Gobihadros - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Budowa i filogeneza */

2025-04-12T21:56:39Z

‎Budowa i filogeneza

Kamil Kamiński: /* Budowa i filogeneza */

2025-04-12T21:54:55Z

‎Budowa i filogeneza

Kamil Kamiński o 08:44, 25 lut 2025

2025-02-25T08:44:21Z

Kamil Kamiński o 08:44, 25 lut 2025

2025-02-25T08:44:08Z

Paweł o 09:22, 16 sty 2024

2024-01-16T09:22:28Z

Kamil Kamiński: /* Choroby */

2021-06-29T19:11:14Z

‎Choroby

Kamil Kamiński o 19:10, 29 cze 2021

2021-06-29T19:10:05Z

Mateusz: aktualizacja

2020-02-09T12:48:14Z

aktualizacja

Kamil Kamiński o 19:49, 17 gru 2019

2019-12-17T19:49:47Z

Kamil Kamiński o 18:31, 1 maj 2019

2019-05-01T18:31:58Z

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 ''Gobihadros'' był stosunkowo dużym roślinożercą, mogącym poruszać się zarówno dwu- jak i czworonożnie. Ogólnym planem budowy ciała przypominał inne hadrozauroidy. Od swoich krewniaków (tzn. niehadrozaurydowych hadrozauroidów) różnił się budową kości przedszczękowej i obecnością trzech funkcjonalnych zębów w każdej z pozycji zębowych w żuchwie. Cechy te zbliżały go do przedstawicieli [[Hadrosauridae]], jednak zdaniem autorów opisu był to efekt konwergencji (ewolucji zbieżnej). Od hadrozaurydów, a także ''[[Tethyshadros]]'' i ''[[Plesiohadros]]'' różnił się przede wszystkim pierwszym palcem dłoni, przyjmującym u niego kształt kolca. Ponadto spośród większości hadrozauroidów spoza Hadrosauridae odróżniała go również budowa miednicy<ref name="T2019"></ref>.
-Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Tsogtbaatara i współpracowników, ''Gobihadros'' był przedstawicielem [[klad]]u Hadrosauromorpha w obrębie Hadrosauroidea<ref name="T2019"></ref>. Jego bliskimi krewniakami były prawdopodobnie takie dinozaury jak ''[[Bactrosaurus]]'', ''[[Gilmoreosaurus]]'' czy ''[[Claosaurus]]''. W badaniu Prieto-Márqueza i Wagnera (2023) ''Gobihadros'' okazał się bazalnym hadrozaurydem.
+Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Tsogtbaatara i współpracowników, ''Gobihadros'' był przedstawicielem [[klad]]u Hadrosauromorpha w obrębie Hadrosauroidea<ref name="T2019"></ref>. Jego bliskimi krewniakami były prawdopodobnie takie dinozaury jak ''[[Bactrosaurus]]'', ''[[Gilmoreosaurus]]'' czy ''[[Claosaurus]]''. W badaniu Prieto-Márqueza i Wagnera (2023) ''Gobihadros'' okazał się bazalnym hadrozaurydem (zob. [[Hadrosauridae#Kladogramy]]).
 ==Choroby==

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 ''Gobihadros'' był stosunkowo dużym roślinożercą, mogącym poruszać się zarówno dwu- jak i czworonożnie. Ogólnym planem budowy ciała przypominał inne hadrozauroidy. Od swoich krewniaków (tzn. niehadrozaurydowych hadrozauroidów) różnił się budową kości przedszczękowej i obecnością trzech funkcjonalnych zębów w każdej z pozycji zębowych w żuchwie. Cechy te zbliżały go do przedstawicieli [[Hadrosauridae]], jednak zdaniem autorów opisu był to efekt konwergencji (ewolucji zbieżnej). Od hadrozaurydów, a także ''[[Tethyshadros]]'' i ''[[Plesiohadros]]'' różnił się przede wszystkim pierwszym palcem dłoni, przyjmującym u niego kształt kolca. Ponadto spośród większości hadrozauroidów spoza Hadrosauridae odróżniała go również budowa miednicy<ref name="T2019"></ref>.
-Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Tsogtbaatara i współpracowników, ''Gobihadros'' był przedstawicielem [[klad]]u Hadrosauromorpha w obrębie Hadrosauroidea<ref name="T2019"></ref>. Jego bliskimi krewniakami były prawdopodobnie takie dinozaury jak ''[[Bactrosaurus]]'', ''[[Gilmoreosaurus]]'' czy ''[[Claosaurus]]''.
+Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Tsogtbaatara i współpracowników, ''Gobihadros'' był przedstawicielem [[klad]]u Hadrosauromorpha w obrębie Hadrosauroidea<ref name="T2019"></ref>. Jego bliskimi krewniakami były prawdopodobnie takie dinozaury jak ''[[Bactrosaurus]]'', ''[[Gilmoreosaurus]]'' czy ''[[Claosaurus]]''. W badaniu Prieto-Márqueza i Wagnera (2023) ''Gobihadros'' okazał się bazalnym hadrozaurydem.
 ==Choroby==

@@ Linia 12: / Linia 12: @@
   |czas                   = {{Występowanie|100|84}}
-ok. 11,9-85,6 [[Ma]]
+ok. 101,9-85,6 [[Ma]]
 <small>[[późna kreda]] ([[cenoman]] – [[santon]])</small>

@@ Linia 12: / Linia 12: @@
   |czas                   = {{Występowanie|100|84}}
-ok. 100-84 [[Ma]]
+ok. 11,9-85,6 [[Ma]]
 <small>[[późna kreda]] ([[cenoman]] – [[santon]])</small>

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
   |mapa                   =
 }}
 ==Wstęp==
 ''Gobihadros'' to rodzaj niedużego roślinożernego dinozaura z [[klad]]u [[Hadrosauroidea]], żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Mongolii. Jest to pierwszy nie[[Hadrosauridae|hadrozaurydowy]] przedstawiciel tej grupy z centralnej Azji, znany z tak kompletnych szczątków. Został on nazwany i opisany w 2019 r. przez grupę naukowców, której przewodził [[Khishigjav Tsogtbaatar]]<ref name="T2019">Tsogtbaatar, K., Weishampel, D.B., Evans, D.C., Watabe, M. 2019. A new hadrosauroid (Dinosauria: Ornithopoda) from the Late Cretaceous Baynshire Formation of the Gobi Desert (Mongolia). PLoS ONE, t. 14 (4): e0208480. [[doi:10.1371/journal.pone.0208480]].</ref>.
@@ Linia 70: / Linia 69: @@
 [[Kategoria:Ornithopoda]]
 [[Kategoria:Iguanodontia]]
 [[Kategoria:Azja]]
 [[Kategoria:Mongolia]]

@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 ==Choroby==
-U wspomnianego okazu ZPAL MgD‐III/3 zdiagnozowano chorobę związaną z wiekiem, polegającą na odkładaniu się w stawach pirofosforanu wapnia. Jest to pierwszy taki przypadek odkryty u nieptasich dinozaurów. Prawdopodobnie zwierzę to cierpiało na bóle i ograniczoną ruchomość stawów <ref>Słowiak, J., Szczygielski, T., Rothschild, B.M. et al. Dinosaur senescence: a hadrosauroid with age-related diseases brings a new perspective of “old” dinosaurs. Sci Rep 11, 11947 (2021). [https://doi.org/10.1038/s41598-021-91366-1]</ref>
+U wspomnianego okazu ZPAL MgD‐III/3 zdiagnozowano chorobę związaną z wiekiem, polegającą na odkładaniu się w stawach pirofosforanu wapnia. Jest to pierwszy taki przypadek odkryty u nieptasich dinozaurów. Prawdopodobnie zwierzę to cierpiało na bóle i ograniczoną ruchomość stawów <ref>Słowiak, J., Szczygielski, T., Rothschild, B.M. & Surmik, D. 2021. Dinosaur senescence: a hadrosauroid with age-related diseases brings a new perspective of “old” dinosaurs. Scientific Report 11, 11947. [https://doi.org/10.1038/s41598-021-91366-1]</ref>
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 [[Holotyp]] (MPC-D100/746) to kompletny artykułowany szkielet wraz z nieco rozczłonkowaną czaszką<ref name="T2019"></ref>.
-Materiał przypisany jest niezwykle bogaty i obejmuje m.in. okaz MPC-D100/763 (kompletna artykułowana czaszka i dłoń). Oprócz tego odkryto wiele innych skamieniałości, należących do ''Gobihadros''<ref name="T2019"></ref>. Holotyp mierzy około 3 metry długości, ale są też kości znacznie większych osobników. Okaz ZPAL MgD‐III/3 obejmujący kość udową i piszczelową jest szacowany na 7,5 metra długości<ref>Słowiak, J., Szczygielski, T., Ginter, M., Fostowicz‐Frelik, Ł. 2020. Uninterrupted growth in a non‐polar hadrosaur explains the gigantism among duck‐billed dinosaurs. Palaeontology, w druku. [https://doi.org/10.1111/pala.12473]</ref>.
+Materiał przypisany jest niezwykle bogaty i obejmuje m.in. okaz MPC-D100/763 (kompletna artykułowana czaszka i dłoń). Oprócz tego odkryto wiele innych skamieniałości, należących do ''Gobihadros''<ref name="T2019"></ref>. Holotyp mierzy około 3 metry długości, ale są też kości znacznie większych osobników. Okaz ZPAL MgD‐III/3 obejmujący m.in. kość udową i piszczelową jest szacowany na 7,5 metra długości<ref>Słowiak, J., Szczygielski, T., Ginter, M., Fostowicz‐Frelik, Ł. 2020. Uninterrupted growth in a non‐polar hadrosaur explains the gigantism among duck‐billed dinosaurs. Palaeontology, w druku. [https://doi.org/10.1111/pala.12473]</ref>. Był to zapewne bardzo stary osobnik, któy osiągnął maksymalne rozmiary, o czym świadczą widoczne cechy zatrzymania wzrostu.
 ==Budowa i filogeneza==
@@ Linia 50: / Linia 50: @@
 Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Tsogtbaatara i współpracowników, ''Gobihadros'' był przedstawicielem [[klad]]u Hadrosauromorpha w obrębie Hadrosauroidea<ref name="T2019"></ref>. Jego bliskimi krewniakami były prawdopodobnie takie dinozaury jak ''[[Bactrosaurus]]'', ''[[Gilmoreosaurus]]'' czy ''[[Claosaurus]]''.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 2: / Linia 2: @@
 {{Opis
   |Autor                  = [[Kamil Kamiński]]
-  |Korekta                = [[Krzysztof Stuchlik]]
+  |Korekta                = [[Mateusz Tałanda]]
   |nazwa                  = ''Gobihadros'' (gobihadros)
-  |długość                = ok. 3 m ?(5,4 m - oszacowanie KS)
+  |długość                = ok. 7,5 m
   |wysokość               =
   |masa                   =
@@ Linia 11: / Linia 11: @@
 <small>([[formacja]] [[Bayanshire]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie|100|84}}
-|ok. 10-84 [[Ma]]
-<small>późna [[kreda]] ([[cenoman]] – [[santon]])</small>
+ok. 100-84 [[Ma]]
   |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
@@ Linia 33: / Linia 35: @@
 ==Wstęp==
-''Gobihadros'' to rodzaj niedużego roślinożernego dinozaura z [[klad]]u [[Hadrosauroidea]], żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Mongolii. Jest to pierwszy nie[[Hadrosauridae|hadrozaurydowy]] przedstawiciel tej grupy z centralnej Azji, znany z tak kompletnych szczątków. Został on nazwany i opisany w 2019 r. przez grupę naukowców, której przewodził [[Khishigjav Tsogtbaatar]].
+''Gobihadros'' to rodzaj niedużego roślinożernego dinozaura z [[klad]]u [[Hadrosauroidea]], żyjącego w późnej kredzie na terenie dzisiejszej Mongolii. Jest to pierwszy nie[[Hadrosauridae|hadrozaurydowy]] przedstawiciel tej grupy z centralnej Azji, znany z tak kompletnych szczątków. Został on nazwany i opisany w 2019 r. przez grupę naukowców, której przewodził [[Khishigjav Tsogtbaatar]]<ref name="T2019">Tsogtbaatar, K., Weishampel, D.B., Evans, D.C., Watabe, M. 2019. A new hadrosauroid (Dinosauria: Ornithopoda) from the Late Cretaceous Baynshire Formation of the Gobi Desert (Mongolia). PLoS ONE, t. 14 (4): e0208480. [[doi:10.1371/journal.pone.0208480]].</ref>.
 ==Etymologia==
-Nazwa ''Gobihadros'' oznacza „hadrozauroid z pustyni Gobi”. Epitet gatunkowy ''mongoliensis'' nawiązuje do pustyni Gobi.
+Nazwa ''Gobihadros'' oznacza „hadrozauroid z pustyni Gobi”. Epitet gatunkowy ''mongoliensis'' nawiązuje do kraju, gdzie znaleziono jego szczątki<ref name="T2019"></ref>.
 ==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] (MPC-D100/746) to kompletny artykułowany szkielet wraz z nieco rozczłonkowaną czaszką.
+[[Holotyp]] (MPC-D100/746) to kompletny artykułowany szkielet wraz z nieco rozczłonkowaną czaszką<ref name="T2019"></ref>.
-Materiał przypisany jest niezwykle bogaty i obejmuje m.in. okaz MPC-D100/763 (kompletna artykułowana czaszka i dłoń). Oprócz tego odkryto kilkadziesiąt innych skamieniałości, należących do ''Gobihadros''.
+Materiał przypisany jest niezwykle bogaty i obejmuje m.in. okaz MPC-D100/763 (kompletna artykułowana czaszka i dłoń). Oprócz tego odkryto wiele innych skamieniałości, należących do ''Gobihadros''<ref name="T2019"></ref>. Holotyp mierzy około 3 metry długości, ale są też kości znacznie większych osobników. Okaz ZPAL MgD‐III/3 obejmujący kość udową i piszczelową jest szacowany na 7,5 metra długości<ref>Słowiak, J., Szczygielski, T., Ginter, M., Fostowicz‐Frelik, Ł. 2020. Uninterrupted growth in a non‐polar hadrosaur explains the gigantism among duck‐billed dinosaurs. Palaeontology, w druku. [https://doi.org/10.1111/pala.12473]</ref>.
 ==Budowa i filogeneza==
 [[Plik: Gobihadros_skull.PNG |300px|thumb|right|Czaszka okazu MPC-D100/763. Źródło: Źródło: Tsogtbaatar i in., 2019. [https://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0208480].]]
-''Gobihadros'' był stosunkowo niewielkim roślinożercą, mogącym poruszać się zarówno dwu- jak i czworonożnie. Ogólnym planem budowy ciała przypominał inne hadrozauroidy. Od swoich krewniaków (tzn. niehadrozaurydowych hadrozauroidów) różnił się budową kości przedszczękowej i obecnością trzech funkcjonalnych zębów w każdej z pozycji zębowych w żuchwie. Cechy te zbliżały go do przedstawicieli [[Hadrosauridae]], jednak zdaniem autorów opisu był to efekt konwergencji (ewolucji zbieżnej). Od hadrozaurydów, a także ''[[Tethyshadros]]'' i ''[[Plesiohadros]]'' różnił się przede wszystkim pierwszym palcem dłoni, przyjmującym u niego kształt kolca. Ponadto spośród większości hadrozauroidów spoza Hadrosauridae odróżniała go również budowa miednicy.
+''Gobihadros'' był stosunkowo dużym roślinożercą, mogącym poruszać się zarówno dwu- jak i czworonożnie. Ogólnym planem budowy ciała przypominał inne hadrozauroidy. Od swoich krewniaków (tzn. niehadrozaurydowych hadrozauroidów) różnił się budową kości przedszczękowej i obecnością trzech funkcjonalnych zębów w każdej z pozycji zębowych w żuchwie. Cechy te zbliżały go do przedstawicieli [[Hadrosauridae]], jednak zdaniem autorów opisu był to efekt konwergencji (ewolucji zbieżnej). Od hadrozaurydów, a także ''[[Tethyshadros]]'' i ''[[Plesiohadros]]'' różnił się przede wszystkim pierwszym palcem dłoni, przyjmującym u niego kształt kolca. Ponadto spośród większości hadrozauroidów spoza Hadrosauridae odróżniała go również budowa miednicy<ref name="T2019"></ref>.
-Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Tsogtbaatara i współpracowników, ''Gobihadros'' był przedstawicielem [[klad]]u Hadrosauromorpha w obrębie Hadrosauroidea. Jego bliskimi krewniakami były prawdopodobnie takie dinozaury jak ''[[Bactrosaurus]]'', ''[[Gilmoreosaurus]]'' czy ''[[Claosaurus]]''.
+Wg analizy filogenetycznej przeprowadzonej przez Tsogtbaatara i współpracowników, ''Gobihadros'' był przedstawicielem [[klad]]u Hadrosauromorpha w obrębie Hadrosauroidea<ref name="T2019"></ref>. Jego bliskimi krewniakami były prawdopodobnie takie dinozaury jak ''[[Bactrosaurus]]'', ''[[Gilmoreosaurus]]'' czy ''[[Claosaurus]]''.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 59: / Linia 61: @@
 ==Bibliografia==
-<small>Tsogtbaatar, K., Weishampel, D.B., Evans, D.C., Watabe, M. (2019). "A new hadrosauroid (Dinosauria: Ornithopoda) from the Late Cretaceous Baynshire Formation of the Gobi Desert (Mongolia)". PLoS ONE. 14 (4): e0208480. [[doi:10.1371/journal.pone.0208480]].
+<small><references/></small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]
@@ Linia 70: / Linia 71: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]

@@ Linia 52: / Linia 52: @@
 {| class="wikitable"
 | {{V|''Gobihadros''}}
-| {{Kpt|[[ Khishigjav Tsogtbaatar|Tsogtbaatar]], [[David Weishampel|Weishampel]], [[David Evans|Evans}} i {{Kpt|[[Mahito Watabe|Watabe]]}}, [[2019]]
+| {{Kpt|[[ Khishigjav Tsogtbaatar|Tsogtbaatar]], [[David Weishampel|Weishampel]], [[David Evans|Evans]]}} i {{Kpt|[[Mahito Watabe|Watabe]]}}, [[2019]]
 |-
 | {{V|''G. mongoliensis''}}
-| {{Kpt|[[ Khishigjav Tsogtbaatar|Tsogtbaatar]], [[David Weishampel|Weishampel]], [[David Evans|Evans}} i {{Kpt|[[Mahito Watabe|Watabe]]}}, [[2019]]
+| {{Kpt|[[ Khishigjav Tsogtbaatar|Tsogtbaatar]], [[David Weishampel|Weishampel]], [[David Evans|Evans]]}} i {{Kpt|[[Mahito Watabe|Watabe]]}}, [[2019]]
 |}
@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 [[Kategoria:Ornithopoda]]
 [[Kategoria:Iguanodontia]]
 [[Kategoria:Azja]]
 [[Kategoria:Mongolia]]
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]