Moros - Historia wersji

Kamil Kamiński o 13:59, 20 lis 2025

2025-11-20T13:59:00Z

Paweł o 09:28, 27 gru 2023

2023-12-27T09:28:06Z

Paweł o 15:23, 25 lis 2023

2023-11-25T15:23:25Z

Kamil Kamiński o 19:41, 10 mar 2019

2019-03-10T19:41:09Z

Kamil Kamiński o 12:04, 26 lut 2019

2019-02-26T12:04:30Z

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Moros''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Moros'' (moros) |długość..."

2019-02-26T12:02:53Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Moros''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Moros'' (moros) |długość..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Moros''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Moros'' (moros)
|długość = ok. 3 m
|wysokość =
|masa = 53-85 kg
|dieta = mięsożerny
|miejsce = [[USA]]
Utah ([[formacja]] [[Cedar Mountain]], ogniwo Mussentuchit)
|czas = {{Występowanie|97|96}}
97–96,4 [[Ma]] 
„środkowa” [[kreda]] ([[cenoman]])
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Tyrannosauroidea]]
|grafika = Moros_intrepidus_reconstruction.png
|podpis = Rekonstrukcja. Autor: Tom Parker.
|PorównanieGrupa = Tyrannosauridae
|PorównanieDługość = 10
|mapa =
}}

==Wstęp==
''Moros'' to rodzaj niedużego teropoda z [[klad]]u [[Tyrannosauroidea]] żyjącego w późnej kredzie na obszarach dzisiejszych Stanów Zjednoczonych. ''Moros'' został nazwany w 2019 r. przez [[Lindsay Zanno]] i współpracowników. Jest to najstarszy niewątpliwy przedstawiciel tej grupy mięsożernych dinozaurów znaleziony na terenie Ameryki Północnej.

==Etymologia==
Nazwa ''Moros'' pochodzi z greki i jest odzwierciedleniem nadchodzącej zagłady, w nawiązaniu do ustanowienia nowej linii teropodów w Ameryce Północnej. Epitet gatunkowy wywodzi się z łaciny i oznacza „nieustraszony”, odnosząc się do rozprzestrzeniania się tyranozauroidów wewnątrz kontynentu północnoamerykańskiego.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (NCSM 33392) to niekompletna lewa kończyna tylna (kość udowa, piszczelowa, czwarta i druga k. śródstopia oraz paliczki czwartego palca). Szczątki należały do osobnika w wieku 6-7 lat, który był już bliski osiągnięcia dojrzałości szkieletowej. Do tego zwierzęcia mogą też należeć dwa izolowane zęby z kości przedszczękowej.
[[Plik: Moros_intrepidus.png|300px|thumb|right|Sylwetka i znalezione kości morosa. Źródło: Zanno i in., 2019. [https://www.nature.com/articles/s42003-019-0308-7].]]

==Budowa i filogeneza==
[[Plik: 2003_2019_308_Fig2_HTML.png|300px|thumb|right|Kość udowa morosa. Źródło: Zanno i in., 2019. [https://www.nature.com/articles/s42003-019-0308-7].]]
''Moros'' był niedużym, lekko zbudowanym, dwunożnym zwierzęciem. Kość piszczelowa była znacznie dłuższa od udowej, co w połączeniu z wydłużonym, bardzo smukłym śródstopiem świadczy o zdolności do szybkiego biegu. Struktura ''[[arctometatarsus]]'' była w pełni wykształcona. Budowa stopy była najbardziej zbliżona do ''[[Alectrosaurus]]'' i przypominała młode tyranozauroidy, a nawet [[Ornithomimidae|ornitomimidy]]. Izolowane zęby przedszczękowe, mogące należeć do ''Moros'', były pozbawione piłkowanych krawędzi, podobnie jak ''[[Xiongguanlong]]''. ''Moros'' wydaje się być formą przejściową między prymitywnymi tyranozauroidami z wczesnej kredy a późniejszymi wielkimi tyranozaurydami i ich najbliższymi krewnymi. Był on prawdopodobnie blisko spokrewniony z takimi formami jak wspomniany ''[[Xiongguanlong]]'' czy ''[[Timurlengia]]''.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Moros''}}
| {{Kpt|[[Lindsay Zanno|Zanno]], [[Ryan Tucker|Tucker]], [[Aurore Canoville|Canoville]], [[Haviv Abrahami|Abrahami]], [[Terry Gates|Gates]]}} i {{Kpt|[[Peter Makovicky|Makovicky]]}}, [[2019]]
|-
| {{V|''M. intrepidus''}}
| {{Kpt|[[Lindsay Zanno|Zanno]], [[Ryan Tucker|Tucker]], [[Aurore Canoville|Canoville]], [[Haviv Abrahami|Abrahami]], [[Terry Gates|Gates]]}} i {{Kpt|[[Peter Makovicky|Makovicky]]}}, [[2019]]
|}

==Bibliografia==
Zanno, L.E., Tucker, R.T., Canoville, A., Avrahami, H.M., Gates, T.A., Makovicky, P.J. (2019). "Diminutive fleet-footed tyrannosauroid narrows the 70-million-year gap in the North American fossil record". Communications Biology. 2 (64): 1–12. [[doi:10.1038/s42003-019-0308-7]].

[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Tyrannosauroidea]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Cenoman]]

@@ Linia 27: / Linia 27: @@
 [[Pantyrannosauria]]
 |grafika                = Moros wiki.png
   |podpis                 = Rekonstrukcja. Autor: Cesar Diaz
@@ Linia 45: / Linia 49: @@
 ==Budowa i filogeneza==
 [[Plik: 42003 2019 308 Fig2 HTML.png|300px|thumb|right|Kość udowa morosa. Źródło: Zanno i in., 2019. [https://www.nature.com/articles/s42003-019-0308-7].]]
-''Moros'' był niedużym, lekko zbudowanym, dwunożnym zwierzęciem. Kość piszczelowa była znacznie dłuższa od udowej, co w połączeniu z wydłużonym, bardzo smukłym śródstopiem świadczy o zdolności do szybkiego biegu. Struktura ''[[arctometatarsus]]'' była w pełni wykształcona. Budowa stopy była najbardziej zbliżona do ''[[Alectrosaurus]]'' i przypominała młode tyranozauroidy, a nawet [[Ornithomimidae|ornitomimidy]]. Izolowane zęby przedszczękowe, mogące należeć do ''Moros'', były pozbawione piłkowanych krawędzi, podobnie jak ''[[Xiongguanlong]]''. ''Moros'' wydaje się być formą przejściową między prymitywnymi tyranozauroidami z wczesnej kredy a późniejszymi wielkimi tyranozaurydami i ich najbliższymi krewnymi. Był on prawdopodobnie blisko spokrewniony z takimi formami jak wspomniany ''[[Xiongguanlong]]'' czy ''[[Timurlengia]]''.
+''Moros'' był niedużym, lekko zbudowanym, dwunożnym zwierzęciem. Kość piszczelowa była znacznie dłuższa od udowej, co w połączeniu z wydłużonym, bardzo smukłym śródstopiem świadczy o zdolności do szybkiego biegu. Struktura ''[[arctometatarsus]]'' była w pełni wykształcona. Budowa stopy była najbardziej zbliżona do ''[[Alectrosaurus]]'' i przypominała młode tyranozauroidy, a nawet [[Ornithomimidae|ornitomimidy]]. Izolowane zęby przedszczękowe, mogące należeć do ''Moros'', były pozbawione piłkowanych krawędzi, podobnie jak ''[[Xiongguanlong]]''. ''Moros'' wydaje się być formą przejściową między prymitywnymi tyranozauroidami z wczesnej kredy a późniejszymi wielkimi tyranozaurydami i ich najbliższymi krewnymi. Był on prawdopodobnie blisko spokrewniony z takimi formami jak wspomniany ''[[Xiongguanlong]]'' czy ''[[Timurlengia]]''. W jednej z analiz w pracy Zanno i Napoli (2025) ''Moros'' okazał się bardziej zaawansowany i należał do [[Nanotyrannidae]] wewnątrz [[Eutyrannosauria]] (zob. [[Tyrannosauroidea#Kladogramy]]).
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
   |masa                   = 53-85 kg
   |dieta                  = mięsożerny
-  |miejsce                = [[USA]]
+  |miejsce                = [[USA]] - Utah
-<small>Utah ([[formacja]] [[Cedar Mountain]], ogniwo Mussentuchit)</small>
+<small>([[formacja]] [[Cedar Mountain]], ogniwo Mussentuchit)</small>
   |czas                   = {{Występowanie|96.3|94}}
-ok. 96,3–94  [[Ma]]<br>
+ok. 96,3–94 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna kreda]] ([[cenoman]])</small>
   |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
-[[Saurichia]]
+[[Saurischia]]
 [[Theropoda]]
@@ Linia 25: / Linia 25: @@
 [[Tyrannosauroidea]]
 |grafika                = Moros wiki.png
   |podpis                 = Rekonstrukcja. Autor: Cesar Diaz

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
   |miejsce                = [[USA]]
 <small>Utah ([[formacja]] [[Cedar Mountain]], ogniwo Mussentuchit)</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|97|96}}
+  |czas                   = {{Występowanie|96|93}}
-–96,4  [[Ma]]<br>
+ok. 96,3–93  [[Ma]]<br>
 <small>„środkowa” [[kreda]] ([[cenoman]])</small>
   |systematyka            =

@@ Linia 25: / Linia 25: @@
 |grafika                = Moros_intrepidus_reconstruction.png
   |podpis                 = Rekonstrukcja. Autor: Tom Parker.
-  |PorównanieGrupa        = Tyrannosauridae
+  |PorównanieGrupa        =
-  |PorównanieDługość      = 10
+  |PorównanieDługość      =
   |mapa                   =
 }}
@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 ==Budowa i filogeneza==
-[[Plik: 2003_2019_308_Fig2_HTML.png|300px|thumb|right|Kość udowa morosa. Źródło: Zanno i in., 2019. [https://www.nature.com/articles/s42003-019-0308-7].]]
+[[Plik: 42003 2019 308 Fig2 HTML.png|300px|thumb|right|Kość udowa morosa. Źródło: Zanno i in., 2019. [https://www.nature.com/articles/s42003-019-0308-7].]]
 ''Moros'' był niedużym, lekko zbudowanym, dwunożnym zwierzęciem. Kość piszczelowa była znacznie dłuższa od udowej, co w połączeniu z wydłużonym, bardzo smukłym śródstopiem świadczy o zdolności do szybkiego biegu. Struktura ''[[arctometatarsus]]'' była w pełni wykształcona. Budowa stopy była najbardziej zbliżona do ''[[Alectrosaurus]]'' i przypominała młode tyranozauroidy, a nawet [[Ornithomimidae|ornitomimidy]]. Izolowane zęby przedszczękowe, mogące należeć do ''Moros'', były pozbawione piłkowanych krawędzi, podobnie jak ''[[Xiongguanlong]]''. ''Moros'' wydaje się być formą przejściową między prymitywnymi tyranozauroidami z wczesnej kredy a późniejszymi wielkimi tyranozaurydami i ich najbliższymi krewnymi. Był on prawdopodobnie blisko spokrewniony z takimi formami jak wspomniany ''[[Xiongguanlong]]'' czy ''[[Timurlengia]]''.