Elopteryx - Historia wersji

Taurovenator: /* Spis gatunków */

2024-09-09T10:45:40Z

‎Spis gatunków

Taurovenator: /* Spis gatunków */

2024-09-09T10:45:18Z

‎Spis gatunków

Taurovenator o 12:27, 24 cze 2024

2024-06-24T12:27:06Z

Taurovenator o 21:36, 31 mar 2024

2024-03-31T21:36:44Z

Taurovenator o 11:23, 9 paź 2023

2023-10-09T11:23:47Z

Kamil Kamiński: Utworzył nową stronę „{{DISPLAYTITLE:''Elopteryx''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Kamil Kamiński | |} ---- {| class=...”

2018-09-21T15:57:21Z

Utworzył nową stronę „{{DISPLAYTITLE:''Elopteryx''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Kamil Kamiński | |} ---- {| class=...”

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Elopteryx''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Kamil Kamiński]]
|
|}

----
{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Elopteryx'' (elopteryks)
|-
! '''Długość''':
| ? m
|-
! '''Masa''':
| ? kg
|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Rumunia]] – Transylwania

([[formacja]] [[Sanpetru]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| ok. 70-66 [[Ma]]

[[późna kreda]] (późny [[mastrycht]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Maniraptora]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Jinfengopteryx1.jpg|400px|]]
Rekonstrukcja ''[[Jinfengopteryx]]''. Być może ''Elopteryx'' był podobny.

Autorka: Edyta Felcyn.
|-
|}

==Wstęp==
''Elopteryx'' to [[rodzaj]] niewielkiego, słabo poznanego [[Theropoda|teropoda]] z [[późna kreda|późnej kredy]] Rumunii. Może być on synonimem opisanego z tej samej formacji skalnej ''[[Bradycneme]]''. Jednak materiał kopalny obu dinozaurów nie pokrywa się, dlatego nie można mieć w tym przypadku pewności. Ze względu na ubogość szczątków, może on być uznany za ''[[nomen dubium]]''

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa pochodzi od greckich słów ''helos'' („bagno”) i ''pteryx'' („ pióro”, „skrzydło”) i oznacza ''bagienne skrzydło” lub „bagienne pióro''. Tymczasem epitet naukowy honoruje Franza Nopsca von Felső-Szilvása – węgierskiego paleontologa.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (BMNH A1234) to bliższa część kości udowej o długości ok. 150 mm.

[[Paratyp]] (BMNH A1234) to również bliższa część kości udowej o rozmiarach zbliżonych do holotypu.

Do ''Elopteryx'' przypisywano również inne kości (głównie tylnych kończyn), ale nie sposób udowodnić, że na pewno należały do tego rodzaju (zob. dalej).

==Historia taksonu==
[[Plik: Elopteryx_nopcsai_bones.jpg|300px|thumb|right|Holotyp elopteryksa. Autor: C.W. Andrews [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elopteryx_nopcsai_bones.jpg].]]
Jedyne z całą pewnością należące do elopteryksa skamieliny zostały odkryte w datowanych na [[mastrycht]] osadach basenu Hateg. W 1913 r. Andrews nadał im naukową nazwę ''Elopteryx'', umieszczając to zwierzę wśród ptaków z grupy Pelecaniformes. Do powstałego taksonu przypisywano też kolejne szczątki z Rumunii i Francji, ponieważ jednak nie można ich porównać z holotypem, taka identyfikacja pozostaje niepewna. Później wydzielono spośród nich dwa kolejne rodzaje - ''[[Heptasteornis]]'' i ''[[Bradycneme]]'' (zob. też [[Bradycneme#Historia taksonu]]). Następnie uznano je za nieptasie dinozaury i sugerowano, że ''Elopteryx'' mógł być m.in. [[Dromaeosauridae|dromeozaurydem]] lub [[Troodontidae|troodontydem]], lecz niezwykle skąpy materiał kopalny utrudnia precyzyjną identyfikację. Naish (2004) zaliczył rodzaje ''Elopteryx'', ''Bradycneme'' i ''Heptasteornis'' do [[Alvarezsauridae|alwarezzaurydów]] - grupy enigmatycznych teropodów o niepewnej pozycji systematycznej. Jednak w innej swojej pracy wydanej przy współpracy z Dyke (2004) uznał elopteryksa za troodontyda lub przedstawiciela [[klad]]u Pygostylia w obrębie Avialae. Kessler i in. (2005) ponownie dokonali synonimizacji z ''Bradycneme'' i ''Heptasteornis'', a także przypisali do ''Elopteryx'' nieopisany wcześniej fragment kości udowej. Uznali oni elopteryksa za prawdopodobnego alwarezzauryda. [[Michael Mortimer|Mortimer]] (online) uważa jednak, ze szczątki elopteryksa różnią się od przedstawicieli Alvarezsauridae, w związku z czy klasyfikuje on tego dinozaura jako [[Eumaniraptora|eumaniraptora]] ''incerte sedis''. Mortimer nie uznaje również synonimiki z ''Bradycneme'' i ''Heptasteornis''. Do tego ostatniego przypisuje on również wspomniany wyżej fragment kości udowej.

==Środowisko==
Zob. [[Bradycneme#Środowisko]].

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
| {{V|''Elopteryx''}}
| {{Kpt|[[Charles Andrews|Andrews]]}}, [[1913]]
| ''[[nomen dubium]]''?
|-
| {{V|''E. nopcsai''}}
| {{Kpt|[[Charles Andrews|Andrews]]}}, [[1913]]
| ''[[nomen dubium]]''?
|}
==Bibliografia==

Harrison, C.J.O., Walker, C.A. (1975) “The Bradycnemidae, a new family of owls from the Upper Cretaceous of Romania. Palaeontology 18 (3): 563-570.

Kessler, E., Grigorescu, D., Csiki, Z. (2005). ''Elopteryx'' revisited - a new bird-like specimen from the Maastrichtian of the Hateg Basin. Acta Palaeontologica Romaniae. 5, 249-258.

Mortimer, M (online 2004) [http://theropoddatabase.com/Troodontidae.htm#Elopteryxnopcsai]

Naish, D., Dyke, G.J. (2004) “''Heptasteornis'' was no ornithomimid, troodontid, dromaeosaurid or owl: the first alvarezsaurid (Dinosauria: Theropoda) from Europe. Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie Monatshefte 7: 385-401.


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Europa]]
[[Kategoria:Rumunia]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 62: / Linia 62: @@
 | ''[[nomen dubium]]''?
 |-
-| = ''Balaur''
+|? = ''Balaur''
 |{{Kpt|[[Csiki]], [[Mátyás Vremir|Vremir]], [[Brusatte]]}} i {{Kpt|[[Norell]]}}, [[2010]]
 |-

@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 | = ''Balaur''
 |{{Kpt|[[Csiki]], [[Mátyás Vremir|Vremir]], [[Brusatte]]}} i {{Kpt|[[Norell]]}}, [[2010]]
 | {{V|''E. nopcsai''}}
 | {{Kpt|[[Charles Andrews|Andrews]]}}, [[1913]]
@@ Linia 71: / Linia 72: @@
 |{{Kpt|Csiki, Vremir, Brusatte}} i {{Kpt|Norell}}, 2010
 |}
 ==Bibliografia==
 <small>

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Elopteryx''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+|Autor          = [[Kamil Kamiński]]
-| Autor:
+|Korekta        = [[Michał Siedlecki]]
-| Korekta:
+|nazwa          = ''Elopteryx'' (elopteryks)
-|-
+|długość        = 93 cm <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press.</ref>
-| [[Kamil Kamiński]]
+|wysokość       = 39 cm (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
+|masa           = 2,7 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|}
+|dieta          = ?wszystkożerny/?roślinożerny
-</small>
+|miejsce        = [[Rumunia]] -Transylwania
-----
+<small>([[formacja]] [[Sǎnpetru]])</small>
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+|czas           = {{Występowanie|70|66}}
-! colspan=2 | ''Elopteryx'' (elopteryks)
+ok. 70-66 [[Ma]]<br>
-|-
+<small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small>
-!  '''Długość''':
+|systematyka =
-| ? m
+ [[Dinosauria]]
 [[Theropoda]]
@@ Linia 41: / Linia 23: @@
 [[Maniraptora]]
-Autorka: Edyta Felcyn.</small>
+[[Pennaraptora]]/??[[Alvarezsauria]]
-|-
-|}
+[[Paraves]]/??[[Alvarezsauroidea]]
 ==Wstęp==
-''Elopteryx'' to [[rodzaj]] niewielkiego, słabo poznanego [[Theropoda|teropoda]] z [[późna kreda|późnej kredy]] Rumunii. Może być on synonimem opisanego z tej samej formacji skalnej ''[[Bradycneme]]''. Jednak materiał kopalny obu dinozaurów nie pokrywa się, dlatego nie można mieć w tym przypadku pewności. Ze względu na ubogość szczątków, może on być uznany za ''[[nomen dubium]]''
+''Elopteryx'' to [[rodzaj]] niewielkiego, słabo poznanego [[Theropoda|teropoda]] (być może [[Avialae|awiala]] z [[późna kreda|późnej kredy]] Rumunii. Może być on synonimem opisanego z tej samej formacji skalnej ''[[Bradycneme]]''. Jednak materiał kopalny obu dinozaurów nie pokrywa się, dlatego nie można mieć w tym przypadku pewności. Ze względu na ubogość szczątków, może on być uznany za ''[[nomen dubium]]''
 ==Etymologia==
@@ Linia 56: / Linia 43: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (BMNH A1234) to bliższa część kości udowej o długości ok. 150 mm.
+[[Holotyp]] (BMNH A1234) to bliższa część kości udowej o długości ok. 150 mm. Kość należała do osobnika anatomicznie dojrzałego (Molina-Pérez i Larramendi, 2019).
 [[Paratyp]] (BMNH A1234)  to również  bliższa część kości udowej o rozmiarach zbliżonych do holotypu.
 Do ''Elopteryx'' przypisywano również inne kości (głównie tylnych kończyn), ale nie sposób udowodnić, że na pewno należały do tego rodzaju (zob. dalej).
 ==Historia taksonu==
-[[Plik: Elopteryx_nopcsai_bones.jpg|300px|thumb|right|Holotyp elopteryksa. Autor: C.W. Andrews [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Elopteryx_nopcsai_bones.jpg].]]
+Jedyne z całą pewnością należące do elopteryksa skamieliny zostały odkryte w datowanych na [[mastrycht]] osadach basenu Hateg. W 1913 r. Andrews nadał im naukową nazwę ''Elopteryx'', umieszczając to zwierzę wśród ptaków z grupy Pelecaniformes. Do powstałego taksonu przypisywano też kolejne szczątki z Rumunii i Francji, ponieważ jednak nie można ich porównać z holotypem, taka identyfikacja pozostaje niepewna. Później wydzielono spośród nich dwa kolejne rodzaje - ''[[Heptasteornis]]'' i ''[[Bradycneme]]'' (zob. też [[Bradycneme#Historia taksonu]]). Następnie uznano je za nieptasie dinozaury i sugerowano, że ''Elopteryx'' mógł być m.in. [[Dromaeosauridae|dromeozaurydem]] lub [[Troodontidae|troodontydem]], lecz niezwykle skąpy materiał kopalny utrudnia precyzyjną identyfikację. Naish (2004) zaliczył rodzaje ''Elopteryx'', ''Bradycneme'' i ''Heptasteornis'' do [[Alvarezsauridae|alwarezzaurydów]] - grupy enigmatycznych teropodów o niepewnej pozycji systematycznej. Jednak w innej swojej pracy wydanej przy współpracy z Dyke (2004) uznał elopteryksa za troodontyda lub przedstawiciela [[klad]]u Pygostylia w obrębie Avialae. Kessler i in. (2005) ponownie dokonali synonimizacji z ''Bradycneme'' i ''Heptasteornis'', a także przypisali do ''Elopteryx'' nieopisany wcześniej fragment kości udowej. Uznali oni elopteryksa za prawdopodobnego alwarezzauryda. [[Michael Mortimer|Mortimer]] (online) uważa jednak, ze szczątki elopteryksa różnią się od przedstawicieli Alvarezsauridae, w związku z czy klasyfikuje on tego dinozaura jako [[Eumaniraptora|eumaniraptora]] ''incerte sedis''. Mortimer nie uznaje również synonimiki z ''Bradycneme'' i ''Heptasteornis''. Do tego ostatniego przypisuje on również wspomniany wyżej fragment kości udowej. W 2019 roku elopteryks z jednej strony został zaklasyfikowany jako przedstawiciel [[Confuciusornithiformes]] (grupy bazalnych awiali należących do [[Pygostylia]]; Hartmann i in., 2019), z drugiej zaś po opisaniu częściowej miednicy (UBB V649) uznany został za bazalnego awiala, blisko spokrewnionego z [[Balaur|balaurem]] oraz [[Gargantuavis|gargantuawisem]], z którymi może tworzyć [[klad]]. Ponadto zasugerowano iż jest całkiem prawdopodobne iż balaur jest młodszym synonimem elopteryksa (Mayr i in., 2020) (zobacz więcej w opisie [[Gargantuavis]]). Odkrycie nowej fragmentarycznej lewej kości udowej wskazuje iż elopteryks był prawdopodobnie wtórnie nielotnym awialem, a balaur to prawdopodobnie jego młodszy synonim (Stoicescu i in., 2024).
 ==Środowisko==
 Zob. [[Bradycneme#Środowisko]].
@@ Linia 71: / Linia 58: @@
 == Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
-| {{V|''Elopteryx''}}
+|{{V|''Elopteryx''}}
 | {{Kpt|[[Charles Andrews|Andrews]]}}, [[1913]]
 | ''[[nomen dubium]]''?
 |-
 | {{V|''E. nopcsai''}}
 | {{Kpt|[[Charles Andrews|Andrews]]}}, [[1913]]
 | ''[[nomen dubium]]''?
 |}
 ==Bibliografia==
@@ Linia 85: / Linia 77: @@
 Kessler, E., Grigorescu, D., Csiki, Z. (2005). ''Elopteryx'' revisited - a new bird-like specimen from the Maastrichtian of the Hateg Basin. Acta Palaeontologica Romaniae. 5, 249-258.
-Mortimer, M (online 2004) [http://theropoddatabase.com/Troodontidae.htm#Elopteryxnopcsai]
+Mayr, G., Codrea, V., Solomon, A., Bordeianu, M., & Smith, T. (2020). "A well-preserved pelvis from the Maastrichtian of Romania suggests that the enigmatic Gargantuavis is neither an ornithurine bird nor an insular endemic". Cretaceous Research, 106, 104271. [http://dx.doi.org/10.1016/j.cretres.2019.104271]
 Naish, D., Dyke, G.J. (2004) “''Heptasteornis'' was no ornithomimid, troodontid, dromaeosaurid or owl: the first alvarezsaurid (Dinosauria: Theropoda) from Europe. Neues Jahrbuch für Geologie und Paläontologie Monatshefte 7: 385-401.
-[[Kategoria:Nomen dubium]]
+[[Kategoria:Avialae]]
-[[Kategoria:Do sprawdzenia]]
+[[Kategoria:Avialae bazalne]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Elopteryx''}}
 <small>
@@ Linia 90: / Linia 92: @@
 [[Kategoria:Nomen dubium]]

@@ Linia 88: / Linia 88: @@
 </small>
-[[Kategoria:Dinosauria]]
-[[Kategoria:Saurischia]]
+[[Kategoria:Nomen dubium]]