Enigmosaurus - Historia wersji

Paweł: /* Budowa i systematyka */

2024-01-10T18:35:31Z

‎Budowa i systematyka

Paweł: /* Bibliografia */

2023-12-27T09:56:29Z

‎Bibliografia

Paweł o 09:56, 27 gru 2023

2023-12-27T09:56:00Z

Paweł: /* Materiał kopalny */

2023-08-26T11:16:05Z

‎Materiał kopalny

Kamil Kamiński o 19:38, 24 sie 2023

2023-08-24T19:38:43Z

Paweł: poprawa opisu

2023-08-24T15:33:30Z

poprawa opisu

Szerman o 11:33, 23 lis 2012

2012-11-23T11:33:41Z

Nazuul: poprawki

2012-04-07T21:35:28Z

poprawki

Szerman: Utworzył nową stronę „ {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Maciej Ziegler | Tomasz Sokołowski |} ---- {| class="wikitab...”

2012-04-03T11:25:48Z

Utworzył nową stronę „ {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Maciej Ziegler | Tomasz Sokołowski |} ---- {| class="wikitab...”

Nowa strona

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Maciej Ziegler]]
| [[Tomasz Sokołowski]]
|}


----

{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Enigmosaurus'' (enigmozaur)
|-
! '''Długość''':
| ok. 5 m

|-
! '''Masa''':
| ok. 900 kg

|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Mongolia]]

([[formacja Baynshirenskaya Svita]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| 99-83 Ma

późna [[kreda]] ([[cenoman]] - [[santon]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Therizinosauria]]

[[Therizinosauroidea]]

? [[Therizinosauridae]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Enigmosaurus.jpg|400px|]]
Rekonstrukcja przyżyciowa ''E. mongoliensis''. [http://www.wikidino.com/?page_id=484]
|}

==Wstęp==
''Enigmosaurus mongoliensis'' to zaawansowany [[terizinozaur]] znany z późnej kredy Mongolii. Możliwe, że jest to to samo zwierzę co ''[[Erlikosaurus]]'' - znany jedynie z czaszki, stóp i kości ramiennej.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (IGM 100/84) składał się z żeber, kości krzyżowej, części kości ramiennej i łokciowej, (?) promieniowej, części kości biodrowych, kości łonowych oraz niekompletnej kulszowej i udowej.

==Paleobiologia==
Prawdopodobnie był roślinożerny, chociaż jego pokarmem mogły być także ryby i okazjonalnie mniejsze zwierzęta. Tak jak jego krewniacy, enigmozaur prawdopodobnie bronił się przed drapieżnikami swoimi uzbrojonymi z wielkie pazury kończynami przednimi. A miał przed kim - z tych samych pokładów znane są drapieżniki - [[tyranozauroid]] ''[[Alectrosaurus]]'' i olbrzymi (do 6 m długości) [[dromeozauryd]] ''[[Achillobator]]''.

==Etymologia==
''Enigmosaurus mongoliensis'' oznacza "mongolski tajemniczy jaszczur".

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
! ''Enigmosaurus''
| [[Barsbold]] i [[Perle]], [[1983]]
|-
! ''E. mongoliensis''
| [[Barsbold]] i [[Perle]], [[1983]]
|}

==Bibliografia==




[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Therizinosauria]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Mongolia]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]

← poprzednia wersja		Wersja z 18:35, 10 sty 2024
Linia 46:		Linia 46:

	==Budowa i systematyka==		==Budowa i systematyka==
		+	[[Plik:Enigmosaurus Sacrum.jpg\|thumb\|Schemat przedstawiający miednicę ''Enigmosaurus''. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Enigmosaurus_Sacrum.jpg]]]
	''Enigmosaurus'' to dość duży przedstawiciel [[Therizinosauroidea]] mierzący 5 m długości i ważący do 900 kg (Molina-Peréz i Larramendi, 2019). Zapewne, tak jak jego kuzyni charakteryzował się przednimi kończynami zakończonymi długimi, ostrymi pazurami. Od pozostałych [[Therizinosauroidea\|terizinozauroidów]] różnił się budową miednicy.		''Enigmosaurus'' to dość duży przedstawiciel [[Therizinosauroidea]] mierzący 5 m długości i ważący do 900 kg (Molina-Peréz i Larramendi, 2019). Zapewne, tak jak jego kuzyni charakteryzował się przednimi kończynami zakończonymi długimi, ostrymi pazurami. Od pozostałych [[Therizinosauroidea\|terizinozauroidów]] różnił się budową miednicy.

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 |nazwa = ''Enigmosaurus'' (enigmozaur)
 |długość = 5 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-|wysokość =
+|wysokość = 1,8 m (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|masa = 900 kg <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
+|masa = 900 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
 |dieta = roślinożerny/wszystkożerny
 |miejsce = [[Mongolia]] - Bayshin Tsav
 <small>([[formacja]] [[Bayan Shireh]])</small>
-|czas = {{Występowanie|96|89}}
+|czas = {{Występowanie|96|90}}
-ok. 96-89 [[Ma]] <ref>Kurumada, Y., Aoki, S., Aoki, K., Kato, D., Saneyoshi, M., Tsogtbaatar, K., ... & Ishigaki, S. (2020). "Calcite U–Pb age of the Cretaceous vertebrate‐bearing Bayn Shire Formation in the Eastern Gobi Desert of Mongolia: Usefulness of caliche for age determination". Terra Nova, 32(4), 246-252.</ref><br>
+ok. 96-90 [[Ma]] <ref>Kurumada, Y., Aoki, S., Aoki, K., Kato, D., Saneyoshi, M., Tsogtbaatar, K., ... & Ishigaki, S. (2020). "Calcite U–Pb age of the Cretaceous vertebrate‐bearing Bayn Shire Formation in the Eastern Gobi Desert of Mongolia: Usefulness of caliche for age determination". Terra Nova, 32(4), 246-252.</ref><br>
-<small>[[późna kreda]] ( [[cenoman]] - [[turon]])</small>
+<small>[[późna kreda]] ([[cenoman]] - [[turon]])</small>
 |systematyka =
 [[Dinosauria]]
@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 ==Etymologia==
 Nazwa rodzajowa ''Enigmosaurus'' to połączenie greckich słów ''ainigma (enigma)'' (tajemniczy) oraz ''sauros'' (jaszczur). Epitet gatunkowy ''mongoliensis'' nawiązuje do miejsca odnalezienia szczątków, czyli Mongolii.
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"

@@ Linia 42: / Linia 42: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[Plik:Enigmosaurus Skeleton Reconstruction.jpg|thumb|Sylwetka ''Enigmosaurus'' wraz z zachowanymi na biało kośćmi. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Enigmosaurus_Skeleton_Reconstruction.jpg]]]
+[[Plik:Enigmosaurus Skeleton Reconstruction.jpg|thumb|Sylwetka ''Enigmosaurus'' z zaznaczeniem znalezionych kości. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Enigmosaurus_Skeleton_Reconstruction.jpg]]]
 [[Holotyp]] o numerze katalogowym IGM 100/84 to miednica pozbawiona kości biodrowych. Szczątki należały do dorosłego osobnika.

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 ==Budowa i systematyka==
-''Enigmosaurus'' to dość duży przedstawiciel [[Therizinosauroidea]] mierzący 5 m długości i ważący do 900 kg (Molina-Peréz i Larramendi, 2019). Podobnie jak jego kuzyni charakteryzował się przednimi kończynami zakończonymi długimi, ostrymi pazurami. Od pozostałych [[Therizinosauroidea|terizinozauroidów]] różnił się budową miednicy.
+''Enigmosaurus'' to dość duży przedstawiciel [[Therizinosauroidea]] mierzący 5 m długości i ważący do 900 kg (Molina-Peréz i Larramendi, 2019). Zapewne, tak jak jego kuzyni charakteryzował się przednimi kończynami zakończonymi długimi, ostrymi pazurami. Od pozostałych [[Therizinosauroidea|terizinozauroidów]] różnił się budową miednicy.
 Lindsay Zanno (2010) wykazała, że enigmozaur jest [[bazalny|bazalnym]] przedstawicielem [[Therizinosauroidea]], z kolei wg Hartmana i wspólników (2019) to zaawansowany przedstawiciel tego kladu. Kobayashi i in. (2022) w swojej analizie filogenetycznej otrzymali opisywanego dinozaura w Therizinosauridae. Część paleontologów sądziła, że ''Enigmosaurus'' mógł być synonimem ''[[Erlikosaurus]]''. Zobacz więcej [[Erlikosaurus#Taksonomia]].

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Enigmosaurus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+|Autor = [[Maciej Ziegler]]
-| Autor:
+|Korekta = [[Tomasz Sokołowski]], [[Paweł Konarzewski]]
-| Korekta:
+|nazwa = ''Enigmosaurus'' (enigmozaur)
-|-
+|długość = 5 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-| [[Maciej Ziegler]]
+|wysokość =
-| [[Tomasz Sokołowski]]
+|masa = 900 kg <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-|}
+|dieta = roślinożerny/wszystkożerny
-</small>
+|miejsce = [[Mongolia]] - Bayshin Tsav
+<small>([[formacja]] [[Bayan Shireh]])</small>
-----
+|czas = {{Występowanie|96|89}}
+ok. 96-89 [[Ma]] <ref>Kurumada, Y., Aoki, S., Aoki, K., Kato, D., Saneyoshi, M., Tsogtbaatar, K., ... & Ishigaki, S. (2020). "Calcite U–Pb age of the Cretaceous vertebrate‐bearing Bayn Shire Formation in the Eastern Gobi Desert of Mongolia: Usefulness of caliche for age determination". Terra Nova, 32(4), 246-252.</ref><br>
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+<small>[[późna kreda]] ( [[cenoman]] - [[turon]])</small>
-! colspan=2 | ''Enigmosaurus'' (enigmozaur)
+|systematyka =
-|-
+[[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 51: / Linia 29: @@
 ? [[Therizinosauridae]]
-|-
+|PorównanieGrupa = Therizinosauria
-| colspan=2 |[[Plik:Enigmosaurus.jpg|400px|]]
+|PorównanieDługość = 5
-<small>Rekonstrukcja przyżyciowa ''E. mongoliensis''. [http://www.wikidino.com/?page_id=484]</small>
+|grafika = Enigmosaurus Restoration.jpg
-|}
+|podpis = Rekonstrukcja. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Enigmosaurus_Restoration.jpg]
+|mapa =
 ==Wstęp==
-''Enigmosaurus mongoliensis'' to zaawansowany [[terizinozaur]] znany z późnej kredy Mongolii. Możliwe, że jest to to samo zwierzę co ''[[Erlikosaurus]]'' - znany jedynie z czaszki, stóp i kości ramiennej.
+''Enimgosaurus'' to [[rodzaj]] tajemniczego przedstawiciela [[Therizinosauria]] żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Mongolii.
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (IGM 100/84; dorosły) składa się z żeber, kości krzyżowej, części kości ramiennej i łokciowej, (?) promieniowej, części kości biodrowych, kości łonowych oraz niekompletnej kulszowej, udowej i kolejnej udowej (lub piszczeli, która może nie należeć do holotypu).
+[[Plik:Enigmosaurus Skeleton Reconstruction.jpg|thumb|Sylwetka ''Enigmosaurus'' wraz z zachowanymi na biało kośćmi. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Enigmosaurus_Skeleton_Reconstruction.jpg]]]
-==Paleobiologia==
+==Budowa i systematyka==
-Prawdopodobnie był roślinożerny, chociaż jego pokarmem mogły być także ryby i okazjonalnie mniejsze zwierzęta. Tak jak jego krewniacy, enigmozaur prawdopodobnie bronił się przed drapieżnikami swoimi uzbrojonymi z wielkie pazury kończynami przednimi. A miał przed kim - z tych samych pokładów znane są drapieżniki - [[tyranozauroid]] ''[[Alectrosaurus]]'' i olbrzymi (do 6 m długości) [[dromeozauryd]] ''[[Achillobator]]''.
+''Enigmosaurus'' to dość duży przedstawiciel [[Therizinosauroidea]] mierzący 5 m długości i ważący do 900 kg (Molina-Peréz i Larramendi, 2019). Podobnie jak jego kuzyni charakteryzował się przednimi kończynami zakończonymi długimi, ostrymi pazurami. Od pozostałych [[Therizinosauroidea|terizinozauroidów]] różnił się budową miednicy.
 ==Etymologia==
-''Enigmosaurus mongoliensis'' oznacza "mongolski tajemniczy jaszczur".
+Nazwa rodzajowa ''Enigmosaurus'' to połączenie greckich słów ''ainigma (enigma)'' (tajemniczy) oraz ''sauros'' (jaszczur). Epitet gatunkowy ''mongoliensis'' nawiązuje do miejsca odnalezienia szczątków, czyli Mongolii.
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Enigmosaurus''
+|{{V| ''Enigmosaurus''}}
 | {{Kpt|[[Rinchen Barsbold|Barsbold]]}} i {{Kpt|[[Altangerel Perle|Perle]]}}, [[1983]]
 |-
-! ''E. mongoliensis''
+|{{V|''E. mongoliensis''}}
 | {{Kpt|Barsbold}} i {{Kpt|Perle}}, 1983
 |}
-==wybrana bibliografia==
+Mortimer (online) [https://theropoddatabase.com/Therizinosauroidea.htm#Enigmosaurusmongoliensis]
-http://home.comcast.net/~eoraptor/Therizinosauroidea.htm#Enigmosaurusmongoliensis</small>
+Zanno L.E. (2010). "A taxonomic and phylogenetic re-evaluation of Therizinosauria (Dinosauria: Maniraptora)". Journal of Systematic Palaeontology, t. 8, nr 4, str. 503-543. [[doi:10.1080/14772019.2010.488045]]
 [[Kategoria:Dinosauria]]
 [[Kategoria:Theropoda]]
 [[Kategoria:Tetanurae]]
@@ Linia 92: / Linia 82: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 25: / Linia 26: @@
 | [[Mongolia]]
-<small>([[formacja Bayan Shire]] =Baynshirenskaya Svita, Baynshirenskaya)</small>
+<small>(formacja [[Bayan Shire]] =Baynshirenskaya Svita,
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
@@ Linia 68: / Linia 71: @@
 {| class="wikitable"
 ! ''Enigmosaurus''
-| [[Barsbold]] i [[Perle]], [[1983]]
+| {{Kpt|[[Rinchen Barsbold|Barsbold]]}} i {{Kpt|[[Altangerel Perle|Perle]]}}, [[1983]]
 |-
 ! ''E. mongoliensis''
-| [[Barsbold]] i [[Perle]], [[1983]]
+| {{Kpt|Barsbold}} i {{Kpt|Perle}}, 1983
 |}