Herrerasaurus - Historia wersji

Taurovenator o 15:09, 1 kwi 2024

2024-04-01T15:09:50Z

Taurovenator o 20:34, 19 paź 2023

2023-10-19T20:34:52Z

Taurovenator o 13:03, 22 maj 2023

2023-05-22T13:03:52Z

Nazuul: Baron i in., 2017 - przykładowo

2017-03-25T14:56:56Z

Baron i in., 2017 - przykładowo

Dino: /* Wstęp */

2017-01-12T12:56:32Z

‎Wstęp

Dino o 18:32, 6 mar 2016

2016-03-06T18:32:18Z

Mateusz: czas

2015-12-18T18:42:56Z

czas

Nazuul: nie po to usuwam linkownia żeby je przywracać. Synonimy - taki jest obecnie konsens

2011-12-25T15:56:09Z

nie po to usuwam linkownia żeby je przywracać. Synonimy - taki jest obecnie konsens

Szerman: /* Spis gatunków */

2011-12-24T11:36:02Z

‎Spis gatunków

Nazuul: synonimy

2011-12-18T22:04:29Z

synonimy

@@ Linia 134: / Linia 134: @@
 [[Kategoria:Dinosauria]]
 [[Kategoria:Saurischia]]
-[[Kategoria:Theropoda]]
+[[Kategoria:Saurischia bazalne]]
 [[Kategoria:Ameryka Południowa]]
 [[Kategoria:Argentyna]]

@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.1° S, 67.9° W|left bank, Río La Chilca i Valle Pintado
+.1° S, 67.9° W~left bank, Río La Chilca i Valle Pintado
-.1° S, 68.9° W|northeast edge, Cancha de Bochas
+.1° S, 68.9° W~northeast edge, Cancha de Bochas
-.1° S, 68.3° W|Arroyo de Agua
+.1° S, 68.3° W~Arroyo de Agua
-.2° S, 68.7° W|Aguada de la Peña
+.2° S, 68.7° W~Aguada de la Peña
 </display_points>
 |}

← poprzednia wersja		Wersja z 13:03, 22 maj 2023
Linia 141:		Linia 141:
	[[Kategoria:Trias]]		[[Kategoria:Trias]]
	[[Kategoria:Karnik]]		[[Kategoria:Karnik]]
		+	[[Kategoria:Do poprawy - niezajęte]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Herrerasaurus''}}
 <small>
@@ Linia 6: / Linia 8: @@
 |-
 | [[Michał Szewczak]]
-| [[Maciej Ziegler]]
+| [[Maciej Ziegler]], [[Tomasz Singer]], [[Marcin Szermański]], [[Karol Sabath]]
 |}
 </small>
@@ Linia 41: / Linia 38: @@
 | [[Dinosauria]]
-[[Saurischia]]
+[[Saurischia]] (?=Dinosauria)
-(?) [[Theropoda]]
+?? [[Theropoda]]
 [[Herrerasauria]]
@@ Linia 64: / Linia 61: @@
 == Wstęp ==
-''Herrerasaurus'' to wczesny dinozaur [[gadziomiedniczny]] - prawdopodobnie prymitywny [[teropod]]. Został opisany w [[1963]] r. przez Osvaldo A. Reiga.
+''Herrerasaurus'' to wczesny dinozaur [[gadziomiedniczny]] - być może prymitywny [[teropod]]. Został opisany w [[1963]] r. przez Osvaldo A. Reiga.
 Znany jest on z wielu szkieletów, dających dobry obraz osteologii zwierzęcia. Jednymi z bardziej rzucających się w oczy cech charakterystycznych są silnie prostokątny kształt czaszki w widoku bocznym i masywna kość łonowa.
@@ Linia 78: / Linia 75: @@
 Typowy dla dinozaurów jest np. zawiasowy staw skokowy. W budowie kończyn przednich widać już wpływ trendu ewolucji typowego dla teropodów – palce IV i V są bardzo zredukowane i nie mają pazurów, za to wydłużone są uzbrojone w szpony palce I, II i III. Wreszcie znalezienie kompletnej czaszki pozwoliło odkryć w dolnej szczęce herrerazaura śródżuchwowy staw płaski. Umożliwiał on unoszenie się przedniej części żuchwy w stosunku do tylnej. Staw występował także u późniejszych teropodów.
-Z drugiej strony, inne cechy łączą herrerazaura z prymitywniejszymi archozaurami, jak np. zaledwie dwa lub trzy kręgi krzyżowe, czy nie w pełni otwarta od strony przyśrodkowej panewka biodrowa (podobnie jak u np. ''[[Saturnalia]]'', ''[[Guaibasaurus]]'' i ''[[Panphagia]]'' - bardzo prymitywnych zauropodomorfów; może to sugerować, że ta typowa dla dinozaurów budowa panewki biodrowej wyewoluowała u teropodów, zauropodomorfów i dinozaurów ptasiomiednicznych niezależnie).
+Z drugiej strony, inne cechy łączą herrerazaura z prymitywniejszymi archozaurami, jak np. zaledwie dwa lub trzy kręgi krzyżowe, czy nie w pełni otwarta od strony przyśrodkowej panewka biodrowa (podobnie jak u np. ''[[Saturnalia]]'', ''[[Guaibasaurus]]'' i ''[[Panphagia]]'' - prawdopodobnie bardzo prymitywnych zauropodomorfów; może to sugerować, że ta typowa dla dinozaurów budowa panewki biodrowej wyewoluowała u teropodów, zauropodomorfów i dinozaurów ptasiomiednicznych niezależnie).
 Inni naukowcy, m.in. [[Wagner]] i [[Larsson]] nie zgadzają się z wnioskami [[Galis]] i in. odnośnie pozycji systematycznej herrerazaura, wskazując na podobieństwa w budowie jego palców do budowy palców kończyn przednich bardziej zaawansowanych teropodów.
-Kwestia homologii palców nieptasich teropodów i ptaków jest zagadnieniem wysoce kontrowersyjnym i zostanie omówiona w artykule o pochodzeniu ptaków, będącym obecnie w przygotowaniu.
+Kwestia homologii palców nieptasich teropodów i ptaków jest zagadnieniem wysoce kontrowersyjnym (zob. [[Tetanurae#Redukcja_liczby_palc.C3.B3w_u_tetanur.C3.B3w|Redukcja liczby palców u tetanurów]].
-W badaniu pozycji filogenetycznej herrerazaura nie można ograniczać się jedynie do wskazanych wyżej cech – nowsze analizy kladystyczne wskazują, że chodzi o bazalnego przedstawiciela [[Saurischia]] albo raczej bardzo prymitywnego teropoda (zob. artykuł o bazalnych teropodach).
+W badaniu pozycji filogenetycznej herrerazaura nie można ograniczać się jedynie do wskazanych wyżej cech – nowsze analizy kladystyczne wskazują, że Herrerasauria to bazalni przedstawiciele [[Saurischia]], bardzo prymitywne teropody albo najbardziej bazalne [[zauropodomorf]]y (zob. [[Herrerasauria]]).
 == Paleoekologia ==
@@ Linia 121: / Linia 115: @@
 ==Bibliografia==
-<small>
+<small>Baron, M., Norman, D.B. & Barrett, P.M. (2017) "A new hypothesis of dinosaur relationships and early dinosaur evolution" Nature, 543, 501-506. doi:10.1038/nature21700
 Brusatte, S. L., Nesbitt, S. J., Irmis, R. B., Butler, R. J., Benton, M. J. & Norell, M. A. (2010) "The origin and early radiation of dinosaurs" Earth-Science Reviews, 101, 68–100.

@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 == Wstęp ==
-''Herrerasaurus'' to wczesny dinozaur gadziomiedniczny - prawdopodobnie prymitywny teropod. Został opisany w [[1963]] r. przez Osvaldo A. Reiga.
+''Herrerasaurus'' to wczesny dinozaur [[gadziomiedniczny]] - prawdopodobnie prymitywny [[teropod]]. Został opisany w [[1963]] r. przez Osvaldo A. Reiga.
 Znany jest on z wielu szkieletów, dających dobry obraz osteologii zwierzęcia. Jednymi z bardziej rzucających się w oczy cech charakterystycznych są silnie prostokątny kształt czaszki w widoku bocznym i masywna kość łonowa.

@@ Linia 49: / Linia 49: @@
 [[Herrerasauridae]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Herrerasaurus.jpg|400px|]]
+| colspan=2 |[[Plik:Herrerasaurus_skeletal.jpg|400px|]]
-<small>Autor: Vladimir Nikolov [http://t-pekc.deviantart.com/art/Herrera-s-lizard-173684977]<small>
+<small>Rekonstrukcja szkieletu herrerazaura<br>Źródło: Alcober & Martinez 2010 [http://zookeys.pensoft.net/articles.php?id=2415]<small>
 |-
 ! colspan=2 | Mapa znalezisk:

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
@@ Linia 28: / Linia 29: @@
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
-| [[Argentyna]] - [[San Juan]]
+| [[Argentyna]] - San Juan
-<small>([[formacja Ischigualasto]])</small>
+<small>([[formacja]] [[Ischigualasto]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 232-230 Ma
+| 232-230 [[Ma]]
-<small>środkowy/późny [[trias]] (późny [[karnik]]/późny [[ladyn]])</small>
+<small>[[późny trias]] (późny [[karnik]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 50: / Linia 51: @@
 | colspan=2 |[[Plik:Herrerasaurus.jpg|400px|]]
 <small>Autor: Vladimir Nikolov [http://t-pekc.deviantart.com/art/Herrera-s-lizard-173684977]<small>
 |}
-==Wstęp==
+== Wstęp ==
 ''Herrerasaurus'' to wczesny dinozaur gadziomiedniczny - prawdopodobnie prymitywny teropod. Został opisany w [[1963]] r. przez Osvaldo A. Reiga.
 Znany jest on z wielu szkieletów, dających dobry obraz osteologii zwierzęcia. Jednymi z bardziej rzucających się w oczy cech charakterystycznych są silnie prostokątny kształt czaszki w widoku bocznym i masywna kość łonowa.
-==Etymologia==
+== Etymologia ==
-Nazwa rodzajowa dosłownie znaczy „jaszczur Herrery” – od nazwiska Victorino Herrera, farmera i przewodnika, który jako pierwszy natknął się na szkielet zwierzęcia. Nazwa gatunkowa pochodzi od formacji Ischigualasto w prowincji [[San Juan]] w Argentynie, gdzie odkryto jego skamieniałości.
+Nazwa rodzajowa dosłownie znaczy „jaszczur Herrery” – od nazwiska Victorino Herrera, farmera i przewodnika, który jako pierwszy natknął się na szkielet zwierzęcia. Nazwa gatunkowa pochodzi od formacji Ischigualasto w prowincji San Juan w Argentynie, gdzie odkryto jego skamieniałości.
-==Pozycja filogenetyczna==
+== Pozycja filogenetyczna ==
 Poglądy na pozycję systematyczną herrerazaura zmieniały się wielokrotnie. Sam Osvaldo [[Reig]] w [[1963]] r. zaliczył go do karnozaurów (wtedy dużych teropodów). Później przedstawiano najróżniejsze propozycje jego klasyfikacji: od uznania go za zauropodomorfa, bazalnego dinozaura gadziomiednicznego, przez bazalnego dinozauromorfa blisko spokrewnionego z wspólnym przodkiem [[Saurischia]] i [[Ornithischia]], aż po uznanie za krewnego dalszych przodków tych zwierząt. Dopiero odkrycie nowych skamieniałości, w tym m.in. kompletnej czaszki, w [[1988]] r. pozwoliło uzyskać więcej informacji na temat tego drapieżnika. W [[1992]] r. Paul [[Sereno]] i Fernando [[Novas]] wykazali, że herrerazaur i pokrewne gatunki to w istocie bardziej zaawansowane zwierzęta, niż sądzono wcześniej – bazalne teropody, nie wchodzące w skład [[Neotheropoda]].
@@ Linia 78: / Linia 89: @@
 W badaniu pozycji filogenetycznej herrerazaura nie można ograniczać się jedynie do wskazanych wyżej cech – nowsze analizy kladystyczne wskazują, że chodzi o bazalnego przedstawiciela [[Saurischia]] albo raczej bardzo prymitywnego teropoda (zob. artykuł o bazalnych teropodach).
-==Paleoekologia==
+== Paleoekologia ==
 Herrerazaur był dwunożnym drapieżnikiem średniej wielkości – choć i tak jest to największy dinozaur znany z formacji Ischigualasto. Jak sugerują badania skamieniałości z tego obszaru, zamieszkiwał tereny z sezonowymi zmianami opadów w ciągu roku. W porze deszczowej jego terytorium bujnie porastały paprocie, skrzypy, paprocie nasienne oraz drzewa iglaste.
@@ Linia 85: / Linia 96: @@
 ''Herrerasaurus'' był dominującym drapieżnikiem i trzecim najczęstszym kręgowcem - jego szczątki to ok. 8.5% całości. Mimo że powszechnie sądzi się, że herrerazaur osiągał 3-4 m długości, to [[Sereno]] i [[Novas]] (1992) wspominają, że mógł osiągać do 6 m, na co wskazywałaby mierząca 56 cm czaszka ''[[Frenguellisaurus]] ischigualastensis'', uznawanego obecnie za młodszy synonim ''H. ischigualastensis''. Wydaje się więc, że herrerazaury mogły konkurować z wielkimi krewniakami krokodyli. W każdym razie [[klad]] [[Rauisuchia]] wymarł dopiero na przełomie triasu i jury, trochę później niż rodzina [[Herrerasauridae]] – więc nawet jeśli taka konkurencja była, nie zaszkodziła zbytnio rauizuchom. Być może herrerazauchy i rauizuchy zajmowały nieco inne nisze ekologiczne: wielkie, wolniejsze rauizuchy polowały z zasadzki na dużych, powolnych roślinożerców, zaś szybsze herrerazaury - na ofiary średniej wielkości.
-==Taksonomia==
+== Taksonomia ==
 Znane z formacji Ischigualasto rodzaje ''Ischisaurus'' ([[Reig]], [[1963]]) i ''Frenguellisaurus'' ([[Novas]], [[1986]]) obecnie uważa się za młodsze synonimy rodzaju ''Herrerasaurus''. Jednak kwestią dyskusyjną jest czy ''Frenguellisaurus'' jest na pewno synonimem herrerazaura. W II wydaniu dzieła "The Dinosauria" widać rysunki czaszek i żuchw tych dwóch rodzajów, z których wynika, że formy te mogą być ze sobą spokrewnione ale wyraźne różnice wskazują na ich odrębność. Swego czasu także rodzaj ''[[Staurikosaurus]]'' ([[Colbert]], [[1970]]) uważano za synonim ''Herrerasaurus'', ostatecznie jednak na podstawie różnic anatomicznych został uznany za odrębny rodzaj.
-==Spis gatunków==
+== Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
 ! ''Herrerasaurus''
@@ Linia 94: / Linia 105: @@
 |-
 | ''Ischisaurus''
-| [[Reig]], [[1963]]
+| Reig, 1963
 |-
 | ?= ''Frenguellisaurus''
@@ Linia 100: / Linia 111: @@
 |-
 ! ''H. ischigualastensis''
-| [[Reig]], [[1963]]
+| Reig, 1963
 |-
 | ''Ischisaurus cattoi''
-| [[Reig]], [[1963]]
+| Reig, 1963
 |-
 | ?= ''Frenguellisaurus ischigualastensis''
-| [[Novas]], [[1986]]
+| Novas, 1986
 |}
@@ Linia 135: / Linia 146: @@
 [[Kategoria:Trias]]
 [[Kategoria:Karnik]]