Paweł: /* Spis gatunków */

2022-09-30T19:21:45Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński o 19:14, 30 wrz 2022

2022-09-30T19:14:04Z

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Paronychodon''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Paronychodon'' (paronych..."

2022-09-30T19:12:56Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Paronychodon''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Paronychodon'' (paronych..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Paronychodon''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Paronychodon'' (paronychodon)
|długość =
|wysokość =
|masa =
|dieta = mięsożerny
|miejsce = zob. tekst
|czas = {{Występowanie|80|66}}
<small>[[późna kreda]] ([[kampan]] – [[mastrycht]])</small>
|systematyka =
[[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

[[Paraves]]

[[Trooodontidae]]
|grafika = Paronychodon.png
|podpis = Zęby, przypisywane do ''Paronychodon''. Źródło: Williamson i Brusatte, 2014.
|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}
==Wstęp==
''Paronychodon'' to wątpliwy [[rodzaj]] teropoda, prawdopodobnie z [[klad]]u (rodziny) [[Troodontidae]] żyjącego w późnej kredzie. Znany jest w zasadzie wyłącznie z zębów. Sprawia to, że powszechnie jest on uważany za ''[[nomen dubium]]''. Do rodzaju ''Paronychodon'' przypisywano kilka gatunków pochodzących z różnych zakątków Ameryki Pólnocnej, a nawet Azji i Europy, lecz żaden z nich nie jest dziś ważny z naukowego punktu widzenia. Zęby przypisywano paronychodonowi charakteryzują się zazwyczaj brakiem piłkowania, są ściśnięte bocznie z płaską powierzcznią językową i charakterystycznymi prążkami. Sugerowano m.in., że zęby poronychodona to w rzeczywistości nieprawidłowo rozwinięte lub patologicznie zniekształcone zęby innych teropodów. Inni badacze uznawali, że ''Paronychodon'' może być ważnym taksonem (Williamson i Brusatte, 2014).

==Etymologia==
Nazwa ''Paronychodon'' pochodzi od greckich słów ''para'' („prawie”), ''onykh'' („pazur”) oraz ''odon” („ząb”). Nawiązuje ona do kształtu zębów tego zwierzęcia.

==Gatunki==
===''P. lacustris''===
Gatunek typowy, nazwany przez [[Edward Cope|Cope’a]] w 1876 r. na podstawie pojedynczego ząba z osadów formacji [[Judith River]]. W drugiej połowie XX w. przypisywano do niego liczne dalsze zęby z tej samej formacji, a także z formacji Milk River (Alberta, Kanada), [[Dinosaur Park]] (Alberta, Kanada), [[Kirtland]] (Nowy Meksyk) oraz [[Frenchman]] (Saskatchewan, Kanada). Wiek tych formacji waha się od wczesnego [[kampan]]u do późnego [[mastrycht]]u, obejmując kilkanaście milionów lat. Prawie na pewno zęby te należą do więcej niż jednego gatunku teropoda.

===''P. caperatus''===
Gatunek opisany w 1889 r. przez [[Othniel Marsh|Othniela Marsha]] na podstawie zęba z datowanych na późny [[mastrycht]] osadów formacji [[Lance]] w Wyoming. Początkowo szczątki te uznawano za zęby ssaków. Dopiero w 1991 r. Olshevsky przeniósł go do rodzaju ''Paronychodon''. Do tego gatunku może należeć znaczna liczba podobnych zębów z formacji Lance.

===''P. asiaticus''===
Gatunek opisany w 1995 r. przez Nessova jako plezjozaur. Przeniesiony do rodzaju ''Paronychodon'', a w 2013 r. ustanowiony jako nowy gatunek przez Suesa i Averianova. Materiał typowy (7 zębów) pochodzi z formacji Bissekty w Uzbekistanie, datowanej na [[turon]]. Do ''P. asiaticus'' przypisano też dalsze zęby z tej formacji, a takze zęby z formacji Khodzhakul ([[alb]] – [[cenoman]]). Z uwagi na rozpietość czasową, wydaje się wątpliwe, by szczątki te należały do jednego [[takson]]u. Równie wątpliwe jest ich powiązanie z rodzajem ''Paronychodon''

===''P. portucalensis''===
Takson ten pochodzi z datowanych na późny kampan – wczesny mastrycht osadów nienazwanej formacji w Portugalii. Opisany początkowo jako ''P. lacustris'', w 1991 przeniesiony został do nowego gatunku. Materiał kopalny obejmuje zaledwie 3 zęby. Podobnie jak wyżej, powiązanie z rodzajem ''Paronychodon'' jest wysoce wątpliwe.

==Inne szczątki przypisywane do ''Paronychodon''==
Oprócz wyzej wymienionych, do ''Paronychodon'' sp. przypisywano zęby z róznych części Ameryki Północnej, m.in. z osadów formacji [[Hell Creek]], [[Two Medicine]] czy [[Oldman]], a także z Hiszpanii, Francji, Rumunii czy Rosji.

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| ''Paronychodon''
| {{Kpt|[[Edward Cope|Cope]]}} [[1876]]
|''nomen dubium''
|-
| = ''Euronychodon''
| {{Kpt|Antunes}} i {{Kpt|Sigogneau-Russell}}, [[1991]]
|-
| = “Plesiosaurodon”
| {{Kpt|[[Nessov]], [[1995]]}}
|-
| ''P. lacustris''
| {{Kpt|[[Edward Cope|Cope]], [[1876]]}}
|''nomen dubium''
|-
| ''P. caperatus''
| {{Kpt|[[Edward Cope|Cope]], [[1876]]}}
|''nomen dubium''
|-
| = ''Tripriodon caperatus''
| {{Kpt|[[Marsh]] [[1889]]}}
|-
| = ''Menisocoessus caperatus''
| {{Kpt|[[Marsh]] [[1889]]}}
|-
| = ''Dipriodon caperatus''
| {{Kpt|([[Marsh]] [[1889]]) Currie, Rigby & Sloan, [[1990]]}}
| ''P. portucalensis''
| {{Kpt|Antunes}} i {{Kpt|Sigogneau-Russell}}, [[1991]]
|''nomen dubium''
|-
| = ''Euronychodon portucalensis''
| {{Kpt|Antunes}} i {{Kpt|Sigogneau-Russell}}, [[1991]]
|-
| ''P. asiaticus''
| {{Kpt|(Nessov}}, [[1995]]) Sues & Averianov, [[2013]]}}
|''nomen dubium''
|-
| = ''Euronychodon asiaticus''
| {{Kpt|Nessov}}, [[1995]]
|}

==Bibliografia==
<small>
Mortimer, M. (online) [https://theropoddatabase.com/Troodontidae.htm#Paronychodonlacustris].

Sues, H.-D. & Averianov, A. (2013). “Enigmatic teeth of small theropod dinosaurs from the Upper Cretaceous (Cenomanian-Turonian) of Uzbekistan.” Canadian Journal of Earth Sciences. 50, 306-314.

Williamson, T.E. & Brusatte, S.L. (2014). “Small Theropod Teeth from the Late Cretaceous of the San Juan Basin, Northwestern New Mexico and Their Implications for Understanding Latest Cretaceous Dinosaur Evolution.” PLoS ONE 9(4): e93190. [[doi:10.1371/journal.pone.0093190]].
</small>

[[Kategoria:Nomen dubium]]

@@ Linia 88: / Linia 88: @@
 |-
 | ''P. asiaticus''
-| {{Kpt|(Nessov}}, [[1995]]) Sues & Averianov, [[2013]]}}
+| {{Kpt|(Nessov, [[1995]]) Sues & Averianov, [[2013]]}}
 |''nomen dubium''
 |-

@@ Linia 22: / Linia 22: @@
 [[Paraves]]
-[[Trooodontidae]]
+[[Troodontidae]]
 |grafika                = Paronychodon.png
   |podpis                 = Zęby, przypisywane do ''Paronychodon''. Źródło: Williamson i Brusatte, 2014.
@@ Linia 33: / Linia 33: @@
 ==Etymologia==
-Nazwa ''Paronychodon'' pochodzi od greckich słów ''para'' („prawie”), ''onykh'' („pazur”) oraz ''odon” („ząb”). Nawiązuje ona do kształtu zębów tego zwierzęcia.
+Nazwa ''Paronychodon'' pochodzi od greckich słów ''para'' („prawie”), ''onykh'' („pazur”) oraz ''odon'' („ząb”). Nawiązuje ona do kształtu zębów tego zwierzęcia.
 ==Gatunki==
@@ Linia 79: / Linia 79: @@
 | = ''Dipriodon caperatus''
 | {{Kpt|([[Marsh]] [[1889]]) Currie, Rigby & Sloan, [[1990]]}}
 | ''P. portucalensis''
 | {{Kpt|Antunes}} i {{Kpt|Sigogneau-Russell}}, [[1991]]

Paronychodon - Historia wersji

Paweł: /* Spis gatunków */

Kamil Kamiński o 19:14, 30 wrz 2022

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Paronychodon''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Paronychodon'' (paronych..."