Meraxes - Historia wersji

Paweł o 13:53, 17 wrz 2026

2026-09-17T13:53:13Z

Paweł: Aktualizacja datowania dinozaurów z formacji Huincul za Maniel i in., 2026

2026-08-02T09:22:23Z

Aktualizacja datowania dinozaurów z formacji Huincul za Maniel i in., 2026

Paweł o 09:34, 22 cze 2025

2025-06-22T09:34:24Z

Paweł o 12:51, 15 sie 2024

2024-08-15T12:51:49Z

Paweł: /* Budowa */

2024-05-22T07:01:15Z

‎Budowa

Kamil Kamiński: /* Budowa */

2024-05-21T21:16:31Z

‎Budowa

Paweł: uzupełnienia

2024-05-21T11:29:23Z

uzupełnienia

Paweł: /* Spis gatunków */

2024-02-15T13:36:48Z

‎Spis gatunków

Paweł o 09:29, 25 lis 2023

2023-11-25T09:29:56Z

Paweł o 21:18, 10 paź 2022

2022-10-10T21:18:07Z

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
   |grafika                = Life reconstruction of Meraxes gigas.png
   |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Meraxes''. Autor. Cesar Diaz [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Meraxes_gigas.png]
   |PorównanieGrupa        =
   |PorównanieDługość      =
@@ Linia 55: / Linia 52: @@
 ==Systematyka==
-Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez autorów opisu umieszcza [[teropod]]a w [[Giganotosaurini]] jako najbardziej [[bazalny|bazalnego]] przedstawiciela. Jednakże [[Andrea Cau]] w 2024 roku uznał, iż opisywany teropod jest bardziej prymitywnym przedstawicielem [[Carcharodontosauridae]]. Jego zdaniem najbliższym krewnym ''Meraxes'' był ''[[Carcharodontosaurus|Carcharodontosaurus iguidensis]]''.
+Analiza filogenetyczna przeprowadzona przez autorów opisu umieszcza [[teropod]]a w [[Giganotosaurini]] jako najbardziej [[bazalny|bazalnego]] przedstawiciela. Jednak [[Andrea Cau]] w 2024 roku uznał, iż opisywany teropod jest bardziej prymitywnym przedstawicielem [[Carcharodontosauridae]]. Jego zdaniem najbliższym krewnym ''Meraxes'' był ''[[Carcharodontosaurus|Carcharodontosaurus iguidensis]]''.
 ==Paleobiologia==
@@ Linia 61: / Linia 58: @@
 ==Paleośrodowisko==
 Zobacz: [[Huincul#Paleośrodowisko]].

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
 <small>(dolne warstwy [[formacja|formacji]] [[Huincul]])</small>
- |czas                   = {{Występowanie|97|94}}
+|czas                         = {{Występowanie|106.2|100.5}}
-ok. 97-94 [[Ma]] <br>
+<106,2 [[Ma]] <ref>Zobacz więcej: [[Huincul#Wiek]].</ref><br>
-<small>[[późna kreda]] ([[cenoman]])</small>
+<small>[[wczesna kreda]] ([[alb]])</small>
   |systematyka            =
   [[Dinosauria]]
@@ Linia 33: / Linia 33: @@
   |grafika                = Life reconstruction of Meraxes gigas.png
   |podpis                 = Rekonstrukcja przyżyciowa ''Meraxes''. Autor. Cesar Diaz [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Life_reconstruction_of_Meraxes_gigas.png]
 [[Plik:Meraxes Size Comparison.svg|350px]]
 Porównanie rozmiarów człowieka i ''Meraxes''. Autor: SlvrHwk. [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Meraxes_Size_Comparison.svg]
@@ Linia 43: / Linia 44: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Meraxes'' to [[rodzaj]] dużego [[karcharodontozauryd]]a żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny w [[późna kreda|późnej kredzie]]. Jego szczątki zostały odkryte w 2012 roku, a przed nadaniem nazwy był znany jako  "Campanas carcharodontosaurid". Opisywany dinozaur charakteryzował się zredukowanymi kończynami przednimi, co świadczy, iż cecha ta wyewoluowała się niezależnie u przedstawicieli [[Carcharodontosauridae]], [[Abelisauridae]], [[Tyrannosauridae]] i [[Alvarezsauridae]].
+''Meraxes'' to [[rodzaj]] dużego [[karcharodontozauryd]]a żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny we [[wczesna kreda|wczesnej kredzie]]. Jego szczątki zostały odkryte w 2012 roku, a przed nadaniem nazwy był znany jako "Campanas carcharodontosaurid". Opisywany dinozaur charakteryzował się zredukowanymi kończynami przednimi, co świadczy, iż cecha ta wyewoluowała się niezależnie u przedstawicieli [[Carcharodontosauridae]], [[Abelisauridae]], [[Tyrannosauridae]] i [[Alvarezsauridae]].
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 51: / Linia 52: @@
 ==Budowa==
 [[Plik:Meraxes gigas ilustración científica realizada por Carlos Papolio.jpg|thumb|Rekonstrukcja. Autor: Carlos Papolio. [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Meraxes_gigas_ilustraci%C3%B3n_cient%C3%ADfica_realizada_por_Carlos_Papolio.jpg]]]
-Czaszka ''Meraxes'' o długości 127 cm była długa, niska i zdobiona małymi rogami na kości zaoczodołowej, a kształtem i proporcjami przypominała tą u ''[[Acrocanthosaurus]]''. Kość krzyżowa składała się z 5 całkowicie zrośniętych ze sobą kręgów. Przednie kręgi ogonowe wykazywały pneumatyzację, zaś 1-2 i 3-4 miały również częściowo połączone ze sobą wyrostki kolczyste. Łopatka była długą, solidną i delikatnie zakrzywioną kością, zaś ramienna - mocna i rozszerzona na obydwu końcach. Krótka i mocna kość łokciowa miała wyrostek o kształcie bloku i stanowi 27% całkowitej jej długości. Kość udowa miała silnie wypukłą i lekko skierowaną do przodu głowę. W śródstopiu III kosć osiągnęła największą długość. Co ciekawe, drugi palec miał prawie dwukrotnie dłuższy pazur niż jego odpowiednik na czwartym palcu (Canale i in., 2022).
+Czaszka ''Meraxes'' o długości 127 cm była długa, niska i zdobiona małymi rogami na kości zaoczodołowej, a kształtem i proporcjami przypominała tą u ''[[Acrocanthosaurus]]''. Kość krzyżowa składała się z 5 całkowicie zrośniętych ze sobą kręgów. Przednie kręgi ogonowe wykazywały pneumatyzację, zaś 1-2 i 3-4 miały również częściowo połączone ze sobą wyrostki kolczyste. Łopatka była długą, solidną i delikatnie zakrzywioną kością, zaś ramienna - mocna i rozszerzona na obydwu końcach. Krótka i mocna kość łokciowa miała wyrostek o kształcie bloku i stanowi 27% całkowitej jej długości. Kość udowa miała silnie wypukłą i lekko skierowaną do przodu głowę. W śródstopiu III kość osiągnęła największą długość. Co ciekawe, drugi palec miał prawie dwukrotnie dłuższy pazur niż jego odpowiednik na czwartym palcu (Canale i in., 2022).
 ==Systematyka==
@@ Linia 93: / Linia 94: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
-[[Kategoria:Cenoman]]
+[[Kategoria:Alb]]

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = mięsożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
-<small>([[formacja]] [[Huincul]])</small>
+<small>(dolne warstwy [[formacja|formacji]] [[Huincul]])</small>
   |czas                   = {{Występowanie|97|94}}
 ok. 97-94 [[Ma]] <br>
@@ Linia 72: / Linia 72: @@
 |-
 |{{V| ''M. gigas''}}
-| {{Kpt|Canale}}, {{Kpt|Apesteguía}}, {{Kpt|Gallina}}, {{Kpt|Mitchell}}, {{Kpt|Smith}}, {{Kpt|Cullen}}, {{Kpt|Shinya}}, {{Kpt|Haluza}}, {{Kpt|Gianechini}} i {{Kpt|Makovicky}}, 2022
+| {{Kpt|Canale}}, {{Kpt|Apesteguía}}, {{Kpt|Gallina}}, {{Kpt|Mitchell}}, {{Kpt|Smith}}, {{Kpt|Cullen}}, {{Kpt|Shinya}}, {{Kpt|Haluza}}, {{Kpt|Gianechini}} i {{Kpt|Makovicky}}, [[2022]]
 |}
 ==Bibliografia==
 <small>
-Canale, J.I., Apesteguía, S., Gallina, P.A., Mitchell, J., Smith, N.D., Cullen, T.M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F.A., Makovicky, P.J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology [[doi:10.1016/j.cub.2022.05.057]]
+Canale, J. I., Apesteguía, S., Gallina, P. A., Mitchell, J., Smith, N. D., Cullen, T. M., Shinya, A., Haluza, A., Gianechini, F. A., & Makovicky, P. J. (2022). "New giant carnivorous dinosaur reveals convergent evolutionary trends in theropod arm reduction". Current Biology [[doi:10.1016/j.cub.2022.05.057]]
 Cau, A. (2024). "A Unified Framework for Predatory Dinosaur Macroevolution". Bollettino della Società Paleontologica Italiana. 63 (1). [[doi:10.4435/BSPI.2024.08]]
-Cullen, T.M., Canale, J.I., Apesteguía, S., Smith., N. D., Hu, D., Makovicky, P.J. (2020). "Osteohistological analyses reveal diverse strategies of theropod dinosaur body-size evolution".  Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 287 (1939): 20202258 [[doi:10.1098/rspb.2020.2258]]
+Cullen, T. M., Canale, J. I., Apesteguía, S., Smith., N. D., Hu, D., & Makovicky, P. J. (2020). "Osteohistological analyses reveal diverse strategies of theropod dinosaur body-size evolution".  Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 287 (1939): 20202258 [[doi:10.1098/rspb.2020.2258]]
 <references/></small>

@@ Linia 61: / Linia 61: @@
 ==Paleośrodowisko==
 [[Plik:Huincul Formation Dinosauria Scale.svg|thumb|300px|right|Dinozaury z formacji Huincul. Autor: Slate Weasel [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Huincul_Formation_Dinosauria_Scale.svg#mw-jump-to-license]]]
-Osady znajdujące się w formacji Huincul sugerują występowanie środowisk rzecznych. Na tych terenach przeważały rośliny okrytozalążkowe, Cupressaceae i Araucariaceae. Lizzoli i in. (2021) ocenili średnią temperaturę roczną w przedziale ok. 10,9 do 11,2 ± 2,1 °C, a opady ok. 911,8 do 976 ± 182 mm/rok. W tych szerokościach geograficznych dominowały warunki suche i półsuche z wilgotnymi okresami. Na obszarze formacji Huincul odkryto skamieniałości należące do żółwi, ryb dwudysznych oraz dinozaurów: patrz ilustracja obok.
+Zobacz: [[Huincul#Paleośrodowisko]].
 ==Etymologia==
@@ Linia 82: / Linia 82: @@
 Cullen, T.M., Canale, J.I., Apesteguía, S., Smith., N. D., Hu, D., Makovicky, P.J. (2020). "Osteohistological analyses reveal diverse strategies of theropod dinosaur body-size evolution".  Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences. 287 (1939): 20202258 [[doi:10.1098/rspb.2020.2258]]
 <references/></small>

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 ==Budowa==
 [[Plik:Meraxes gigas ilustración científica realizada por Carlos Papolio.jpg|thumb|Rekonstrukcja. Autor: Carlos Papolio. [https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Meraxes_gigas_ilustraci%C3%B3n_cient%C3%ADfica_realizada_por_Carlos_Papolio.jpg]]]
-Czaszka ''Meraxes'' o długości 127 cm była długa, niska i zdobiona małymi rogami na kości zaoczodołowej, a kształtem i proporcjami przypominała tą u ''[[Acrocanthosaurus]]''. Pięć kręgów znajdujących się na kości krzyżowej były całkowicie ze sobą zrośnięte. Przednie kręgi ogonowe wykazywały pneumatyzację, zaś 1-2 i 3-4 miały również częściowo połączone ze sobą wyrostki kolczyste. Łopatka była długą, solidną i delikatnie zakrzywioną kością, zaś ramienna - mocna i rozszerzona na obydwu końcach. Krótka i mocna kość łokciowa miała wyrostek o kształcie bloku i stanowi 27% całkowitej jej długości. Kość udowa miała silnie wypukłą i lekko skierowaną do przodu głowę. W śródstopiu III kosć osiągnęła największą długość. Co ciekawe, drugi palec miał prawie dwukrotnie dłuższy pazur niż jego odpowiednik na czwartym palcu (Canale i in., 2022).
+Czaszka ''Meraxes'' o długości 127 cm była długa, niska i zdobiona małymi rogami na kości zaoczodołowej, a kształtem i proporcjami przypominała tą u ''[[Acrocanthosaurus]]''. Kość krzyżowa składała się z 5 całkowicie zrośniętych ze sobą kręgów. Przednie kręgi ogonowe wykazywały pneumatyzację, zaś 1-2 i 3-4 miały również częściowo połączone ze sobą wyrostki kolczyste. Łopatka była długą, solidną i delikatnie zakrzywioną kością, zaś ramienna - mocna i rozszerzona na obydwu końcach. Krótka i mocna kość łokciowa miała wyrostek o kształcie bloku i stanowi 27% całkowitej jej długości. Kość udowa miała silnie wypukłą i lekko skierowaną do przodu głowę. W śródstopiu III kosć osiągnęła największą długość. Co ciekawe, drugi palec miał prawie dwukrotnie dłuższy pazur niż jego odpowiednik na czwartym palcu (Canale i in., 2022).
 ==Systematyka==

@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 {| class="wikitable"
 |{{V| ''Meraxes''}}
-| {{Kpt|[[Juan Canale|Canale]]}}, {{Kpt|[[Sebastián Apesteguía|Apesteguía]]}}, {{Kpt|[[Pablo Gallina|Gallina]]}}, {{Kpt|[[Jonathan Mitchell|Mitchell]]}}, {{Kpt|[[Nathan Smith|Smith]]}}, {{Kpt|[[Thomas Cullen|Cullen]]}}, {{Kpt|[[Akiko Shinya|Shinya]]}}, {{Kpt|[[Alejandro Haluza|Haluza]]}}, {{Kpt|[[Federico Gianechini|Gianechini]]}}, {{Kpt|[[Peter Makovicky|Makovicky]]}}, [[2022]]
+| {{Kpt|[[Juan Canale|Canale]]}}, {{Kpt|[[Sebastián Apesteguía|Apesteguía]]}}, {{Kpt|[[Pablo Gallina|Gallina]]}}, {{Kpt|[[Jonathan Mitchell|Mitchell]]}}, {{Kpt|[[Nathan Smith|Smith]]}}, {{Kpt|[[Thomas Cullen|Cullen]]}}, {{Kpt|[[Akiko Shinya|Shinya]]}}, {{Kpt|[[Alejandro Haluza|Haluza]]}}, {{Kpt|[[Federico Gianechini|Gianechini]]}} i {{Kpt|[[Peter Makovicky|Makovicky]]}}, [[2022]]
 |-
 |{{V| ''M. gigas''}}
-| {{Kpt|Canale}}, {{Kpt|Apesteguía}}, {{Kpt|Gallina}}, {{Kpt|Mitchell}}, {{Kpt|Smith}}, {{Kpt|Cullen}}, {{Kpt|Shinya}}, {{Kpt|Haluza}}, {{Kpt|Gianechini}}, {{Kpt|Makovicky}}, 2022
+| {{Kpt|Canale}}, {{Kpt|Apesteguía}}, {{Kpt|Gallina}}, {{Kpt|Mitchell}}, {{Kpt|Smith}}, {{Kpt|Cullen}}, {{Kpt|Shinya}}, {{Kpt|Haluza}}, {{Kpt|Gianechini}} i {{Kpt|Makovicky}}, 2022
 |}

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
   |długość                = ~11 m <ref>Długość zbliżona do ''Acrocanthosaurus'' na podstawie: Paul, G.S., 2016, "The Princeton Field Guide to Dinosaurs 2nd Edition", Princeton University Press </ref>
   |wysokość               =
-  |masa                   = ok. 3,2-5,3 t <ref>Canale i in. 2022</ref>
+  |masa                   = do 5,3 t <ref>Canale i in., 2022</ref>
   |dieta                  = mięsożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Meraxes'' to [[rodzaj]] dużego [[karcharodontozauryd]]a żyjącego na terenach dzisiejszej Argentyny w [[późna kreda|późnej kredzie]] ([[cenoman]]). Jego szczątki zostały odkryte w 2012 roku. W momencie śmierci [[teropod]] mógł mieć 39-53 lata, gdy dojrzałość szkieletową osiągnął mając 35-49 lata. Oszacowany wiek czyni go jednym z najstarszych znanych dużych dinozaurów drapieżnych (Cullen i in., 2020).
+''Meraxes'' to [[rodzaj]] dużego [[karcharodontozauryd]]a żyjącego na terenie dzisiejszej Argentyny w [[późna kreda|późnej kredzie]] ([[cenoman]]). Jego szczątki zostały odkryte w 2012 roku. W momencie śmierci [[teropod]] mógł mieć 39-53 lata, gdy dojrzałość szkieletową osiągnął mając 35-49 lata. Oszacowany wiek czyni go jednym z najstarszych znanych dużych dinozaurów drapieżnych (Cullen i in., 2020).
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Meraxes''
+|{{V| ''Meraxes''}}
-| {{Kpt|[[Juan I. Canale|Canale]]}}, {{Kpt|[[Sebastián Apesteguía|Apesteguía]]}}, {{Kpt|[[Pablo A. Gallina|Gallina]]}}, {{Kpt|[[Jonathan Mitchell|Mitchell]]}}, {{Kpt|[[Nathan D. Smith|Smith]]}}, {{Kpt|[[Thomas M. Cullen|Cullen]]}}, {{Kpt|[[Akiko Shinya|Shinya]]}}, {{Kpt|[[Alejandro Haluza|Haluza]]}}, {{Kpt|[[Federico A. Gianechini|Gianechini]]}}, {{Kpt|[[Peter J. Makovicky|Makovicky]]}}, [[2022]]
+| {{Kpt|[[Juan Canale|Canale]]}}, {{Kpt|[[Sebastián Apesteguía|Apesteguía]]}}, {{Kpt|[[Pablo Gallina|Gallina]]}}, {{Kpt|[[Jonathan Mitchell|Mitchell]]}}, {{Kpt|[[Nathan Smith|Smith]]}}, {{Kpt|[[Thomas Cullen|Cullen]]}}, {{Kpt|[[Akiko Shinya|Shinya]]}}, {{Kpt|[[Alejandro Haluza|Haluza]]}}, {{Kpt|[[Federico Gianechini|Gianechini]]}}, {{Kpt|[[Peter Makovicky|Makovicky]]}}, [[2022]]
 |-
-! ''M. gigas''
+|{{V| ''M. gigas''}}
 | {{Kpt|Canale}}, {{Kpt|Apesteguía}}, {{Kpt|Gallina}}, {{Kpt|Mitchell}}, {{Kpt|Smith}}, {{Kpt|Cullen}}, {{Kpt|Shinya}}, {{Kpt|Haluza}}, {{Kpt|Gianechini}}, {{Kpt|Makovicky}}, 2022
 |}

@@ Linia 4: / Linia 4: @@
   |Korekta                =
   |nazwa                  = ''Meraxes'' (merakses)
-  |długość                = ~11 m <small><ref>Długość zbliżona do ''Acrocanthosaurus'' na podstawie: Paul, G.S., 2016, "The Princeton Field Guide to Dinosaurs 2nd Edition", Princeton University Press </ref></small>
+  |długość                = ~11 m <ref>Długość zbliżona do ''Acrocanthosaurus'' na podstawie: Paul, G.S., 2016, "The Princeton Field Guide to Dinosaurs 2nd Edition", Princeton University Press </ref>
   |wysokość               =
   |masa                   = ok. 3,2-5,3 t <ref>Canale i in. 2022</ref>