Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2026-04-01T12:30:37Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Foskeia''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Foskeia'' |długość..."

2026-02-07T23:19:45Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Foskeia''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Foskeia'' |długość..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Foskeia''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Foskeia''
|długość = 0,6-0,7 m
|masa =
|wysokość =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Hiszpania]] – prowincja Burgos

([[formacja]] [[Castrillo de la Reyna]])
|czas = {{Występowanie|123|117}}
[[wczesna kreda]] (późny [[barrem]] – wczesny [[apt]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ornithopoda]]

[[Iguanodontia]]

[[Rhabdodontomorpha]]
|grafika = Foskeia_pelendonum.png
|podpis = Rekonstrukcja. Autor: Connor Ashbridge [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Foskeia_pelendonum.png]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Foskeia'' to [[rodzaj]] rabdodontomorfa zamieszkującego tereny dzisiejszej Hiszpanii we [[wczesna kreda|wczesnej kredzie]]. Szczątki tego zwierzęcia zostały zebrane w 1998 r. Przez wiele lat było ono znane jako „ornitopod Vegagete”. W 2026 r. Dieudonne i współpracownicy zidentyfikowali dodatkowy materiał i dokonali formalnego opisu oraz nadania nazwy.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] obejmuje elementy czaszki (fragment dolnej szczęki, fragmenty kości podstawno-klinowej, k. klinowej bocznej, zrośniętych k. przedszczękowych, k. szczękowej z zębami, prawej k. zaoczodołowej, lewej. K. kwadratowo-jarzmowej, prawej k. kwadratowej i lewą k. zaoczodołową), trzony osiemnastu kręgów z różnych części ciała, fragment lewej łopatki, fragment lewej k. ramiennej, zagubione obecnie kości nadgarstka oraz w większości fragmentaryczne kości kończyn tylnych.

[[Paratyp]] obejmuje fragmenty czaszki i żuchwy, trzony trzydziestu jeden kręgów, fragmenty obręczy barkowej, miednicy oraz kończyn przednich i tylnych (Dieudonne i in., 2026).

Łącznie znaleziony materiał należy co najmniej do pięciu osobników w różnych stadiach rozwoju, od pisklaka do młodego dorosłego.

==Budowa i paleobiologia==
''Foskeia'' była jednym z najmniejszych ornitopodów, mierząc zaledwie 65-70 cm długości (Dieudonne i in., 2016). Jedną z jej charakterystycznych cech były zrośnięte kości przedszczękowe i dwa wystające do przodu zęby w każdej z nich. Pierwszy ząb kości zębowej był nitkowaty, pusty i silnie pochylony do tyłu. W efekcie ''Foskeia'' nie miała funkcjonalnych zębów z przodu pyska. Staw czaszkowo-żuchwowy był uniesiony. Omawiany dinozaur miał też nietypowe boczno-brzuszne poszerzenie przyczepu mięśnia przywodziciela żuchwy na wyrostku dziobiastym kości zębowej (Dieudonne i in., 2026).

''Foskeia'' w trakcie rozwoju osobniczego przechodziła prawdopodobnie od czworonożności do postawy dwunożnej. Żaden z badanych osobników nie wykazuje linii zatrzymanego wzrostu, co naukowcy interpretują jako dowód bardzo szybkiego, nieprzerwanego wzrostu (Dieudonne i in., 2023). Budowa tylnych kończyn wskazuje, że ''Foskeia'' była szybkim biegaczem, co ułatwiało ucieczkę przed drapieżnikami.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa ''Foskeia'' pochodzi z greki i składa się z przedrostka ''fos'' („lekki”) oraz drugiego członu ''skei'' (od ''boskein'' – „żerowanie”). Stanowią one nawiązanie kolejno do lekkiej budowy i niewielkich rozmiarów tego zwierzęcia oraz niecodziennego sposobu żerowania, spowodowanego utratą funkcjonalnych zębów w przedniej części pyska. Epitet gatunkowy pochodzi od starożytnego celtyberyjskiego plemienia Pelendones, zamieszkującego północno-środkową Hiszpanię.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Foskeia''}}
|{{Kpt|Dieudonne, Becerra, Zanesco, Tortosa, Cruzado-Caballero, Stein}} i {{Kpt|Fernandez-Baldor}}, [[2026]]
|-
| {{V|''F. pelendonum''}}
|{{Kpt|Dieudonne, Becerra, Zanesco, Tortosa, Cruzado-Caballero, Stein}} i {{Kpt|Fernandez-Baldor}}, [[2026]]
|}

==Bibliografia==
Dieudonn_e, P.-E., Tortosa, T., Torcida Fernandez-Baldor, F., Canudo, J. I. & Dıaz-Martınez, I. (2016). „An unexpected early rhabdodontid from Europe (Lower Cretaceous of Salas de los Infantes, Burgos Province, Spain) and a re-examination of basal iguanodontian relationships.” PLoS One, 11, e0156251

Dieudonn_e, P.-E., Torcida Fernandez-Baldor, F. & Stein, K. (2023). „Histogenesis and growth dynamics of the tiny Vegagete rhabdodontomorph hindlimb (Ornithischia, Ornithopoda): paleoecological and evolutionary implications.” Cretaceous Research, 141, 105342.

Dieudonne, P.-M., Becerra, M.G., Zanesco, T., Tortosa, T., Cruzado-Caballero, P., Stein, K. & Fernandez-Baldor, F.T. (2026). „''Foskeia pelendonum'', a new rhabdodontomorph from the Lower Cretaceous of Salas de los Infantes (Burgos Province, Spain), and a new phylogeny of ornithischian dinosaurs.” Papers in Palaeontology, Vol. 12, Part 1, e70057.


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Iguanodontia]]
[[Kategoria: Iguanodontia_bazalne]]
[[Kategoria:Europa]]
[[Kategoria:Hiszpania]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Barrem]]
[[Kategoria:Apt]]

@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Dieudonn_e, P.-E., Tortosa, T., Torcida Fernandez-Baldor, F., Canudo, J. I. & Dıaz-Martınez, I. (2016). „An unexpected early rhabdodontid from Europe (Lower Cretaceous of Salas de los Infantes, Burgos Province, Spain) and a re-examination of basal iguanodontian relationships.” PLoS One, 11, e0156251
+<small>Dieudonne, P.-E., Tortosa, T., Torcida Fernandez-Baldor, F., Canudo, J. I. & Dıaz-Martınez, I. (2016). „An unexpected early rhabdodontid from Europe (Lower Cretaceous of Salas de los Infantes, Burgos Province, Spain) and a re-examination of basal iguanodontian relationships.” PLoS One, 11, e0156251
-Dieudonn_e, P.-E., Torcida Fernandez-Baldor, F. & Stein, K. (2023). „Histogenesis and growth dynamics of the tiny Vegagete rhabdodontomorph hindlimb (Ornithischia, Ornithopoda): paleoecological and evolutionary implications.” Cretaceous Research, 141, 105342.
+Dieudonne, P.-E., Torcida Fernandez-Baldor, F. & Stein, K. (2023). „Histogenesis and growth dynamics of the tiny Vegagete rhabdodontomorph hindlimb (Ornithischia, Ornithopoda): paleoecological and evolutionary implications.” Cretaceous Research, 141, 105342.
 Dieudonne, P.-M., Becerra, M.G., Zanesco, T., Tortosa, T., Cruzado-Caballero, P., Stein, K. & Fernandez-Baldor, F.T. (2026). „''Foskeia pelendonum'', a new rhabdodontomorph from the Lower Cretaceous of Salas de los Infantes (Burgos Province, Spain), and a new phylogeny of ornithischian dinosaurs.” Papers in Palaeontology, Vol. 12, Part 1, e70057.

Foskeia - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Foskeia''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Foskeia'' |długość..."