Gigantoraptor - Historia wersji

Paweł: /* Odkrycie, materiał kopalny i wzrost */

2024-07-02T21:57:20Z

‎Odkrycie, materiał kopalny i wzrost

Kamil Kamiński: /* Budowa i znaczenie odkrycia */

2024-02-14T22:12:26Z

‎Budowa i znaczenie odkrycia

Kamil Kamiński: /* Budowa i znaczenie odkrycia */

2024-02-14T22:11:37Z

‎Budowa i znaczenie odkrycia

Kamil Kamiński: /* Wstęp */

2024-02-14T22:09:03Z

‎Wstęp

Paweł o 17:52, 14 lut 2024

2024-02-14T17:52:30Z

Podgląd zmian

Taurovenator o 21:21, 19 paź 2023

2023-10-19T21:21:38Z

Kamil Kamiński: obrazek

2018-03-29T18:22:56Z

obrazek

Kamil Kamiński o 18:20, 29 mar 2018

2018-03-29T18:20:43Z

Kamil Kamiński: Masa (Funston i in., 2015; Yu i in., 2018)

2018-03-29T18:20:19Z

Masa (Funston i in., 2015; Yu i in., 2018)

Mateusz: mapka

2015-10-26T18:05:24Z

mapka

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 [[Holotyp]] oznaczony LH V0011 to niekompletny szkielet zawierający prawie całą żuchwę, części kręgów przedkrzyżowych (głównie grzbietowych), większość ogona, niemal kompletną prawą łopatkę oraz kończyny, część kości biodrowej i prawie kompletne kości łonowe.
-Tsuihiji i wspólnicy w 2015 roku opisali dużą i niekompletną kość zębową (MPC-D 107/17) przedstawiciela Caenagnathidae z formacji Bayan Shireh. Rozmiarami i morfologią jest zbliżona do ''Gigantoraptor''. Molina-Perez i Larramendi (2019) przypisali ją do omawianego rodzaju.
+Tsuihiji i współpracownicy w 2015 roku opisali dużą i niekompletną kość zębową (MPC-D 107/17) przedstawiciela Caenagnathidae z formacji Bayan Shireh. Rozmiarami i morfologią jest zbliżona do ''Gigantoraptor''. Molina-Perez i Larramendi (2019) przypisali ją do omawianego rodzaju.
 ''Gigantoraptor'' osiągał mniej więcej 8 m długości, 3,5 m wysokości w biodrach oraz 1,4-3,2 t masy (w zależności od metody obliczenia masy). Był to młody dorosły osobnik w wieku 11 lat, który osiągnął rozmiary dorosłe mając 7 lat. Rósł szybciej niż inne celurozaury osiągające takie rozmiary (''[[Albertosaurus]]'' i ''[[Gorgosaurus]]'').
 ==Budowa i znaczenie odkrycia==

@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 ==Budowa i znaczenie odkrycia==
-Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzy 46 cm i jest bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe są głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty zą ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa jest połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadaje kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa ma kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty jest niski i okrągły. Ma i in. (2017) zauważyli, że różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety.
+Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzy 46 cm i jest bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe są głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty zą ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa jest połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadaje kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa ma kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty jest niski i okrągły. Ma i in. (2017) uznali, że różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety.
 ''Gigantoraptor'' miał najdłuższe proporcjonalnie kończyny przednie wśród owiraptorozaurów - ich długość stanowi 60% długości tylnych, które także były bardzo długie. Co nietypowe wśród teropodów, miały podobne proporcje do jego mniejszych kuzynów. Były też wyjątkowo smukłe i "ptasie", co sugeruje, że był najlepszym biegaczem wśród podobnej wielkości [[teropod]]ów. Miał wiele cech niespotykanych u owiraptorozaurów, ale za to znanych u bardziej zaawansowanych maniraptorów. Budową dłoni przypominał bazalne eumaniraptory, a kręgów ogonowych… tytanozaury! ''Gigantoraptor'' wykazuje wiele cech ptasich nieobecnych u mniejszych owiraptorozaurów, co stoi w sprzeczności z trendem zaobserwowanym u innych grup celurozaurów. Wyróżnia się on także mocno wyspecjalizowaną budową (ma bardzo dużą liczbą autapomorfii). Ma dziwaczną i niespotykaną u innych dinozaurów budowę kręgów ogonowych i kości udowej.

@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 ==Budowa i znaczenie odkrycia==
-Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzy 46 cm i jest bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe są głębokie, a na swoich górnych krawędziach ma parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty zą ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa jest połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadaje kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa ma kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty jest niski i okrągły. Ma i in. (2017) zauważyli, że różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety.
+Żuchwa ''Gigantoraptor'' mierzy 46 cm i jest bezzębna, a jej budowa jest unikatowa. Kości zębowe są głębokie, a na swoich górnych krawędziach mają parę mocno wykształconych półek, które są dość płaskie. Kość stawowa, kątowa górna oraz wyrostek dziobiasty zą ze sobą zrośnięte tworząc tzw. kompleks ASC (articular-surangular-coronoid). Kość kątowa jest połączona ze zrośniętymi kośćmi tworzącymi kompleks ASC oraz nadaje kształt dolnemu otworowi żuchwy. Kość kątowa ma kształt łukowaty, zaś wyrostek dziobiasty jest niski i okrągły. Ma i in. (2017) zauważyli, że różnice w budowie żuchwy przedstawicieli [[Caenagnathidae]] i [[Oviraptoridae]] wynikały z odmiennej diety.
 ''Gigantoraptor'' miał najdłuższe proporcjonalnie kończyny przednie wśród owiraptorozaurów - ich długość stanowi 60% długości tylnych, które także były bardzo długie. Co nietypowe wśród teropodów, miały podobne proporcje do jego mniejszych kuzynów. Były też wyjątkowo smukłe i "ptasie", co sugeruje, że był najlepszym biegaczem wśród podobnej wielkości [[teropod]]ów. Miał wiele cech niespotykanych u owiraptorozaurów, ale za to znanych u bardziej zaawansowanych maniraptorów. Budową dłoni przypominał bazalne eumaniraptory, a kręgów ogonowych… tytanozaury! ''Gigantoraptor'' wykazuje wiele cech ptasich nieobecnych u mniejszych owiraptorozaurów, co stoi w sprzeczności z trendem zaobserwowanym u innych grup celurozaurów. Wyróżnia się on także mocno wyspecjalizowaną budową (ma bardzo dużą liczbą autapomorfii). Ma dziwaczną i niespotykaną u innych dinozaurów budowę kręgów ogonowych i kości udowej.

@@ Linia 37: / Linia 37: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Gigantoraptor erlianensis'' to [[gatunek]] dużego, bardzo ptakopodobnego [[teropod]]a z grupy owiraptorozaurów żyjacego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Chin.
+''Gigantoraptor erlianensis'' to [[gatunek]] dużego, bardzo ptakopodobnego [[teropod]]a z grupy owiraptorozaurów żyjacego w późnej kredzie na terenie dzisiejszych Chin.
 ==Etymologia==

@@ Linia 62: / Linia 62: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.5° N, 111.9° E|stanowisko Saihangaobi, Sonid Zuoqi
+.5° N, 111.9° E~stanowisko Saihangaobi, Sonid Zuoqi
 </display_points>
 |}

← poprzednia wersja		Wersja z 18:22, 29 mar 2018
Linia 83:		Linia 83:

	Dlaczego gigantoraptor osiągnął aż takie rozmiary? Nie wiemy. Większe zwierzęta potrzebują więcej pożywienia oraz terytorium. Jest ich także mniej, ponieważ reprodukcja zachodzi u nich rzadziej (na przestrzeni czasu) niż u mniejszych zwierząt. ''[[Caudipteryx]]'' i ''Gigantoraptor'', pomimo różnych rozmiarów zamykają wspólnie grupę owiraptorów. Pomimo groźnie wyglądających, niemal 20-centymetrowych szponów, ''Gigantoraptor'' niekoniecznie mógł być drapieżnikiem. W jego menu znajdowały się być może także mięczaki, owoce i nasiona oraz jaja innych dinozaurów.		Dlaczego gigantoraptor osiągnął aż takie rozmiary? Nie wiemy. Większe zwierzęta potrzebują więcej pożywienia oraz terytorium. Jest ich także mniej, ponieważ reprodukcja zachodzi u nich rzadziej (na przestrzeni czasu) niż u mniejszych zwierząt. ''[[Caudipteryx]]'' i ''Gigantoraptor'', pomimo różnych rozmiarów zamykają wspólnie grupę owiraptorów. Pomimo groźnie wyglądających, niemal 20-centymetrowych szponów, ''Gigantoraptor'' niekoniecznie mógł być drapieżnikiem. W jego menu znajdowały się być może także mięczaki, owoce i nasiona oraz jaja innych dinozaurów.
		+	[[Plik:Gigantoraptor_BW.jpg\|300px\|thumb\|right\|Rekonstrukcja. Autor: Nobu Tamura. [http://spinops.blogspot.com].]]

	Dzięki odkryciom takim jak gigantoraptor (czy owiraptorozaur z Hell Creek - ''[[Anzu]]''), wiemy, iż ptakopodobne teropody nie zawsze były małe, lecz mogły osiągać większe rozmiary. "Odkrycie to dostarcza nam bardzo wielu cennych informacji na temat przebiegu ewolucji ptaków. Dodatkowo skomplikowało ono ten obraz" - mówi [[Xu Xing]].		Dzięki odkryciom takim jak gigantoraptor (czy owiraptorozaur z Hell Creek - ''[[Anzu]]''), wiemy, iż ptakopodobne teropody nie zawsze były małe, lecz mogły osiągać większe rozmiary. "Odkrycie to dostarcza nam bardzo wielu cennych informacji na temat przebiegu ewolucji ptaków. Dodatkowo skomplikowało ono ten obraz" - mówi [[Xu Xing]].

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
 | [[Marcin Szermański]]
 [[Adrian Tkocz]]
 [[Kamil Kamiński]]
 |}

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
 | [[Marcin Szermański]]
 [[Adrian Tkocz]]
 |}
 </small>
@@ Linia 22: / Linia 23: @@
 |-
 ! '''Masa''':
-| 1,4 t
+| 1,4-3,2 t
 |-
@@ Linia 75: / Linia 76: @@
 [[Holotyp]] oznaczony LH V0011 to niekompletny szkielet zawierający prawie całą żuchwę, części kręgów przedkrzyżowych (głównie grzbietowych), większość ogona, niemal kompletną prawą łopatkę oraz kończyny, część kości biodrowej i prawie kompletne kości łonowe.
-''Gigantoraptor'' osiągał mniej więcej 8 m długości, 3,5 m wysokości w biodrach oraz 1,4 t masy. Był to młody dorosły osobnik w wieku 11 lat, który osiągnął rozmiary dorosłe mając 7 lat. Rósł szybciej niż inne celurozaury osiągające takie rozmiary (''[[Albertosaurus]]'' i ''[[Gorgosaurus]]'').
+''Gigantoraptor'' osiągał mniej więcej 8 m długości, 3,5 m wysokości w biodrach oraz 1,4-3,2 t masy (w zależności od badań). Był to młody dorosły osobnik w wieku 11 lat, który osiągnął rozmiary dorosłe mając 7 lat. Rósł szybciej niż inne celurozaury osiągające takie rozmiary (''[[Albertosaurus]]'' i ''[[Gorgosaurus]]'').
 ==Budowa i znaczenie odkrycia==
@@ Linia 96: / Linia 97: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Lamanna, M.C., Sues, H.-D., Schachner, E.R. & Lyson, T.R. (2014) "A New Large-Bodied Oviraptorosaurian Theropod Dinosaur from the Latest Cretaceous of Western North America" PLoS ONE, 9(3), e92022. [[doi:10.1371/journal.pone.0092022]]
+<small>Funston, G.F., Persons, W.S., Bradley, G.J. & Currie, P.J. (2015). "New material of the large-bodied caenagnathid ''Caenagnathus collinsi'' from the Dinosaur Park Formation of Alberta, Canada" Cretaceous Research, 54, 179-187. [[doi:10.1016/j.cretres.2014.12.002]].
 Longrich, N.R., Currie, P.J. & Dong, Z.-M. (2010) "A new oviraptorid (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of Bayan Mandahu, Inner Mongolia" Palaeontology, 53 (5), 945–960. [[DOI:10.1111/j.1475-4983.2010.00968.x]]
 Prieto-Márquez, A. & Norell, M. (2010) "Anatomy and relationships of ''Gilmoreosaurus mongoliensis'' (Dinosauria, Hadrosauroidea) from the late Cretaceous of Central Asia" American Museum novitates 3694, 1-49.
 Xu, X., Tan, Q., Wang, J., Zhao, X., and Tan, L. (2007). "A gigantic bird-like dinosaur from the Late Cretaceous of China." Nature, 447(7146): 844-847.

@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 | align="center" colspan=2 |[[Plik:Gigantoraptor_(1).jpg|400px|]]
 <small>Rekonstrukcja szkieletu. Fot.: Kondo Atsushi [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Gigantoraptor_(1).jpg].</small>
 |}
@@ Linia 93: / Linia 100: @@
 Longrich, N.R., Currie, P.J. & Dong, Z.-M. (2010) "A new oviraptorid (Dinosauria: Theropoda) from the Upper Cretaceous of Bayan Mandahu, Inner Mongolia" Palaeontology, 53 (5), 945–960. [[DOI:10.1111/j.1475-4983.2010.00968.x]]
-Prieto-Márquez, A. & Norell, M. (2010) "Anatomy and relationships of Gilmoreosaurus mongoliensis (Dinosauria, Hadrosauroidea) from the late Cretaceous of Central Asia" American Museum novitates 3694, 1-49.
+Prieto-Márquez, A. & Norell, M. (2010) "Anatomy and relationships of ''Gilmoreosaurus mongoliensis'' (Dinosauria, Hadrosauroidea) from the late Cretaceous of Central Asia" American Museum novitates 3694, 1-49.
 Xu, X., Tan, Q., Wang, J., Zhao, X., and Tan, L. (2007). "A gigantic bird-like dinosaur from the Late Cretaceous of China." Nature, 447(7146): 844-847.