Panoplosaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Materiał kopalny */

2026-04-09T12:29:50Z

‎Materiał kopalny

Kamil Kamiński o 12:20, 9 kwi 2026

2026-04-09T12:20:36Z

Kamil Kamiński o 12:16, 9 kwi 2026

2026-04-09T12:16:32Z

Kamil Kamiński: /* Bibliografia */

2026-04-09T12:15:05Z

‎Bibliografia

Kamil Kamiński: /* Materiał kopalny */

2026-04-09T12:14:37Z

‎Materiał kopalny

Kamil Kamiński o 09:31, 9 kwi 2026

2026-04-09T09:31:57Z

Kamil Kamiński o 09:30, 9 kwi 2026

2026-04-09T09:30:02Z

Kamil Kamiński o 09:29, 9 kwi 2026

2026-04-09T09:29:28Z

Kamil Kamiński: /* Materiał kopalny */

2026-04-09T09:25:29Z

‎Materiał kopalny

Kamil Kamiński o 09:19, 9 kwi 2026

2026-04-09T09:19:21Z

@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 - Materiał przypisany:
-ROM 1215 - zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe, skostniałą płytę międzymostkową, parę skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, lewą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów. Związek tych ostatnich  ze szkieletem bywa jednak kwestionowany (Mallon i Jordan, 2014).
+ROM 1215 - zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe, skostniałą płytę międzymostkową, parę skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, lewą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów. Związek tych ostatnich  ze szkieletem bywa jednak kwestionowany (Mallon i Anderson, 2014).
 TMP 1983.025.0002 - czaszka

@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 Panoplozaur był podobnym do czołgu [[Nodosauridae|nodozaurydem]], czyli ankylozaurem bez kostnej maczugi na ogonie. Żył w późnej kredzie na zachodzie [[Ameryka Północna|Ameryki Północnej]]. Jest jednym z lepiej znanych nodozaurydów - znaleziono dwa niekompletne szkielety i trzy czaszki. Jego nazwa oznacza "jaszczur w pełni opancerzony" - ze względu na jego kolczasty pancerz.
-==Budowa==
+==Budowa i paleobiologia==
-Jego niskie, szerokie ciało pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Miał typowy dla roślinożernego dinozaura bezzębny dziób i małe, liściokształtne zęby. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Podobnie jak u innych nodozaurydów, jego pysk był wąski, co sugeruje selektywna dietę. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały, że szczęki panoplozaura zaciskały się z większą siłą niż u ankylozauryda ''[[Euoplocephalus]]'', mógł on więc żywić się twardszym pokarmem (Ballell i in., 2023). Położenie kłykcia potylicznego sugeruje, że panoplozaur trzymał swój łeb nisko. Badania za pomocą tomografii komputerowej ujawniły skomplikowany system przewodów nosowych. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał tylko trzy palce na stopach. Znalezione czaszki nieco się różniły. [[Robert Bakker|Bakker]] w [[1988]] roku zasugerował więc, że są to szczątki więcej niż jednego [[gatunek|gatunku]]. Jednak [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] ([[1990]]) stwierdził, że różnice te są wynikiem po części uszkodzeń [[skamieniałość|skamieniałości]], a po części różnicami w wieku i płci zwierząt. Przypuszczał, że osobniki z krótszymi szczękami mogą być młode. Livius i in. (2026) zauważyli, że u niektórych okazów panoplozaura występowała płytka kostna między kośćmi nosowymi, podczas gdy u innych - nie. Znaczenie tych różnic nie zostało jednak wyjaśnione.
+Jego niskie, szerokie ciało pokrywał rozbudowany pancerz, na który składały się wyrastające ze skóry kostne płyty chroniące jego głowę, szyję, grzbiet i ogon. Głowa była osłonięta kostnym pancerzem. Panoplozaur posiadał również kolce na szyi, bokach, ogonie i na grzbiecie. Jego twarda skóra i liczne wyrostki powodowały, że dla większości drapieżników był on zbyt ciernistym posiłkiem. Miał typowy dla roślinożernego dinozaura bezzębny dziób i małe, liściokształtne zęby. Ze względu na swoją masę poruszał się wyłącznie na czterech łapach, żywiąc się nisko rosnącymi roślinami. Podobnie jak u innych nodozaurydów, jego pysk był wąski, co sugeruje selektywna dietę. Badania za pomocą metody elementów skończonych pokazały, że szczęki panoplozaura zaciskały się z większą siłą niż u ankylozauryda ''[[Euoplocephalus]]'', mógł on więc żywić się twardszym pokarmem (Ballell i in., 2023) (zob. więcej w [[Ankylosauria#Paleobiologia]]). Położenie kłykcia potylicznego sugeruje, że panoplozaur trzymał swój łeb nisko. Badania za pomocą tomografii komputerowej ujawniły skomplikowany system przewodów nosowych. Co nietypowe dla czworonożnego zwierzęcia, nodozauryd ten miał tylko trzy palce na stopach. Znalezione czaszki nieco się różniły. [[Robert Bakker|Bakker]] w [[1988]] roku zasugerował więc, że są to szczątki więcej niż jednego [[gatunek|gatunku]]. Jednak [[Kenneth Carpenter|Carpenter]] ([[1990]]) stwierdził, że różnice te są wynikiem po części uszkodzeń [[skamieniałość|skamieniałości]], a po części różnicami w wieku i płci zwierząt. Przypuszczał, że osobniki z krótszymi szczękami mogą być młode. Livius i in. (2026) zauważyli, że u niektórych okazów panoplozaura występowała płytka kostna między kośćmi nosowymi, podczas gdy u innych - nie. Znaczenie tych różnic nie zostało jednak wyjaśnione.
 ==''Panoplosaurus'' a ''Edmontonia''==

@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 <small>(dolne warstwy formacji [[Dinosaur Park]])</small>
-i [[USA]] - Teksas
+?[[USA]] - Teksas i Alaska
-<small>(formacja [[Aguja]])</small>
+<small>?(formacje [[Aguja]] i [[Matanuska]])</small>
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''

← poprzednia wersja		Wersja z 12:15, 9 kwi 2026
Linia 118:		Linia 118:

	Livius, M. C. H., Witmer, L. M., Ryan, M. J., Maddin, H. C., & Mallon, J. C. (2026). "Redescription of the ''Panoplosaurus mirus'' (Ankylosauria: Nodosauridae) holotype skull using computed tomography, and a new comparative scheme for panoplosaurin cranial ornamentation." Journal of Vertebrate Paleontology. [[doi:10.1080/02724634.2026.2636589]].		Livius, M. C. H., Witmer, L. M., Ryan, M. J., Maddin, H. C., & Mallon, J. C. (2026). "Redescription of the ''Panoplosaurus mirus'' (Ankylosauria: Nodosauridae) holotype skull using computed tomography, and a new comparative scheme for panoplosaurin cranial ornamentation." Journal of Vertebrate Paleontology. [[doi:10.1080/02724634.2026.2636589]].
		+
		+	Mallon, J.C. & Anderson, J.S. (2014). "The Functional and Palaeoecological Implications of Tooth Morphology and Wear for the Megaherbivorous Dinosaurs from the Dinosaur Park Formation (Upper Campanian) of Alberta, Canada". PLOS ONE. 9 (6) e98605. [[doi:10.1371/journal.pone.0098605]].

	http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php [kopia https://web.archive.org/web/20110727210126/http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php ]		http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php [kopia https://web.archive.org/web/20110727210126/http://scienceblogs.com/tetrapodzoology/2008/02/panoplosaurus.php ]

@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 - Materiał przypisany:
-ROM 1215 - zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe, skostniałą płytę międzymostkową, parę skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, lewą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów.
+ROM 1215 - zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe, skostniałą płytę międzymostkową, parę skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, lewą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów. Związek tych ostatnich  ze szkieletem bywa jednak kwestionowany (Mallon i Jordan, 2014).
 TMP 1983.025.0002 - czaszka

← poprzednia wersja		Wersja z 09:31, 9 kwi 2026
Linia 52:		Linia 52:

	[[Nodosauridae]] / [[Panoplosauridae]]		[[Nodosauridae]] / [[Panoplosauridae]]
		+
		+	[[Nodosaurinae]]

	[[Panoplosaurini]]		[[Panoplosaurini]]

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
 [[Ankylosauria]]
-[[Nodosauridae]]
+[[Nodosauridae]] / [[Panoplosauridae]]
 [[Panoplosaurini]]

@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| ok. 76 Ma
+| ok. 76-74 Ma
 <small>późna [[kreda]] ([[kampan]])</small>

@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 NMC 2759 to artykułowane: czaszka, kręgi szyjne i początkowe grzbietowe zraz z opancerzeniem. W skład osobnika typowego wchodzą także: kilka środkowych i dalszych kręgów grzbietowych, część ''synsakrum'' z jednym kręgiem grzbietowym, czterema krzyżowymi i jednym ogonowym, kilka wolnych kręgów ogonowych, żebra szyjne, lewa kość łopatkowo-krucza i ramienna, kompletna(?) trójpalczasta kończyna przednia, kość piszczelowa i strzałkowa, skostniała płyta międzymostkowa, para skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, różne elementy stopy i ponad 200 tarczek.
-- Przypisany osobnik:
+- Materiał przypisany:
-ROM 1215 zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe , skostniała płyta międzymostkowa, para skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, prawą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów.
+ROM 1215 - zawiera czaszkę, lewą żuchwę, pierwsze kręgi szyjne czyli [[atlas|dźwigacz]] i obrotnik, kilka kręgów piersiowych, ogonowych i szyjnych (wraz z żebrami), prawą kość łopatkowo-kruczą, obie płyty mostkowe, skostniałą płytę międzymostkową, parę skostniałych połączeń między wyrostkiem mieczykowatym a mostkiem, obie kości ramienne, lewą kość łokciową, trzy paliczki, ponad 200 płytek kostnych i 38 gastrolitów.
 - ''Panoplosaurus'' sp.:

@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 | [[Kanada]] - Alberta
-<small>(grupa Judith River - Wedge)</small>
+<small>(dolne warstwy formacji [[Dinosaur Park]])</small>
 i [[USA]] - Teksas