Harpymimus - Historia wersji

Paweł o 17:57, 28 mar 2024

2024-03-28T17:57:05Z

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2024-03-28T13:50:52Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: uzupełnienia, źródła

2024-03-28T13:49:42Z

uzupełnienia, źródła

Taurovenator o 20:16, 24 mar 2024

2024-03-24T20:16:40Z

Dino: /* Materiał kopalny i budowa */

2016-02-22T03:10:12Z

‎Materiał kopalny i budowa

Nazuul o 14:46, 27 lip 2013

2013-07-27T14:46:49Z

Szerman o 11:35, 23 lis 2012

2012-11-23T11:35:45Z

Nazuul: drobne

2012-04-07T16:44:12Z

drobne

Szerman: Utworzył nową stronę „ {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Dawid Mika | Tomasz Sokołowski Maciej Ziegler |} ---- {| c...”

2012-03-27T06:46:01Z

Utworzył nową stronę „ {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Dawid Mika | Tomasz Sokołowski Maciej Ziegler |} ---- {| c...”

Nowa strona

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Dawid Mika]]
| [[Tomasz Sokołowski]]
[[Maciej Ziegler]]
|}

----
{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Harpymimus'' (harpimim)
|-
! '''Długość''':
| 3,5 m
|-
! '''Masa''':
| 30 kg
|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Mongolia]] - Ajmak środkowogobijski

([[formacja Shinekhudug]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| 137-121 Ma

wczesna [[kreda]] ([[hoteryw]] - [[barrem]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Ornithomimosauria]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Harpymimus.jpg|400px]]
Rekonstrukcja przyżyciowa harpymima. [http://animals.howstuffworks.com/dinosaurs/harpymimus.htm]
|}

==Wstęp==
''Harpymimus'' to niewielki [[teropod]], występujący we wczesnej kredzie na terenach Mongolii. W odróżnieniu od późniejszych ornitomimów harpimim posiada zęby, ale tylko w żuchwie.

Został on znaleziony w Ajmaku środkowogobijskim (wschodniej części pustyni Gobi) w formacji Shinekhudug (Shinekhudukskaya Svita, [[hoteryw]] - [[barrem]]). Inne dinozaury znane z formacji Shinekhudug to prymitywny ceratops ''[[Psittacosaurus]] mongoliensis'' i styrakostern ''[[Altirhinus]] kurzanovi''.

==Materiał kopalny i budowa==
Materiał kopalny oznaczony jako IGM 100/29 i przechowywany w Mongolskiej Akademii Nauk w Ulan Bator składa się z prawie kompletnego szkieletu bez części pasu barkowego, miednicy i kończyn tylnych.

Czaszka harpimima jest praktycznie kompletna, choć mocno zgnieciona, co może zniekształcać szczegóły anatomiczne. Są dowody na obecność dzioba u harpimima, który łącznie z zębami żuchwy służył najprawdopodobniej do chwytania pożywienia. Ogólnie budową przypomina inne ornitomimy - tak jak one ma długie uzbrojone w ostre pazury kończyny przednie i długie kończyny tylne. Zęby harpimima różnią się budową od zębów innych wczesnych ornitomimów jak ''[[Pelecanimimus]] polyodon'' i jest ich mniej. O ile pelikanimim ma 72 zęby w żuchwie i 145 w szczęce górnej harpimim ma ich zaledwie jedenaście i tylko w żuchwie.

==''Harpymimus'' a ewolucja ornitomimów==
W [[2005]] [[Kobayashi]] i Rinchchen [[Barsbold]] ponownie przebadali skamieniałości harpimima. Podczas badań stwierdzili, że harpimim jest ornitomimem bardziej [[zaawansowany]]m niż ''[[Pelecanimimus]]''. Diagnozę tą wystawiona na podstawie obecności następujących cech: jedenastu zębów w przedniej części żuchwy, przejścia między przednimi a tylnymi kręgami ogona przy osiemnastym kręgu ogonowym, obniżenie grzbietowe wokół łopatki i małe, ale głębokie wiązadła na kłykciu bocznym kości śródręcza III. Stwierdzili również, że ornitomimy wyewoluowały we wschodniej Azji lub Europie, a do Ameryki Północnej wyemigrowały we wczesnej kredzie.

==Etymologia==
Nazwa [[rodzaj]]owa składa się z greckich słów ''harpyiai'' - "harpia" oraz ''mimos'' - "naśladowca" i oznacza "naśladowca Harpii" (potworów z mitologii greckiej). Epitet naukowy honoruje natomiast Aleksey'a P. [[Okladnikov]]a - rosyjskiego palentologa.

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
! ''Harpymimus''
| [[Barsbold]] i [[Perle]], [[1984]]
|-
! ''H. okladnikovi''
| [[Barsbold]] i [[Perle]], [[1984]]
|}

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Ornithomimosauria]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Mongolia]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Hoteryw]]
[[Kategoria:Barrem]]

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
   |miejsce                = [[Mongolia]], ajmak środkowogobijski
 <small>([[formacja]] [[Khuren-Dukh]])</small>
-|czas                   = {{Występowanie|110|100}}
+|czas                   = {{Występowanie|110|101}}
-ok. 110-100 [[Ma]]<br>
+ok. 110-101 [[Ma]]<br>
 <small>[[wczesna kreda]] (środkowy - późny [[alb]])</small>
   |systematyka            =
@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 |mapa                   =
 }}
 ==Wstęp==
-''Harpymimus'' to prymitywny przedstawiciel [[klad]]u [[Ornithomimosauria]], występujący we wczesnej kredzie na terenach Mongolii. W odróżnieniu od swoich późneijszych krewniaków, harpimim miał zęby, choć tylko w żuchwie.
+''Harpymimus'' to prymitywny przedstawiciel [[klad]]u [[Ornithomimosauria]], występujący we wczesnej kredzie na terenach Mongolii. W odróżnieniu od swoich późniejszych krewniaków, harpimim miał zęby, choć tylko w żuchwie.
 Został on znaleziony w Ajmaku środkowogobijskim (wschodniej części pustyni Gobi) w osadach formacji Khuren-Dukh. Inne dinozaury znane z tej formacji to ornitopody ''[[Altirhinus]]'' i ''[[Choyrodon]]''. Nazwę otrzymał w 1984 r., lecz jego dokładniejszy opis ukazał się dopiero w 2005 r.

@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 <small>Chinzorig, T., Cullen, T., Phillips, G., Rolke, R. & Zanno, L.E. (2022). "Large-bodied ornithomimosaurs inhabited Appalachia during the Late Cretaceous of North America". PLOS One. 17 (10). e0266648. [[doi:10.1371/journal.pone.0266648]].
-Kobayashi, Y. & Barsbold, R. (2005). "Anatomy of Harpymimus okladnikovi Barsbold and Perle 1984 (Dinosauria; Theropoda) of Mongolia." W: Carpenter, K. (ed.) The Carnivorous Dinosaurs. Indiana University Press: 97-126.
+Kobayashi, Y. & Barsbold, R. (2005). "Anatomy of ''Harpymimus okladnikovi'' Barsbold and Perle 1984 (Dinosauria; Theropoda) of Mongolia." W: Carpenter, K. (ed.) The Carnivorous Dinosaurs. Indiana University Press: 97-126.
 Makovicky, P., Kobayashi, Y. & Currie, P.J. (2004) "Ornithomimosauria" [w:] Weishampel, D.B., Dodson, P. & Osmólska, H. (red.) "The Dinosauria" Berkeley and Los Angeles: University of California Press, 137-150.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-  Do poprawy (brak źródeł!) i aktualizacji.
+{{DISPLAYTITLE: ''Harpymimus''}}
+{{Opis
-{{DISPLAYTITLE:''Harpymimus''}}
+ |Autor                  = [[Dawid Mika]], [[Maciej Ziegler]]
-<small>
+ |Korekta                = [[Tomasz Sokołowski]], [[Kamil Kamiński]]
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |nazwa                  = ''Harpymimus'' (harpimim)
-| Autor:
+ |długość                = 4-4,5 m
-| Korekta:
+  |wysokość               =
-|-
+ |masa                   = 146-215 kg
-| [[Dawid Mika]]
+ |dieta                  = mięsożerny / wszystkożerny
-| [[Maciej Ziegler]]
+  |miejsce                = [[Mongolia]], ajmak środkowogobijski
+<small>([[formacja]] [[Khuren-Dukh]])</small>
-[[Tomasz Sokołowski]]
+|czas                   = {{Występowanie|110|100}}
-|}
+ok. 110-100 [[Ma]]<br>
-</small>
+<small>[[wczesna kreda]] (środkowy - późny [[alb]])</small>
-----
+ |systematyka            =
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+[[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 45: / Linia 25: @@
 [[Ornithomimosauria]]
-|-
-| colspan=2 |[[Plik:Harpymimus_steveoc.jpg|400px]]
+?[[Deinocheiridae]]
-<small>Rekonstrukcja. Autor: Stephen O'Connor [http://en.wikipedia.org/wiki/File:Harpymimus_steveoc.jpg]</small>
+|grafika                = Harpymimus_steveoc.jpg
-|}
+|podpis                 = Rekonstrukcja. Autor: Stephen O’Connor [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Harpymimus_steveoc.jpg].
 ==Wstęp==
-''Harpymimus'' to [[teropod]], występujący we wczesnej kredzie na terenach Mongolii. W odróżnieniu od późniejszych [[Ornithomimosauria|ornitomimów]] harpimim miał zęby, ale tylko w żuchwie.
+''Harpymimus'' to prymitywny przedstawiciel [[klad]]u [[Ornithomimosauria]], występujący we wczesnej kredzie na terenach Mongolii. W odróżnieniu od swoich późneijszych krewniaków, harpimim miał zęby, choć tylko w żuchwie.
-Został on znaleziony w Ajmaku środkowogobijskim (wschodniej części pustyni Gobi) w formacji Shinekhudug (Shinekhudukskaya Svita, [[hoteryw]] - [[barrem]]). Inne dinozaury znane z formacji Shinekhudug to prymitywny [[ceratopsia|ceratops]] ''[[Psittacosaurus]] mongoliensis'' i [[styrakostern]] ''[[Altirhinus]] kurzanovi''.
+Został on znaleziony w Ajmaku środkowogobijskim (wschodniej części pustyni Gobi) w osadach formacji Khuren-Dukh. Inne dinozaury znane z tej formacji to ornitopody ''[[Altirhinus]]'' i ''[[Choyrodon]]''. Nazwę otrzymał w 1984 r., lecz jego dokładniejszy opis ukazał się dopiero w 2005 r.
 ==Etymologia==
 Nazwa [[rodzaj]]owa składa się z greckich słów ''harpyiai'' - "harpia" oraz ''mimos'' - "naśladowca" i oznacza "naśladowca Harpii" (potworów z mitologii greckiej). Epitet naukowy honoruje natomiast Aleksey'a P. Okladnikova - rosyjskiego palentologa.
-==Materiał kopalny i budowa==
+==Materiał kopalny==
-[[Holotyp]] oznaczony jako IGM 100/29 i przechowywany w Mongolskiej Akademii Nauk w Ułan Bator składa się z dość kompletnego szkieletu bez części pasu barkowego, miednicy i kończyn tylnych - zob. rys.
+[[Holotyp]] oznaczony jako IGM 100/29 i przechowywany w Mongolskiej Akademii Nauk w Ułan Bator to niemal kompletny szkielet wraz z czaszką, bez części pasa barkowego, fragmentów miednicy i większości kończyn tylnych (zob. rys.).
-Czaszka harpimima jest praktycznie kompletna, choć mocno zgnieciona, co może zniekształcać szczegóły anatomiczne. Są dowody na obecność dzioba u harpimima, który łącznie z zębami żuchwy służył najprawdopodobniej do chwytania pożywienia. Ogólnie budową przypomina inne [[ornitomimozaur]]y - tak jak one ma długie uzbrojone w ostre pazury kończyny przednie i długie kończyny tylne. Zęby harpimima różnią się budową od zębów innych wczesnych ornitomimozaurów, jak ''[[Pelecanimimus]] polyodon'' i jest ich mniej. O ile pelikanimim ma 72 zęby w żuchwie i 145 w szczęce górnej, harpimim ma ich zaledwie jedenaście i tylko w żuchwie.
+==Budowa==
-== Spis gatunków ==
+Ogólnie budową ''Harpymimus'' przypomina inne [[ornitomimozaur]]y - tak jak one miał długie uzbrojone w ostre pazury kończyny przednie i długie kończyny tylne. Szkielet pozaczaszkowy wykazuje jednak wiele cech prymitywnych. Budowa dłoni wskazuje na przystosowanie do chwytania i zagrabiania. Kość ramienna była stosunkowo masywna, a pierwsza kość śródręcza krótsza w porównaniu z drugą kością śródręcza niż u bardziej zaawansowanych ornitomimozaurów. Stopy nie miały wykształconej struktury ''[[arctometatarsus]]'' (Kobayashi i Barsbols, 2005).
 {| class="wikitable"
-! ''Harpymimus''
+| {{V|''Harpymimus''}}
 | {{Kpt|[[Rinchen Barsbold|Barsbold]]}} i {{Kpt|[[Altangerel Perle|Perle]]}}, [[1984]]
 |-
-! ''H. okladnikovi''
+| {{V|''H. okladnikovi''}}
-| {{Kpt|Barsbold}} i {{Kpt|Perle}}, 1984
+| {{Kpt|[[Rinchen Barsbold|Barsbold]]}} i {{Kpt|[[Altangerel Perle|Perle]]}}, [[1984]]
 |}
 [[Kategoria:Dinosauria]]
@@ Linia 82: / Linia 84: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
-[[Kategoria:Hoteryw]]
+[[Kategoria:Alb]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Harpymimus''}}
 <small>
@@ Linia 82: / Linia 84: @@
 [[Kategoria:Hoteryw]]
 [[Kategoria:Barrem]]

@@ Linia 59: / Linia 59: @@
 [[Holotyp]] oznaczony jako IGM 100/29 i przechowywany w Mongolskiej Akademii Nauk w Ułan Bator składa się z dość kompletnego szkieletu bez części pasu barkowego, miednicy i kończyn tylnych - zob. rys.
-Czaszka harpimima jest praktycznie kompletna, choć mocno zgnieciona, co może zniekształcać szczegóły anatomiczne. Są dowody na obecność dzioba u harpimima, który łącznie z zębami żuchwy służył najprawdopodobniej do chwytania pożywienia. Ogólnie budową przypomina inne [[ornitomimozaur]]y - tak jak one ma długie uzbrojone w ostre pazury kończyny przednie i długie kończyny tylne. Zęby harpimima różnią się budową od zębów innych wczesnych ornitomimozaurów, jak ''[[Pelecanimimus]] polyodon'' i jest ich mniej. O ile pelikanimim ma 72 zęby w żuchwie i 145 w szczęce górnej harpimim ma ich zaledwie jedenaście i tylko w żuchwie.
+Czaszka harpimima jest praktycznie kompletna, choć mocno zgnieciona, co może zniekształcać szczegóły anatomiczne. Są dowody na obecność dzioba u harpimima, który łącznie z zębami żuchwy służył najprawdopodobniej do chwytania pożywienia. Ogólnie budową przypomina inne [[ornitomimozaur]]y - tak jak one ma długie uzbrojone w ostre pazury kończyny przednie i długie kończyny tylne. Zęby harpimima różnią się budową od zębów innych wczesnych ornitomimozaurów, jak ''[[Pelecanimimus]] polyodon'' i jest ich mniej. O ile pelikanimim ma 72 zęby w żuchwie i 145 w szczęce górnej, harpimim ma ich zaledwie jedenaście i tylko w żuchwie.
 == Spis gatunków ==

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 |-
 | [[Dawid Mika]]
-| [[Tomasz Sokołowski]]
+| [[Maciej Ziegler]]
-[[Maciej Ziegler]]
 |}
 </small>
@@ Linia 14: / Linia 15: @@
 |-
 !  '''Długość''':
-| 3,5 m
+| 3,5-4 m
 |-
 !  '''Masa''':
-| 30 kg
+| ? kg
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
@@ Linia 25: / Linia 26: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 137-121 Ma
+| 137-125 Ma
 <small>wczesna [[kreda]] ([[hoteryw]] - [[barrem]])</small>
@@ Linia 43: / Linia 44: @@
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Harpymimus.jpg|400px]]
-<small>Rekonstrukcja przyżyciowa harpymima. [http://animals.howstuffworks.com/dinosaurs/harpymimus.htm]</small>
+<small>Rekonstrukcja przyżyciowa harpymima. Autor: Brian Franczak [http://animals.howstuffworks.com/dinosaurs/harpymimus.htm].
 |}
 ==Wstęp==
-''Harpymimus'' to niewielki [[teropod]], występujący we wczesnej kredzie na terenach Mongolii. W odróżnieniu od późniejszych ornitomimów harpimim posiada zęby, ale tylko w żuchwie.
+''Harpymimus'' to [[teropod]], występujący we wczesnej kredzie na terenach Mongolii. W odróżnieniu od późniejszych [[Ornithomimosauria|ornitomimów]] harpimim miał zęby, ale tylko w żuchwie.
-Został on znaleziony w Ajmaku środkowogobijskim (wschodniej części pustyni Gobi) w formacji Shinekhudug (Shinekhudukskaya Svita, [[hoteryw]] - [[barrem]]). Inne dinozaury znane z formacji Shinekhudug to prymitywny ceratops ''[[Psittacosaurus]] mongoliensis'' i styrakostern ''[[Altirhinus]] kurzanovi''.
+Został on znaleziony w Ajmaku środkowogobijskim (wschodniej części pustyni Gobi) w formacji Shinekhudug (Shinekhudukskaya Svita, [[hoteryw]] - [[barrem]]). Inne dinozaury znane z formacji Shinekhudug to prymitywny [[ceratopsia|ceratops]] ''[[Psittacosaurus]] mongoliensis'' i [[styrakostern]] ''[[Altirhinus]] kurzanovi''.
 ==Materiał kopalny i budowa==
-Materiał kopalny oznaczony jako IGM 100/29 i przechowywany w Mongolskiej Akademii Nauk w Ulan Bator składa się z prawie kompletnego szkieletu bez części pasu barkowego, miednicy i kończyn tylnych.
+[[Holotyp]] oznaczony jako IGM 100/29 i przechowywany w Mongolskiej Akademii Nauk w Ułan Bator składa się z dość kompletnego szkieletu bez części pasu barkowego, miednicy i kończyn tylnych - zob. rys.
-==''Harpymimus'' a ewolucja ornitomimów==
+Czaszka harpimima jest praktycznie kompletna, choć mocno zgnieciona, co może zniekształcać szczegóły anatomiczne. Są dowody na obecność dzioba u harpimima, który łącznie z zębami żuchwy służył najprawdopodobniej do chwytania pożywienia. Ogólnie budową przypomina inne [[ornitomimozaur]]y - tak jak one ma długie uzbrojone w ostre pazury kończyny przednie i długie kończyny tylne. Zęby harpimima różnią się budową od zębów innych wczesnych ornitomimozaurów, jak ''[[Pelecanimimus]] polyodon'' i jest ich mniej. O ile pelikanimim ma 72 zęby w żuchwie i 145 w szczęce górnej harpimim ma ich zaledwie jedenaście i tylko w żuchwie.
 == Spis gatunków ==