDAE) FOR TESTING CHEWING HYPOTHESES". Paleontologia Elecronica 11 (2). [[https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/3392102/2008_Rybczynski_et_al_Hadrosaur_Chewing-libre.pdf?1390831612=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DA_three_dimensional_animation_model_of_E.pdf&Expires=1689079281&Signature=QmE7JLEpewj3nOJ0VdU6ICERpF6KGwT5vSx5ADIQLFQWUReUmBpMg95Yne8kQCxAd0y12V6Tuo2pHZ~9eAu3wd90tvhN2AbcigGuXeY8aSgBgeRdebuZH30EY7l1qfN90HpTvBORxo1~VGpT0kD1iZ7RWGBrAnGIMUOjdEUSf7s2wFVZ62iT50lYlHSB44JpGySKmC5A1JQnoklOZQQqeKDEzMe5ixWx1WKo2dzpkrAIl2qt3uyK3PHqY2A3NAIjoDhpQH9cn8Ffiiq381kx6SRPqWsPwpC8Pzihl0Oo5vu2eW8WqSfmgYLPzfvU9b5tNUt0wfl943MbKX0Hi7fh3w__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA]]		Rybczynski, N., Tirabasso, A., Bloskie, P., Cuthbertson, R. & Holliday, C. (2008). "A THREE-DIMENSIONAL ANIMATION MODEL OF EDMONTOSAURUS(HADROSAURIDAE) FOR TESTING CHEWING HYPOTHESES". Paleontologia Elecronica 11 (2). [[https://d1wqtxts1xzle7.cloudfront.net/3392102/2008_Rybczynski_et_al_Hadrosaur_Chewing-libre.pdf?1390831612=&response-content-disposition=inline%3B+filename%3DA_three_dimensional_animation_model_of_E.pdf&Expires=1689079281&Signature=QmE7JLEpewj3nOJ0VdU6ICERpF6KGwT5vSx5ADIQLFQWUReUmBpMg95Yne8kQCxAd0y12V6Tuo2pHZ~9eAu3wd90tvhN2AbcigGuXeY8aSgBgeRdebuZH30EY7l1qfN90HpTvBORxo1~VGpT0kD1iZ7RWGBrAnGIMUOjdEUSf7s2wFVZ62iT50lYlHSB44JpGySKmC5A1JQnoklOZQQqeKDEzMe5ixWx1WKo2dzpkrAIl2qt3uyK3PHqY2A3NAIjoDhpQH9cn8Ffiiq381kx6SRPqWsPwpC8Pzihl0Oo5vu2eW8WqSfmgYLPzfvU9b5tNUt0wfl943MbKX0Hi7fh3w__&Key-Pair-Id=APKAJLOHF5GGSLRBV4ZA]]
		+
		+	Sharpe, H. S.; Powers, M. J.; Dyer, A. D.; Rhodes, M. M.; McIntosh, A. P.; Garros, C. W.; Currie, P. J.; Funston, G. F. (2024). "Craniomandibular anatomy of a juvenile specimen of Edmontosaurus regalis Lambe, 1917 clarifies issues in ontogeny and biogeography". Journal of Vertebrate Paleontology. e2326644. [doi:10.1080/02724634.2024.2326644.]

	Surmik, D.; Słowiak-Morkovina, J.; Szczygielski, T.; Wojtyniak, M.; Środek, D.; Dulski, M.; Balin, K.; Krzykawski, T.; Pawlicki, R. (2023). "The first record of fossilized soft parts in ossified tendons and implications for the understanding of tendon mineralization". Zoological Journal of the Linnean Society. 198 (3): 747–766. [[https://doi.org/10.1093%2Fzoolinnean%2Fzlad001]]		Surmik, D.; Słowiak-Morkovina, J.; Szczygielski, T.; Wojtyniak, M.; Środek, D.; Dulski, M.; Balin, K.; Krzykawski, T.; Pawlicki, R. (2023). "The first record of fossilized soft parts in ossified tendons and implications for the understanding of tendon mineralization". Zoological Journal of the Linnean Society. 198 (3): 747–766. [[https://doi.org/10.1093%2Fzoolinnean%2Fzlad001]]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:28, 16 kwi 2024
Linia 1:		Linia 1:
−	Do aktualizacji.	+	Do aktualizacji.

	{{DISPLAYTITLE:''Edmontosaurus''}}		{{DISPLAYTITLE:''Edmontosaurus''}}

← poprzednia wersja		Wersja z 10:27, 16 kwi 2024
Linia 96:		Linia 96:

	Kolejne okazy wymieniają Lull i Wright (1942), Brett-Surman (1989) oraz Eberth i in. (2013).		Kolejne okazy wymieniają Lull i Wright (1942), Brett-Surman (1989) oraz Eberth i in. (2013).
		+
		+	W 2024 roku opisany został prawdopodobny młodociany okaz UALVP 60425 znany z fragmentarycznej czaszki znalezionej (podobnie jak większość znanych okazów tego gatunku) z formacji Horseshoe Canyon. Dzieli on wiele cech wspólnych z ''E''. sp. z formacji [[Prince Creek]] (znane wcześniej jako ''Ugrunaaluk''), co zdaje się potwierdzać przynależność alaskańskich edmontozaurów do gatunku ''E. regalis'' (Sharpe i in., 2024).
		+

	====Budowa ''E. regalis''====		====Budowa ''E. regalis''====

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-Opis w trakcie aktualizacji.
+ Do aktualizacji.
 {{DISPLAYTITLE:''Edmontosaurus''}}
 {{Opis
@@ Linia 273: / Linia 274: @@
 [[Kategoria:Mastrycht]]
 [[Kategoria:rodzaj wielogatunkowy]]