Palaeoscincus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 06:41, 11 mar 2024

2024-03-11T06:41:20Z

Taurovenator: /* Spis gatunków */

2024-03-10T21:37:37Z

‎Spis gatunków

Taurovenator: /* Spis gatunków */

2024-03-10T21:37:20Z

‎Spis gatunków

Taurovenator: /* Historia, systematyka i ważność taksonu */

2024-03-10T21:36:37Z

‎Historia, systematyka i ważność taksonu

Taurovenator: /* Historia, systematyka i ważność taksonu */

2024-03-10T21:35:37Z

‎Historia, systematyka i ważność taksonu

Taurovenator o 21:32, 10 mar 2024

2024-03-10T21:32:02Z

Taurovenator o 21:31, 10 mar 2024

2024-03-10T21:31:46Z

Taurovenator: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Palaeoscinus''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Palaeoscinus'' (paleos..."

2024-03-10T21:31:00Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Palaeoscinus''}} {{Opis |Autor = Michał Siedlecki |Korekta = |nazwa = ''Palaeoscinus'' (paleos..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Palaeoscinus''}}
{{Opis
|Autor = [[Michał Siedlecki]]
|Korekta =
|nazwa = ''Palaeoscinus'' (paleoscynk)
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[USA]] - Montana
 [[formacja]] [[Judith River]] 
|czas = {{Występowanie|79|75.3}}
?ok. 79-75,3 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (środkowy- późny [[kampan]])
|systematyka
= [[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Thyreopora]]

[[Ankylosauria]]

?[[Nodosauridae]]
|grafika = Palaeoscincus costatus.jpg
|podpis = Ząb ''Palaeoscinus costatus''. Autor: [[Joseph Leidy]]. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Palaeoscincus_costatus.jpg]
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Palaeoscincus'' to słabo poznany rodzaj [[Ankylosauria|ankylozaura]] żyjącego na terenie dzisiejszej Montany w drugiej połowie epoki późnej kredy. Jest on pierwszym nazwanym dinozaurem pancernym z Ameryki Północnej.

==Etymologia==
Nazwa rodzajowa oznacza "dawnego scynka", gdyż zęby tego dinozaura przypominały [[Joseph Leidy|Josephowi Leidy'emu]], paleontologowi, który opisał tego dinozaura zęby dzisiejszych scynków (grupa jaszczurek). Epitet gatunkowy oznacza "żebrowany" co też odnosi się do specyficznej budowy zębów tego tyreofora.

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (ANSP 9263) to pojedynczy, izolowany ząb. Został odnaleziony w pokładach [[kampan|kampańskiej]] [[formacja|formacji]] [[Judith River]] w Montanie.

==Historia, systematyka i ważność taksonu==
Ząb, któremu nadano później nazwę ''Palaeoscincus costatus'' został znaleziony przez amerykańskiego kolekcjonera skamieniałości Ferdinanda Vandeveera Haydena, a następnie w 1856 roku opisane przez Josepha Leidy'ego, amerykańskiego paleontologa, który oprócz paleoscynka opisał kilkanaście innych kredowych dinozaurów ze Stanów Zjednoczonych, takich jak [[Hadrosaurus|hadrozaur]], [[Deinodon|deinodon]], [[Trachodon|trachodon]], czy [[Troodon|troodon]]. Początkowo uznał go za zwierzę podobne do scynka, lecz o wiele większe. 38 lat po opisie Leid'yego, inny amerykański paleontolog [[Othniel Marsh|Othniel Charles Marsh]] opisał z pokładów [[mastrycht|mastrychckiej]] formacji [[Lance]] w Wyoming inny ząb (YPM 4810), nieco podobny do montańskiego paleoscynka i nadał mu nazwę ''P. latus'' ("paleoscynk szeroki"). Z biegiem lat zaczęto do rodzaju ''Palaeoscincus'' zaliczać bardziej kompletne szczątki - ''P. africanus'' z wczesnokredowej formacji [[Kirkwood]] z RPA (dzisiaj znany pod nazwą [[Paranthodon|parantodona]], gatunku [[Stegosauria|stegozaura]]), kanadyjskiego ''P. asper'' znanego z pojedynczego zęba (NMC 1349) z kampańskiej formacji [[Dinosaur Park]] z Alberty, czy ''P. rugosidens'' z kampańskiej formacji [[Two Medicine]] również z Montany (obecnie znanego jako drugi gatunek [[Edmontonia|edmontonii]]. W międzyczasie do tego rodzaju został przeniesiony znany [[Ankylosauridae|ankylozauryd]] [[Euoplocephal|euoplocefal]]. Te dwa ostatnie odkrycia były o tyle ważne iż zachowywały zdecydowanie kompletniejsze szczątki dinozaurów pancernych, stąd stworzono przez jakiś czas funkcjonującą rekonstrukcję tego dinozaura, jako wielkiego roślinożercę o głowie i tułowiu edmontonii, lecz o ogonie kończącym się wielkimi osteodermami formującymi buławę kostną, jak u euoplocefala. Po wielu latach nadeszła rewizja taksonomiczna ankylozaurów, w tym paleoscynka. Wtedy też, unieważniono wszystkie opisane gatunki tego rodzaju np: ''P. asper'', który jednocześnie został zsynonimizowany z euoplocefalem. ''P. latus'' okazał się być natomiast [[nomen dubium|wątpliwym]] przedstawicielem [[Pachycephalosauridae|pachycefalozaurydów]]. Pozostał tylko gatunek typowy, ''P. costatus'', który obecnie uznawany jest za wątpliwy gatunek ankylozaura, prawdopodobnie [[Nodosauridae|nodozauryda]].

Podsumowując, historia tego taksonu była bardzo podobna do innych taksonów nazwanych przez Leidy'ego, oprócz hadrozaura, który po dziś dzień pozostaje ważnym rodzajem nieptasiego dinozaura.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| ''Palaeoscincus''
| {{Kpt|[[Leidy}}, [[1856]]
| ''[[nomen dubium]]''
|-
| ''P. costatus''
| {{Kpt|Leidy}}, 1858
| ''nomen dubium''
|-
| = "P. magoder"
| {{Kpt|[[Hennig]]}}, [[1914]]
| ''[[nomen nudum]]'' (pomyłka?)
|-
| ''P. africanus''
| {{Kpt|[[Broom]]}}, [[1912]]
| = '''''[[Paranthodon|Paranthodon africanus]]'''''
|-
| ''"P" apser''
| {{Kpt|[[Lambe]]}}, [[1902]]
| ''nomen dubium'', = '''''[[Euoplocephalus|Euoplocephalus tutus]]'''''
|-
| ''"P." latus''
| {{Kpt|[[Marsh]]}}, [[1892]]
| ''nomen dubium'' ([[Pachycephalosuridae|pachycelfalozauryd]])
|-
| ''P. rugosidens''
| {{Kpt|[[Gilmore]]}}, [[1930]]
| = '''''[[Edmontonia|Edmontonia rugosidens]]
|-
| ''P. tutus''
| {{Kpt|({{Kpt|Lambe}}, [[1910]]}} Hennig}}, [[1915]]
| = '''''Euoplocephalus tutus'''''
|}

==Bibliografia==

Broom, R. (1912). "Observations on some specimens of South African fossil reptiles preserved in the British Museum". Transactions of the Royal Society of South Africa. 2: 19–25. [https://doi.org/10.1080%2F00359191009519357]

Carpenter, K. (2001). "Phylogenetic analysis of the Ankylosauria". [W]: Carpenter, K. (red.). "The Armored Dinosaurs". Indiana University Press:Bloomington, 455-483

Gilmore, C.W. (1930). "On dinosaurian reptiles from the Two Medicine Formation of Montana". Proceedings of the United States National Museum. 77 (2839): 1–39 [https://doi.org/10.5479%2Fsi.00963801.77-2839.1]

Henning, C.L. (1914). "Ueber neuer Saurierfunde aus Kanada und deren geologische Position". Naturwissenschaften. 2 (31): 769–776. [https://doi.org/10.1007%2FBF01496485]

Hennig, E., 1915, Stegosauria: Fossilium Catalogus I, Animalia pars 9, 16 pp

Leidy, J. (1856). "Notice of remains of extinct reptiles and fishes, discovered by Dr. F. V. Hayden in the Bad Lands of the Judith River, Nebraska Territories". Proceedings of the Academy of Natural Sciences of Philadelphia. 8: 72–73.

Marsh, O.C. (1892). "Notes on Mesozoic vertebrate fossils". American Journal of Science. 44 (260): 171–176. [https://doi.org/10.2475%2Fajs.s3-44.260.171]

Vickaryous, M.K., Maryańska, T., and Weishampel, D.B. (2004). "Ankylosauria". [W]: Weishampel, D.B., Dodson, P., and Osmólska, H. (red.). "The Dinosauria" (drugie wydanie). University of California Press:Berkeley, 363-392

[[Kategoria:Nomen dubium]]
[[Kategoria:Takson-worek]]

@@ Linia 39: / Linia 39: @@
 ==Historia, systematyka i ważność taksonu==
-Ząb, któremu nadano później nazwę ''Palaeoscincus costatus'' został znaleziony przez amerykańskiego kolekcjonera skamieniałości Ferdinanda Vandeveera Haydena, a następnie w 1856 roku opisane przez Josepha Leidy'ego, amerykańskiego paleontologa, który oprócz paleoscynka opisał kilkanaście innych kredowych dinozaurów ze Stanów Zjednoczonych, takich jak [[Hadrosaurus|hadrozaur]], [[Deinodon|deinodon]], [[Trachodon|trachodon]], czy [[Troodon|troodon]]. Początkowo uznał go za zwierzę podobne do scynka, lecz o wiele większe. 38 lat po opisie Leid'yego, inny amerykański paleontolog [[Othniel Marsh|Othniel Charles Marsh]] opisał z pokładów [[mastrycht|mastrychckiej]] formacji [[Lance]] w Wyoming inny ząb (YPM 4810), nieco podobny do montańskiego paleoscynka i nadał mu nazwę ''P. latus'' ("paleoscynk szeroki"). Z biegiem lat zaczęto do rodzaju ''Palaeoscincus'' zaliczać bardziej kompletne szczątki - ''P. africanus'' z wczesnokredowej formacji [[Kirkwood]] z RPA (dzisiaj znany pod nazwą [[Paranthodon|parantodona]], gatunku [[Stegosauria|stegozaura]]), kanadyjskiego ''P. asper''  znanego z pojedynczego zęba (NMC 1349) z kampańskiej formacji [[Dinosaur Park]] z Alberty, czy ''P. rugosidens'' z kampańskiej formacji [[Two Medicine]] również z Montany (obecnie znanego jako drugi gatunek [[Edmontonia|edmontonii]]. W międzyczasie do tego rodzaju został przeniesiony znany [[Ankylosauridae|ankylozauryd]] [[Euoplocephale|euoplocefal]]. Te dwa ostatnie odkrycia były o tyle ważne iż zachowywały zdecydowanie kompletniejsze szczątki dinozaurów pancernych, stąd stworzono przez jakiś czas funkcjonującą rekonstrukcję tego dinozaura, jako wielkiego roślinożercę o głowie i tułowiu edmontonii, lecz o ogonie kończącym się wielkimi osteodermami formującymi buławę kostną, jak u euoplocefala. Po wielu latach nadeszła rewizja taksonomiczna ankylozaurów, w tym paleoscynka. Wtedy też, unieważniono wszystkie opisane gatunki tego rodzaju np: ''P. asper'',  który jednocześnie został zsynonimizowany z euoplocefalem. ''P. latus'' okazał się być natomiast [[nomen dubium|wątpliwym]] przedstawicielem [[Pachycephalosauridae|pachycefalozaurydów]]. Pozostał tylko gatunek typowy, ''P. costatus'', który obecnie uznawany jest za wątpliwy gatunek ankylozaura, prawdopodobnie [[Nodosauridae|nodozauryda]].
+Ząb, któremu nadano później nazwę ''Palaeoscincus costatus'' został znaleziony przez amerykańskiego kolekcjonera skamieniałości Ferdinanda Vandeveera Haydena, a następnie w 1856 roku opisane przez Josepha Leidy'ego, amerykańskiego paleontologa, który oprócz paleoscynka opisał kilkanaście innych kredowych dinozaurów ze Stanów Zjednoczonych, takich jak [[Hadrosaurus|hadrozaur]], [[Deinodon|deinodon]], [[Trachodon|trachodon]], czy [[Troodon|troodon]]. Początkowo uznał go za zwierzę podobne do scynka, lecz o wiele większe. 38 lat po opisie Leid'yego, inny amerykański paleontolog [[Othniel Marsh|Othniel Charles Marsh]] opisał z pokładów [[mastrycht|mastrychckiej]] formacji [[Lance]] w Wyoming inny ząb (YPM 4810), nieco podobny do montańskiego paleoscynka i nadał mu nazwę ''P. latus'' ("paleoscynk szeroki"). Z biegiem lat zaczęto do rodzaju ''Palaeoscincus'' zaliczać bardziej kompletne szczątki - ''P. africanus'' z wczesnokredowej formacji [[Kirkwood]] z RPA (dzisiaj znany pod nazwą [[Paranthodon|parantodona]], gatunku [[Stegosauria|stegozaura]]), kanadyjskiego ''P. asper''  znanego z pojedynczego zęba (NMC 1349) z kampańskiej formacji [[Dinosaur Park]] z Alberty, czy ''P. rugosidens'' z kampańskiej formacji [[Two Medicine]] również z Montany (obecnie znanego jako drugi gatunek [[Edmontonia|edmontonii]]. W międzyczasie do tego rodzaju został przeniesiony znany [[Ankylosauridae|ankylozauryd]] [[Euoplocephalus|euoplocefal]]. Te dwa ostatnie odkrycia były o tyle ważne iż zachowywały zdecydowanie kompletniejsze szczątki dinozaurów pancernych, stąd stworzono przez jakiś czas funkcjonującą rekonstrukcję tego dinozaura, jako wielkiego roślinożercę o głowie i tułowiu edmontonii, lecz o ogonie kończącym się wielkimi osteodermami formującymi buławę kostną, jak u euoplocefala. Po wielu latach nadeszła rewizja taksonomiczna ankylozaurów, w tym paleoscynka. Wtedy też, unieważniono wszystkie opisane gatunki tego rodzaju np: ''P. asper'',  który jednocześnie został zsynonimizowany z euoplocefalem. ''P. latus'' okazał się być natomiast [[nomen dubium|wątpliwym]] przedstawicielem [[Pachycephalosauridae|pachycefalozaurydów]]. Pozostał tylko gatunek typowy, ''P. costatus'', który obecnie uznawany jest za wątpliwy gatunek ankylozaura, prawdopodobnie [[Nodosauridae|nodozauryda]].
 Podsumowując, historia tego taksonu była bardzo podobna do innych taksonów nazwanych przez Leidy'ego, oprócz hadrozaura, który po dziś dzień pozostaje ważnym rodzajem nieptasiego dinozaura.

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-{{DISPLAYTITLE:''Palaeoscinus''}}
+{{DISPLAYTITLE:''Palaeoscincus''}}
 {{Opis
   |Autor                  = [[Michał Siedlecki]]
@@ Linia 97: / Linia 97: @@
 </small>
 [[Kategoria:Nomen dubium]]
-[[Kategoria:Takson-worek]]
+[[Kategoria:Takson worek]]

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa rodzajowa oznacza "dawnego scynka", gdyż zęby tego dinozaura przypominały [[Joseph Leidy|Josephowi Leidy'emu]], paleontologowi, który opisał tego dinozaura zęby dzisiejszych scynków (grupa jaszczurek). Epitet gatunkowy oznacza "żebrowany" co też odnosi się do specyficznej budowy zębów tego tyreofora.
+Nazwa rodzajowa oznacza "dawnego scynka", gdyż zęby tego dinozaura przypominały [[Joseph Leidy|Josephowi Leidy'emu]], paleontologowi, który opisał tego dinozaura, zęby dzisiejszych scynków (grupa jaszczurek). Epitet gatunkowy oznacza "żebrowany", co też odnosi się do specyficznej budowy zębów tego tyreofora.
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 39: / Linia 39: @@
 ==Historia, systematyka i ważność taksonu==
-Ząb, któremu nadano później nazwę ''Palaeoscincus costatus'' został znaleziony przez amerykańskiego kolekcjonera skamieniałości Ferdinanda Vandeveera Haydena, a następnie w 1856 roku opisane przez Josepha Leidy'ego, amerykańskiego paleontologa, który oprócz paleoscynka opisał kilkanaście innych kredowych dinozaurów ze Stanów Zjednoczonych, takich jak [[Hadrosaurus|hadrozaur]], [[Deinodon|deinodon]], [[Trachodon|trachodon]], czy [[Troodon|troodon]]. Początkowo uznał go za zwierzę podobne do scynka, lecz o wiele większe. 38 lat po opisie Leid'yego, inny amerykański paleontolog [[Othniel Marsh|Othniel Charles Marsh]] opisał z pokładów [[mastrycht|mastrychckiej]] formacji [[Lance]] w Wyoming inny ząb (YPM 4810), nieco podobny do montańskiego paleoscynka i nadał mu nazwę ''P. latus'' ("paleoscynk szeroki"). Z biegiem lat zaczęto do rodzaju ''Palaeoscincus'' zaliczać bardziej kompletne szczątki - ''P. africanus'' z wczesnokredowej formacji [[Kirkwood]] z RPA (dzisiaj znany pod nazwą [[Paranthodon|parantodona]], gatunku [[Stegosauria|stegozaura]]), kanadyjskiego ''P. asper''  znanego z pojedynczego zęba (NMC 1349) z kampańskiej formacji [[Dinosaur Park]] z Alberty, czy ''P. rugosidens'' z kampańskiej formacji [[Two Medicine]] również z Montany (obecnie znanego jako drugi gatunek [[Edmontonia|edmontonii]]. W międzyczasie do tego rodzaju został przeniesiony znany [[Ankylosauridae|ankylozauryd]] [[Euoplocephalus|euoplocefal]]. Te dwa ostatnie odkrycia były o tyle ważne iż zachowywały zdecydowanie kompletniejsze szczątki dinozaurów pancernych, stąd stworzono przez jakiś czas funkcjonującą rekonstrukcję tego dinozaura, jako wielkiego roślinożercę o głowie i tułowiu edmontonii, lecz o ogonie kończącym się wielkimi osteodermami formującymi buławę kostną, jak u euoplocefala. Po wielu latach nadeszła rewizja taksonomiczna ankylozaurów, w tym paleoscynka. Wtedy też, unieważniono wszystkie opisane gatunki tego rodzaju np: ''P. asper'',  który jednocześnie został zsynonimizowany z euoplocefalem. ''P. latus'' okazał się być natomiast [[nomen dubium|wątpliwym]] przedstawicielem [[Pachycephalosauridae|pachycefalozaurydów]]. Pozostał tylko gatunek typowy, ''P. costatus'', który obecnie uznawany jest za wątpliwy gatunek ankylozaura, prawdopodobnie [[Nodosauridae|nodozauryda]].
+Ząb, któremu nadano później nazwę ''Palaeoscincus costatus'' został znaleziony przez amerykańskiego kolekcjonera skamieniałości Ferdinanda Vandeveera Haydena, a następnie w 1856 roku opisane przez Josepha Leidy'ego, amerykańskiego paleontologa, który oprócz paleoscynka opisał kilkanaście innych kredowych dinozaurów ze Stanów Zjednoczonych, takich jak [[Hadrosaurus|hadrozaur]], [[Deinodon|deinodon]], [[Trachodon|trachodon]], czy [[Troodon|troodon]]. Początkowo uznał go za zwierzę podobne do scynka, lecz o wiele większe. 38 lat po opisie Leidy'ego, inny amerykański paleontolog [[Othniel Marsh|Othniel Charles Marsh]] opisał z pokładów [[mastrycht|mastrychckiej]] formacji [[Lance]] w Wyoming inny ząb (YPM 4810), nieco podobny do montańskiego paleoscynka i nadał mu nazwę ''P. latus'' ("paleoscynk szeroki"). Z biegiem lat zaczęto do rodzaju ''Palaeoscincus'' zaliczać bardziej kompletne szczątki - ''P. africanus'' z wczesnokredowej formacji [[Kirkwood]] z RPA (dzisiaj znany pod nazwą [[Paranthodon|parantodona]], gatunku [[Stegosauria|stegozaura]]), kanadyjskiego ''P. asper''  znanego z pojedynczego zęba (NMC 1349) z kampańskiej formacji [[Dinosaur Park]] z Alberty, czy ''P. rugosidens'' z kampańskiej formacji [[Two Medicine]] również z Montany (obecnie znanego jako drugi gatunek [[Edmontonia|edmontonii]]). W międzyczasie do tego rodzaju został przeniesiony znany [[Ankylosauridae|ankylozauryd]] [[Euoplocephalus|euoplocefal]]. Te dwa ostatnie odkrycia były o tyle ważne iż zachowywały zdecydowanie kompletniejsze szczątki dinozaurów pancernych, stąd stworzono przez jakiś czas funkcjonującą rekonstrukcję tego dinozaura, jako wielkiego roślinożercę o głowie i tułowiu edmontonii, lecz o ogonie kończącym się wielkimi osteodermami formującymi buławę kostną, jak u euoplocefala. Po wielu latach nadeszła rewizja taksonomiczna ankylozaurów, w tym paleoscynka. Wtedy też, unieważniono wszystkie opisane gatunki tego rodzaju np: ''P. asper'',  który jednocześnie został zsynonimizowany z euoplocefalem. ''P. latus'' okazał się być natomiast [[nomen dubium|wątpliwym]] przedstawicielem [[Pachycephalosauridae|pachycefalozaurydów]]. Pozostał tylko gatunek typowy, ''P. costatus'', który obecnie uznawany jest za wątpliwy gatunek ankylozaura, prawdopodobnie [[Nodosauridae|nodozauryda]].
-Podsumowując, historia tego taksonu była bardzo podobna do innych taksonów nazwanych przez Leidy'ego, oprócz hadrozaura, który po dziś dzień pozostaje ważnym rodzajem nieptasiego dinozaura.
+Podsumowując, historia tego rodzaju była bardzo podobna do innych taksonów nazwanych przez Leidy'ego, oprócz hadrozaura, który po dziś dzień pozostaje ważnym rodzajem nieptasiego dinozaura.
 ==Spis gatunków==

@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 {| class="wikitable"
 | ''Palaeoscincus''
-| {{Kpt|[[Leidy}},  [[1856]]
+| {{Kpt|[[Leidy]]}},  [[1856]]
 | ''[[nomen dubium]]''
 |-

@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 | ''"P." latus''
 | {{Kpt|[[Marsh]]}}, [[1892]]
-| ''nomen dubium'' ([[Pachycephalosuridae|pachycelfalozauryd]])
+| ''nomen dubium'' ([[Pachycephalosauridae|pachycefalozauryd]])
 |-
 | ''P. rugosidens''
@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 |-
 | ''P. tutus''
-| {{Kpt|({{Kpt|Lambe}}, [[1910]]}} Hennig}}, [[1915]]
+| {{Kpt|({{Kpt|Lambe}}, [[1910]]) Hennig}}, [[1915]]
 | = '''''Euoplocephalus tutus'''''
 |}

@@ Linia 18: / Linia 18: @@
 [[Ornithischia]]
-[[Thyreopora]]
+[[Thyreophora]]
 [[Ankylosauria]]