Gorgosaurus - Historia wersji

Taurovenator o 21:27, 24 mar 2024

2024-03-24T21:27:48Z

Kamil Kamiński: Dalman i Lucas, 2017

2018-02-24T17:08:43Z

Dalman i Lucas, 2017

Nazuul: opis wymaga weryfikacji

2017-05-06T10:44:32Z

opis wymaga weryfikacji

Kamil Kamiński: kolejne obrazki

2017-02-12T14:32:07Z

kolejne obrazki

Kamil Kamiński: obrazki

2017-02-12T12:26:39Z

obrazki

Kamil Kamiński o 18:59, 1 gru 2016

2016-12-01T18:59:48Z

Dino: /* Spis gatunków */

2014-09-27T13:40:33Z

‎Spis gatunków

Mateusz: /* Gatunki przeniesione do innych rodzajów */

2014-03-12T08:47:22Z

‎Gatunki przeniesione do innych rodzajów

Nazuul: wiek za Loewen i in. 2013 - Lythronax

2013-11-23T11:56:55Z

wiek za Loewen i in. 2013 - Lythronax

Nazuul o 14:02, 27 lip 2013

2013-07-27T14:02:28Z

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Gorgosaurus''}}
 <small>
@@ Linia 168: / Linia 171: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]

@@ Linia 85: / Linia 85: @@
 ''Gorgosaurus/Albertosaurus libratus'' i ''[[Albertosaurus]] sacrophagus'' to z pewnością odrębne gatunki. Oba zwierzęta są taksonami siostrzanymi - łączy je wiele synapomorfii w budowie czaszki. Podobieństwa anatomiczne skłaniają niektórych badaczy do uznania gorgozaura za młodszy synonim albertozaura. W roku [[1922]] [[William Matthew]] i [[Barnum Brown]] uznali je za odrębne rodzaje. W roku [[1970]] [[Dale Russell]] zsynomizował oba taksony. [[Philip Currie]] uważa je za odrębne, zauważa on, że różnice anatomiczne obu rodzajów są tak liczne jak między ''[[Daspletosaurus]]'' a ''[[Tyrannosaurus]]'', które uważa się bez wątpienia za odrębne gatunki.
 [[Plik:Gorgosaurus by johnson mortimer-da6hf6p.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja opierzonego gorgozaura. Autor: Johnson Mortimer.  [http://johnson-mortimer.deviantart.com/art/Gorgosaurus-615552289].]]
 ==Historia odkryć==
@@ Linia 138: / Linia 140: @@
 Currie, Philip J.; Hurum, Jørn H; & Sabath, Karol. (2003). "Skull structure and evolution in tyrannosaurid phylogeny". Acta Palaeontologica Polonica 48 (2): 227-234.
 http://en.wikipedia.org/wiki/Gorgosaurus

@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 ==Koegzystencja z ''Daspletosaurus''==
-W formacji Dinosaur Park ''Gorgosaurus'' żył razem z rzadszym tyranozaurynem - ''[[Daspletosaurus]]''. To jeden z nielicznych przykładów współwystępowania dwóch tyranozaurydów. Podobna sytuacja miała miejsce w Mongolii, gdzie ''[[Tarbosaurus]]'' żył obok mniejszego krewniaka - ''[[Alioramus]]''. Ponadto, także ''[[Tyrannosaurus]]'' być może egzystował razem z innym tyranozaurydem - ''[[Nanotyrannus]]''. W obu przypadkach mogły to być młode osobniki obu rodzajów. Jednak, jeżeli chodzi o gorgozaura i daspletozaura, sprawa wygląda inaczej - obaj mięsożercy są bardzo podobnej wielkości. W zapisie kopalnym mamy jeszcze sporo przykładów współwystępowania dużych drapieżnych dinozaurów. Na przykład we wczesnokredowej Afryce, gdzie razem żyły ''[[Kryptops]]'', ''[[Eocarcharia]]'' i ''[[Suchomimus]]''. W tym wypadku miały one z pewnością inne nisze pokarmowe - zuchomim był prawdopodobnie rybożerny, ale relacje między dwoma pozostałymi nie zostały jeszcze wyjaśnione, jednak inna budowa szczęk wskazuje raczej na inne nisze pokarmowe. Sytuacja z gorgozaurem i daspletozaurem przypomina bardziej późnojurajską Amerykę Północną, gdzie ''[[Allosaurus]]'' żył obok ''[[Torvosaurus]]'' (pozostaje jeszcze ''[[Saurophaganax]]'', który może się okazać gatunkiem allozaura). Podobna sytuacja miała też miejsce w środkowojurajskiej Francji – żyły tam duże teropody ''[[Dubreuillosaurus]]'', ''[[Poekilopleuron]]'', ''[[Piveteausaurus]]'' oraz prawdopodobnie czwarta forma. W tych przypadkach mamy do czynienia z bardzo podobnymi do siebie drapieżnikami - pod względem budowy i wielkości. W dzisiejszych ekosystemach podobnej wielkości drapieżniki zajmują odrębne nisze ekologiczne dzięki innym zwyczajom i rozmieszczeniu. W roku [[1970]] [[Dale Russell]] zasugerował odrębność nisz pokarmowych obu rodzajów. Otóż według niego pospolitszy ''Gorgosaurus'' polował na hadrozaurydy, a masywniejszy i rzadszy ''[[Daspletosaurus]]'' na potencjalnie trudniejsze do upolowania ceratopsydy i dinozaury pancerne. Jednak w Montanie znaleziono daspletozaura (oznaczono go numerem OTM 200) ze szczątkami młodego hadrozauryda w okolicach żołądka. W przeciwieństwie do innych współczesnych im dinozaurów drapieżniki te nie preferowały niżej lub wyżej położonych terenów. Jednak wydaje się, że ''Gorgosaurus'' był częściej spotykany na obszarach północnych, np. w formacji Dinosaur Park w Kanadzie, a ''[[Daspletosaurus]]'' preferował obszary znajdujące się na południu. To samo da się zaobserwować u innych grup dinozaurów. Jedna z podrodzin ceratopsów - [[Chasmosaurinae]] i płaskogłowe dinozaury kaczodziobe ([[Saurolophinae]]) są częściej spotykane na południu. Druga grupa ceratopsów - [[Centrosaurinae|centrozauryny]] i grzebieniaste dinozaury kaczodziobe ([[Lambeosaurinae]]) preferowały północne obszary. [[Thomas Holtz|Holtz]] wyciągnął z tego wniosek, że tyrannozauryny (''[[Daspletosaurus]]'' i ''[[Tyrannosaurus]]''), chasmozauryny i hadrozauryny były ściślej powiązane ze sobą więzami pokarmowymi. Potwierdzają to znaleziska z późniejszego okresu - w późnym mastychcie tyranozauryny (''[[Tyrannosaurus]]''), chasmozauryny (''[[Triceratops]]'') i hadrozauryny (''[[Edmontosaurus]]'') są szeroko rozpowszechnione, a centrozauryny, albertozauryny nie są już spotykane, natomiast lambeozauryny, o ile jeszcze tam żyły, są bardzo rzadkie.
+W formacji Dinosaur Park ''Gorgosaurus'' żył razem z rzadszym tyranozaurynem - ''[[Daspletosaurus]]''. To jeden z nielicznych przykładów współwystępowania dwóch tyranozaurydów. Podobna sytuacja miała miejsce w Mongolii, gdzie ''[[Tarbosaurus]]'' żył obok mniejszego krewniaka - ''[[Alioramus]]''. Ponadto, także ''[[Tyrannosaurus]]'' być może egzystował razem z innym tyranozaurydem - ''[[Nanotyrannus]]''. W obu przypadkach mogły to być młode osobniki obu rodzajów. Jednak, jeżeli chodzi o gorgozaura i daspletozaura, sprawa wygląda inaczej - obaj mięsożercy są bardzo podobnej wielkości. W zapisie kopalnym mamy jeszcze sporo przykładów współwystępowania dużych drapieżnych dinozaurów. Na przykład we wczesnokredowej Afryce, gdzie razem żyły ''[[Kryptops]]'', ''[[Eocarcharia]]'' i ''[[Suchomimus]]''. W tym wypadku miały one z pewnością inne nisze pokarmowe - zuchomim był prawdopodobnie rybożerny, ale relacje między dwoma pozostałymi nie zostały jeszcze wyjaśnione, jednak inna budowa szczęk wskazuje raczej na inne nisze pokarmowe. Sytuacja z gorgozaurem i daspletozaurem przypomina bardziej późnojurajską Amerykę Północną, gdzie ''[[Allosaurus]]'' żył obok ''[[Torvosaurus]]'' i ''[[Saurophaganax]]''. Podobna sytuacja miała też miejsce w środkowojurajskiej Francji – żyły tam duże teropody ''[[Dubreuillosaurus]]'', ''[[Poekilopleuron]]'', ''[[Piveteausaurus]]'' oraz prawdopodobnie czwarta forma. W tych przypadkach mamy do czynienia z bardzo podobnymi do siebie drapieżnikami - pod względem budowy i wielkości. W dzisiejszych ekosystemach podobnej wielkości drapieżniki zajmują odrębne nisze ekologiczne dzięki innym zwyczajom i rozmieszczeniu. W roku [[1970]] [[Dale Russell]] zasugerował odrębność nisz pokarmowych obu rodzajów. Otóż według niego pospolitszy ''Gorgosaurus'' polował na hadrozaurydy, a masywniejszy i rzadszy ''[[Daspletosaurus]]'' na potencjalnie trudniejsze do upolowania ceratopsydy i dinozaury pancerne. Jednak w Montanie znaleziono daspletozaura (oznaczono go numerem OTM 200) ze szczątkami młodego hadrozauryda w okolicach żołądka. W przeciwieństwie do innych współczesnych im dinozaurów drapieżniki te nie preferowały niżej lub wyżej położonych terenów. Jednak wydaje się, że ''Gorgosaurus'' był częściej spotykany na obszarach północnych, np. w formacji Dinosaur Park w Kanadzie, a ''[[Daspletosaurus]]'' preferował obszary znajdujące się na południu. To samo da się zaobserwować u innych grup dinozaurów. Jedna z podrodzin ceratopsów - [[Chasmosaurinae]] i płaskogłowe dinozaury kaczodziobe ([[Saurolophinae]]) są częściej spotykane na południu. Druga grupa ceratopsów - [[Centrosaurinae|centrozauryny]] i grzebieniaste dinozaury kaczodziobe ([[Lambeosaurinae]]) preferowały północne obszary. [[Thomas Holtz|Holtz]] wyciągnął z tego wniosek, że tyrannozauryny (''[[Daspletosaurus]]'' i ''[[Tyrannosaurus]]''), chasmozauryny i hadrozauryny były ściślej powiązane ze sobą więzami pokarmowymi. Potwierdzają to znaleziska z późniejszego okresu - w późnym mastychcie tyranozauryny (''[[Tyrannosaurus]]''), chasmozauryny (''[[Triceratops]]'') i hadrozauryny (''[[Edmontosaurus]]'') są szeroko rozpowszechnione, a centrozauryny, albertozauryny nie są już spotykane, natomiast lambeozauryny, o ile jeszcze tam żyły, są bardzo rzadkie.
 [[Plik:Dr. Bob Bakker with Dino.jpg|300px|thumb|right|Słynny paleontolog Robert Bakker przy szkielecie gorgozaura. Autor zdjęcia: Ed Shippul [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Dr._Bob_Bakker_with_Dino.jpg].]]
 ==''Gorgosaurus'' = ''Albertosaurus''?==
-''Gorgosaurus/Albertosaurus libratus'' i ''[[Albertosaurus]] sacrophagus'' to z pewnością odrębne gatunki. Oba zwierzęta są taksonami siostrzanymi - łączy je sześć synapomorfii w budowie czaszki, natomiast różnią się pięcioma cechami kranialnymi. Podobieństwa anatomiczne skłaniają niektórych badaczy do uznania gorgozaura za młodszy synonim albertozaura. W roku [[1922]] [[William Matthew]] i [[Barnum Brown]] uznali je za odrębne rodzaje. W roku [[1970]] [[Dale Russell]] zsynomizował oba taksony. [[Philip Currie]] uważa je za odrębne, zauważa on, że różnice anatomiczne obu rodzajów są tak liczne jak między ''[[Daspletosaurus]]'' a ''[[Tyrannosaurus]]'', które uważa się bez wątpienia za odrębne gatunki. Currie sądzi także, że nowe formy tyranozaurydów z Alaski, Nowego Meksyku i innych części Ameryki Północnej pozwolą rozwiązać problem odrębności obu rodzajów. Trzeba pamiętać, że paleontolodzy często nie doceniają zmienności osobniczej w ramach gatunków, a granice między rodzajami są bardzo subiektywne - zapewne wielu paleontologów nie miałoby nic przeciwko uznaniu tych dwóch dinozaurów za gatunki tego samego rodzaju. Skoro jednak powszechnie uważa się zwierzęta z podrodziny [[Tyrannosaurinae]] za monotypowe rodzaje, to nie ma powodu postępować odwrotnie w przypadku drugiej z podrodzin.
+''Gorgosaurus/Albertosaurus libratus'' i ''[[Albertosaurus]] sacrophagus'' to z pewnością odrębne gatunki. Oba zwierzęta są taksonami siostrzanymi - łączy je wiele synapomorfii w budowie czaszki. Podobieństwa anatomiczne skłaniają niektórych badaczy do uznania gorgozaura za młodszy synonim albertozaura. W roku [[1922]] [[William Matthew]] i [[Barnum Brown]] uznali je za odrębne rodzaje. W roku [[1970]] [[Dale Russell]] zsynomizował oba taksony. [[Philip Currie]] uważa je za odrębne, zauważa on, że różnice anatomiczne obu rodzajów są tak liczne jak między ''[[Daspletosaurus]]'' a ''[[Tyrannosaurus]]'', które uważa się bez wątpienia za odrębne gatunki.
 [[Plik:Gorgosaurus by johnson mortimer-da6hf6p.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja opierzonego gorgozaura. Autor: Johnson Mortimer.  [http://johnson-mortimer.deviantart.com/art/Gorgosaurus-615552289].]]

@@ Linia 84: / Linia 84: @@
 ==''Gorgosaurus'' = ''Albertosaurus''?==
 ''Gorgosaurus/Albertosaurus libratus'' i ''[[Albertosaurus]] sacrophagus'' to z pewnością odrębne gatunki. Oba zwierzęta są taksonami siostrzanymi - łączy je sześć synapomorfii w budowie czaszki, natomiast różnią się pięcioma cechami kranialnymi. Podobieństwa anatomiczne skłaniają niektórych badaczy do uznania gorgozaura za młodszy synonim albertozaura. W roku [[1922]] [[William Matthew]] i [[Barnum Brown]] uznali je za odrębne rodzaje. W roku [[1970]] [[Dale Russell]] zsynomizował oba taksony. [[Philip Currie]] uważa je za odrębne, zauważa on, że różnice anatomiczne obu rodzajów są tak liczne jak między ''[[Daspletosaurus]]'' a ''[[Tyrannosaurus]]'', które uważa się bez wątpienia za odrębne gatunki. Currie sądzi także, że nowe formy tyranozaurydów z Alaski, Nowego Meksyku i innych części Ameryki Północnej pozwolą rozwiązać problem odrębności obu rodzajów. Trzeba pamiętać, że paleontolodzy często nie doceniają zmienności osobniczej w ramach gatunków, a granice między rodzajami są bardzo subiektywne - zapewne wielu paleontologów nie miałoby nic przeciwko uznaniu tych dwóch dinozaurów za gatunki tego samego rodzaju. Skoro jednak powszechnie uważa się zwierzęta z podrodziny [[Tyrannosaurinae]] za monotypowe rodzaje, to nie ma powodu postępować odwrotnie w przypadku drugiej z podrodzin.
 ==Historia odkryć==
 Typowy gatunek (i jedyny ważny) - ''Gorgosaurus libratus'' został po raz pierwszy opisany przez Lawrence'a Lambe w roku [[1914]]. [[Holotyp]] (CNM 2120) to prawie kompletny szkielet mierzący 8,25 m długości wraz z czaszką, odkryty w [[1913]] roku przez Charlesa M. Sternberga w formacji Dinosaur Park w Kanadzie. Był to pierwszy tyranozauryd ze znalezioną dłonią, którą zaadaptowano później także do gatunku ''[[Tyrannosaurus]] rex''. Mniej więcej tym samym czasie odnaleziono cztery kolejne czaszki ''G. libratus'', trzy z nich razem ze szkieletem. Zostały opisane przez Matthewa i Browna w [[1923]] roku. Obaj opisali też piąty szkielet ''Gorgosaurus'' (AMNH 5664), znaleziony i sprzedany do ich muzeum przez Sternberga w [[1917]] roku. Był on mniejszy od innych osobników, miał niższą i delikatniejszą czaszkę i dłuższe proporcjonalnie nogi. Posiadał on także niezrośnięte szwy między kośćmi, a są to cechy typowe dla młodych zwierząt, lecz mimo tego paleontolodzy nadali szczątkom nową nazwę gatunkową - ''G. sternbergi''. Obecnie uważa się go za młodego ''G. libratus''. Później znaleziono jeszcze wiele innych osobników. W roku [[1856]] [[Joseph Leidy]] opisał dwa przedszczękowe zęby pochodzące od tyranozauryda, znalezione w Montanie. Ponieważ były wielkie i nieznany był ich właściciel, nadał im nazwę ''[[Deinodon]]'' ("straszny ząb"). Matthew i Brown w roku [[1922]] uznali, że są one nieodróżnialne od tych znanych z rodzaju ''Gorgosaurus'', lecz z powodu braku szkieletu deinodona, nie zsynomizowali tych dwóch [[rodzaj]]ów. Pomimo że zęby te są bardzo podobne do zębów gorgozaura, to nie ustalono, czy rzeczywiście do niego należały. Generalnie zęby tyranozaurydów są bowiem bardzo podobne do siebie i nie da się ustalić z pewnością, że należały do konkretnego rodzaju. Dzisiaj deinodont uważany jest za rodzaj nieważny - ''[[nomen dubium]]''. Największym znalezionym gorgozaurem jest okaz oznaczony numerem katalogowym RTMP 94.12.602 - mierzył on 10 m długości. Szkielet pochodzi od zwierzęcia, które w chwili śmierci miało 18 lat i zawiera czaszkę, strzemiączko, obojczyk i kość udową. Szkielet jednego z okazów z Montany (TCMI 2001.89.1) zawiera wiele patologii, takich jak: zagojona rana na nodze i żebru, pęknięcia kręgów, infekcja żuchwy i stałe ubytki w uzębieniu, a także, co nie jest pewne, guz mózgu. Nie wiadomo jednak, czy gorgozaury odnalezione w Montanie należą do typowego gatunku ''G. libratus'', czy to może nowy gatunek gorgozaura.
 ==Gatunki przeniesione do innych rodzajów==

@@ Linia 76: / Linia 76: @@
 ==Środowisko życia==
 ''Gorgosaurus'' żył na bujno zarośniętych równinach zalewowych w zachodniej części Ameryki Północnej, która podzielona była wtedy morzem wewnętrznym na dwie części. Tyranozauryd ten żył w tej zachodniej części w kampanie, około 76 do 75 milionów lat temu. Zaczęły się wtedy wypiętrzać Góry Skaliste, od których płynęły wielkie rzeki w kierunku śródlądowego morza. Klimat był subtropikalny z występującą sezonowością. Zdarzały się czasem susze, które były przyczyną wysokiej śmiertelności wśród wielkich stad roślinożernych dinozaurów. Pozostały po nich całe stosy skamieniałości. Około 73 milionów lat temu morze rozdzielające obie części Ameryki Północnej zaczęło się powiększać i zalewać te tereny. Fauna i flora pochodząca ze środowiska gorgozaura była niezwykle bogata, jak na ekosystem znany jedynie z wykopalisk. Drzewa iglaste formowały sklepienie lasu, a inne rośliny rosnące w ich cieniu to paprotniki (w tym drzewiaste) i rośliny okrytonasienne. W formacji tej znaleziono wiele skamielin zwierzęcych. W rzekach i ich ujściach pływały liczne ryby np. niszczukokształtne, jesiotry, a nawet rekiny i płaszczki. W środowisku wodnym żyło także wiele żab, płazów ogoniastych, żółwi, krokodyli, jaszczurek i przypominających gawiale champsozaurów. Ponad nimi latały pterozaury i ptaki (np. ''Cimolopteryx'' sp.). Na lądzie żyły ssaki – wieloguzkowce, łożyskowce i torbacze, oraz jaszczurki - teidy, scynki, warany i padalce. Na wybrzeżach żyły nielotne ptaki z grupy Hesperornithes - ''Baptornis'' sp. Ale dominowały wielkie dinozaury. Wędrowały w ogromnych stadach [[Ceratopsidae|ceratopsydy]] takie jak ''[[Centrosaurus]]'', ''[[Chasmosaurus]]'' oraz [[Hadrosauridae|hadrozaurydy]], między innymi: ''[[Gryposaurus]]'', ''[[Lambeosaurus]]'' i ''[[Parasaurolophus]] walkeri''. Żyły tam także [[Ankylosauria|dinozaury pancerne]] – ''[[Euoplocephalus]]'', ''[[Edmontonia]]'' i ''[[Panoplosaurus]]'', a także mniejsze [[Pachycephalosauridae|pachycefalozaurydy]]: ''[[Hanssuesia]]'' i ''[[Stegoceras]]''. Fauna teropodów obejmuje [[Ornithomimidae|ornitomimidy]] - ''[[Ornithomimus]]'' i ''[[Struthiomimus]]'', [[Oviraptorosauria|owiraptory]] - ''[[Chirostenotes]]'' - oraz [[Deinonychosauria|deinonychozaury]]: ''[[Troodon]]'', ''[[Dromaeosaurus]]'' czy ''[[Saurornitholestes]] langstoni''. Znaleziono także szczątki [[Therizinosauridae|terizinozaurydów]], [[Ceratopsia|ceratopsa]] podobnego do ''[[Pachyrhinosaurus]]'' i niewielkiego [[Ornithopoda|ornitopoda]]. Nie natrafiono natomiast na pozostałości średniej wielkości drapieżników - ich niszę ekologiczną wypełniały zapewne młode dwóch rodzajów dużych mięsożerców: gorgozaura i daspletozaura.
 ==Koegzystencja z ''Daspletosaurus''==
 W formacji Dinosaur Park ''Gorgosaurus'' żył razem z rzadszym tyranozaurynem - ''[[Daspletosaurus]]''. To jeden z nielicznych przykładów współwystępowania dwóch tyranozaurydów. Podobna sytuacja miała miejsce w Mongolii, gdzie ''[[Tarbosaurus]]'' żył obok mniejszego krewniaka - ''[[Alioramus]]''. Ponadto, także ''[[Tyrannosaurus]]'' być może egzystował razem z innym tyranozaurydem - ''[[Nanotyrannus]]''. W obu przypadkach mogły to być młode osobniki obu rodzajów. Jednak, jeżeli chodzi o gorgozaura i daspletozaura, sprawa wygląda inaczej - obaj mięsożercy są bardzo podobnej wielkości. W zapisie kopalnym mamy jeszcze sporo przykładów współwystępowania dużych drapieżnych dinozaurów. Na przykład we wczesnokredowej Afryce, gdzie razem żyły ''[[Kryptops]]'', ''[[Eocarcharia]]'' i ''[[Suchomimus]]''. W tym wypadku miały one z pewnością inne nisze pokarmowe - zuchomim był prawdopodobnie rybożerny, ale relacje między dwoma pozostałymi nie zostały jeszcze wyjaśnione, jednak inna budowa szczęk wskazuje raczej na inne nisze pokarmowe. Sytuacja z gorgozaurem i daspletozaurem przypomina bardziej późnojurajską Amerykę Północną, gdzie ''[[Allosaurus]]'' żył obok ''[[Torvosaurus]]'' (pozostaje jeszcze ''[[Saurophaganax]]'', który może się okazać gatunkiem allozaura). Podobna sytuacja miała też miejsce w środkowojurajskiej Francji – żyły tam duże teropody ''[[Dubreuillosaurus]]'', ''[[Poekilopleuron]]'', ''[[Piveteausaurus]]'' oraz prawdopodobnie czwarta forma. W tych przypadkach mamy do czynienia z bardzo podobnymi do siebie drapieżnikami - pod względem budowy i wielkości. W dzisiejszych ekosystemach podobnej wielkości drapieżniki zajmują odrębne nisze ekologiczne dzięki innym zwyczajom i rozmieszczeniu. W roku [[1970]] [[Dale Russell]] zasugerował odrębność nisz pokarmowych obu rodzajów. Otóż według niego pospolitszy ''Gorgosaurus'' polował na hadrozaurydy, a masywniejszy i rzadszy ''[[Daspletosaurus]]'' na potencjalnie trudniejsze do upolowania ceratopsydy i dinozaury pancerne. Jednak w Montanie znaleziono daspletozaura (oznaczono go numerem OTM 200) ze szczątkami młodego hadrozauryda w okolicach żołądka. W przeciwieństwie do innych współczesnych im dinozaurów drapieżniki te nie preferowały niżej lub wyżej położonych terenów. Jednak wydaje się, że ''Gorgosaurus'' był częściej spotykany na obszarach północnych, np. w formacji Dinosaur Park w Kanadzie, a ''[[Daspletosaurus]]'' preferował obszary znajdujące się na południu. To samo da się zaobserwować u innych grup dinozaurów. Jedna z podrodzin ceratopsów - [[Chasmosaurinae]] i płaskogłowe dinozaury kaczodziobe ([[Saurolophinae]]) są częściej spotykane na południu. Druga grupa ceratopsów - [[Centrosaurinae|centrozauryny]] i grzebieniaste dinozaury kaczodziobe ([[Lambeosaurinae]]) preferowały północne obszary. [[Thomas Holtz|Holtz]] wyciągnął z tego wniosek, że tyrannozauryny (''[[Daspletosaurus]]'' i ''[[Tyrannosaurus]]''), chasmozauryny i hadrozauryny były ściślej powiązane ze sobą więzami pokarmowymi. Potwierdzają to znaleziska z późniejszego okresu - w późnym mastychcie tyranozauryny (''[[Tyrannosaurus]]''), chasmozauryny (''[[Triceratops]]'') i hadrozauryny (''[[Edmontosaurus]]'') są szeroko rozpowszechnione, a centrozauryny, albertozauryny nie są już spotykane, natomiast lambeozauryny, o ile jeszcze tam żyły, są bardzo rzadkie.
 ==''Gorgosaurus'' = ''Albertosaurus''?==

@@ Linia 58: / Linia 58: @@
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Gorgosaurus_palaeontological_miscellanea_by_andreacau-d4dezo6.jpg|400px]]
-<small>Autor: [[Andera Cau]] [http://andreacau.deviantart.com/art/Palaeontological-Miscellanea-264399126].</small>
+<small>Autor: [[Andrea Cau]] [http://andreacau.deviantart.com/art/Palaeontological-Miscellanea-264399126].</small>
 |}

@@ Linia 102: / Linia 102: @@
 | =''Gorgosaurus'' "sternbergi"
 | {{Kpt|Matthew}} i {{Kpt|Brown}}, 1922
 |-
 | =''Gorgosaurus sternbergi''
-| {{Kpt|Matthew}} i {{Kpt|Brown}}, 1922
+| {{Kpt|Matthew}} i {{Kpt|Brown}}, 1923
 |-
 | =''[[Deinodon]] sternbergi''

@@ Linia 87: / Linia 87: @@
 ==Gatunki przeniesione do innych rodzajów==
-Wiele skamielin zostało nieprawidłowo zaliczonych do rodzaju ''Gorgosaurus'' w ciągu dwudziestego wieku. Kompletna czaszka młodego tyranozauryda (CMNH 7541), znaleziona w formacji [[Formacja Hell Creek|Hell Creek]] (Montana - [[USA]]), została nazwana ''G. lancensis'' przez Charles'a Whitney'a Gilmore'a w [[1946]]. Została ona przemianowana później na ''[[Nanotyrannus]] lancensis'' przez Boba Bakkera i innych w [[1988]]. Dzisiaj czaszka ta uważana jest przez wielu za pochodzącą od młodego osobnika ''[[Tyrannosaurus]] rex'' i co za tym idzie również za młodszy synonim tyranozaura. Evgeny [[Maleev]] nadał nazwy ''Gorgosaurus lancinator'' i ''Gorgosaurus novojilovi'' dwóm tyranozaurydowym szczątkom pochodzących od małych osobników (PIN 553-1 i PIN 552-2). Pochodzą one z formacji Nemegt z Mongolii i zostały znalezione w [[1955]] roku. Mniejszego z nich [[Kenneth Carpenter]] przemianował na ''[[Maleevosaurus]] novojilovi'' w [[1992]] roku. Oba uważane są za młode osobniki ''[[Tarbosaurus]] bataar''. Podsumowując, obecnie znany jest jeden gatunek gorgozaura - ''G. libratus''. Kilka szkieletów z formacji Judith River z Montany prawdopodobnie także należy do rodzaju ''Gorgosaurus'', lecz nie jest pewne czy nie powinny należeć do nowego gatunku gorgozaura.
+Wiele skamielin zostało nieprawidłowo zaliczonych do rodzaju ''Gorgosaurus'' w ciągu dwudziestego wieku. Kompletna czaszka młodego tyranozauryda (CMNH 7541), znaleziona w formacji [[Formacja Hell Creek|Hell Creek]] (Montana - [[USA]]), została nazwana ''G. lancensis'' przez Charles'a Whitney'a Gilmore'a w [[1946]]. Została ona przemianowana później na ''[[Nanotyrannus]] lancensis'' przez Boba Bakkera i innych w [[1988]]. Dzisiaj czaszka ta uważana jest przez wielu za pochodzącą od młodego osobnika ''[[Tyrannosaurus]] rex'' i co za tym idzie również za młodszy synonim tyranozaura. [[Evgeny Maleev]] nadał nazwy ''Gorgosaurus lancinator'' i ''Gorgosaurus novojilovi'' dwóm tyranozaurydowym szczątkom pochodzących od małych osobników (PIN 553-1 i PIN 552-2). Pochodzą one z formacji Nemegt z Mongolii i zostały znalezione w [[1955]] roku. Mniejszego z nich [[Kenneth Carpenter]] przemianował na ''[[Maleevosaurus]] novojilovi'' w [[1992]] roku. Oba uważane są za młode osobniki ''[[Tarbosaurus]] bataar''. Podsumowując, obecnie znany jest jeden gatunek gorgozaura - ''G. libratus''. Kilka szkieletów z formacji Judith River z Montany prawdopodobnie także należy do rodzaju ''Gorgosaurus'', lecz nie jest pewne czy nie powinny należeć do nowego gatunku gorgozaura.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 78-75 Ma
+| 77-75,5<ref>Loewen, M.A., Irmis, R.B., Sertich, J.J.W., Currie, P.J. & Sampson, S.D. (2013) "Tyrant Dinosaur Evolution Tracks the Rise and Fall of Late Cretaceous Oceans" PLoS ONE 8(11), e79420. [[doi:10.1371/journal.pone.0079420]]</ref> Ma
 <small>późna [[kreda]] ([[kampan]])</small>
@@ Linia 145: / Linia 145: @@
 http://www.dinozaury.com/forum/viewtopic.php?p=3633&highlight=#3633
 </small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]

@@ Linia 57: / Linia 57: @@
 [[Albertosaurinae]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Gorgosaurus.jpg|400px|]]
+| colspan=2 |[[Plik:Gorgosaurus_palaeontological_miscellanea_by_andreacau-d4dezo6.jpg|400px]]
-<small>''Gorgosaurus'' po posiłku. Na pierwszym planie ''[[Bambiraptor]]''. Autor: Michael Skrepnick [http://news.medill.northwestern.edu/uploadedImages/News/Chicago/Images/Science/gorgosaurus_Bambiraptor_mike_skrepnick_amnh.jpg]</small>
+<small>Autor: [[Andera Cau]] [http://andreacau.deviantart.com/art/Palaeontological-Miscellanea-264399126].</small>
 |}
@@ Linia 69: / Linia 69: @@
 ==Budowa==
 Jak na tyranozauryda przystało, był drapieżnikiem atakującym swoje ofiary za pomocą szczęk uzbrojonych w wiele dużych zębów. Natomiast jego przednie kończyny były małe i być może nie nadawały się do walki a już na pewno nie byly główną bronią. W ewolucji nadrodziny [[Tyrannosauroidea]] da się zauważyć tendencję do powiększania rozmiarów czaszki i jednoczesnej redukcji przednich kończyn. Największa czaszka gorgozaura ma 99 cm długości - niewiele mniej od czaszki masywniejszego daspletozaura. Była ona duża w stosunku do reszty ciała, lecz jej masę zmniejszały otwory - tzw. okna. Wspólną cechą ''[[Albertosaurus]]'' i ''Gorgosaurus'' jest budowa czaszki - obie są długie w stosunku do wysokości, w porównaniu do ''[[Daspletosaurus]]'' i innych tyranozaurydów. Koniec pyska był zaokrąglony, kości nosowe i ciemieniowe były zrośnięte około linii środkowej czaszki, jak u innych przedstawicieli [[Tyrannosauridae]]. Oczodół był raczej okrągły niż owalny. Gorgozaur posiadał także charakterystyczne guzy nad oczami. Zbudowane były one z kości łzowej, podobnie jak u albertozaura i daspletozaura. Gorgozaura odróżnia od tego pierwszego kształt kości dookoła puszki mózgowej. Zęby są typowe dla tyranozaurydów - występuje charakterystyczny heterodontyzm. Gorgozaur miał, tak jak inne tyranozaurydy, osiem zębów przedszczękowych (wyrastających z kości przedszczękowej, na samym przedzie czaszki). Są one mniejsze od pozostałych i są ciasno upakowane. W przekroju mają kształt litery "D". Wyjątkową cechą gorgozaura jest pierwszy ząb z kości szczękowej, ma bowiem ten sam kształt, co te znajdujące się na przedzie szczęk. Pozostałe zęby w przekroju są bardziej owalne w porównaniu do zębów innych tyranozaurów, u których mają one kształt bardziej sztyletowaty. ''Gorgosaurus'' miał od 26 do 30 zębów szczękowych (oraz 8 przedszczękowych) i 30 do 34 w żuchwie. Cecha ta zbliża go do ''Albertosaurus'' i ''Daspletosaurus''. ''[[Tarbosaurus]]'' i ''[[Tyrannosaurus]]'' mają nieco mniej zębów. Budową reszty ciała przypomina pozostałe tyranozaurydy. ''Gorgosaurus'' miał silną szyję wygiętą w charakterystyczny dla teropodów kształt litery "S". Przednie łapki są skarłowaciałe i mają tylko dwa funkcjonalne palce; znane są osobniki z trzema kośćmi nadgarstka. Kończyny tylne są dłuższe niż u innych dinozaurów mięsożernych i uzbrojone są w trzy pazury umieszczone z przodu. Natomiast pierwszy palec jest niewielki i umiejscowiony z tyłu stopy - nie stykał się on z podłożem podczas poruszania się zwierzęcia. Kość piszczelowa jest dłuższa od kości udowej, co pozwala przypuszczać, że gorgozaur mógł szybko biegać. Lecz u osobników większych proporcje obu kości są mniej więcej równe - sugeruje to utratę zdolności do szybkiego poruszania się wśród starszych i większych osobników. Ogon dinozaura pełnił funkcję przeciwwagi i umożliwiał sprawny bieg. Gorgozaur jest jednym z nielicznych dinozaurów, u których odnaleziono odciski skóry. Takie ślady naukowcy przypisują też innym kilku tyranozaurydom - ''Albertosaurus'', ''Daspletosaurus'', ''Tarbosaurus'' oraz ''Tyrannosaurus''. Odciski skóry gorgozaura nie zawierają łusek.
 ==Środowisko życia==