Mussaurus - Historia wersji

Mateusz o 06:47, 25 maj 2024

2024-05-25T06:47:32Z

Kamil Kamiński: /* Opieka nad młodymi */

2024-05-24T10:54:18Z

‎Opieka nad młodymi

Kamil Kamiński: /* Rozmiar */

2024-05-24T10:53:34Z

‎Rozmiar

Mateusz: aktualizacja

2024-05-23T18:06:58Z

aktualizacja

Kamil Kamiński o 19:09, 21 maj 2019

2019-05-21T19:09:38Z

Kamil Kamiński o 19:05, 21 maj 2019

2019-05-21T19:05:05Z

Kamil Kamiński o 11:52, 21 maj 2019

2019-05-21T11:52:59Z

Kamil Kamiński o 11:51, 21 maj 2019

2019-05-21T11:51:14Z

Dino o 14:25, 23 lis 2018

2018-11-23T14:25:01Z

Mateusz: aktualizacja

2018-02-02T11:31:06Z

aktualizacja

@@ Linia 96: / Linia 96: @@
 Muszaury pożywiały się zapewne paprociami nasiennymi, araukariami, zastrzalinowatymi i triasowymi miłorzębami, które rosły w okolicznych lasach. Wraz z wiekiem następowało u nich wzmocnienie mięśni szczęk. Może to być związane ze spożywaniem coraz większej ilości twardszego pokarmu roślinnego.
-Muszaury żyły w sezonowo zmieniającym się środowisku. Niewykluczone, że pokonywały znaczne odległości w poszukiwaniu pokarmu, którego dostępność zmieniała się w ciągu roku (Pol i in., 2021)
+Muszaury żyły w sezonowo zmieniającym się środowisku. Niewykluczone, że pokonywały znaczne odległości w poszukiwaniu pokarmu, którego dostępność zmieniała się w ciągu roku (Pol i in., 2021).
 == Pozycja filogenetyczna ==

@@ Linia 83: / Linia 83: @@
 [[Plik:Mussaurus egg MPM-PV 1875.jpg|300px|thumb|right|Tak wygląda jedno ze znalezionych jaj muszaura. Źródło: Pol i in., 2021.]]
 [[Plik:Mussaurus embryo MPM-PV 1879.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja 3D szkieletu jednego z embrionów muszaura zachowanego w jaju. Źródło: Pol i in., 2021.]]
-Gniazdo znalezione przez Bonapartego i Vince'a niestety było już częściowo zniszczone przez erozję i nie da się dokładnie oszacować liczby potomstwa w jednym gnieździe. Dowodzi jednak, że opieka nad potomstwem występowała już u wczesnojurajskich [[dinozaur]]ów. Dorosłe muszaury budowały podłużne gniazda, w których składały od ośmiu do 30 jaj, ułożonych w dwóch lub trzech warstwach (Pol i in., 2021). Następnie broniły gniazda przed drapieżnikami. Młode po wykluciu ważyły do 63 gram i nie opuszczały gniazda przez co najmniej kilka tygodni po wykluciu, korzystając z opieki rodziców i przynoszonego przez nie pokarmu. Po opuszczeniu gniazda młode muszaury wciąż trzymały się razem, tworząc stada składające się z młodych i starszych osobników. Świadczą o tym znalezione razem liczne szkielety osobników różnego wieku (Pol i in., 2021).
+Gniazdo znalezione przez Bonapartego i Vince'a niestety było już częściowo zniszczone przez erozję i nie da się dokładnie oszacować liczby potomstwa w jednym gnieździe. Dowodzi jednak, że opieka nad potomstwem występowała już u wczesnojurajskich [[dinozaur]]ów. Dorosłe muszaury budowały podłużne gniazda, w których składały od ośmiu do trzydziestu jaj, ułożonych w dwóch lub trzech warstwach (Pol i in., 2021). Następnie broniły gniazda przed drapieżnikami. Młode po wykluciu ważyły do 63 gramów i nie opuszczały gniazda przez co najmniej kilka tygodni po wykluciu, korzystając z opieki rodziców i przynoszonego przez nie pokarmu. Po opuszczeniu gniazda młode muszaury wciąż trzymały się razem, tworząc stada składające się z młodych i starszych osobników. Świadczą o tym znalezione razem liczne szkielety osobników różnego wieku (Pol i in., 2021).
 W przekroju (szlifie) jednej z kości udowych muszaura zauważono nietypowo wykształconą tkankę kostną. Początkowo wzięto ją za odpowiednik ptasiej kości szpikowej, która tworzy się, gdy z kości zabierany jest wapń do produkcji skorupek jaj. Tym samym uznano, że badany okaz był samicą. Dokładniejsze badania tkanki wykazały jednak, że nietypowa budowa tkanki kostnej jest wynikiem choroby związanej z infekcją [[wikipedia:pl:retrowirus|retrowirusową]]. Na podobne choroby cierpią także dzisiejsze ptaki.

@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 === Rozmiar ===
 [[Plik:Mussaurus growth.jpg|300px|thumb|right|Zmieniający się wraz z wiekiem szkielet muszaura. Autor: J. Gonález. Źródło: Pol i in., 2021.]]
-Znalezione pisklaki miały czaszkę i kość udową o długości zaledwie 3 cm. Szacuje się, że miały w chwili śmierci kilka tygodni, gdyż są nieco większe od sąsiadujących z nimi jaj. Mogły ważyć zaledwie 70 gram (Pol i in., 2021). U podrośniętych osobników czaszka mierzyła 10 cm. Nie były one dorosłe, gdyż nie miały jeszcze zrośniętych kręgów i dobrze skostniałych końcówek kości długich kończyn. W 2013 roku opisano kości dorosłych osobników. Okazało się, że mysi jaszczur wcale nie był taki mały. Jego kość udowa miała 80 centymetrów długości. Jeżeli muszaur miał podobne proporcje ciała co [[Aardonyx|aardonyks]], to oznacza aż 8 do 9 metrów długości całego zwierzęcia! Jest więc jednym z większych, znanych prozauropodów. Jego masę szacuje się na 1486 kilogramów.
+Znalezione pisklaki miały czaszkę i kość udową o długości zaledwie 3 cm. Szacuje się, że miały w chwili śmierci kilka tygodni, gdyż są nieco większe od sąsiadujących z nimi jaj. Mogły ważyć zaledwie 70 gramów (Pol i in., 2021). U podrośniętych osobników czaszka mierzyła 10 cm. Nie były one dorosłe, gdyż nie miały jeszcze zrośniętych kręgów i dobrze skostniałych końcówek kości długich kończyn. W 2013 roku opisano kości dorosłych osobników. Okazało się, że mysi jaszczur wcale nie był taki mały. Jego kość udowa miała 80 centymetrów długości. Jeżeli muszaur miał podobne proporcje ciała co [[Aardonyx|aardonyks]], to oznacza aż 8 do 9 metrów długości całego zwierzęcia! Jest więc jednym z większych, znanych prozauropodów. Jego masę szacuje się na 1486 kilogramów.
 === Czaszka ===

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| około 199-191 [[Ma]]
+| około 193-192 [[Ma]]
 <small>[[wczesna jura]] ([[synemur]])</small>
@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 == Wstęp ==
-'''Muszaur''' (''Mussaurus'') to duży [[rodzaj]] prozauropoda, który żył na terenie dzisiejszej [[Argentyna|Argentyny]] gdzieś między 210 a 203 milionów lat temu. Nazwa rodzajowa ''Mussaurus'' oznacza "mysi jaszczur". Epitet gatunkowy ''patagonicus'' odnosi się do regionu Patagonia, gdzie został odkryty ten dinozaur.
+[[Plik:Mussaurus patagonicus life restoration.png|300px|thumb|right|Rekonstrukcja ciała muszaura.]]
 == Materiał kopalny ==
 [[Plik:Mussaurus femur.jpg|300px|thumb|right|Kość udowa dorosłego muszaura widziana z różnych stron. Skala: 5cm. Źródło: Otero i Pol, 2013.]]
-Był to bardzo zagadkowy [[dinozaur]]. W [[1979]] r. z Argentyny, prowincji Santa Cruz, opisano gniazdo z gromadką małych, umarłych niedługo po wykluciu, muszaurów o długości 25-30 cm. Niedaleko leżały skorupy i dwa, dochodzące do 6 cm, jaja, które też podejrzewano o przynależność do tego [[gatunek|gatunku]]. Tak młody wiek osobników utrudniał sklasyfikowanie tego dinozaura. Mimo to stworzono dla niego nowy rodzaj ''Mussaurus''. Później, gdy odnaleziono inne szkielety muszaura - o wiele większe i bardziej wykształcone, można było już dokładnie go przebadać i mieć pewność co do ważności [[rodzaj]]u ''Mussaurus''. Obecnie jego anatomia jest dobrze poznana dzięki licznym znaleziskom. Szczątki jego młodych są jednymi z najmniejszych znalezionych szkieletów dinozaurów - mieszczą się całe w dłoni człowieka. W sumie znaleziono:
+[[Plik:Mussaurus skeletons MPM-PV 1813.jpg|300px|thumb|right|Nagromadzenie młodocianych osobników, które miały około roku. Skala 10 cm. Źródło: Pol i in., 2021.]]
-* przynajmniej 14 szkieletów młodych i bardzo młodych osobników ([[artykułowany]] szkielet jednego z nich jest [[holotyp]]em),
+Był to bardzo zagadkowy [[dinozaur]]. W [[1979]] r. z Argentyny, prowincji Santa Cruz, opisano gniazdo z gromadką małych, umarłych niedługo po wykluciu, muszaurów o długości 25-30 cm. Niedaleko leżały skorupy i dwa, dochodzące do 6 cm, jaja, które też podejrzewano o przynależność do tego [[gatunek|gatunku]]. Tak młody wiek osobników utrudniał sklasyfikowanie tego dinozaura. Mimo to stworzono dla niego nowy rodzaj ''Mussaurus''. Później, gdy odnaleziono inne szkielety muszaura - o wiele większe i bardziej wykształcone, można było już dokładnie go przebadać i mieć pewność co do ważności [[rodzaj]]u ''Mussaurus''. Obecnie jego anatomia jest dobrze poznana dzięki licznym znaleziskom. Szczątki jego młodych są jednymi z najmniejszych znalezionych szkieletów dinozaurów - mieszczą się całe w dłoni człowieka. W sumie znaleziono przynajmniej 80 osobników różnego wieku oraz ponad 100 jaj, niektóre zawierające embriony (Pol i in., 2021).
 == Budowa ==
 === Rozmiar ===
-Znalezione pisklaki miały czaszkę i kość udową o długości zaledwie 3 cm. Szacuje się, że miały w chwili śmierci kilka tygodni, gdyż są nieco większe od sąsiadujących z nimi jaj. U podrośniętych osobników czaszka mierzyła 10 cm. Nie były one dorosłe, gdyż nie miały jeszcze zrośniętych kręgów i dobrze skostniałych końcówek kości długich kończyn. W 2013 roku opisano kości dorosłych osobników. Okazało się, że mysi jaszczur wcale nie był taki mały. Jego kość udowa miała 80 centymetrów długości. Jeżeli muszaur miał podobne proporcje ciała co [[Aardonyx|aardonyks]], to oznacza aż 8 do 9 metrów długości całego zwierzęcia! Jest więc jednym z większych, znanych prozauropodów. Jego masę szacuje się na 1486 kilogramów.
+[[Plik:Mussaurus growth.jpg|300px|thumb|right|Zmieniający się wraz z wiekiem szkielet muszaura. Autor: J. Gonález. Źródło: Pol i in., 2021.]]
 === Czaszka ===
 [[Plik:Mussaurus czaszka.jpg|300px|thumb|right|Czaszka muszaura, który nie osiągnął jeszcze pełnych rozmiarów. Zwróć uwagę na charakterystyczny dla muszaura kąt w kości przedszczękowej, zaznaczony na czerwono. Zmodyfikowane z: Pol i Powell, 2007.]]
 Czaszka jest mieszanką cech prymitywnych i zaawansowanych. I tak z jednej strony miał zaawansowaną budowę kości zewnątrz-skrzydłowej, niektóre aspekty jarzmowej i kwadratowojarzmowej oraz zębów. Z drugiej prymitywne: nozdrza ustawione z przodu, zredukowany dół wokół okna przedoczodołowego, pewne aspekty kości jarzmowej i kwadratowojarzmowej, duża kość czołowa, powiększone okna skroniowe i budowa żuchwy. W górnej szczęce sterczało 13 do 15 zębów. Część z nich zmieniała się z wiekiem - jedne ku [[Sauropoda|zauropodom]], drugie ku prozauropodom.
@@ Linia 79: / Linia 81: @@
 == Paleobiologia ==
 === Opieka nad młodymi ===
-Gniazdo znalezione przez Bonapartego i Vince'a niestety było już częściowo zniszczone przez erozję i nie da się dokładnie oszacować liczby potomstwa w jednym gnieździe. Dowodzi jednak, że opieka nad potomstwem występowała już u wczesnojurajskich [[dinozaur]]ów. Dorosłe muszaury budowały gniazda, w których składały co najmniej kilkanaście jaj. Następnie broniły gniazda przed drapieżnikami. Młode po wykluciu ważyły do 63 gram i nie opuszczały gniazda przez co najmniej kilka tygodni po wykluciu, korzystając z opieki rodziców i przynoszonego przez nie pokarmu.
+[[Plik:Mussaurus egg MPM-PV 1875.jpg|300px|thumb|right|Tak wygląda jedno ze znalezionych jaj muszaura. Źródło: Pol i in., 2021.]]
 W przekroju (szlifie) jednej z kości udowych muszaura zauważono nietypowo wykształconą tkankę kostną. Początkowo wzięto ją za odpowiednik ptasiej kości szpikowej, która tworzy się, gdy z kości zabierany jest wapń do produkcji skorupek jaj. Tym samym uznano, że badany okaz był samicą. Dokładniejsze badania tkanki wykazały jednak, że nietypowa budowa tkanki kostnej jest wynikiem choroby związanej z infekcją [[wikipedia:pl:retrowirus|retrowirusową]]. Na podobne choroby cierpią także dzisiejsze ptaki.
@@ Linia 91: / Linia 95: @@
 === Dieta ===
 Muszaury pożywiały się zapewne paprociami nasiennymi, araukariami, zastrzalinowatymi i triasowymi miłorzębami, które rosły w okolicznych lasach. Wraz z wiekiem następowało u nich wzmocnienie mięśni szczęk. Może to być związane ze spożywaniem coraz większej ilości twardszego pokarmu roślinnego.
 == Pozycja filogenetyczna ==
@@ Linia 105: / Linia 111: @@
 Budowa muszaura wskazuje, że był on w połowie drogi między dwunożnymi, prymitywnymi prozauropodami, takimi jak ''[[Saturnalia]]'', a typowo czworonożnymi zauropodami, nazywanymi [[Eusauropoda]]. Świadczy o tym obecność u muszaura już niektórych cech tych zauropodów, a jednocześnie brak pozostałych. I tak z jednej strony muszaur miał zwiększoną liczbę kręgów krzyżowych do czterech oraz dobrze rozwinięty wyrostek dogłowowo-boczny na kości łokciowej, a z drugiej strony kończyna przednia wciąż jest znacznie krótsza od tylnej, kość udowa nie jest owalna w przekroju, kończyny nie są wyprostowane, a śródręcze nie jest "U"-kształtne. Patrząc na tę mieszankę można by dojść do wniosku, że muszaur poruszał się raz na dwóch, a raz na czterech kończynach. Otero i Pol są jednak zdania, że muszaur poruszał się wyłącznie na dwóch nogach. Natomiast wspomniany wcześniej wyrostek na kości łokciowej miałby być dopiero [[preadaptacja|preadaptacją]] do czworonożności i nie umożliwiał jeszcze muszaurowi takiej postawy.
-Ten wniosek potwierdziły analizy biomechaniczne szkieletu ręki muszaura. Budowa kości przedramienia uniemożliwiała rotację tych kości względem siebie. Oznacza to brak możliwości obrócenia dłoni w stronę ziemi, do czego jest zdolna na przykład ludzka ręka. Dlatego muszaur nie był w stanie chodzić na wszystkich czterech kończynach.
+Ten wniosek potwierdziły analizy biomechaniczne szkieletu ręki dorosłego muszaura. Budowa kości przedramienia uniemożliwiała rotację tych kości względem siebie. Oznacza to brak możliwości obrócenia dłoni w stronę ziemi, do czego jest zdolna na przykład ludzka ręka. Dlatego dorosły muszaur nie był w stanie chodzić na wszystkich czterech kończynach (Otero i in., 2017).
 == Spis gatunków ==
@@ Linia 133: / Linia 139: @@
 Pol, D., Powell, J.E. 2007. Skull anatomy of ''Mussaurus patagonicus'' (Dinosauria: Sauropodomorpha) from the Late Triassic of Patagonia. Historical Biology: An International Journal of Paleobiology, t. 19, str. 125-144.
 Yates, A.M., Bonnan, M.F., Neveling, J., Chinsamy, A., Blackbeard, M.G. 2010. A new transitional sauropodomorph dinosaur from the Early Jurassic of South Africa and the evolution of sauropod feeding and quadrupedalism. Proceedings of the Royal Society B: Biological Sciences, t. 277, nr 1682, str. 787-794. [[doi:10.1098/rspb.2009.1440]]

← poprzednia wersja		Wersja z 19:09, 21 maj 2019
Linia 84:		Linia 84:

	=== Wzrost ===		=== Wzrost ===
		+	[[Plik:Mussaurus_ontogeny.jpg\|300px\|thumb\|right\|Przebieg ontogenezy i zmiany sylwetki począwszy od pisklęcia, poprzez rocznego osobnika, do dorosłego. Źródło: Otero i in., 2019. [https://www.nature.com/articles/s41598-019-44037-1.pdf].]]
	Wraz ze wzrostem głowa muszaura stawała się bardziej podłużna. Młode miały krótkie, wysokie pyszczki. Jednak z wiekiem stawały się coraz dłuższe i niższe. Wraz z pyskiem powiększały się nozdrza i okno przedoczodołowe, podobnie jak u [[Massospondylus\|massospondyla]]. Również okna skroniowe się powiększały. Przesuwały się one na górę czaszki przez co kość ciemieniowa stawała się węższa i spłaszczona u większych osobników. Kość zębowa skracała i podwyższała się z wiekiem względem reszty czaszki. Szyja początkowo była krótka i gruba, podobnie jak u [[Marasuchus\|marazucha]]. W trakcie wzrostu dopiero nabierała długości i wysmukłości podobnych do innych prozauropodów. Młode miały długie kości ramieniowe, co wskazuje początkową czworonożność. Później środek ciężkości przesuwał się w kierunku ogona bliżej miednicy, czemu towarzyszyło przejście na dwunożność (Otero i in., 2019).		Wraz ze wzrostem głowa muszaura stawała się bardziej podłużna. Młode miały krótkie, wysokie pyszczki. Jednak z wiekiem stawały się coraz dłuższe i niższe. Wraz z pyskiem powiększały się nozdrza i okno przedoczodołowe, podobnie jak u [[Massospondylus\|massospondyla]]. Również okna skroniowe się powiększały. Przesuwały się one na górę czaszki przez co kość ciemieniowa stawała się węższa i spłaszczona u większych osobników. Kość zębowa skracała i podwyższała się z wiekiem względem reszty czaszki. Szyja początkowo była krótka i gruba, podobnie jak u [[Marasuchus\|marazucha]]. W trakcie wzrostu dopiero nabierała długości i wysmukłości podobnych do innych prozauropodów. Młode miały długie kości ramieniowe, co wskazuje początkową czworonożność. Później środek ciężkości przesuwał się w kierunku ogona bliżej miednicy, czemu towarzyszyło przejście na dwunożność (Otero i in., 2019).

@@ Linia 17: / Linia 17: @@
 |-
 ! '''Masa''':
-| 1486 kg
+| 1,3-1,5 t
 |-

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 |-
 | [[Mateusz Tałanda]]
-| [[Maciej Ziegler]]
+| [[Maciej Ziegler]], [[Kamil Kamiński]]
 |}</small>
@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=3>
-.1° S, 68.3° W|okolice jeziora Colorada
+.1° S, 68.3° W~okolice jeziora Colorada
 </display_points>
 |}

@@ Linia 84: / Linia 84: @@
 === Wzrost ===
-Wraz ze wzrostem głowa muszaura stawała się bardziej podłużna. Młode miały krótkie, wysokie pyszczki. Jednak z wiekiem stawały się coraz dłuższe i niższe. Wraz z pyskiem powiększały się nozdrza i okno przedoczodołowe, podobnie jak u [[Massospondylus|massospondyla]]. Również okna skroniowe się powiększały. Przesuwały się one na górę czaszki przez co kość ciemieniowa stawała się węższa i spłaszczona u większych osobników. Kość zębowa skracała i podwyższała się z wiekiem względem reszty czaszki. Szyja początkowo była krótka i gruba, podobnie jak u [[Marasuchus|marazucha]]. W trakcie wzrostu dopiero nabierała długości i wysmukłości podobnych do innych prozauropodów. Młode miały długie kości ramieniowe, co wskazuje początkową czworonożność.
+Wraz ze wzrostem głowa muszaura stawała się bardziej podłużna. Młode miały krótkie, wysokie pyszczki. Jednak z wiekiem stawały się coraz dłuższe i niższe. Wraz z pyskiem powiększały się nozdrza i okno przedoczodołowe, podobnie jak u [[Massospondylus|massospondyla]]. Również okna skroniowe się powiększały. Przesuwały się one na górę czaszki przez co kość ciemieniowa stawała się węższa i spłaszczona u większych osobników. Kość zębowa skracała i podwyższała się z wiekiem względem reszty czaszki. Szyja początkowo była krótka i gruba, podobnie jak u [[Marasuchus|marazucha]]. W trakcie wzrostu dopiero nabierała długości i wysmukłości podobnych do innych prozauropodów. Młode miały długie kości ramieniowe, co wskazuje początkową czworonożność. Później środek ciężkości przesuwał się w kierunku ogona bliżej miednicy, czemu towarzyszyło przejście na dwunożność (Otero i in., 2019).
-Badania tkanki kostnej młodych muszaurów wykazały ich bardzo szybkie tempo wzrostu. Pisklęta tego gatunku w mniej niż rok przybierały na masie ponad 20 kilogramów. Ich kość udowa osiągała w tym okresie 12 cm długości. Ich kości były odżywiane przez bardzo liczne naczynia krwionośne i nie nosiły śladów zatrzymania wzrostu. Dla porównania młode massospondyla rosły dwa razy wolniej, osiągając podobne rozmiary w dwa lata. Muszaur przypomina sposobem wzrostu typowe zauropody, które również mają szybkie i nieprzerwane tempo wzrostu. Jest to zgodne z ostatnimi wynikami analiz filogenetycznych, według których muszaur jest bliżej spokrewniony z zauropodami niż massospondyl. Czy muszaur reprezentuje początki ewolucji w stronę szybkiego tempa wzrostu i gigantyzmu [[Sauropoda|zauropodów]]? Dopiero badania histologiczne na starszych okazach muszaurów odpowiedzą na to pytanie.
+Badania tkanki kostnej młodych muszaurów wykazały ich bardzo szybkie tempo wzrostu. Pisklęta tego gatunku w mniej niż rok przybierały na masie ponad 20 kilogramów (jednak wg Otero i in. [2019] roczne osobniki ważyły ok. 7 kg). Ich kość udowa osiągała w tym okresie 12 cm długości. Ich kości były odżywiane przez bardzo liczne naczynia krwionośne i nie nosiły śladów zatrzymania wzrostu. Dla porównania młode massospondyla rosły dwa razy wolniej, osiągając podobne rozmiary w dwa lata. Muszaur przypomina sposobem wzrostu typowe zauropody, które również mają szybkie i nieprzerwane tempo wzrostu. Jest to zgodne z ostatnimi wynikami analiz filogenetycznych, według których muszaur jest bliżej spokrewniony z zauropodami niż massospondyl. Czy muszaur reprezentuje początki ewolucji w stronę szybkiego tempa wzrostu i gigantyzmu [[Sauropoda|zauropodów]]? Dopiero badania histologiczne na starszych okazach muszaurów odpowiedzą na to pytanie.
 === Dieta ===
@@ Linia 127: / Linia 127: @@
 Otero, A., Salgado, L. 2015. El registro de Sauropodomorpha (Dinosauria) de la Argentina. W: M. Fernández i Y. Herrera (red.) Reptiles Extintos - Volumen en Homenaje a Zulma Gasparini. Publicación Electrónica de la Asociación Paleontológica Argentina, t. 15, nr 1, str. 69–89.
-Otero, A., Allen, V., Pol, D., Hutchinson, J.R. 2017. Forelimb muscle and joint actions in Archosauria: insights from ''Crocodylus johnstoni'' (Pseudosuchia) and ''Mussaurus patagonicus'' (Sauropodomorpha). PeerJ, t. 5, nr art. e3976. [https://doi.org/10.7717/peerj.3976]
+Otero, A., Allen, V., Pol, D., Hutchinson, J.R. 2017. Forelimb muscle and joint actions in Archosauria: insights from ''Crocodylus johnstoni'' (Pseudosuchia) and ''Mussaurus patagonicus'' (Sauropodomorpha). PeerJ, t. 5, nr art. e3976. [https://doi.org/10.7717/peerj.3976].
 Pol, D., Powell, J.E. 2007. Skull anatomy of ''Mussaurus patagonicus'' (Dinosauria: Sauropodomorpha) from the Late Triassic of Patagonia. Historical Biology: An International Journal of Paleobiology, t. 19, str. 125-144.

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 [[Sauropodomorpha]]
 [[Anchisauria]]
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Mussaurus patagonikus DSC 2904.jpg|400px|]]