Eonephron - Historia wersji

Paweł: Przekierowanie do Eoneophron

2024-01-30T09:48:57Z

Przekierowanie do Eoneophron

Paweł o 22:53, 29 sty 2024

2024-01-29T22:53:44Z

Kamil Kamiński o 22:15, 29 sty 2024

2024-01-29T22:15:06Z

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Eonephron''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Eonephron'' (eonefron) |d..."

2024-01-29T22:08:11Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Eonephron''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Eonephron'' (eonefron) |d..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Eonephron''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Eonephron'' (eonefron)
|długość =
|wysokość =
|masa = 59-98 kg
|dieta = wszystkożerny
|miejsce = [[USA]], Dakota Południowa
([[formacja]] [[Hell Creek]])
|czas = {{Występowanie|67|66}}
ok. 67-66 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (późny [[mastrycht]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Oviraptorosauria]]

[[Caenagnathidae]]
|grafika = Hell_Creek_Formation_caenagnathids.png
|podpis = Rekonstrukcja cenagnatydów z formacji Hell Creek. ''Eonephron'' (u góry z lewej) ustepuje większemu od niego ''[[Anzu]]''. Na dole domniemany trzeci cenagnatyd z tej formacji skalnej. Autor: Zubin Erik Dutta.
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Eonephron'' to rodzaj średniej wielkości cenagnatyda, żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Został on nazwany i opisany przez Kyle’a Atkinsa-Weltmana i współpracowników w 2024 r., 10 lat po odkryciu. Jego szczątki pochodzą z osadów słynnej formacji [[Hell Creek]], gdzie żył obok swego większego krewniaka - ''[[Anzu]]''.

==Etymologia==
Nazwa ''Eonephron'' pochodzi od starogreckiego ''eo'' („świt”) oraz nazwy rodzajowej scierwnika białego - ''Nephron'', nazywanego też kurczakiem faraonów. Epitet gatunkowy wywodzi się od łacińskiego określenia piekła. Jest to nawiązanie do formacji Hell Creek, której nazwę można tłumaczyć jako „piekielny strumień”.

==Materiał kopalny==
[[ Holotyp]] to okaz CM 96523. Obejmuje on częściową prawą kończynę tylną (kość udową, piszczelową, kość piętową zrośniętą z kością skokową oraz kości śródstopia III i IV).

==Budowa i paleobiologia==
''Eonephron'' był średniej wielkości cenagnatydem. Jego masę oszacowano na 59-98 kg, a więc ważył on kilkukrotnie mniej niż znany z tej samej formacji skalnej ''[[Anzu]]''. Jednocześnie badania histologiczne wskazują, że CM 96523 był w momencie śmierci osobnikiem dorosłym lub prawie dorosłym, nie mógł więc być po prostu młodym okazem anzu. Poza tym róznił się od niego kilkoma szczególami budowy kończyn tylnych. Najbliższymi krewniakami eonefrona był ''[[Citipes]]'' i ''[[Elmisaurus]]''.

Jedną z najbardziej charakterystycznych cech ''Eonephron'' było zrośnięcie kości skokowo-piętowej i piszczelowej. Jest to cecha do tej pory nieznana u cenagnatydów, ale zaobserwowana u ''[[Avimimus]]'' i nieopisanych szczątków z formacji [[Dinoaur Park]], również mogących należeć do przedstawiciela [[Caenagnathidae]]. Jak niemal wszystkie owiraptorozaury, ''Eonephron'' wykazywał przystosowania do szybkiego biegu, widoczne w postaci wydłużenia dolnych partii tylnych kończyn. Kość piszczelowa stanowiła 128% długości kości udowej, a śródstopie – niemal połowę długości kości piszczelowej. Zdolność do szybkiego biegu mogła być pomocna zarówno przy polowaniu na niewielkie zwierzęta, jak i w ucieczce przed większymi drapieżnikami.
[[Plik: Eoneophron_infernalis_Skeletal.png|300px|thumb|right|Sylwetka eonefrona z zaznaczeniem znanych kości. Autor: Sauriazoicillus [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eoneophron_infernalis_Skeletal.png].]]

==Paleoekologia==
Jak już wspominano, ''Eonephron'' żył obok swego większego krewniaka - ''[[Anzu]]''. Co ciekawe, pewne poszlaki wskazują, że w formacji Hell Creek mógł występować jeszcze jeden, mniejszy rodzaj cenagnatyda. Świadczy to o dużym zróznicowaniu tej grupy teropodów pod koniec kredy. Poszczególne rodzaje różniły się wielkością, ale też zapewne ekologią. Środowisko formacji Hell Creek jest stosunkowo dobrze poznane. Żyły tam m.in. dwa z najbardziej znnaych dinozaurów - ''[[Tyrannosaurus]]'' i ''[[Triceratops]]''. Zob. więcej w [[Edmontosaurus#Środowisko E. annectens]].

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
|{{V|''Eonephron'' }}
|{{Kpt|Atkins-Weltman, Simon, Woodward, Funston}} i {{Kpt|Snively}}, [[2024]]
|-
|{{V|''E. infernalis''}}
|{{Kpt|Atkins-Weltman, Simon, Woodward, Funston}} i {{Kpt|Snively}}, [[2024]]
|-
|}

==Bibliografia==

Atkins-Weltman, K. L., Simon, D. J., Woodward, H. N., Funston, G. F. & Snively, E. (2024). “A new oviraptorosaur (Dinosauria: Theropoda) from the end-Maastrichtian Hell Creek Formation of North America.” PLOS ONE 19 (1). e0294901. [[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0294901]].


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Oviraptorosauria]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:Kanada]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

← poprzednia wersja		Wersja z 09:48, 30 sty 2024
Linia 1:		Linia 1:
−	~~{{DISPLAYTITLE:''Eonephron''}}~~	+	#PATRZ [[Eoneophron]]
−	~~{{Opis~~
−	~~\|Autor = [[Kamil Kamiński]]~~
−	~~\|Korekta =~~
−	~~\|nazwa = ''Eoneophron'' (eoneofron)~~
−	~~\|długość =~~
−	~~\|wysokość =~~
−	~~\|masa = 59-98 kg~~
−	~~\|dieta = wszystkożerny~~
−	~~\|miejsce = [[USA]], Dakota Południowa~~
−	~~<small>([[formacja]] [[Hell Creek]])</small>~~
−	~~\|czas = {{Występowanie\|67\|66}}~~
−	~~ok. 67-66 [[Ma]]<br>~~
−	~~<small>[[późna kreda]] (późny [[mastrycht]])</small>~~
−	~~\|systematyka =~~
−	~~[[Dinosauria]]~~
−
−	~~[[Saurischia]]~~
−
−	~~[[Theropoda]]~~
−
−	~~[[Tetanurae]]~~
−
−	~~[[Coelurosauria]]~~
−
−	~~[[Oviraptorosauria]]~~
−
−	~~[[Caenagnathidae]]~~
−	~~\|grafika = Hell_Creek_Formation_caenagnathids.png~~
−	\|podpis = Rekonstrukcja cenagnatydów z formacji Hell Creek. ''Eoneophron'' (u góry z lewej) ustepuje większemu od niego ''[[Anzu]]''. Na dole domniemany trzeci cenagnatyd z tej formacji skalnej. Autor: Zubin Erik Dutta.
−	~~\|PorównanieGrupa =~~
−	~~\|PorównanieDługość =~~
−	~~\|mapa =~~
−	}}
−	~~==Wstęp==~~
−	''Eoneophron'' to rodzaj średniej wielkości cenagnatyda, żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Został on nazwany i opisany przez Kyle’a Atkinsa-Weltmana i współpracowników w 2024 r., 10 lat po odkryciu. Jego szczątki pochodzą z osadów słynnej formacji [[Hell Creek]], gdzie żył obok swego większego krewniaka - ''[[Anzu]]''.
−
−	~~==Etymologia==~~
−	Nazwa ''Eonephron'' pochodzi od starogreckiego ''eo'' („świt”) oraz nazwy rodzajowej scierwnika białego - ''Neophron'', nazywanego też kurczakiem faraonów. Epitet gatunkowy wywodzi się od łacińskiego określenia piekła. Jest to nawiązanie do formacji Hell Creek, której nazwę można tłumaczyć jako „piekielny strumień”.
−
−	~~==Materiał kopalny==~~
−	[[Plik: Eoneophron_infernalis_Skeletal.png\|300px\|thumb\|right\|Sylwetka eoneofrona z zaznaczeniem znanych kości. Autorka: Sauriazoicillus [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eoneophron_infernalis_Skeletal.png].]]
−	~~[[Holotyp]] to okaz CM 96523. Obejmuje on częściową prawą kończynę tylną (kość udową, piszczelową, kość piętową zrośniętą z kością skokową oraz kości śródstopia III i IV).~~
−
−	~~==Budowa i paleobiologia==~~
−	''Eoneophron'' był średniej wielkości cenagnatydem. Jego masę oszacowano na 59-98 kg, a więc ważył on kilkukrotnie mniej niż znany z tej samej formacji skalnej ''[[Anzu]]''. Jednocześnie badania histologiczne wskazują, że CM 96523 był w momencie śmierci osobnikiem dorosłym lub prawie dorosłym, nie mógł więc być po prostu młodym okazem anzu. Poza tym róznił się od niego kilkoma szczególami budowy kończyn tylnych. Najbliższymi krewniakami eoneofrona był ''[[Citipes]]'' i ''[[Elmisaurus]]''.
−
−	Jedną z najbardziej charakterystycznych cech ''Eoneophron'' było zrośnięcie kości skokowo-piętowej i piszczelowej. Jest to cecha do tej pory nieznana u cenagnatydów, ale zaobserwowana u ''[[Avimimus]]'' i nieopisanych szczątków z formacji [[Dinoaur Park]], również mogących należeć do przedstawiciela [[Caenagnathidae]]. Jak niemal wszystkie owiraptorozaury, ''Eoneophron'' wykazywał przystosowania do szybkiego biegu, widoczne w postaci wydłużenia dolnych partii tylnych kończyn. Kość piszczelowa stanowiła 128% długości kości udowej, a śródstopie – niemal połowę długości kości piszczelowej. Zdolność do szybkiego biegu mogła być pomocna zarówno przy polowaniu na niewielkie zwierzęta, jak i w ucieczce przed większymi drapieżnikami.
−
−	~~==Paleoekologia==~~
−	Jak już wspominano, ''Eoneophron'' żył obok swego większego krewniaka - ''[[Anzu]]''. Co ciekawe, pewne poszlaki wskazują, że w formacji Hell Creek mógł występować jeszcze jeden, mniejszy rodzaj cenagnatyda. Świadczy to o dużym zróznicowaniu tej grupy teropodów pod koniec kredy. Poszczególne rodzaje różniły się wielkością, ale też zapewne ekologią. Środowisko formacji Hell Creek jest stosunkowo dobrze poznane. Żyły tam m.in. dwa z najbardziej znnaych dinozaurów - ''[[Tyrannosaurus]]'' i ''[[Triceratops]]''. Zob. więcej w [[~~Edmontosaurus#Środowisko E. annectens]].~~
−
−	~~==Spis gatunków==~~
−	~~{\| class="wikitable"~~
−	~~\|{{V\|''~~Eoneophron~~'' }}~~
−	~~\|{{Kpt\|Atkins-Weltman, Simon, Woodward, Funston}} i {{Kpt\|Snively}}, [[2024]]~~
−	\|-
−	~~\|{{V\|''E. infernalis''}}~~
−	~~\|{{Kpt\|Atkins-Weltman, Simon, Woodward, Funston}} i {{Kpt\|Snively}}, [[2024]]~~
−	\|-
−	\|}
−
−	~~==Bibliografia==~~
−	~~<small>~~
−	Atkins-Weltman, K. L., Simon, D. J., Woodward, H. N., Funston, G. F. & Snively, E. (2024). “A new oviraptorosaur (Dinosauria: Theropoda) from the end-Maastrichtian Hell Creek Formation of North America.” PLOS ONE 19 (1). e0294901. [[https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0294901]].
−	~~</small>~~
−
−	~~[[Kategoria:Dinosauria]]~~
−	~~[[Kategoria:Saurischia]]~~
−	~~[[Kategoria:Theropoda]]~~
−	~~[[Kategoria:Tetanurae]]~~
−	~~[[Kategoria:Coelurosauria]]~~
−	~~[[Kategoria:Oviraptorosauria]]~~
−	~~[[Kategoria:Ameryka Północna]]~~
−	~~[[Kategoria:USA]]~~
−	~~[[Kategoria:Mezozoik]]~~
−	~~[[Kategoria:Kreda]]~~
−	~~[[Kategoria:Mastrycht~~]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-{{DISPLAYTITLE:''Eoneophron''}}
+{{DISPLAYTITLE:''Eonephron''}}
 {{Opis
   |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
@@ Linia 15: / Linia 15: @@
   |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
 [[Theropoda]]
@@ Linia 38: / Linia 40: @@
 ==Materiał kopalny==
-[[ Holotyp]] to okaz CM 96523. Obejmuje on częściową prawą kończynę tylną (kość udową, piszczelową, kość piętową zrośniętą z kością skokową oraz kości śródstopia III i IV).
+[[Plik: Eoneophron_infernalis_Skeletal.png|300px|thumb|right|Sylwetka eoneofrona z zaznaczeniem znanych kości. Autorka: Sauriazoicillus [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eoneophron_infernalis_Skeletal.png].]]
 ==Budowa i paleobiologia==
@@ Linia 44: / Linia 47: @@
 Jedną z najbardziej charakterystycznych cech ''Eoneophron'' było zrośnięcie kości skokowo-piętowej i piszczelowej. Jest to cecha do tej pory nieznana u cenagnatydów, ale zaobserwowana u ''[[Avimimus]]'' i nieopisanych szczątków z formacji [[Dinoaur Park]], również mogących należeć do przedstawiciela [[Caenagnathidae]]. Jak niemal wszystkie owiraptorozaury, ''Eoneophron'' wykazywał przystosowania do szybkiego biegu, widoczne w postaci wydłużenia dolnych partii tylnych kończyn. Kość piszczelowa stanowiła 128% długości kości udowej, a śródstopie – niemal połowę długości kości piszczelowej. Zdolność do szybkiego biegu mogła być pomocna zarówno przy polowaniu na niewielkie zwierzęta, jak i w ucieczce przed większymi drapieżnikami.
 ==Paleoekologia==
@@ Linia 71: / Linia 73: @@
 [[Kategoria:Oviraptorosauria]]
 [[Kategoria:Ameryka Północna]]
-[[Kategoria:Kanada]]
+[[Kategoria:USA]]
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-{{DISPLAYTITLE:''Eonephron''}}
+{{DISPLAYTITLE:''Eoneophron''}}
 {{Opis
   |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
   |Korekta                =
-  |nazwa                  = ''Eonephron'' (eonefron)
+  |nazwa                  = ''Eoneophron'' (eoneofron)
   |długość                =
   |wysokość               =
@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 [[Caenagnathidae]]
 |grafika                = Hell_Creek_Formation_caenagnathids.png
-  |podpis                 = Rekonstrukcja cenagnatydów z formacji Hell Creek. ''Eonephron'' (u góry z lewej) ustepuje większemu od niego ''[[Anzu]]''. Na dole domniemany trzeci cenagnatyd z tej formacji skalnej. Autor: Zubin Erik Dutta.
+  |podpis                 = Rekonstrukcja cenagnatydów z formacji Hell Creek. ''Eoneophron'' (u góry z lewej) ustepuje większemu od niego ''[[Anzu]]''. Na dole domniemany trzeci cenagnatyd z tej formacji skalnej. Autor: Zubin Erik Dutta.
   |PorównanieGrupa        =
   |PorównanieDługość      =
@@ Linia 32: / Linia 32: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Eonephron'' to rodzaj średniej wielkości cenagnatyda, żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Został on nazwany i opisany przez Kyle’a Atkinsa-Weltmana i współpracowników w 2024 r., 10 lat po odkryciu. Jego szczątki pochodzą z osadów słynnej formacji [[Hell Creek]], gdzie żył obok swego większego krewniaka - ''[[Anzu]]''.
+''Eoneophron'' to rodzaj średniej wielkości cenagnatyda, żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. Został on nazwany i opisany przez Kyle’a Atkinsa-Weltmana i współpracowników w 2024 r., 10 lat po odkryciu. Jego szczątki pochodzą z osadów słynnej formacji [[Hell Creek]], gdzie żył obok swego większego krewniaka - ''[[Anzu]]''.
 ==Etymologia==
-Nazwa ''Eonephron'' pochodzi od starogreckiego ''eo'' („świt”) oraz nazwy rodzajowej  scierwnika białego - ''Nephron'', nazywanego też kurczakiem faraonów. Epitet gatunkowy wywodzi się od łacińskiego określenia piekła. Jest to nawiązanie do formacji Hell Creek, której nazwę można tłumaczyć jako „piekielny strumień”.
+Nazwa ''Eonephron'' pochodzi od starogreckiego ''eo'' („świt”) oraz nazwy rodzajowej  scierwnika białego - ''Neophron'', nazywanego też kurczakiem faraonów. Epitet gatunkowy wywodzi się od łacińskiego określenia piekła. Jest to nawiązanie do formacji Hell Creek, której nazwę można tłumaczyć jako „piekielny strumień”.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 ==Budowa i paleobiologia==
-''Eonephron'' był średniej wielkości cenagnatydem. Jego masę oszacowano na 59-98 kg, a więc ważył on  kilkukrotnie mniej niż znany z tej samej formacji skalnej ''[[Anzu]]''. Jednocześnie badania histologiczne wskazują, że CM 96523 był w momencie śmierci osobnikiem dorosłym lub prawie dorosłym, nie mógł więc być po prostu młodym okazem anzu. Poza tym róznił się od niego kilkoma szczególami budowy kończyn tylnych. Najbliższymi krewniakami eonefrona był ''[[Citipes]]'' i ''[[Elmisaurus]]''.
+''Eoneophron'' był średniej wielkości cenagnatydem. Jego masę oszacowano na 59-98 kg, a więc ważył on  kilkukrotnie mniej niż znany z tej samej formacji skalnej ''[[Anzu]]''. Jednocześnie badania histologiczne wskazują, że CM 96523 był w momencie śmierci osobnikiem dorosłym lub prawie dorosłym, nie mógł więc być po prostu młodym okazem anzu. Poza tym róznił się od niego kilkoma szczególami budowy kończyn tylnych. Najbliższymi krewniakami eoneofrona był ''[[Citipes]]'' i ''[[Elmisaurus]]''.
-Jedną z najbardziej charakterystycznych cech ''Eonephron'' było zrośnięcie kości skokowo-piętowej i piszczelowej. Jest to cecha do tej pory nieznana u cenagnatydów, ale zaobserwowana u ''[[Avimimus]]'' i nieopisanych szczątków z formacji [[Dinoaur Park]], również mogących należeć do przedstawiciela [[Caenagnathidae]]. Jak niemal wszystkie owiraptorozaury, ''Eonephron'' wykazywał przystosowania do szybkiego biegu, widoczne w postaci wydłużenia dolnych partii tylnych kończyn. Kość piszczelowa stanowiła 128% długości kości udowej, a śródstopie – niemal połowę długości kości piszczelowej. Zdolność do szybkiego biegu mogła być pomocna zarówno przy polowaniu na niewielkie zwierzęta, jak i w ucieczce przed większymi drapieżnikami.
+Jedną z najbardziej charakterystycznych cech ''Eoneophron'' było zrośnięcie kości skokowo-piętowej i piszczelowej. Jest to cecha do tej pory nieznana u cenagnatydów, ale zaobserwowana u ''[[Avimimus]]'' i nieopisanych szczątków z formacji [[Dinoaur Park]], również mogących należeć do przedstawiciela [[Caenagnathidae]]. Jak niemal wszystkie owiraptorozaury, ''Eoneophron'' wykazywał przystosowania do szybkiego biegu, widoczne w postaci wydłużenia dolnych partii tylnych kończyn. Kość piszczelowa stanowiła 128% długości kości udowej, a śródstopie – niemal połowę długości kości piszczelowej. Zdolność do szybkiego biegu mogła być pomocna zarówno przy polowaniu na niewielkie zwierzęta, jak i w ucieczce przed większymi drapieżnikami.
-[[Plik: Eoneophron_infernalis_Skeletal.png|300px|thumb|right|Sylwetka eonefrona z zaznaczeniem znanych kości. Autor: Sauriazoicillus [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eoneophron_infernalis_Skeletal.png].]]
+[[Plik: Eoneophron_infernalis_Skeletal.png|300px|thumb|right|Sylwetka eoneofrona z zaznaczeniem znanych kości. Autor: Sauriazoicillus [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Eoneophron_infernalis_Skeletal.png].]]
 ==Paleoekologia==
-Jak już wspominano, ''Eonephron'' żył obok swego większego krewniaka - ''[[Anzu]]''. Co ciekawe, pewne poszlaki wskazują, że w formacji Hell Creek mógł występować jeszcze jeden, mniejszy rodzaj cenagnatyda. Świadczy to o dużym zróznicowaniu tej grupy teropodów pod koniec kredy. Poszczególne rodzaje różniły się wielkością, ale też zapewne ekologią. Środowisko formacji Hell Creek jest stosunkowo dobrze poznane. Żyły tam m.in. dwa z najbardziej znnaych dinozaurów - ''[[Tyrannosaurus]]'' i ''[[Triceratops]]''. Zob. więcej w [[Edmontosaurus#Środowisko E. annectens]].
+Jak już wspominano, ''Eoneophron'' żył obok swego większego krewniaka - ''[[Anzu]]''. Co ciekawe, pewne poszlaki wskazują, że w formacji Hell Creek mógł występować jeszcze jeden, mniejszy rodzaj cenagnatyda. Świadczy to o dużym zróznicowaniu tej grupy teropodów pod koniec kredy. Poszczególne rodzaje różniły się wielkością, ale też zapewne ekologią. Środowisko formacji Hell Creek jest stosunkowo dobrze poznane. Żyły tam m.in. dwa z najbardziej znnaych dinozaurów - ''[[Tyrannosaurus]]'' i ''[[Triceratops]]''. Zob. więcej w [[Edmontosaurus#Środowisko E. annectens]].
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-|{{V|''Eonephron'' }}
+|{{V|''Eoneophron'' }}
 |{{Kpt|Atkins-Weltman, Simon, Woodward,  Funston}} i {{Kpt|Snively}},  [[2024]]
 |-