Nanuqsaurus - Historia wersji

Paweł o 07:13, 27 gru 2023

2023-12-27T07:13:48Z

Paweł: drobne poprawki

2023-12-27T07:13:20Z

drobne poprawki

Kamil Kamiński o 18:23, 23 cze 2017

2017-06-23T18:23:12Z

Dino: /* Paleobiologia, karłowatość */

2017-04-20T10:29:41Z

‎Paleobiologia, karłowatość

Kamil Kamiński o 20:13, 9 gru 2016

2016-12-09T20:13:37Z

Kamil Kamiński o 20:12, 9 gru 2016

2016-12-09T20:12:38Z

Kamil Kamiński: obrazek

2016-12-09T20:11:15Z

obrazek

Kamil Kamiński: obrazek

2016-11-19T23:15:15Z

obrazek

Kamil Kamiński: /* Paleobiologia, karłowatość */ literówki

2016-09-12T12:09:15Z

‎Paleobiologia, karłowatość: literówki

Nazuul: poprawki ostateczne

2016-08-17T19:10:22Z

poprawki ostateczne

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
 |nazwa = ''Nanuqsaurus'' (nanukzaur)
 |długość = 6 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-|wysokość = 2 m <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
+|wysokość = 2 m (w biodrach) <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
 |masa = 900 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
 |dieta = mięsożerny

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Nanuqsaurus''}}
-<small>
+{{Opis
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+|Autor = [[Eryk Sroka]]
-| Autor:
+|Korekta = [[Kamil Kamiński]], [[Maciej Ziegler]], [[Łukasz Czepiński]], [[Mateusz Tałanda]], [[Paweł Konarzewski]]
-| Korekta:
+|nazwa = ''Nanuqsaurus'' (nanukzaur)
-|-
+|długość = 6 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). "Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes". wyd. Princeton University Press. </ref>
-| [[Eryk Sroka]]
+|wysokość = 2 m <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-| [[Kamil Kamiński]], [[Maciej Ziegler]], [[Łukasz Czepiński]], [[Mateusz Tałanda]]
+|masa = 900 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-|}
+|dieta = mięsożerny
-</small>
+|miejsce = [[USA]] - Alaska
-----
+<small>([[formacja]] [[Prince Creek]]</small>
-{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
+|czas = {{Występowanie|70|68}}
-! colspan=2 | ''Nanuqsaurus'' (nanukzaur)
+ok. 70-68 [[Ma]]<br>
-|-
+<small>[[późna kreda]] ([[mastrycht]])</small>
-! '''Długość''':
+|systematyka =
-| 6 m
+[[Dinosauria]]
 [[Saurischia]]
@@ Linia 47: / Linia 29: @@
 [[Tyrannosaurinae]]
-|-
+|grafika = Nanuqsaurus UDL.png
-| colspan=2 |[[Plik:Nanuqsaurus_hoglundi.png|400px]]
+|podpis = Rekonstrukcja ''Nanuqsaurus''. Autor: UnexpectedDinoLesson [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nanuqsaurus_UDL.png]
+|PorównanieGrupa =
-<small>Holotyp DMNH 21461. Źródło: Fiorillo i Tykoski, 2014.</small>
+|PorównanieDługość =
-|}
+|mapa =
 ==Odkrycie i opis==
@@ Linia 57: / Linia 42: @@
 ==Materiał kostny==
 [[Holotyp]] nanukzaura o numerze katalogowym DMNH 21461 składa się z rozczłonkowanej czaszki, w skład której wchodzą: niekompletny wyrostek nosowy (ang. ''ascending ramus/nasal process/dorsal process'') prawej kości szczękowej, fragmenty kości czołowych, ciemieniowych i klinowych (''laterosphenoid'') oraz fragment przedniej kości zębowej, które zostały znalezione bardzo blisko siebie.
 ==Paleobiologia, karłowatość==
-Jak sugeruje ryc. 8 w pracy opisującej nanukzaura, jego rozmiary to około 6 metrów długości (czyli połowa rozmiaru osiągana przez tyranozaura). Długość czaszki, zrekonstruowana na podstawie proporcji podobnych zwierząt, wynosiła prawdopodobnie 60-70 cm.
+Jak sugeruje ryc. 8 w pracy opisującej nanukzaura oraz oszacowanie Moliny Pereza i Larramendiego (2019) jego długość wynosi 6 metrów (czyli połowa rozmiaru osiągana przez tyranozaura). Długość czaszki, zrekonstruowana na podstawie proporcji podobnych zwierząt, wynosiła prawdopodobnie 60-70 cm.
 Szczątki pochodziły od osobnika w pełni dojrzałego, ponieważ m. in. miejsce łączenia kości nosowej z szczękową ma charakter wklinowania (ang. ''interlocking'').
-Jedyny okaz ''Nanuqsaurus hoglundi'' pochodzi z aluwialnych osadów [[Prince Creek|formacji Prince Creek]], datowanych na [[mastrycht]]. Skały tej formacji znajdują się w pobliżu rzeki Colville, w okręgu North Slope, niedaleko koła podbiegunowego.  Czyni to nanukzaura jednym z nielicznych dinozaurów żyjących na tak dużych szerokościach geograficznych.
+Jedyny okaz ''Nanuqsaurus hoglundi'' pochodzi z aluwialnych osadów [[Prince Creek|formacji Prince Creek]], datowanych na [[mastrycht]]. Skały tej formacji znajdują się w pobliżu rzeki Colville, w okręgu North Slope, niedaleko koła podbiegunowego. Czyni to nanukzaura jednym z nielicznych dinozaurów żyjących na tak dużych szerokościach geograficznych.
-[[Plik:Nanuqsaurus.png|300px|thumb|right|Rekonstrukcja głowy nanukzaura. Autor: Tom Parker [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Nanuqsaurus.png].]]
+[[Plik:Shepherds of the northern plains hunting stories by abelov2014 dev1dtw-fullview.jpg|thumb|300px|Uciekające stado ''[[Pachyrhinosaurus#P._perotorum|Pachyrhinosaurus perotorum]]'' przed ''Nanuqsaurus''. Autor: ABelov2014 [https://www.deviantart.com/abelov2014/art/Shepherds-of-the-northern-plains-hunting-stories-898659140].]]
-Według paleontologów 70 milionów lat temu tereny dzisiejszej Alaski były częścią kontynentu nazwanego [[Laramidia]]. Klimat na tych terenach był zapewne chłodny oraz występowały dni i noce polarne. Prawdopodobnie w okresie letnim wzrastała dostępność pożywienia dla drapieżników, lecz podczas ciemnej zimy liczba potencjalnych ofiar spadała znacząco (choć wg badań Chinsamy i in. z 2012 r. żyjące na dalekiej północy [[hadrozaurydy]] nie migrowały na południe).
+Według paleontologów 70 milionów lat temu tereny dzisiejszej Alaski były częścią kontynentu nazwanego [[Laramidia]]. Klimat na tych terenach był zapewne chłodny oraz występowały dni i noce polarne. Prawdopodobnie w okresie letnim wzrastała dostępność pożywienia dla drapieżników, lecz podczas ciemnej zimy liczba potencjalnych ofiar spadała znacząco (choć wg badań Chinsamy i in. z 2012 r. żyjące na dalekiej północy [[hadrozaurydy]] nie migrowały na południe). Większy opis paleośrodowiska zobacz w [[Pachyrhinosaurus#P._perotorum]].
 [[Plik:Nanuqsaurus NT small.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja nanukzaura na tle śnieżnego krajobrazu. Autor: Nobu Tamura [http://spinops.blogspot.com/].]]
@@ Linia 77: / Linia 63: @@
 Jest prawdopodobne, że nanukzaur, ze względu na chłód jaki panował na terenach jego występowania, był pokryty puszystą masą piór - jak jego chiński krewniak ''[[Yutyrannus]]''.
 [[Plik:Random polar tyrannosaur by fredthedinosaurman.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja nanukzaura w arktycznym krajobrazie. Autor: Fred Wierum. [http://fredthedinosaurman.deviantart.com/art/Random-Polar-Tyrannosaur-497914443].]]
 ==Etymologia==
 Nazwa [[rodzaj]]owa ''Nanuqsaurus'' pochodzi od połączenia inuickiego słowa ''nanuq'' które oznacza niedźwiedzia polarnego (''Ursus maritimus'') oraz greckiego słowa ''sauros'' czyli "jaszczur". Epitet gatunkowy ''hoglundi'' honoruje Forresta Hoglunda, za karierę w naukach o ziemi i "filantropijne wysiłki w sprzyjaniu instytucjom kulturalnym".
 ==Spis gatunków==
 {| class="wikitable"
-! ''Nanuqsaurus''
+|{{V| ''Nanuqsaurus''}}
 | {{Kpt|[[Anthony Fiorillo|Fiorillo]]}} i {{Kpt|[[Ronald Tykoski|Tykoski]]}}, [[2014]]
 |-
-! ''N. hoglundi''
+|{{V|''N. hoglundi''}}
 | {{Kpt|Fiorillo}} i {{Kpt|Tykoski}}, 2014
 |}
@@ Linia 100: / Linia 86: @@
 Fiorillo, A.R. & Tykoski, R.S. (2014) "A Diminutive New Tyrannosaur from the Top of the World" PLoS ONE, 9(3), e91287. [[doi:10.1371/journal.pone.0091287]]
 </small>

@@ Linia 81: / Linia 81: @@
 Nazwa [[rodzaj]]owa ''Nanuqsaurus'' pochodzi od połączenia inuickiego słowa ''nanuq'' które oznacza niedźwiedzia polarnego (''Ursus maritimus'') oraz greckiego słowa ''sauros'' czyli "jaszczur". Epitet gatunkowy ''hoglundi'' honoruje Forresta Hoglunda, za karierę w naukach o ziemi i "filantropijne wysiłki w sprzyjaniu instytucjom kulturalnym".
-==Filogeneza==ch ciemnościach
+==Filogeneza==
 Wg autorów opisu ''Nanuqsaurus'' był zaawansowanym [[tyranozauryn]]em i stanowił [[takson siostrzany]] dla [[klad]]u ''[[Tyrannosaurus]]''+''[[Tarbosaurus]]''. Późniejsza analiza [[Stephen Brusatte|Brusattego]] i [[Thomas Carr|Carra]] (2016) wykazała jednak, że był on bardziej [[bazalny]], a jego taksonem siostrzanym mógł być ''[[Teratophoneus]]''.

@@ Linia 72: / Linia 72: @@
 [[Anthony Fiorillo|Fiorillo]] i [[Ronald Tykoski|Tykoski]] w pracy opisującej omawianego teropoda stwierdzili, że mniejsza ilość żywności na surowych terenach [[kreda|kredowej]] Alaski nie pozwalała nanukzaurowi na osiągnięcie tak dużych rozmiarów jak u innych [[Tyrannosaurinae|tyranozaurynów]]. Jednakże stwierdzono również, że alaskańskie [[Troodon|troodony]] osiągały o 50% większe rozmiary od okazów z Alberty czy Montany. Prawdopodobnie było to spowodowane większymi rozmiarami oczu w stosunku do wielkości ciała troodonów, co pozwalało im skuteczniej konkurować z innymi teropodami w warunkach słabego oświetlenia (znalezione na Alasce szczątki prawdopodobnie należą nie do [[rodzaj]]u ''Troodon'', lecz do innych zaawansowanych [[Troodontidae|troodontydów]], jeszcze nienazwanych - zob. opis ''[[Troodon]]'').
-Jego ofiarami mogły padać [[ceratopsia|ceratopsy]] ''[[Pachyrhinosaurus#P._perotorum|Pachyrhinosaurus perotorum]]'', [[hadrozauryd]]y ''[[Ugrunaaluk]]'' czy [[pachycefalozaury]] ''[[Alaskacephale]]''. Konkurentami w dostępie do pożywienia mogły być [[Dromaeosauridae|dromeozaurydy]] i wspomniane [[troodontydy]].
+Jego ofiarami mogły padać [[ceratopsia|ceratopsy]] ''[[Pachyrhinosaurus#P._perotorum|Pachyrhinosaurus perotorum]]'', [[hadrozauryd]]y ''[[Ugrunaaluk]]'' (obecnie uznawany za młodszy [[synonim]] ''[[Edmontosaurus]]''), czy [[pachycefalozaury]] ''[[Alaskacephale]]''. Konkurentami w dostępie do pożywienia mogły być [[Dromaeosauridae|dromeozaurydy]] i wspomniane [[troodontydy]].
 ==Upierzenie==

@@ Linia 76: / Linia 76: @@
 ==Upierzenie==
 Jest prawdopodobne, że nanukzaur, ze względu na chłód jaki panował na terenach jego występowania, był pokryty puszystą masą piór - jak jego chiński krewniak ''[[Yutyrannus]]''.
-[[Plik:Random polar tyrannosaur by fredthedinosaurman.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja nanukzaura w arktyczny. Autor: Fred Wierum. [http://fredthedinosaurman.deviantart.com/art/Random-Polar-Tyrannosaur-497914443].]]
+[[Plik:Random polar tyrannosaur by fredthedinosaurman.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja nanukzaura w arktycznym krajobrazie. Autor: Fred Wierum. [http://fredthedinosaurman.deviantart.com/art/Random-Polar-Tyrannosaur-497914443].]]
 ==Etymologia==