Lurdusaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2026-02-14T23:25:24Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Budowa */

2026-02-14T23:24:53Z

‎Budowa

Taurovenator o 20:30, 19 paź 2023

2023-10-19T20:30:59Z

Kamil Kamiński o 19:12, 13 lip 2018

2018-07-13T19:12:41Z

Kamil Kamiński o 19:12, 13 lip 2018

2018-07-13T19:12:15Z

Kamil Kamiński o 19:11, 13 lip 2018

2018-07-13T19:11:47Z

Kamil Kamiński: /* Paleobiologia i paleoekologia */

2018-07-13T19:04:36Z

‎Paleobiologia i paleoekologia

Kamil Kamiński: /* Paleobiologia i paleoekologia */

2018-07-13T19:04:18Z

‎Paleobiologia i paleoekologia

Kamil Kamiński o 19:03, 13 lip 2018

2018-07-13T19:03:32Z

Kamil Kamiński o 19:02, 13 lip 2018

2018-07-13T19:02:27Z

@@ Linia 105: / Linia 105: @@
 ==Bibliografia==
-<small>
+<small>Gônet, J., Allain, R., & Houssaye, A. (2026). "Locomotor reassessment of ''Iguanodon'', ''Ouranosaurus'' and ''Lurdusaurus'' (Dinosauria, Ornithopoda) using osteological correlates." Fossil Record 29(1). 71-86. [[doi:10.3897/fr.29.173614]].
 Holtz, T. (2012) ''"Dinosaurs"'' (suplement) [https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]

@@ Linia 82: / Linia 82: @@
 ==Budowa==
-''Lurdusaurus'' nie należał do największych ornitopodów, imponował jednak niezwykle ciężką budową. Czaszka była niewielka i u holotypu mierzyła ok. 83 cm, a jej szerokość wynosiła 30 cm w tylnej części i ok. 20 cm w okolicach końcówki pyska (Taquet i Russell, 1999). Oznacza to, że prawdopodobnie nie rozszerzał się on w strukturę przypominającą „kaczy dziób”. Tak jak u jego krewniaków, przód pyska lurduzaura (kości przedszczękowe i przedzębowa) był bezzębny. Kręgi szyjne dorównywały rozmiarami kręgom grzbietowym, podczas gdy np. u ''[[Iguanodon]]'' te pierwsze osiągały 85-90% wielkości kręgów grzbietowych. Dzięki temu szyja mogła mierzyć nawet 160 cm, tyle samo co grzbietowy odcinek kręgosłupa. Z kolei kręgi ogonowe były proporcjonalnie krótsze niż u iguanodona. Poziomo skierowane żebra wskazują, że stosunkowo płaski grzbiet zwierzęcia mógł przekraczać metr średnicy. Kończyny przednie były relatywnie duże (np. kość ramienna stanowiła ok. 65% długość kości udowej) i bardzo masywne. Kończyły się one krótkimi, szerokimi dłońmi, uzbrojonymi w duże kolce, będące przekształconymi kciukami (Gregory Paul|Paul]], 2010). Wydaje się, że były one lepiej przystosowane do obrony niż do przemieszczania się. Również kończyny tylne cechowały się ciężką budową. Kość udowa znacznie przewyższała długością kość piszczelową (u holotypu mierzyły odpowiednio 91 i 77 cm). Kości śródstopia były krótkie i oddzielone od siebie, co wskazuje, że znaczną część ciężaru tylnych łap dźwigały mięsiste poduszki na spodzie stóp. ''Lurdusaurus'' cechował się przysadzistą sylwetką, jego tors był zawieszony zaledwie ok. 70 cm nad poziomem gruntu. Niezwykle masywna sylwetka, niewielka głowa w połączeniu z potężnymi kończynami przednimi powodowały, że zwierzę to przypominało wyglądem wielkiego, naziemnego leniwca (Taquet i Russell, 1999).
+''Lurdusaurus'' nie należał do największych ornitopodów, imponował jednak niezwykle ciężką budową. Czaszka była niewielka i u holotypu mierzyła ok. 83 cm, a jej szerokość wynosiła 30 cm w tylnej części i ok. 20 cm w okolicach końcówki pyska (Taquet i Russell, 1999). Oznacza to, że prawdopodobnie nie rozszerzał się on w strukturę przypominającą „kaczy dziób”. Tak jak u jego krewniaków, przód pyska lurduzaura (kości przedszczękowe i przedzębowa) był bezzębny. Kręgi szyjne dorównywały rozmiarami kręgom grzbietowym, podczas gdy np. u ''[[Iguanodon]]'' te pierwsze osiągały 85-90% wielkości kręgów grzbietowych. Dzięki temu szyja mogła mierzyć nawet 160 cm, tyle samo co grzbietowy odcinek kręgosłupa. Z kolei kręgi ogonowe były proporcjonalnie krótsze niż u iguanodona. Poziomo skierowane żebra wskazują, że stosunkowo płaski grzbiet zwierzęcia mógł przekraczać metr średnicy. Kończyny przednie były relatywnie duże (np. kość ramienna stanowiła ok. 65% długość kości udowej) i bardzo masywne. Kończyły się one krótkimi, szerokimi dłońmi, uzbrojonymi w duże kolce, będące przekształconymi kciukami (Gregory Paul|Paul]], 2010). Wydaje się, że były one lepiej przystosowane do obrony niż do przemieszczania się. Również kończyny tylne cechowały się ciężką budową. Kość udowa znacznie przewyższała długością kość piszczelową (u holotypu mierzyły odpowiednio 91 i 77 cm). Kości śródstopia były krótkie i oddzielone od siebie, co wskazuje, że znaczną część ciężaru tylnych łap dźwigały mięsiste poduszki na spodzie stóp. ''Lurdusaurus'' cechował się przysadzistą sylwetką, jego tors był zawieszony zaledwie ok. 70 cm nad poziomem gruntu. Niezwykle masywna sylwetka, niewielka głowa w połączeniu z potężnymi kończynami przednimi powodowały, że zwierzę to przypominało wyglądem wielkiego, naziemnego leniwca (Taquet i Russell, 1999). Badania Gôneta i in. (2026) wykazały występowanie u lurduzaura wszystkich z jedenastu cech świadczących o czworonożności. Budowa kości udowej i ramiennej w połączeniu z bardzo krótkim śródstopiem świadczy o grawiportalnym sposobie lokomocji. Jest to sposób poruszania się charakterystyczny dla dużych, ciężkich zwierząt, jak współczesne słonie czy zauropody. Przejawia się on długimi, prostymi i ustawionymi pionowo kończynami, działającymi jak filary. Rozłożenie palców w okrąg ułatwia efektywne rozłożenie masy i zapewnia stabilność. ''Lurdusaurus'' jest pierwszym ornitopodem, u którego stwierdzono taki sposób poruszania się.
 ==Paleobiologia i paleoekologia==

@@ Linia 58: / Linia 58: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=3>
-.42° N, 9.20° E|Niger – Camp des deux arbres, okolice Elrhaz
+.42° N, 9.20° E~Niger – Camp des deux arbres, okolice Elrhaz
 </display_points>
 |-

← poprzednia wersja		Wersja z 19:12, 13 lip 2018
Linia 47:		Linia 47:

	[[Styracosterna]]		[[Styracosterna]]
−

	\|-		\|-

← poprzednia wersja		Wersja z 19:12, 13 lip 2018
Linia 48:		Linia 48:
	[[Styracosterna]]		[[Styracosterna]]

−	~~[[Hadrosauriformes]]~~

	\|-		\|-

@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 | ok. 112 [[Ma]]
-<small>wczesna [[kreda]] ([[apt]]-[[alb]], ? [[barrem]])</small>
+<small>wczesna [[kreda]] ([[apt]]-[[alb]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''

@@ Linia 87: / Linia 87: @@
 ==Paleobiologia i paleoekologia==
-[[Plik:Lurdusaurus_arenatus_thumb_spike.jpg|300px|thumb|right|Kolec wyrastający z kciuka. Autor zdjecia: Ghedo [https://en.wikipedia.org/wiki/Lurdusaurus#/media/File:Lurdusaurus_arenatus_thumb_spike.jpg].]]
+[[Plik:Lurdusaurus_arenatus_thumb_spike.jpg|300px|thumb|right|Kolec wyrastający z kciuka. Autor zdjęcia: Ghedo [https://en.wikipedia.org/wiki/Lurdusaurus#/media/File:Lurdusaurus_arenatus_thumb_spike.jpg].]]
 ''Lurdusaurus'' występował na wilgotnych terenach zalewowych dzisiejszej Afryki Północnej. Zapewne pasł się głównie niskimi roślinami występującymi obficie na tych obszarach. Zagrożeniem dla lurduzaura mogły być duże [[Theropoda|teropody]], jak [[Abelisauridae|abelizauryd]] ''[[Kryptops]]'', [[Carcharodontosauridae|karcharodontozauryd]] ''[[Eocarcharia]]'' i być może także głównie rybożerny ''[[Suchomimus]]'', a nawet olbrzymi krokodylomorf ''Sarcosuchus''. Możliwe, że w czasie obrony nisko położony środek ciężkości pozwalał lurduzaurowi na szybkie zwrócenie się przodem do napastnika i wykorzystanie przednich kończyn, uzbrojonych w stożkowate pazury.

@@ Linia 78: / Linia 78: @@
 ==Historia odkryć i badań==
 [[Plik:Lurdusaurus_forelimb.jpg|300px|thumb|right|Kończyna przednia lurduzaura. Autor zdjecia: Eduard Solà Vázquez [https://en.wikipedia.org/wiki/Lurdusaurus#/media/File:Lurdusaurus_forelimb.jpg].]]
-Szczątki lurduzaura odnalazła francuska ekspedycja na Saharze w Nigrze w roku 1965, blisko kości bardziej znanego [[Uranosaurus|uranozaura]]. Przez długi czas pozostawały jednak formalnie nieopisane. W 1988 r. Souad Chabi w swojej dysertacji doktorskiej utworzył nazwę „Gravisaurus tenerensis”. Praca ta nie została jednak opublikowana, więc wspomniana nazwa nigdy nie stała się oficjalna nazwą naukową. Wobec tego, w 1999 r. dwaj paleontolodzy – [[Phillipe Taquet]] i [[Dale Russell]] dokonali formalnego opisu nowego [[rodzaj]]u i [[gatunek|gatunku]].
+Szczątki lurduzaura odnalazła francuska ekspedycja na Saharze w Nigrze w roku 1965, blisko kości bardziej znanego [[Uranosaurus|uranozaura]]. Przez długi czas pozostawały jednak formalnie nieopisane. W 1988 r. Souad Chabi w swojej dysertacji doktorskiej utworzył nazwę „Gravisaurus tenerensis”. Praca ta nie została jednak opublikowana, więc wspomniana nazwa nigdy nie stała się oficjalna nazwą naukową. Wobec tego, w 1999 r. dwaj paleontolodzy – [[Philippe Taquet]] i [[Dale Russell]] dokonali formalnego opisu nowego [[rodzaj]]u i [[gatunek|gatunku]].
 ==Filogeneza==
@@ Linia 93: / Linia 93: @@
 {| class="wikitable"
 | {{V|''Lurdusaurus''}}
-| {{Kpt|[[Phillip Taquet|Taquet]]}} i  {{Kpt|[[Dale Russell|Russell]]}}, [[1999]]
+| {{Kpt|[[Philippe Taquet|Taquet]]}} i  {{Kpt|[[Dale Russell|Russell]]}}, [[1999]]
 |-
 | = „Gravisaurus”
@@ Linia 99: / Linia 99: @@
 |-
 | {{V|''L. arenatus''}}
-| {{Kpt|[[Phillip Taquet|Taquet]]}} i  {{Kpt|[[Dale Russell|Russell]]}}, [[1999]]
+| {{Kpt|[[Philippe Taquet|Taquet]]}} i  {{Kpt|[[Dale Russell|Russell]]}}, [[1999]]
 |-
 | = „Gravisaurus tenerensis”