Oviraptor - Historia wersji

Taurovenator: /* Budowa i paleobiologia */

2024-05-08T12:14:07Z

‎Budowa i paleobiologia

Taurovenator o 16:55, 7 maj 2024

2024-05-07T16:55:08Z

Taurovenator: /* Budowa i paleobiologia */

2024-05-07T16:51:15Z

‎Budowa i paleobiologia

Taurovenator o 16:49, 7 maj 2024

2024-05-07T16:49:38Z

Taurovenator: /* Historia odkryć */

2024-05-07T16:38:16Z

‎Historia odkryć

Taurovenator: /* Historia odkryć */

2024-05-07T15:43:02Z

‎Historia odkryć

Taurovenator o 15:41, 7 maj 2024

2024-05-07T15:41:59Z

Taurovenator: /* Materiał kopalny i pozycja filogenetyczna */

2024-04-22T14:22:46Z

‎Materiał kopalny i pozycja filogenetyczna

Taurovenator: /* Etymologia */

2024-04-22T14:22:07Z

‎Etymologia

Taurovenator: /* Wybrana bibliografia */

2024-04-22T11:11:14Z

‎Wybrana bibliografia

@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 [[Plik:Oviraptor in Djadokhta Formation.png|300px|thumb|right|Owiraptor odpoczywający w naturalnym środowisku. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor_in_Djadokhta_Formation.png].]]
-Owiraptor żył na terenie pustynnym, w którym występowały wydmy oraz oazy. Koegzystował z bardzo liczną fauną (Paul, 2024; zobacz więcej w [[Protoceratops#Środowisko)
+Owiraptor żył na terenie pustynnym, w którym występowały wydmy oraz oazy. Koegzystował z bardzo liczną fauną (Paul, 2024; zobacz więcej w [[Protoceratops#Środowisko]]).
 ==''Oviraptor'' w kulturze popularnej==
 Jak wspomniano we wstępie, owiraptor jest stosunkowo znanym rodzajem teropoda, występującym m.in. w popularnych encyklopediach oraz książkach dla dzieci o dinozaurach, czy w programach przyrodniczych - w serialu "Planeta Dinozaurów" ("Dinosaur Planet") z 2003 roku w odcinku "Podróż Białogrzywej" ("White Tip's Journey) został zaprezentowany jako gatunek żyjący w niewielkich grupach lęgowych, wśród którego występowała konkurencja pomiędzy samcami w trakcie toków. Owiraptory jako masywniejsze od [[Velociraptor|welocyraptorów]] z łatwością przeganiają zarówno pojedyncze osobniki tych [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]] jak i całą niewielką grupę odganiając je od upolowanego przez parę owiraptorów [[Shuvuuia|szuwuję]]. Z drugiej strony, welocyraptory zabijają młode owiraptory w gnieździe i żywią nimi swe młode. W innym serialu zatytułowanym ''Planeta Dinozaurów" ("Planet Dinosaur") z 2011 roku w odcinku ''Opierzone Smoki" ("Feathered Dragons") został przedstawiony jako rabuś jaj [[Saurornithoides|zaurornitoida]]. Owiraptor został również zaprezentowany w prologu do filmu "Jurassic World. Dominion" z 2022 roku, gdzie ponownie pokazano go jako złodzieja jaj innych dinozaurów. Niestety, popularny wizerunek tego dinozaura oparty jest na okazach błędnie przypisywanych do ''Oviraptor'' w przeszłości.

@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 [[Plik:Oviraptor in Djadokhta Formation.png|300px|thumb|right|Owiraptor odpoczywający w naturalnym środowisku. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor_in_Djadokhta_Formation.png].]]
-Owiraptor żył na terenie pustynnym, w którym występowały wydmy oraz oazy. Koegzystował z bardzo liczną fauną (Paul, 2024; zobacz więcej w [[Protoceratops#Środowisko]])
+Owiraptor żył na terenie pustynnym, w którym występowały wydmy oraz oazy. Koegzystował z bardzo liczną fauną (Paul, 2024; zobacz więcej w [[Protoceratops#Środowisko)
 ==''Oviraptor'' w kulturze popularnej==
-Jak wspomniano we wstępie, owiraptor jest stosunkowo znanym rodzajem teropoda, występującym m.in. w popularnych encyklopediach oraz książkach dla dzieci o dinozaurach, czy w programach przyrodniczych - w serialu "Planeta Dinozaurów" ("Dinosaur Planet") z 2003 roku w odcinku "Podróż Białogrzywej" ("White Tip's Journey) został zaprezentowany jako gatunek żyjący w niewielkich grupach lęgowych, wśród którego występowała konkurencja pomiędzy samcami w trakcie toków. Owiraptory jako masywniejsze od [[Veloviraptor|welocyraptorów]] z łatwością przeganiają zarówno pojedyncze osobniki tych [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]] jak i całą niewielką grupę odganiając je od upolowanego przez parę owiraptorów [[Shuvuuia|szuwuję]]. Z drugiej strony, welocyraptory zabijają młode owiraptory w gnieździe i żywią nimi swe młode. W innym serialu zatytułowanym ''Planeta Dinozaurów" ("Planet Dinosaur") z 2011 roku w odcinku ''Opierzone Smoki" ("Feathered Dragons") został przedstawiony jako rabuś jaj [[Saurornithoides|zaurornitoida]]. Owiraptor został również zaprezentowany w prologu do filmu "Jurassic World. Dominion" z 2022 roku, gdzie ponownie pokazano go jako złodzieja jaj innych dinozaurów. Niestety, popularny wizerunek tego dinozaura oparty jest na okazach błędnie przypisywanych do ''Oviraptor'' w przeszłości.
+Jak wspomniano we wstępie, owiraptor jest stosunkowo znanym rodzajem teropoda, występującym m.in. w popularnych encyklopediach oraz książkach dla dzieci o dinozaurach, czy w programach przyrodniczych - w serialu "Planeta Dinozaurów" ("Dinosaur Planet") z 2003 roku w odcinku "Podróż Białogrzywej" ("White Tip's Journey) został zaprezentowany jako gatunek żyjący w niewielkich grupach lęgowych, wśród którego występowała konkurencja pomiędzy samcami w trakcie toków. Owiraptory jako masywniejsze od [[Velociraptor|welocyraptorów]] z łatwością przeganiają zarówno pojedyncze osobniki tych [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]] jak i całą niewielką grupę odganiając je od upolowanego przez parę owiraptorów [[Shuvuuia|szuwuję]]. Z drugiej strony, welocyraptory zabijają młode owiraptory w gnieździe i żywią nimi swe młode. W innym serialu zatytułowanym ''Planeta Dinozaurów" ("Planet Dinosaur") z 2011 roku w odcinku ''Opierzone Smoki" ("Feathered Dragons") został przedstawiony jako rabuś jaj [[Saurornithoides|zaurornitoida]]. Owiraptor został również zaprezentowany w prologu do filmu "Jurassic World. Dominion" z 2022 roku, gdzie ponownie pokazano go jako złodzieja jaj innych dinozaurów. Niestety, popularny wizerunek tego dinozaura oparty jest na okazach błędnie przypisywanych do ''Oviraptor'' w przeszłości.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 128: / Linia 127: @@
 Osborn, H. F. (1924) "Three new Theropoda, Protoceratops zone, central Mongolia". American Museum Novitates 144:1-12.
-Paul, G. (2024) "Princeton Field Guide to Dinosaurs". (3. edycja) Princeton University Press. Princeton i Oxford
+Paul, G. (2024). "Princeton Field Guide to Dinosaurs". (3. edycja) Princeton University Press. Princeton i Oxford
 home.comcast.net/~eoraptor/Oviraptorosauria.htm#Oviraptorphiloceratops

@@ Linia 68: / Linia 68: @@
 [[Plik:Oviraptor in Djadokhta Formation.png|300px|thumb|right|Owiraptor odpoczywający w naturalnym środowisku. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor_in_Djadokhta_Formation.png].]]
-Owiraptor żył na terenie pustynnym, w którym występowały wydmy oraz oazy. Koegzystował z bardzo liczną fauną (Paul, 2024; zobacz więcej w [[Protoceratops#Środowisko)
+Owiraptor żył na terenie pustynnym, w którym występowały wydmy oraz oazy. Koegzystował z bardzo liczną fauną (Paul, 2024; zobacz więcej w [[Protoceratops#Środowisko]])
 ==''Oviraptor'' w kulturze popularnej==
 Jak wspomniano we wstępie, owiraptor jest stosunkowo znanym rodzajem teropoda, występującym m.in. w popularnych encyklopediach oraz książkach dla dzieci o dinozaurach, czy w programach przyrodniczych - w serialu "Planeta Dinozaurów" ("Dinosaur Planet") z 2003 roku w odcinku "Podróż Białogrzywej" ("White Tip's Journey) został zaprezentowany jako gatunek żyjący w niewielkich grupach lęgowych, wśród którego występowała konkurencja pomiędzy samcami w trakcie toków. Owiraptory jako masywniejsze od [[Veloviraptor|welocyraptorów]] z łatwością przeganiają zarówno pojedyncze osobniki tych [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]] jak i całą niewielką grupę odganiając je od upolowanego przez parę owiraptorów [[Shuvuuia|szuwuję]]. Z drugiej strony, welocyraptory zabijają młode owiraptory w gnieździe i żywią nimi swe młode. W innym serialu zatytułowanym ''Planeta Dinozaurów" ("Planet Dinosaur") z 2011 roku w odcinku ''Opierzone Smoki" ("Feathered Dragons") został przedstawiony jako rabuś jaj [[Saurornithoides|zaurornitoida]]. Owiraptor został również zaprezentowany w prologu do filmu "Jurassic World. Dominion" z 2022 roku, gdzie ponownie pokazano go jako złodzieja jaj innych dinozaurów. Niestety, popularny wizerunek tego dinozaura oparty jest na okazach błędnie przypisywanych do ''Oviraptor'' w przeszłości.

@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 Owiraptor ma stosunkowo niepewną pozycję filogenetyczną, jednak zazwyczaj jest uznawany za [[bazalny takson|bazalnego]] przedstawiciela Oviraptoridae lub członkiem podrodziny [[Oviraptorinae]] (znanej również jako Citipatinae, gdy owiraptor nie wchodzi w jej skład) w obrębie Oviraptoridae (np: Lamanna i in., 2014; Funston i in., 2020).
 [[Plik:Oviraptor-philoceratops-skull.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja czaszki okazu typowego. Autor: Jaime A. Headden. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor-philoceratops-skull.jpg].]]
-==Paleobiologia==
+==Budowa i paleobiologia==
 [[Plik:Oviraptor philoceratops nest AMNH FR 6508 (2).jpg|300px|thumb|right|Gniazdo z jajami owiraptora. Autor zdjęcia: Ryan Somma. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor_philoceratops_nest_AMNH_FR_6508_(2).jpg].]]
 [[Plik:Oviraptor on nest 037.JPG|300px|thumb|right|Owiraptor wysiadujący jaja. Autor: Conty. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor_on_nest_037.JPG].]]
 Hipotezy odnoście paleobiologii owiraptora opierają się głównie na jego krewnych. Owiraptor doskonale biegał, zwłaszcza gdy rzucał się do ucieczki. Posiadał u przedniej łapy trzy palce zakończone pazurami, zaś u tylnej cztery (czwarty szczątkowy). Jego głowa, przypominająca głowę papugi, była wyposażona w krótki bezzębny dziób. Prawdopodobnie był opierzony. Nie jest pewne czym odżywiał się owiraptor - istnieją dowody co do mięsożerności (szkielet jaszczurki w okolicy brzucha) oraz do roślinożerności ([[gastrolit]]y obok szkieletu krewnego owiraptora) - być może więc był wszystkożerny.
 [[Plik:Oviraptor in Djadokhta Formation.png|300px|thumb|right|Owiraptor odpoczywający w naturalnym środowisku. Autor: PaleoNeolitic [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor_in_Djadokhta_Formation.png].]]
+Owiraptor żył na terenie pustynnym, w którym występowały wydmy oraz oazy. Koegzystował z bardzo liczną fauną (Paul, 2024; zobacz więcej w [[Protoceratops#Środowisko)
 ==''Oviraptor'' w kulturze popularnej==
 Jak wspomniano we wstępie, owiraptor jest stosunkowo znanym rodzajem teropoda, występującym m.in. w popularnych encyklopediach oraz książkach dla dzieci o dinozaurach, czy w programach przyrodniczych - w serialu "Planeta Dinozaurów" ("Dinosaur Planet") z 2003 roku w odcinku "Podróż Białogrzywej" ("White Tip's Journey) został zaprezentowany jako gatunek żyjący w niewielkich grupach lęgowych, wśród którego występowała konkurencja pomiędzy samcami w trakcie toków. Owiraptory jako masywniejsze od [[Veloviraptor|welocyraptorów]] z łatwością przeganiają zarówno pojedyncze osobniki tych [[Dromaeosauridae|dromeozaurydów]] jak i całą niewielką grupę odganiając je od upolowanego przez parę owiraptorów [[Shuvuuia|szuwuję]]. Z drugiej strony, welocyraptory zabijają młode owiraptory w gnieździe i żywią nimi swe młode. W innym serialu zatytułowanym ''Planeta Dinozaurów" ("Planet Dinosaur") z 2011 roku w odcinku ''Opierzone Smoki" ("Feathered Dragons") został przedstawiony jako rabuś jaj [[Saurornithoides|zaurornitoida]]. Owiraptor został również zaprezentowany w prologu do filmu "Jurassic World. Dominion" z 2022 roku, gdzie ponownie pokazano go jako złodzieja jaj innych dinozaurów. Niestety, popularny wizerunek tego dinozaura oparty jest na okazach błędnie przypisywanych do ''Oviraptor'' w przeszłości.
@@ Linia 123: / Linia 126: @@
 Osborn, H. F. (1924) "Three new Theropoda, Protoceratops zone, central Mongolia". American Museum Novitates 144:1-12.
 home.comcast.net/~eoraptor/Oviraptorosauria.htm#Oviraptorphiloceratops

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 ==Historia odkryć==
-Szczątki tego teropoda zostały znalezione w 1923 roku podczas Trzeciej Wyprawy Środkowoazjatyckiej Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej na mongolskiej Pustyni Gobi w pokładach [[formacji]] [[Djadokhta]], a dokładniej na stanowisku Bayn Dzak (nazwane przez amerykańskich paleontologów badających ten obszar "Płonącymi Klifami" ("The Flaming Cliffs"). Został opisany rok później przez amerykańskiego paleontologa [[Henry Osborn|Henry'ego Fairfielda Osborna]], który uznał go za przedstawiciela [[Ornithomimidae|ornitomimidów]], który pożywiał się jajami protoceratopsów (niedaleko okazu typowego znaleziono gniazdo, które uznano za należące do tych dinozaurów rogatych). Z drugiej strony, Osborn przyznał, że nadanie tej nazwy może okazać się błędne, ze względu na niepoprawną interpretację skamieniałości. W latach 90. XX wieku odkrycia większej liczby [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]] stowarzyszonych z jajami oraz z szkieletami nowo narodzonych przedstawicieli tej grupy [[Maniraptora|maniraptorów]] udowodniło, że owiraptor opiekował się młodymi, a nie zjadał jaja protoceratopsów (np: Norell i in., 1994; Dong i Currie, 1996).
+Szczątki tego teropoda zostały znalezione w 1923 roku podczas Trzeciej Wyprawy Środkowoazjatyckiej Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej na mongolskiej Pustyni Gobi w pokładach [[formacja|formacji]] [[Djadokhta]], a dokładniej na stanowisku Bayn Dzak (nazwane przez amerykańskich paleontologów badających ten obszar "Płonącymi Klifami" ("The Flaming Cliffs"). Został opisany rok później przez amerykańskiego paleontologa [[Henry Osborn|Henry'ego Fairfielda Osborna]], który uznał go za przedstawiciela [[Ornithomimidae|ornitomimidów]], który pożywiał się jajami protoceratopsów (niedaleko okazu typowego znaleziono gniazdo, które uznano za należące do tych dinozaurów rogatych). Z drugiej strony, Osborn przyznał, że nadanie tej nazwy może okazać się błędne, ze względu na niepoprawną interpretację skamieniałości. W latach 90. XX wieku odkrycia większej liczby [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]] stowarzyszonych z jajami oraz z szkieletami nowo narodzonych przedstawicieli tej grupy [[Maniraptora|maniraptorów]] udowodniło, że owiraptor opiekował się młodymi, a nie zjadał jaja protoceratopsów (np: Norell i in., 1994; Dong i Currie, 1996).
 W 1976 roku, monoglski paleontolog [[Rinchen Barsbold]] uznał, że owiraptor jest na tyle odmienny od ornitomimozaurów, iż powinien być zaklasyfikowany do odrębnej grupy teropodów, nazwanej Oviraptorosauria (owiraptorozaury) a dokładniej był przedstawicielem również nowo nazwanej rodziny Oviraptoridae (owiraptorydów), do której zaliczył [[Coelurosauria|celurozaury]] podobne do owiraptora. Ponadto przypisał do gatunku ''O. philoceratops'' sześć dodatkowych szkieletów, m.in. MPC-D 100/20 oraz MPC-D 100/21, które 10 lat później uznał za odrębny rodzaj owiraptoryda - [[Conchoraptor|konchoraptora]]. W 1981 roku, Barsbold przypisał do owiraptora kolejny, kompletniejszy od okazu okazu typowego szkielet (MPC-D 100/42), który przez jakiś czas był materiałem odniesienia dla innych paleontologów zajmujących się owiraptozaurami. W 2002 roku Clark, [[Norell]] i Rowe uznali ten okaz za bardziej przypominający [[Citipati|citipati]] niż owiraptora, a najprawdopodobniej należy do nowego gatunku owiraptoryda . W 1986 roku, Barsbold opisał drugi gatunek owiraptora - ''O. mongoliensis'' (jednak 11 lat później przeniósł go do odrębnego rodzaju [[Rinchenia|rynchenia]]). W 1996 roku [[Dong Zhiming]] i [[Philip Currie]] opisali z formacji [[Bayan Mandahu]] w Mongolii Wewnętrznej okaz IVPP V9608 - częściowy szkielet stowarzyszony z gniazdem z jajami (w 2010 roku [[Nicholas Longrich]] wraz ze wspomnianymi paleontologami stwierdzili, że jednak okaz ten nie należał do ''Oviraptor'', lecz reprezentuje nowy, lecz nieokreślony gatunek owiraptorozaura). We wczesnych latach XXI wieku, większość przypisanego materiału kopalnego zostało przydzielone do odrębnych gatunków owiraptorozaurów (np: Maryańska, Osmólska i Wolsan, 2002). Dopiero w 2018 roku opisano nowy materiał kopalny ''Oviraptor philoceratops'', który prawie na pewno należy do tego gatunku.

@@ Linia 45: / Linia 45: @@
 Szczątki tego teropoda zostały znalezione w 1923 roku podczas Trzeciej Wyprawy Środkowoazjatyckiej Amerykańskiego Muzeum Historii Naturalnej na mongolskiej Pustyni Gobi w pokładach [[formacji]] [[Djadokhta]], a dokładniej na stanowisku Bayn Dzak (nazwane przez amerykańskich paleontologów badających ten obszar "Płonącymi Klifami" ("The Flaming Cliffs"). Został opisany rok później przez amerykańskiego paleontologa [[Henry Osborn|Henry'ego Fairfielda Osborna]], który uznał go za przedstawiciela [[Ornithomimidae|ornitomimidów]], który pożywiał się jajami protoceratopsów (niedaleko okazu typowego znaleziono gniazdo, które uznano za należące do tych dinozaurów rogatych). Z drugiej strony, Osborn przyznał, że nadanie tej nazwy może okazać się błędne, ze względu na niepoprawną interpretację skamieniałości. W latach 90. XX wieku odkrycia większej liczby [[Oviraptorosauria|owiraptorozaurów]] stowarzyszonych z jajami oraz z szkieletami nowo narodzonych przedstawicieli tej grupy [[Maniraptora|maniraptorów]] udowodniło, że owiraptor opiekował się młodymi, a nie zjadał jaja protoceratopsów (np: Norell i in., 1994; Dong i Currie, 1996).
-W 1976 roku, monoglski paleontolog [[Rinchen Barsbold]] uznał, że owiraptor jest na tyle odmienny od ornitomimozaurów, iż powinien być zaklasyfikowany do odrębnej grupy teropodów, nazwanej Oviraptorosauria (owiraptorozaury) a dokładniej był przedstawicielem również nowo nazwanej rodziny Oviraptoridae (owiraptorydów), do której zaliczył [[Coelurosauria|celurozaury]] podobne do owiraptora. Ponadto przypisał do gatunku ''O. philoceratops'' sześć dodatkowych szkieletów, m.in. MPC-D 100/20 oraz MPC-D 100/21, które 10 lat później uznał za odrębny rodzaj owiraptoryda - [[Conchoraptor|konchoraptora]]. W 1981 roku, Barsbold przypisał do owiraptora kolejny, kompletniejszy od okazu okazu typowego szkielet (MPC-D 100/42), który przez jakiś czas był materiałem odniesienia dla innych paleontologów zajmujących się owiraptozaurami. W 2002 roku Clark, [[Norell]] i Rowe uznali ten okaz za bardziej przypominający [[Citipati|citipati]] niż owiraptora, a najprawdopodobniej należy do nowego gatunku owiraptoryda . W 1986 roku, Barsbold opisał drugi gatunek owiraptora - ''O. mongoliensis'' (jednak 11 lat później przeniósł go do odrębnego rodzaju [[Rinchenia|rynchenia]]). W 1996 roku [[Dong Zhiming]] i [[Phillip Currie]] opisali z formacji [[Bayan Mandahu]] w Mongolii Wewnętrznej okaz IVPP V9608 - częściowy szkielet stowarzyszony z gniazdem z jajami (w 2010 roku [[Nicholas Longrich]] wraz ze wspomnianymi paleontologami stwierdzili, że jednak okaz ten nie należał do ''Oviraptor'', lecz reprezentuje nowy, lecz nieokreślony gatunek owiraptorozaura). We wczesnych latach XXI wieku, większość przypisanego materiału kopalnego zostało przydzielone do odrębnych gatunków owiraptorozaurów (np: Maryańska, Osmólska i Wolsan, 2002). Dopiero w 2018 roku opisano nowy materiał kopalny ''Oviraptor philoceratops'', który prawie na pewno należy do tego gatunku.
+W 1976 roku, monoglski paleontolog [[Rinchen Barsbold]] uznał, że owiraptor jest na tyle odmienny od ornitomimozaurów, iż powinien być zaklasyfikowany do odrębnej grupy teropodów, nazwanej Oviraptorosauria (owiraptorozaury) a dokładniej był przedstawicielem również nowo nazwanej rodziny Oviraptoridae (owiraptorydów), do której zaliczył [[Coelurosauria|celurozaury]] podobne do owiraptora. Ponadto przypisał do gatunku ''O. philoceratops'' sześć dodatkowych szkieletów, m.in. MPC-D 100/20 oraz MPC-D 100/21, które 10 lat później uznał za odrębny rodzaj owiraptoryda - [[Conchoraptor|konchoraptora]]. W 1981 roku, Barsbold przypisał do owiraptora kolejny, kompletniejszy od okazu okazu typowego szkielet (MPC-D 100/42), który przez jakiś czas był materiałem odniesienia dla innych paleontologów zajmujących się owiraptozaurami. W 2002 roku Clark, [[Norell]] i Rowe uznali ten okaz za bardziej przypominający [[Citipati|citipati]] niż owiraptora, a najprawdopodobniej należy do nowego gatunku owiraptoryda . W 1986 roku, Barsbold opisał drugi gatunek owiraptora - ''O. mongoliensis'' (jednak 11 lat później przeniósł go do odrębnego rodzaju [[Rinchenia|rynchenia]]). W 1996 roku [[Dong Zhiming]] i [[Philip Currie]] opisali z formacji [[Bayan Mandahu]] w Mongolii Wewnętrznej okaz IVPP V9608 - częściowy szkielet stowarzyszony z gniazdem z jajami (w 2010 roku [[Nicholas Longrich]] wraz ze wspomnianymi paleontologami stwierdzili, że jednak okaz ten nie należał do ''Oviraptor'', lecz reprezentuje nowy, lecz nieokreślony gatunek owiraptorozaura). We wczesnych latach XXI wieku, większość przypisanego materiału kopalnego zostało przydzielone do odrębnych gatunków owiraptorozaurów (np: Maryańska, Osmólska i Wolsan, 2002). Dopiero w 2018 roku opisano nowy materiał kopalny ''Oviraptor philoceratops'', który prawie na pewno należy do tego gatunku.
 ==Materiał kopalny i pozycja filogenetyczna==

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Oviraptor''}}
 {{Opis
@@ Linia 38: / Linia 36: @@
 }}
 ==Wstęp==
-Owiraptor to dinozaur z podrzędu teropodów. Pierwotnie został przyłączony przez [[Henry Osborn|Osborna]] do [[ornitomimid]]ów z powodu bezzębnego dzioba, a dopiero w [[1976]] roku [[Rinchen Barsbold]] stworzył nową rodzinę dla owiraptora i jego krewnych. Owiraptor został odkryty przez George'a Olsena w [[1923]] r. i opisany przez Henry'ego Osborna rok później.
+'''Oviraptor''' to rodzaj niewielkiego [[Theropoda|teropoda]] z rodziny [[Oviraptoridae|owiraptorydów]] żyjącego na terenie dzisiejszej Mongolii w drugiej połowie epoki późnej kredy. Pomimo ubogiego materiału kopalnego jest jednym z bardziej rozpoznawalnych rodzajów dinozaurów.
 ==Etymologia==
 [[Plik:Oviraptor_E.Felcyn.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcaja przyżyciowa. Autorka: Edyta Felcyn.]]
-Nazwę rodzajową oznaczającą "rabuś jaj" nadano mu, gdyż pierwszy szkielet znaleziono obok gniazda jaj przypisywanych protoceratopsom. Późniejsze badania dowiodły jednak, że były to jaja owiraptora. Epitet gatunkowy znaczący "lubiący rogate twarze" również odnosi się do pierwotnej interpretacji zachowania tego teropoda.
+Nazwę rodzajową oznaczającą "rabuś jaj" nadano mu, gdyż pierwszy szkielet znaleziono obok gniazda jaj przypisywanych [[Protoceratops|protoceratopsom]]. Późniejsze badania dowiodły jednak, że były to jaja owiraptora. Epitet gatunkowy znaczący "lubiący rogate twarze" również odnosi się do pierwotnej interpretacji zachowania tego teropoda.
 ==Materiał kopalny i pozycja filogenetyczna==
 [[Plik:Oviraptor holotype.jpg|300px|thumb|right|Okaz typowy. Źródło: Colbert, 1953 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor_holotype.jpg].]]
-''Oviraptor'' pozostaje słabo znany - jedyny okaz (AMNH 6517), który niewątpliwie pochodzi od niego jest fragmentaryczny (zawiera niekompletną czaszkę, kręgi szyjne i kończynę przednią) i został uznany przez [[Halszka Osmólska|Osmólską]] i współpracowników ([[2004]]) za [[takson]] trudny do [[diagnoza|zdiagnozowania]]. Ma też niepewną pozycję filogenetyczną. Popularny wizerunek tego dinozaura oparty jest na okazach błędnie przypisywanych do ''Oviraptor'' w przeszłości.
+[[Plik:Oviraptor skull.jpg|300px|thumb|right|Czaszka okazu typowego. Autor: Osborn, Keisen & Olsen, 1939. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor_skull.jpg].]]
+''Oviraptor'' pozostaje słabo znany - jedyny okaz (AMNH 6517), który niewątpliwie pochodzi od niego jest fragmentaryczny (zawiera niekompletną czaszkę, kręgi szyjne i kończynę przednią) i został uznany przez [[Halszka Osmólska|Osmólską]] i współpracowników ([[2004]]) za [[takson]] trudny do [[diagnoza|zdiagnozowania]]. Ma też niepewną pozycję filogenetyczną, jednak zazwyczaj jest uznawany za [[bazalny takson|bazalnego]] przedstawiciela Oviraptoridae (np: Lamanna i in., 2014; Funston i in., 2020). Osobnik, do którego należał ten okaz prawdopodobnie zginął przez burzę pustynną, która dość szybko zakryła jego ciało oraz stowarzyszone z nim jaja warstwami piasku (np: Osborn, 1924; Carpenter, 1999). Został on również pośmiertnie uszkodzony i spłaszczony.
 Osborn w oryginalnym opisie skamieniałości dzisiaj znanych pod nazwą ''Oviraptor philoceratops'' przypisał do nich również gniazdo z piętnastoma jajami (AMNH 6508). (Osborn, 1924). Wstępnie uznał je jednak za należące do protoceratopsa.
 Materiał przypisany do tego gatunku obejmuje również pozostałości po embrionie lub ledwie wyklutym osobniku (AMNH 33092), na które składają się kość piszczelowa oraz k. śródstopia III i IV ([[Norell]] i in., 2018).
 ==Paleobiologia==
-[[Plik:Oviraptor.jpg|300px|thumb|right|Czaszka holotypu. Źródło: Osborn, 1924 [http://en.wikipedia.org/wiki/File:Oviraptor_skull.jpg].]]
+[[Plik:Oviraptor philoceratops nest AMNH FR 6508 (2).jpg|300px|thumb|right|Gniazdo z jajami owiraptora. Autor zdjęcia: Ryan Somma. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Oviraptor_philoceratops_nest_AMNH_FR_6508_(2).jpg].]]
 Hipotezy odnoście paleobiologii owiraptora opierają się głównie na jego krewnych. Owiraptor doskonale biegał, zwłaszcza gdy rzucał się do ucieczki. Posiadał u przedniej łapy trzy palce zakończone pazurami, zaś u tylnej cztery (czwarty szczątkowy). Jego głowa, przypominająca głowę papugi, była wyposażona w krótki bezzębny dziób. Prawdopodobnie był opierzony. Nie jest pewne czym odżywiał się owiraptor - istnieją dowody co do mięsożerności (szkielet jaszczurki w okolicy brzucha) oraz do roślinożerności ([[gastrolit]]y obok szkieletu krewnego owiraptora) - być może więc był wszystkożerny.
 ==Spis gatunków==
@@ Linia 83: / Linia 96: @@
 ==Wybrana bibliografia==
 <small>
 Norell, M. A.; Balanoff, A. M.; Barta, D. E.; Erickson, G. M. (2018). "A second specimen of Citipati osmolskae associated with a nest of eggs from Ukhaa Tolgod, Omnogov Aimag, Mongolia". American Museum Novitates (3899): 1−44. [[doi:10.1206/3899.1.]]
 Osborn, H. F. (1924) "Three new Theropoda, Protoceratops zone, central Mongolia". American Museum Novitates 144:1-12.
@@ Linia 104: / Linia 140: @@
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]

@@ Linia 82: / Linia 82: @@
 ==Wybrana bibliografia==
-<small>Osborn, H. F. (1924) "Three new Theropoda, Protoceratops zone, central Mongolia". American Museum Novitates 144:1-12.
+<small>
 home.comcast.net/~eoraptor/Oviraptorosauria.htm#Oviraptorphiloceratops
 <references/></small>