Heyuannia - Historia wersji

Taurovenator o 17:13, 19 lip 2024

2024-07-19T17:13:27Z

Taurovenator o 15:28, 30 maj 2024

2024-05-30T15:28:46Z

Podgląd zmian

Taurovenator o 20:38, 2 sie 2023

2023-08-02T20:38:58Z

Taurovenator o 12:51, 4 lip 2019

2019-07-04T12:51:52Z

Taurovenator o 12:51, 4 lip 2019

2019-07-04T12:51:25Z

Dino o 13:21, 15 gru 2018

2018-12-15T13:21:06Z

Dino: /* Spis gatunków */

2018-12-09T12:58:48Z

‎Spis gatunków

Mateusz: aktualizacja

2018-03-22T13:59:25Z

aktualizacja

Dino: /* H. yanshini */

2018-03-14T13:22:09Z

‎H. yanshini

Dino: /* H. yanshini */

2018-03-14T13:21:51Z

‎H. yanshini

@@ Linia 62: / Linia 62: @@
 == Budowa ==
 [[Plik:Jaja Heyuannia.jpg|300px|thumb|right|Jaja ''Macroolithus yaotunensis'' przypisywane są hejuannii. Zwróć uwagę na charakterystyczną ornamentację. Źródło: Wiemann i in., 2017.]]
-Hejuannia była mała jak na dinozaura. Prawdopodobnie sięgałaby dorosłemu człowiekowi zaledwie do pasa. Na podstawie rozmiarów kości udowej szacuje się masę mongolskiego gatunku na 24 kg, a chińskiego na 19,5 kg. Hejuannia nie miała grzebienia na głowie, podobnie jak ''[[Khaan]]'' i ''[[Conchoraptor]]''. Jej szyja była długa i składała się z 13 [[kręg]]ów. 12. miał skrócony odcinek grzbietowy. Odcinek krzyżowy był z kolei długi, bo składał się aż z ośmiu kręgów. Jest to rekord wśród znanych owiraptorozaurów. Dłonie były zredukowane. Pierwszy i drugi palec miały podobną długość w dość krótkich kończynach przednich. Kość łopatkowokrucza i jej kontakt z mostkiem przypominały budową strusie i [[Archaeopteryx|archeopteryksa]]. Mostek nie miał grzebienia, jak u latających [[Avialae|ptaków]]. Noga miała długą piszczel jak u innych małych [[Theropoda|teropodów]]. Jaja miały ponad 17 cm długości i do 8 szerokości. Skorupka miała 1,6 mm grubości. Na zewnątrz zdobiona była charakterystyczną ornamentacją.
+Hejuannia była mała jak na dinozaura. Prawdopodobnie sięgałaby dorosłemu człowiekowi zaledwie do pasa. Na podstawie rozmiarów kości udowej szacuje się masę mongolskiego gatunku na 24 kg, a chińskiego na 19,5 kg. Hejuannia nie miała grzebienia na głowie, podobnie jak ''[[Khaan]]'' i ''[[Conchoraptor]]''. Jej szyja była długa i składała się z 13 [[kręg]]ów. 12. miał skrócony odcinek grzbietowy. Odcinek krzyżowy był z kolei długi, bo składał się aż z ośmiu kręgów. Jest to rekord wśród znanych owiraptorozaurów. Dłonie były zredukowane. Pierwszy i drugi palec miały podobną długość w dość krótkich kończynach przednich. Kość łopatkowokrucza i jej kontakt z mostkiem przypominały budową strusie i [[Archaeopteryx|archeopteryksa]]. Mostek nie miał grzebienia, jak u latających [[Avialae|ptaków]]. Noga miała długą piszczel jak u innych małych [[Theropoda|teropodów]]. Jaja miały ponad 17 cm długości i do 8 szerokości. Skorupka miała 1,6 mm grubości. Na zewnątrz zdobiona była charakterystyczną ornamentacją. Budowa nadgarstka hejuanni była bardzo wyspecjalizowana: miał bardzo wypukłą półksiężycowatą kość nadgarstka, kość nadgarstka łącząca się z k. promieniową skręconą o kąt większy niż 40° oraz talerzowaty dalszy koniec k. łokciowej, który pozwala na obracanie się nadgarstka. Była ona bardzo zbliżona do tej obecnej u współczesnych ptaków, lecz wykształciła się na drodze [[konwergencja|konwergencji]]. Podobnie kąt pomiędzy k. łokciową, a "dłoniią" był mniejszy niż 90° (Qiu i in., 2024).
 == Paleobiologia i ewolucja ==
@@ Linia 82: / Linia 82: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa pochodzi od miasta Heyuan, zaś epitet gatunku typowego został nadany na cześć Donga Huanga - dyrektora muzeum w Heyuan. Bardzo pomógł on w wykopaliskach, które doprowadziły do odkrycia hejuannii. Epitet gatunkowy ''yanshini'' upamiętnia radzieckiego uczonego Aleksandra Leonidowicza Janszina, będącego mentorem Barsbolda, gdy ten pracował w Instytucie Paleontologicznym Radzieckiej Akademii Nauk (dzisiaj Rosyjskiej Akademii Nauk).
+Nazwa rodzajowa pochodzi od miasta Heyuan, zaś epitet gatunku typowego został nadany na cześć Donga Huanga - dyrektora muzeum w Heyuan. Bardzo pomógł on w wykopaliskach, które doprowadziły do odkrycia hejuannii. Epitet gatunkowy ''yanshini'' upamiętnia radzieckiego uczonego Aleksandra Leonidowicza Janszina, będącego mentorem Barsbolda, gdy ten pracował w Instytucie Paleontologicznym Radzieckiej Akademii Nauk (dzisiaj Rosyjskiej Akademii Nauk). Nazwa rodzajowa ''Ingenia'' odnosi się do depresji Ingen Khoboor na Pustyni Gobi, skąd znaleziono szczątki tego teropoda. Została już jednak wykorzystana by nazwać pewien rodzaj chrząszcza. Nazwa rodzajowa  ''Ajancingenia''pochodzi od nazwy rodzajowej ''Ingenia'' oraz mongolskiego wyrazu ''ajanc'' ("podróżnik") co odnosi się do pierwszego paliczka pierwszego palca kończyny przedniej dwukrotnie większego od pierwszego paliczka drugiego palca tej kończyny, przez co jej kończyna przednia przypominała nieco dłoń z tzw. "kciukiem autostopowicza". Nazwa ta została wycofana z powodów etycznych (m.in. plagiatu).
 == Spis gatunków ==
@@ Linia 114: / Linia 114: @@
 == Bibliografia ==
 <small>
 Cheng, Y., Qiang, J., Wu, X., Shan, H. (2008). "Oviraptorosaurian eggs (Dinosauria) with embryonic skeletons discovered for the first time in China". Acta Geologica Sinica, t. 82, nr 6, str. 1089-1094.
@@ Linia 129: / Linia 131: @@
 Lü, J., Huang, D., Qiu, L. (2005). "The Pectoral Girdle and the Forelimb of ''Heyuannia'' (Dinosauria: Oviraptorosauria)". [W]: Carpenter, K. (red.), "The Carnivorous Dinosaurs". Wyd. Indiana University Press, str. 256-273.
 Sato, T., Cheng, Y., Wu, X., Zelenitsky, D.K., Hsiao, Y. (2005). "A pair of shelled eggs inside a female dinosaur". Science, t. 308, str. 375.
-Skawiński, T., Tałanda, M. 2015 [2014]. Integrating developmental biology and the fossil record of reptiles. International Journal of Developmental Biology, t. 58, str. 949-959. [[doi: 10.1387/140322mt]]
+Skawiński, T., Tałanda, M. (2015) [2014]. "Integrating developmental biology and the fossil record of reptiles". International Journal of Developmental Biology, t. 58, str. 949-959. [[doi: 10.1387/140322mt]]
 Wiemann, J., Yang, T., Sander, P.N.N., Schneider, M., Engeser, M., Kath-Schorr, S., Müller, C.E., Sander, P.M. (2017). "Dinosaur origin of egg color: oviraptors laid blue-green eggs". PeerJ, t. 5, str. e3706. [https://doi.org/10.7717/peerj.3706]
@@ Linia 144: / Linia 148: @@
 [[Kategoria:Coelurosauria]]
 [[Kategoria:Oviraptorosauria]]
 [[Kategoria:Azja]]
 [[Kategoria:Chiny]]
@@ Linia 152: / Linia 155: @@
 [[Kategoria:Kampan]]
 [[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 47: / Linia 47: @@
 == Materiał kopalny ==
 === ''H. huangi'' ===
-Typowy [[gatunek]], ''H. huangi'', został opisany przez [[Lü Junchang|Lü Junchanga]] w [[2002]] roku. Szczątki, którymi dysponował, to [[holotyp]] (HYMV1-1) oraz [[paratyp]]y (HYMV1-2, HYMV1-3, HYMV1-4 i HYMV1-5) znalezione w osadach [[formacja|formacji]] [[Dalangshan]]. Są datowane na [[mastrycht]], a więc około 72-66 milionów lat. Reprezentują one większość szkieletu - brakuje jednak części czaszki oraz większości ogona. Potem znaleziono jeszcze więcej osobników. Jeden z nich to miednica z dwoma jajami, które były gotowe do złożenia w gnieździe. Inne to na przykład dwa embriony zachowane w  jajach. Do hejuannii należało wiele jaj nazywanych ''Macroolithus yaotunensis'', które odkryto w tej samej formacji. Hejuannia jest jednym z nielicznych przykładów [[dinozaur]]a, który jest znany zarówno ze szkieletu, jak i skamieniałych jaj.
+Typowy [[gatunek]], ''H. huangi'', został opisany przez [[Lü Junchang|Lü Junchanga]] w [[2003]] roku. Szczątki, którymi dysponował, to [[holotyp]] (HYMV1-1) oraz [[paratyp]]y (HYMV1-2, HYMV1-3, HYMV1-4 i HYMV1-5) znalezione w osadach [[formacja|formacji]] [[Dalangshan]]. Są datowane na [[mastrycht]], a więc około 72-66 milionów lat. Reprezentują one większość szkieletu - brakuje jednak części czaszki oraz większości ogona. Potem znaleziono jeszcze więcej osobników. Jeden z nich to miednica z dwoma jajami, które były gotowe do złożenia w gnieździe. Inne to na przykład dwa embriony zachowane w  jajach. Do hejuannii należało wiele jaj nazywanych ''Macroolithus yaotunensis'', które odkryto w tej samej formacji. Hejuannia jest jednym z nielicznych przykładów [[dinozaur]]a, który jest znany zarówno ze szkieletu, jak i skamieniałych jaj.
 === ''H. yanshini'' ===
@@ Linia 80: / Linia 80: @@
 {| class="wikitable"
 | {{V|''Heyuannia''}}
-| {{Kpt|[[Lü Junchang|Lü]]}}, [[2002]]
+| {{Kpt|[[Lü Junchang|Lü]]}}, [[2003]]
 |-
 | = ''Ajancingenia''
@@ Linia 90: / Linia 90: @@
 |-
 | {{V|''Heyuannia huangi''}}
-| {{Kpt|[[Lü Junchang|Lü]]}}, [[2002]]
+| {{Kpt|[[Lü Junchang|Lü]]}}, [[2003]]
 |-
 | {{V|''Heyuannia yanshini''}}

@@ Linia 93: / Linia 93: @@
 |-
 | {{V|''Heyuannia yanshini''}}
-|{{Kpt|([[Barsbold]], [[1981]]) [[Funston]], [[Mendonca]], [[Currie]] & [[Barsbold]], [[2017]]}}
+|{{Kpt|([[Barsbold]], [[1981]]) [[Funston]], [[Mendonca]], [[Currie]] & [[Barsbold]], [[2018]]}}
 |-
 | = ''Ajancingenia yanshini''

@@ Linia 93: / Linia 93: @@
 |-
 | {{V|''Heyuannia yanshini''}}
-|{{Kpt|([[Barsbold]], [[1981]]) [[Funston]], [[Mendonca]], [[Currie]] & [[Barsbold]], [[2018]]}}
+|{{Kpt|([[Barsbold]], [[1981]]) [[Funston]], [[Mendonca]], [[Currie]] & [[Barsbold]], [[2017]]}}
 |-
 | = ''Ajancingenia yanshini''

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Heyuannia''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor                  = [[Mateusz Tałanda]], [[Tomasz Sokołowski]]
-| Autor:
+ |Korekta                = [[Tomasz Skawiński]]
-| Korekta:
+ |nazwa                  = ''Heyuannia'' (hejuannia)
-|-
+ |długość                = 2 m
-| [[Mateusz Tałanda]]
+ |wysokość               =
-[[Tomasz Sokołowski]]
+ |masa                   = 20-25kg
-| [[Tomasz Skawiński]]
+ |dieta                  =
-|}</small>
+ |miejsce                =
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+[[Theropoda]]
 [[Maniraptora]]
@@ Linia 43: / Linia 31: @@
 [[Caenagnathoidea]]
-|-
+ |grafika                = Heyuannia.jpg
-| colspan=2 |[[Plik:Heyuannia.jpg|400px|]]
+ |podpis                 =
-<small></small>
+ |PorównanieGrupa        = Oviraptoridae
-|-
+ |PorównanieDługość      = 2
-! colspan=2 | Mapa znalezisk:
+ |mapa                   =
 <display_points type="terrain" zoom=3>
-.2° N, 114.8° E|odkrywka Huangsha - H. huangi
+.2° N, 114.8° E~odkrywka Huangsha - ''H. huangi''
-.3° N, 99.6° E|stanowisko Hermiin Tsav - H. yanshini
+.3° N, 99.6° E~stanowisko Hermiin Tsav - ''H. yanshini''
 </display_points>
-|}
+}}
 == Wstęp ==
 [[Plik:Heyuannia profile0.jpg|200px|thumb|right|Rekonstrukcja głowy i szyi hejuannii.]]

@@ Linia 18: / Linia 18: @@
 |-
 ! '''Masa''':
-| około 60 kg
+| 19,5-24 kg
 |-
@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 === ''H. yanshini'' ===
 [[Plik:Ajancingenia reconstruction.png|400px|thumb|right|Samiec ''H. yanshini'' zaleca się do odpoczywającej w cieniu samicy.]]
-W [[2017]] roku zespół pod kierunkiem Funstona przypisał do rodzaju ''Heyuannia'' gatunek znany wcześniej pod nazwami ''Ingenia yanshini'' i ''Ajancingenia yanshini'', tworząc nową kombinację dla niego, ''Heyuannia yanshini''. Gatunek ten jest znany z trzech okazów. Typowym został MPC-D 100/30, który jest częściowo zachowanym szkieletem, składającym się z żuchwy, kręgów szyjnych, krzyżowych i ogonowych, obręczy barkowej, częściowo zachowanych rąk i dłoni, pary piszczeli oraz śródstopia. Pozostałe dwa osobniki (MPC-D 100/31 i MPC-D 100/32) również są znane z niekompletnych szkieletów. Natomiast okaz MPC-D 100/33, który był wcześniej przypisywany do tego gatunku, prawdopodobnie jest innym owiraptorozaurem (niewykluczone, że okaz ten pochodzi z późniejszej formacji [[Nemegt]]; Funston i in., 2018). Wszystkie kości ''H. yanshini'' znaleziono w stanowisku Hermiin Tsav w [[Mongolia|Mongolii]] należącym do [[formacja|formacji]] [[Baruungoyot]]. Są datowane na późny [[kampan]], czyli około 75-72 miliony lat temu.
+W [[2017]] roku zespół pod kierunkiem Funstona przypisał do rodzaju ''Heyuannia'' gatunek znany wcześniej pod nazwami ''Ingenia yanshini'' i ''Ajancingenia yanshini'', tworząc nową kombinację dla niego, ''Heyuannia yanshini''. Gatunek ten jest znany z trzech okazów. Typowym został MPC-D 100/30, który jest częściowo zachowanym szkieletem, składającym się z żuchwy, kręgów szyjnych, krzyżowych i ogonowych, obręczy barkowej, częściowo zachowanych rąk i dłoni, pary piszczeli oraz śródstopia. Pozostałe dwa osobniki (MPC-D 100/31 i MPC-D 100/32) również są znane z niekompletnych szkieletów.
 Szkielet tego gatunku jest wystawiony Instytucie Paleontologii i Geologii w stolicy Mongolii Ułan Bator. Ponieważ okaz holotypowy jest niekompletny, to uzupełniono luki kośćmi z pozostałych dwóch okazów. Co więcej czaszka w tym wystawionym szkielecie nie należy do hejuannii, a do [[Conchoraptor|konchoraptora]].
@@ Linia 72: / Linia 74: @@
 == Budowa ==
 [[Plik:Jaja Heyuannia.jpg|300px|thumb|right|Jaja ''Macroolithus yaotunensis'' przypisywane są hejuannii. Zwróć uwagę na charakterystyczną ornamentację. Źródło: Wiemann i in., 2017.]]
-Hejuannia była mała jak na dinozaura. Prawdopodobnie sięgałaby dorosłemu człowiekowi zaledwie do pasa. Nie miała grzebienia na głowie, podobnie jak ''[[Khaan]]'' i ''[[Conchoraptor]]''. Jej szyja była długa i składała się z 13 [[kręg]]ów. 12. miał skrócony odcinek grzbietowy. Odcinek krzyżowy był z kolei długi, bo składał się aż z ośmiu kręgów. Jest to rekord wśród znanych owiraptorozaurów. Dłonie były zredukowane. Pierwszy i drugi palec miały podobną długość w dość krótkich kończynach przednich. Kość łopatkowokrucza i jej kontakt z mostkiem przypominały budową strusie i [[Archaeopteryx|archeopteryksa]]. Mostek nie miał grzebienia, jak u latających [[Avialae|ptaków]]. Noga miała długą piszczel jak u innych małych [[Theropoda|teropodów]]. Jaja miały ponad 17 cm długości i do 8 szerokości. Skorupka miała 1,6 mm grubości. Na zewnątrz zdobiona była charakterystyczną ornamentacją.
+Hejuannia była mała jak na dinozaura. Prawdopodobnie sięgałaby dorosłemu człowiekowi zaledwie do pasa. Na podstawie rozmiarów kości udowej szacuje się masę mongolskiego gatunku na 24 kg, a chińskiego na 19,5 kg. Hejuannia nie miała grzebienia na głowie, podobnie jak ''[[Khaan]]'' i ''[[Conchoraptor]]''. Jej szyja była długa i składała się z 13 [[kręg]]ów. 12. miał skrócony odcinek grzbietowy. Odcinek krzyżowy był z kolei długi, bo składał się aż z ośmiu kręgów. Jest to rekord wśród znanych owiraptorozaurów. Dłonie były zredukowane. Pierwszy i drugi palec miały podobną długość w dość krótkich kończynach przednich. Kość łopatkowokrucza i jej kontakt z mostkiem przypominały budową strusie i [[Archaeopteryx|archeopteryksa]]. Mostek nie miał grzebienia, jak u latających [[Avialae|ptaków]]. Noga miała długą piszczel jak u innych małych [[Theropoda|teropodów]]. Jaja miały ponad 17 cm długości i do 8 szerokości. Skorupka miała 1,6 mm grubości. Na zewnątrz zdobiona była charakterystyczną ornamentacją.
 == Paleobiologia i ewolucja ==
@@ Linia 121: / Linia 123: @@
 <small>
 Cheng, Y., Qiang, J., Wu, X., Shan, H. 2008. Oviraptorosaurian eggs (Dinosauria) with embryonic skeletons discovered for the first time in China. Acta Geologica Sinica, t. 82, nr 6, str. 1089-1094.
 Funston, G.F., Mendonca, S.E., Currie, P.J., Barsbold, R. 2018. Oviraptorosaur anatomy, diversity and ecology in the Nemegt Basin. Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, t. 494, str. 101-120. [https://doi.org/10.1016/j.palaeo.2017.10.023]
@@ Linia 133: / Linia 141: @@
 Wiemann, J., Yang, T., Sander, P.N.N., Schneider, M., Engeser, M., Kath-Schorr, S., Müller, C.E., Sander, P.M. 2017. Dinosaur origin of egg color: oviraptors laid blue-green eggs. PeerJ, t. 5, str. e3706. [https://doi.org/10.7717/peerj.3706]
 </small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]