Montanoceratops - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Paleoekologia */

2020-03-30T18:05:32Z

‎Paleoekologia

Dino o 22:13, 29 mar 2020

2020-03-29T22:13:12Z

Mateusz: /* Bibliografia */

2020-03-27T21:58:44Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński o 20:10, 27 mar 2020

2020-03-27T20:10:38Z

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Montanoceratops''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |nazwa = ''Montanoceratops'' (montanoceratops) |długość..."

2020-03-27T20:09:35Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Montanoceratops''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |nazwa = ''Montanoceratops'' (montanoceratops) |długość..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Montanoceratops''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|nazwa = ''Montanoceratops'' (montanoceratops)
|długość = 2,5-3 m
|wysokość =
|masa = 170-190 kg
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Kanada]] – Alberta, [[USA]] - Montana ([[formacja|formacje]] [[Horseshoe Canyon]], [[Saint Mary River]])
|czas = {{Występowanie|74|70}}
ok. 74-70 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]] – wczesny [[mastrycht]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Ceratopsia]]

[[Neoceratopsia]]

[[Leptoceratopsidae]]
|grafika = Montanoceratops_BW.jpg
|podpis = Rekonstrukcja. Autor: Nobu Tamura

|PorównanieGrupa = Leptoceratopsidae
|PorównanieDługość = 3
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Montanoceratops'' to [[rodzaj]] niewielkiego lub średniej wielkości dinozaura rogatego ([[ceratops]]a), żyjącego w [[późna kreda|późnej kredzie]] na terenach współczesnej Ameryki Północnej. Początkowo uznano go za kolejny gatunek [[Leptoceratops|leptoceratopsa]], obecnie jest on jednak traktowany jako osobny rodzaj.

==Etymologia==
Nazwa ''Montanoceratops'' pochodzi od stanu Montana w USA oraz greckich ''kerat'' („róg”) i ''opst'' (róg”).

==Historia taksonu==
Szczątki montanoceratopsa zostały po raz pierwszy opisane w 1942 r. przez [[Barnum Brown|Browna]] i Schlaikjera jako ''[[Leptoceratops]] cerorhynchus''. Był to niekompletny szkielet wraz z fragmentaryczną czaszką, znaleziony w osadach formacji [[Saint Mary River]] w Montanie. W 1951 r. [[Charles Sternberg]] przeniósł go do nowego rodzaju ''Montanoceratops''. Przez długie lata znano jedynie okaz [[holotyp]]owy, lecz pod koniec XX w. dokonano nowych odkryć. W 1998 r. opisano młodego osobnika, którego szczątki znaleziono niedaleko holotypu (Chinnery i Weishampel, 1998). W tym samym roku do ''Montanoceratops'' przypisano dość kompletny okaz z Alberty w Kanadzie. W 2001 r. za szczątki montanoceratopsa uznano puszkę mózgową z formacji [[Horseshoe Canyon]] w Albercie. W 2010 r. Makovicky uznał, że tylko pierwszy i ostatni z tych trzech osobników należały do ''Montanoceratops'', zaś okaz z Alberty opisany w 1998 r. to wg niego bliżej nieokreślony leptoceratopsyd.
[[Plik: Montanoceratops.JPG|300px|thumb|right|Szczątki montanoceratopsa w Royal Tyrrell Museum w Kanadzie. Autor zdjęcia: FunkMonk (Michael B.H.) [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Europasaurus_holgeri_Scene.jpg].]]

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (AMNH 5464) to fragmentaryczna czaszka, większość kręgów z wyjątkiem końcowego odcinka ogona, część obręczy barkowej, a także większość miednicy i kończyn tylnych

Materiał przypisany to okaz MOR 542 (dobrze zachowany, ale niekompletny szkielet młodego osobnika wraz z fragmentaryczną czaszką) oraz AMNH 5244 (puszka mózgowa) (Makovicky, 2010).

==Budowa==
[[Plik: Montanoceratops_skeleton.jpg|300px|thumb|right|Wczesna rekonstrukcja montanoceratopsa, zakładająca występowanie rogu nosowego. Źródło: Brown i Schlaikjer (1942) [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Europasaurus_holgeri_Scene.jpg].]]
''Montanoceratops'' był stosunkowo niedużym, czworonożnym roślinożercą z kostną kryzą, osłaniającą kark. Wyglądem przypominał pozostałe leptoceratopsydy. Dawniej uważano, że montanoceratops miał na nosie kostny róg (Brown i Schlaikjer, 1942), okazało się jednak, że był to róg wyrastający z kości jarzmowej (Makovicky, 2010). Od swoich krewniaków ''Montanoceratops'' różnił się cechami budowy kości łuskowej, wyrostka dziobiastego (ang. ''coronoid process'') oraz kręgów ogonowych. W przeciwieństwie do ''[[Cerasinops]]'', nie miał on zębów w kości przedszczękowej (brak zębów w tej kości jest cechą zaawansowaną w tej grupie dinozaurów]]. Środkowe kręgi ogonowe montanoceratopsa miały silnie wydłużone wyrostki kolczyste – były one 4 razy wyższe od trzonów kręgów (Makovicky, 2010).

==Paleoekologia==
[[Plik: Juvenile_Montanoceratops.jpg|300px|thumb|right|Szczątki młodego montanoceratopsa. Autor zdjęcia: FunkMonk (Michael B.H.) [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Juvenile_Montanoceratops.jpg].]]
''Montanoceratops'' jest jedynym znanym dinozaurem z formacji Saint Mary River, wiadomo natomiast, że żyły tam prymitywne ssaki (Hunter i in., 2010). Znacznie lepiej poznano środowisko formacji Horseshoe Canyon, zamieszkanej przez liczne dinozaury. Zob. szerzej w [[Albertosaurus#Środowisko]]

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V| ''Montanoceratops''}}
| {{Kpt|([[Barnum Brown|Brown]]}} i {{Kpt|[[Erich Schlaikjer|Schlaikjer]]}}, [[1942]]) {{Kpt|[[Charles Sternberg|Sternberg]]}}, [[1951]]
|-
| {{V|''M. cerorhynchus''}}
| {{Kpt|([[Barnum Brown|Brown]]}} i {{Kpt|[[Erich Schlaikjer|Schlaikjer]]}}, [[1942]]) {{Kpt|[[Charles Sternberg|Sternberg]]}}, [[1951]]
|-
| = ''[[Leptoceratops]] cerorhynchus''
| {{Kpt|[[Barnum Brown|Brown]]}} i {{Kpt|[[Erich Schlaikjer|Schlaikjer]]}}, [[1942]]
|}

==Bibliografia==
 Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) ''"Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage"'' PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]]

Brown, B. & Schlaikjer, E.M. (1942). "The skeleton of Leptoceratops with the description of a new species". American Museum Novitates. 1169: 1–15.

Chinnery, B.J. & Weishampel, D.B. (1998). "Montanoceratops cerorhynchus (Dinosauria: Ceratopsia) and relationships among basal neoceratopsians". Journal of Vertebrate Paleontology. 18 (3): 569–585. [[doi:10.1080/02724634.1998.10011085]].

Holtz, T. (2012) ''"Dinosaurs"'' (suplement) [[https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]].

Hunter, J.P., Heinrich, R.E. &Weishampel, D.B.(2010) 'Mammals from the St. Mary
River Formation (Upper Cretaceous), Montana', Journal of Vertebrate Paleontology, 30: 3, 885- 898.

Makovicky, P.J. (2010). “A Redescription of the Montanoceratops cerorhynchus Holotype with a Review of Referred Material.” W: Ryan, M.J., Chinnery-Allgeier, B.J., Eberth, PD.A. & Dodson, P. “New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrrell Museum Ceratopsian Symposium.” Indiana University Press.

Paul, G.S. (2010). "''The Princeton Field Guide to Dinosaurs''" wyd. Princeton University.


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Ceratopsia]]
[[Kategoria:Ceratopsia bazalne]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Kanada]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 ==Paleoekologia==
-[[Plik: Juvenile_Montanoceratops.jpg|300px|thumb|right|Szczątki młodego montanoceratopsa. Autor zdjęcia: FunkMonk (Michael B.H.) [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Juvenile_Montanoceratops.jpg].]]
+[[Plik: Juvenile_Montanoceratops.jpg|300px|thumb|right|Szczątki młodego montanoceratopsa MOR 542. Autor zdjęcia: FunkMonk (Michael B.H.) [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Juvenile_Montanoceratops.jpg].]]
 ''Montanoceratops'' jest jedynym znanym dinozaurem z formacji Saint Mary River, wiadomo natomiast, że żyły tam prymitywne ssaki (Hunter i in., 2010). Znacznie lepiej poznano środowisko formacji Horseshoe Canyon, zamieszkanej przez liczne dinozaury. Zob. szerzej w [[Albertosaurus#Środowisko]]

@@ Linia 24: / Linia 24: @@
   |podpis                    = Rekonstrukcja. <br> Autor: Nobu Tamura
-  |PorównanieGrupa        =
+  |PorównanieGrupa        = Ceratopsia_bazalne
-  |PorównanieDługość      =
+  |PorównanieDługość      = 2.5
   |mapa                   =
 }}
@@ Linia 45: / Linia 45: @@
 ==Budowa==
 [[Plik: Montanoceratops_skeleton.jpg|300px|thumb|right|Wczesna rekonstrukcja montanoceratopsa, zakładająca występowanie rogu nosowego. Źródło: Brown i Schlaikjer (1942) [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Europasaurus_holgeri_Scene.jpg].]]
-''Montanoceratops'' był stosunkowo niedużym, czworonożnym roślinożercą z kostną kryzą, osłaniającą kark. Wyglądem przypominał pozostałe leptoceratopsydy. Dawniej uważano, że montanoceratops miał na nosie kostny róg (Brown i Schlaikjer, 1942), okazało się jednak, że był to róg wyrastający z kości jarzmowej (Makovicky, 2010). Od swoich krewniaków ''Montanoceratops'' różnił się cechami budowy kości łuskowej, wyrostka dziobiastego (ang. ''coronoid process'') oraz kręgów ogonowych. W przeciwieństwie do ''[[Cerasinops]]'', nie miał on zębów w kości przedszczękowej (brak zębów w tej kości jest cechą zaawansowaną w tej grupie dinozaurów]]. Środkowe kręgi ogonowe montanoceratopsa miały silnie wydłużone wyrostki kolczyste – były one 4 razy wyższe od trzonów kręgów (Makovicky, 2010).
+''Montanoceratops'' był stosunkowo niedużym, czworonożnym roślinożercą z kostną kryzą, osłaniającą kark. Wyglądem przypominał pozostałe leptoceratopsydy. Dawniej uważano, że montanoceratops miał na nosie kostny róg (Brown i Schlaikjer, 1942), okazało się jednak, że był to róg wyrastający z kości jarzmowej (Makovicky, 2010). Od swoich krewniaków ''Montanoceratops'' różnił się cechami budowy kości łuskowej, wyrostka dziobiastego (ang. ''coronoid process'') oraz kręgów ogonowych. W przeciwieństwie do ''[[Cerasinops]]'', nie miał on zębów w kości przedszczękowej (brak zębów na tej kości jest cechą zaawansowaną u dinozaurów rogatych). Środkowe kręgi ogonowe montanoceratopsa miały silnie wydłużone wyrostki kolczyste – były one 4 razy wyższe od trzonów kręgów (Makovicky, 2010).
 ==Paleoekologia==

@@ Linia 66: / Linia 66: @@
 <small> Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) ''"Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage"''  PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]]
-Brown, B. & Schlaikjer, E.M. (1942). "The skeleton of Leptoceratops with the description of a new species". American Museum Novitates. 1169: 1–15.
+Brown, B. & Schlaikjer, E.M. (1942). "The skeleton of ''Leptoceratops'' with the description of a new species". American Museum Novitates. 1169: 1–15.
-Chinnery, B.J. & Weishampel, D.B. (1998). "Montanoceratops cerorhynchus (Dinosauria: Ceratopsia) and relationships among basal neoceratopsians". Journal of Vertebrate Paleontology. 18 (3): 569–585. [[doi:10.1080/02724634.1998.10011085]].
+Chinnery, B.J. & Weishampel, D.B. (1998). "''Montanoceratops cerorhynchus'' (Dinosauria: Ceratopsia) and relationships among basal neoceratopsians". Journal of Vertebrate Paleontology. 18 (3): 569–585. [[doi:10.1080/02724634.1998.10011085]].
 Holtz, T. (2012) ''"Dinosaurs"'' (suplement) [[https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]].
@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 River Formation (Upper Cretaceous), Montana', Journal of Vertebrate Paleontology, 30: 3, 885- 898.
-Makovicky, P.J. (2010). “A Redescription of the Montanoceratops cerorhynchus Holotype with a Review of Referred Material.” W: Ryan, M.J., Chinnery-Allgeier, B.J., Eberth, PD.A. & Dodson, P. “New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrrell Museum Ceratopsian Symposium.” Indiana University Press.
+Makovicky, P.J. (2010). “A Redescription of the ''Montanoceratops cerorhynchus'' Holotype with a Review of Referred Material.” W: Ryan, M.J., Chinnery-Allgeier, B.J., Eberth, PD.A. & Dodson, P. “New Perspectives on Horned Dinosaurs: The Royal Tyrrell Museum Ceratopsian Symposium.” Indiana University Press.
 Paul, G.S. (2010). "''The Princeton Field Guide to Dinosaurs''" wyd. Princeton University.