Ekrixinatosaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 21:55, 7 cze 2024

2024-06-07T21:55:11Z

Paweł o 15:45, 7 cze 2024

2024-06-07T15:45:33Z

Kamil Kamiński o 12:52, 7 cze 2024

2024-06-07T12:52:20Z

Kamil Kamiński: /* Paleoekologia */

2024-06-07T12:50:34Z

‎Paleoekologia

Kamil Kamiński: /* Paleoekologia */

2024-06-07T12:47:09Z

‎Paleoekologia

Kamil Kamiński o 19:53, 6 cze 2024

2024-06-06T19:53:32Z

Kamil Kamiński o 19:52, 6 cze 2024

2024-06-06T19:52:34Z

Kamil Kamiński o 19:52, 6 cze 2024

2024-06-06T19:52:04Z

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2024-06-06T19:51:21Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński o 19:49, 6 cze 2024

2024-06-06T19:49:24Z

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 ==Budowa i wymiary==
 ''Ekrixinatosaurus'' był bardzo dużym i masywnym abelizaurydem. Czaszka została oszacowana na podstawie ''[[Carnotaurus]]'' i ''[[Majungasaurus]]'' na 83 cm długości (Calvo i in., 2004) i nieznaną metodą na 85 cm (Juárez-Valieri i in., 2011), lecz najbardziej podobny i blisko spokrewniony jest ''[[Skorpiovenator]]'', na podstawie którego można oszacować długość czaszki na 75-80 cm (wg Canale i in., 2009, ryc. 2b). Długość ''Ekrixinatosaurus'' została oszacowana na 7-8 m (Calvo i in., 2004), 6,5 m (Paul, 2024) i 10-11 m (Juárez-Valieri i in., 2011); wg tych ostatnich jest to największy (nazwany) abelizauryd - zob. więcej w [[Abelisauridae#Wymiary]]. Wg Grillo i Delcourta (2017) omawiany teropod mierzył 6,54-8,16 m. Molina-Pérez i Larramendi (2019) ocenili ekriksinatozaura na 8,2 m długości i 1,4 t masy, a więc porównywalnie z ''[[Majungasaurus]]'', ale mniej niż w przypadku m.in. ''[[Rajasaurus]]'', ''[[Rahiolisaurus]]'' czy ''[[Pycnonemosaurus]]''. Wg tych autorów ''Ekrixinatosaurus'' był nieco dłuższy niż ''[[Carnotaurus]]'', ale dość wyraźnie lżejszy od niego. Oszacowania mówiące o 10-11 m są najprawdopodobniej błędne i bazowały głównie na pomiarach czaszki, nie uwzględniając proporcji kończyn.
-Czaszka była proporcjonalnie większa niż u karnotaura. Jak u innych zaawansowanych abelizaurydów, kość szczękowa była krótka i wysoka, a kość zębowa – stosunkowo niska i zakrzywiona w widoku bocznym. W kości szczękowej znajdowało się 16 spłaszczonych bocznie I piłkowanych na obu krawędziach zębów. Kręgi szyjne były ściśnięte przednio-bocznie.  Kość udowa była nieco dłuższa od stosunkowo smukłej kości piszczelowej.
 [[Plik:Ekrixinatosaurus_novasi_skull_diagram.png|300px|thumb|right| Rekonstrukcja czaszki. Autor: Joseph Shanks.  [https://www.deviantart.com/paleojoe/art/Ekrixinatosaurus-novasi-680596962].]. ]]

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 |mapa                   =
 }}
 ==Wstęp==
 ''Ekrixinatosaurus'' to [[rodzaj]] abelizauryda żyjącego w "środkowej" kredzie ([[cenoman]]) na terenach dzisiejszej Argentyny (prowincja Neuquén, Patagonia). Skamieliny tego dinozaura odkryto w [[1999]] roku, ale opisano dopiero w [[2004]].
 ==Etymologia==
@@ Linia 47: / Linia 41: @@
 ==Materiał kopalny==
 Znaleziono jedynie jednego, dość kompletnego osobnika oznaczonego MUCPv-294 ([[holotyp]] znajduje się w Museo de la Universidad Nacional del Comahue, Buenos Aires, Neuquén). Na szkielet czaszkowy składają się: niecałe kości szczękowe, kości zaoczodołowe, kość łuskowa, kości czołowe, ciemieniowe, kość potyliczna, kolec nozdrzowy tylny, niekompletne kości zębowe oraz zęby. Poza tym znaleziono: kręgi szyjne, piersiowe, żebra, kręgi ogonowe i szewrony, kości miednicy: biodrową, kulszową, łonową oraz kości kończyn tylnych: kości udowe, strzałkowe, kość skokowa, kość piętową, kości śródstopia, palce i pazury.
 ==Paleoekologia==
-Ekryksinatozaur był zapewne drapieżnikiem. Jego szczątki odnaleziono w osadach formacji [[Candeleros]] (ale pojawiła się też sugestia, że w [[Portezuelo]]). Żył na podmokłych terenach Gondwany wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami (z których dziś żyje jedynie hatteria). Większa fauna obejmowała dinozaury: zauropody takie jak [[rebbachizauryd]] ''[[Limaysaurus]]'' i [[tytanozaur]] ''[[Andesaurus]]'', tejemniczy przedstawiciel [[Ornithischia]] - ''[[Jakapil]]'', ogromne [[karcharodontozauryd]]y - ''[[Giganotosaurus]]'', [[eumaniraptor]]y – ''[[Buitreraptor]]'', [[Alvarezsauridae|alwarezaurydy]] - ''[[Alnashetri]]'' czy bazalne [[Coelurosauria|celurozaury]] - ''[[Bicentenaria]]''.
+Ekryksinatozaur był zapewne drapieżnikiem. Jego szczątki odnaleziono w osadach formacji [[Candeleros]] (ale pojawiła się też sugestia, że w [[Portezuelo]]). Żył na podmokłych terenach Gondwany wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami (z których dziś żyje jedynie hatteria). Większa fauna obejmowała dinozaury: zauropody takie jak [[rebbachizauryd]] ''[[Limaysaurus]]'' i [[tytanozaur]] ''[[Andesaurus]]'', tajemniczy przedstawiciel [[Ornithischia]] - ''[[Jakapil]]'', ogromne [[karcharodontozauryd]]y - ''[[Giganotosaurus]]'', [[eumaniraptor]]y – ''[[Buitreraptor]]'', [[Alvarezsauridae|alwarezaurydy]] - ''[[Alnashetri]]'' czy bazalne [[Coelurosauria|celurozaury]] - ''[[Bicentenaria]]''.
-[[Plik:Hunting_season_in_Argentina.jpg|400px|thumb|right| Para ekriksinatozauró w naturalnym środowisku, w towarzystwie roślinożernych zauropodów i ogromnych drapieżnych giganotozaurów. Autor: ABelov2014.  [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Hunting-season-in-argentina-hunting-stories-91929224].]]
+[[Plik:Hunting_season_in_Argentina.jpg|thumb|right| Para ekriksinatozaurów w naturalnym środowisku, w towarzystwie roślinożernych zauropodów i ogromnych drapieżnych giganotozaurów. Autor: ABelov2014.  [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Hunting-season-in-argentina-hunting-stories-91929224].]]
 ==Pozycja filogenetyczna==
@@ Linia 57: / Linia 56: @@
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Ekrixinatosaurus''
+|{{V| ''Ekrixinatosaurus''}}
-| [[Calvo]], [[Rubilar-Roger]] i [[Moreno]], [[2004]]
+| {{Kpt|[[Calvo]], [[Rubilar-Roger]]}} i {{Kpt|[[Moreno]]}}, [[2004]]
 |-
 | = "Ekrixinatosaurus"
-| [[Juarez Valieri]], [[Fiorelli]] i [[Cruz]], [[2004]]
+| {{Kpt|[[Juarez Valieri]], [[Fiorelli]]}} i {{Kpt|[[Cruz]]}}, [[2004]]
 |-
-! ''E. novasi''
+|{{V| ''E. novasi''}}
-| [[Calvo]], [[Rubilar-Roger]] i [[Moreno]], [[2004]]
+| {{Kpt|[[Calvo]], [[Rubilar-Roger]]}} i {{Kpt|[[Moreno]]}}, [[2004]]
 |-
 | = "Ekrixinatosaurus novasi"
-| [[Juarez Valieri]], [[Fiorelli]] i [[Cruz]], [[2004]]
+| {{Kpt|[[Juarez Valieri]], [[Fiorelli]]}} i {{Kpt|[[Cruz]]}}, [[2004]]
 |}

@@ Linia 50: / Linia 50: @@
 ==Paleoekologia==
 Ekryksinatozaur był zapewne drapieżnikiem. Jego szczątki odnaleziono w osadach formacji [[Candeleros]] (ale pojawiła się też sugestia, że w [[Portezuelo]]). Żył na podmokłych terenach Gondwany wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami (z których dziś żyje jedynie hatteria). Większa fauna obejmowała dinozaury: zauropody takie jak [[rebbachizauryd]] ''[[Limaysaurus]]'' i [[tytanozaur]] ''[[Andesaurus]]'', tejemniczy przedstawiciel [[Ornithischia]] - ''[[Jakapil]]'', ogromne [[karcharodontozauryd]]y - ''[[Giganotosaurus]]'', [[eumaniraptor]]y – ''[[Buitreraptor]]'', [[Alvarezsauridae|alwarezaurydy]] - ''[[Alnashetri]]'' czy bazalne [[Coelurosauria|celurozaury]] - ''[[Bicentenaria]]''.
-[[Plik:Hunting_season_in_Argentina.jpg|400px|thumb|right| Para ekriksinatozauró w naturalnym środowisku. Autor: ABelov2014.  [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Hunting-season-in-argentina-hunting-stories-91929224].]]
+[[Plik:Hunting_season_in_Argentina.jpg|400px|thumb|right| Para ekriksinatozauró w naturalnym środowisku, w towarzystwie roślinożernych zauropodów i ogromnych drapieżnych giganotozaurów. Autor: ABelov2014.  [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Hunting-season-in-argentina-hunting-stories-91929224].]]
 ==Pozycja filogenetyczna==

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 ==Paleoekologia==
-Ekryksinatozaur był zapewne drapieżnikiem. Jego szczątki odnaleziono w osadach formacji [[Candeleros]] (ale pojawiła się też sugestia, że w [[Portezuelo]]). Żył na podmokłych terenach Gondwany wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami (z których dziś żyje jedynie hatteria). Większa fauna obejmowała dinozaury: zauropody takie jak [[rebbachizauryd]] ''[[Limaysaurus]]'' i [[tytanozaur]] ''[[Andesaurus]]'', tejemniczy przedstawiciel [[Ornithischia]] - ''[[Jakapil]]'', ogromne [[karcharodontozauryd]]y - ''[[Giganotosaurus]]'' i [[eumaniraptor]]y – ''[[Buitreraptor]]''.
+Ekryksinatozaur był zapewne drapieżnikiem. Jego szczątki odnaleziono w osadach formacji [[Candeleros]] (ale pojawiła się też sugestia, że w [[Portezuelo]]). Żył na podmokłych terenach Gondwany wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami (z których dziś żyje jedynie hatteria). Większa fauna obejmowała dinozaury: zauropody takie jak [[rebbachizauryd]] ''[[Limaysaurus]]'' i [[tytanozaur]] ''[[Andesaurus]]'', tejemniczy przedstawiciel [[Ornithischia]] - ''[[Jakapil]]'', ogromne [[karcharodontozauryd]]y - ''[[Giganotosaurus]]'', [[eumaniraptor]]y – ''[[Buitreraptor]]'', [[Alvarezsauridae|alwarezaurydy]] - ''[[Alnashetri]]'' czy bazalne [[Coelurosauria|celurozaury]] - ''[[Bicentenaria]]''.
 [[Plik:Hunting_season_in_Argentina.jpg|400px|thumb|right| Para ekriksinatozauró w naturalnym środowisku. Autor: ABelov2014.  [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Hunting-season-in-argentina-hunting-stories-91929224].]]

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 ==Paleoekologia==
-Ekryksinatozaur był zapewne drapieżnikiem. Jego szczątki odnaleziono w osadach formacji [[Candeleros]] (ale pojawiła się też sugestia, że w [[Portezuelo]]). Żył na podmokłych terenach Gondwany wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami (z których dziś żyje jedynie hatteria). Większa fauna obejmowała dinozaury: zauropody takie jak [[rebbachizauryd]] ''[[Limaysaurus]]'' i [[tytanozaur]] ''[[Andesaurus]]'', ogromne [[karcharodontozauryd]]y - ''[[Giganotosaurus]]'' i [[eumaniraptor]]y – ''[[Buitreraptor]]''.
+Ekryksinatozaur był zapewne drapieżnikiem. Jego szczątki odnaleziono w osadach formacji [[Candeleros]] (ale pojawiła się też sugestia, że w [[Portezuelo]]). Żył na podmokłych terenach Gondwany wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami (z których dziś żyje jedynie hatteria). Większa fauna obejmowała dinozaury: zauropody takie jak [[rebbachizauryd]] ''[[Limaysaurus]]'' i [[tytanozaur]] ''[[Andesaurus]]'', tejemniczy przedstawiciel [[Ornithischia]] - ''[[Jakapil]]'', ogromne [[karcharodontozauryd]]y - ''[[Giganotosaurus]]'' i [[eumaniraptor]]y – ''[[Buitreraptor]]''.
 [[Plik:Hunting_season_in_Argentina.jpg|400px|thumb|right| Para ekriksinatozauró w naturalnym środowisku. Autor: ABelov2014.  [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Hunting-season-in-argentina-hunting-stories-91929224].]]

@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.
-Mortimer, M. (online) [https://www.theropoddatabase.com/Ceratosauria.htm#Ekrixinatosaurusnovasi]
+Mortimer, M. (online 2014) [https://www.theropoddatabase.com/Ceratosauria.htm#Ekrixinatosaurusnovasi]
 Paul, G.S. (2024) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
   |Korekta                = [[Adrian Tkocz]], [[Tomasz Sokołowski]], [[Łukasz Czepiński]], [[Kamil Kamiński]]
   |nazwa                  = ''Ekrixinatosaurus'' (ekriksinatozaur)
-  |długość                = 6,5-8,3 m
+  |długość                = 6,5-8,2 m
   |wysokość               =
   |masa                   = 0,8-1,4 t

@@ Linia 82: / Linia 82: @@
 Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.
 Paul, G.S. (2024) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University
-http://archosaur.us/theropoddatabase/Ceratosauria.htm#Ekrixinatosaurusnovasi
+</small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 ==Budowa i wymiary==
-''Ekrixinatosaurus'' był bardzo dużym i masywnym abelizaurydem. Czaszka została oszacowana na podstawie ''[[Carnotaurus]]'' i ''[[Majungasaurus]]'' na 83 cm długości (Calvo i in., 2004) i nieznaną metodą na 85 cm (Juárez-Valieri i in., 2011), lecz najbardziej podobny i blisko spokrewniony jest ''[[Skorpiovenator]]'', na podstawie którego można oszacować długość czaszki na 75-80 cm (wg Canale i in., 2009, ryc. 2b). Długość ''Ekrixinatosaurus'' została oszacowana na 7-8 m (Calvo i in., 2004), 6,5 m (Paul, 2010) i 10-11 m (Juárez-Valieri i in., 2011); wg tych ostatnich jest to największy (nazwany) abelizauryd - zob. więcej w [[Abelisauridae#Wymiary]].
+''Ekrixinatosaurus'' był bardzo dużym i masywnym abelizaurydem. Czaszka została oszacowana na podstawie ''[[Carnotaurus]]'' i ''[[Majungasaurus]]'' na 83 cm długości (Calvo i in., 2004) i nieznaną metodą na 85 cm (Juárez-Valieri i in., 2011), lecz najbardziej podobny i blisko spokrewniony jest ''[[Skorpiovenator]]'', na podstawie którego można oszacować długość czaszki na 75-80 cm (wg Canale i in., 2009, ryc. 2b). Długość ''Ekrixinatosaurus'' została oszacowana na 7-8 m (Calvo i in., 2004), 6,5 m (Paul, 2024) i 10-11 m (Juárez-Valieri i in., 2011); wg tych ostatnich jest to największy (nazwany) abelizauryd - zob. więcej w [[Abelisauridae#Wymiary]]. Wg Grillo i Delcourta (2017) omawiany teropod mierzył 6,54-8,16 m. Molina-Pérez i Larramendi (2019) ocenili ekriksinatozaura na 8,2 m długości i 1,4 t masy, a więc porównywalnie z ''[[Majungasaurus]]'', ale mniej niż w przypadku m.in. ''[[Rajasaurus]]'', ''[[Rahiolisaurus]]'' czy ''[[Pycnonemosaurus]]''. Wg tych autorów ''Ekrixinatosaurus'' był nieco dłuższy niż ''[[Carnotaurus]]'', ale dość wyraźnie lżejszy od niego. Oszacowania mówiące o 10-11 m są najprawdopodobniej błędne i bazowały głównie na pomiarach czaszki, nie uwzględniając proporcji kończyn.
 ==Etymologia==
@@ Linia 47: / Linia 49: @@
 ==Paleoekologia==
-Ekryksinatozaur był zapewne drapieżnikiem. Jego szczątki odnaleziono w osadach formacji [[Candeleros]] (ale pojawiła się też sugestia, że w [[Portezuelo]]). Żył na podmokłych terenach Gondwany wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami (z których dziś żyje jedynie hatteria). Większa fauna obejmowała dinozaury: zauropody takie jak [[rebbachizauryd]] ''[[Limaysaurus]]'' i [[tytanozaur]] ''[[Andesaurus]]'', ogromne [[karcharodontozauryd]]y - ''[[Giganotosaurus]]'' i [[eumaniraptor]]y - ''[[Buitreraptor]]''.
+Ekryksinatozaur był zapewne drapieżnikiem. Jego szczątki odnaleziono w osadach formacji [[Candeleros]] (ale pojawiła się też sugestia, że w [[Portezuelo]]). Żył na podmokłych terenach Gondwany wraz z rybami, żabami, wężami, żółwiami, ssakami i sfenodontami (z których dziś żyje jedynie hatteria). Większa fauna obejmowała dinozaury: zauropody takie jak [[rebbachizauryd]] ''[[Limaysaurus]]'' i [[tytanozaur]] ''[[Andesaurus]]'', ogromne [[karcharodontozauryd]]y - ''[[Giganotosaurus]]'' i [[eumaniraptor]]y – ''[[Buitreraptor]]''.
 ==Pozycja filogenetyczna==
@@ Linia 73: / Linia 76: @@
 Carrano, M.T. & Sampson, S.D. (2008) "The phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 6, 182-236.
 Juárez-Valieri, R.D., Porfiri, J.D. & Calvo, J.O. (2011) "New Information on ''Ekrixinatosaurus novasi'' Calvo et al 2004, a giant and massively-constructed Abelisauroid from the “Middle Cretaceous” of Patagonia" Calvo, J.O., Porfiri, J.D., González Riga & Dos Santos [ed.] "Paleontologia y dinosaurios desde América Latina" Editorial de la Universidad Nacional de Cuyo, 161-169.
-Paul, G.S. (2010) "The Princeton Field Guide to Dinosaurs" wyd. Princeton University
+Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.
 http://archosaur.us/theropoddatabase/Ceratosauria.htm#Ekrixinatosaurusnovasi
-http://www.dinodata.org/index.php?option=com_content&task=view&id=6516&Itemid=67
+http://www.dinodata.org/index.php?option=com_content&task=view&id=6516&Itemid=67http://www.dinodata.org/index.php?option=com_content&task=view&id=6516&Itemid=67 http://www.dinodata.org/index.php?option=com_content&task=view&id=6516&Itemid=67http://www.dinodata.org/index.php?option=com_content&task=view&id=6516&Itemid=67 http://www.dinodata.org/index.php?option=com_content&task=view&id=6516&Itemid=67
 <references/></small>
@@ Linia 94: / Linia 101: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Cenoman]]