Pebbly Arkose - Historia wersji

Taurovenator o 12:25, 9 sie 2024

2024-08-09T12:25:23Z

Taurovenator o 12:35, 5 sie 2024

2024-08-05T12:35:51Z

Podgląd zmian

Taurovenator o 20:41, 30 maj 2024

2024-05-30T20:41:08Z

Taurovenator o 10:57, 24 mar 2024

2024-03-24T10:57:11Z

Taurovenator o 12:36, 5 lis 2023

2023-11-05T12:36:37Z

Paweł o 14:34, 19 sie 2023

2023-08-19T14:34:13Z

Taurovenator: Utworzono nową stronę " {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: Michał Siedlecki |- | Korekta: |} ---- {| class="wikitable" style="text-align:left..."

2023-08-19T14:13:16Z

Utworzono nową stronę " {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: Michał Siedlecki |- | Korekta: |} ---- {| class="wikitable" style="text-align:left..."

Nowa strona

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor: [[Michał Siedlecki]]
|-
| Korekta:
|}

----
{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | Formacja Pebbly Arkose
|-
! '''Miąższość''':
| 1500 - 2000 m
|-
! '''Wiek''':
|{{Występowanie|235|222}} 
ok. 235 - 222 [[Ma]] ([[późny trias]] - [[karnik]] - wczesny [[noryk]])
|-
! '''Ówczesny klimat''':
| ciepły, suchy
|-
! '''Kraj''':
| [[Zimbabwe]] - Mashonaland centralny i zachodni, [[Botswana]], [[Zambia]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Pebbly-arkose-kariba.png|400px]]
Osłonięcia formacji Pebbly Arkose.
|-
! colspan=2 | Mapa pokazująca odnalezione skamieniałości dinozaurów
|-
| colspan=2 |
<display_points type="terrain" zoom=4>
16.2° S 30.3° E~ ogólna lokalizacja formacji,

</display_points>
|}
==Wstęp==
Formacja Pebbly Arkose znajduje się na terenie trzech afrykańskich państw : Zimbabwe, Zambii oraz Botswany. Jej skały pochodzą z pierwszej połowy epoki późnego triasu.

==Geologia==
Formacja ta znajduje się na terenie basenów sedymentacyjnych Cabora Bassa i Środkowe Zambezi. Należy do [[grupa|grupy]] [[Górne Karoo]]. Jej górne warstwy niekomfortowo znajdują się pod wczesnojurajską formacją [[Forest Sandstone]], zaś najniższe warstwy ulokowane są nad formacjami [[Angwa Sandstone]] i [[Escarpment]] , której skały pochodzą z końca epoki środkowego triasu.Zbudowana jest z arkozy (odmiany piaskowca), od której wzięła się nazwa formacji.

==Historia badań==
Formacja ta jest znana już od XX wieku. Pierwsze skamieniałości znane były z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiąych ubiegłego stulecia, lecz formacja ta pozostawała słabo poznana. Dopiero w latach dziewięćdziesiątych XX w XXI wieku paleontolodzy zaczęli ponownie dokonywać nowych odkryć. Zdaję się, że dopiero poznajemy bogactwo fauny żyjącej na terenie tej formacji (komentarz własny).

==Fauna==
Fauna z formacji Pebbly Arkose jest jeszcze uboga i słabo poznana, ale z dotychczasowych ustaleń można wysnuć wniosek, że była podobna do tej z południowoamerykańskich formacji z Brazylii ([[Santa Maria]]) i Argentyny ([[Ischigualasto]]), ponieważ na jej terenie odnaleziono szczątki synapsydów, [[Rhynchosauria|rynchozaurów]], aetozaurów oraz wczesnych dinozaurów.

===Dinozaury===
===Dinozaury===
{| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
|-
! colspan="4" align="center" |'''Dinozaury
|-
!Takson
!Materiał kopalny
!Komentarz
!Grafika
|-
|
''[[Mbiresaurus|Mniresaurus raathi]]''
|
NHMZ 2222 (holotyp) - niekompletna czaszka, kręgi, fragmenty żeber, częściowe obręcze barkowa i miednicza i fragmentaryczne kończyny; NHMZ 2547 - fragmentaryczny szkielet
|
Jeden z najwcześniejszych zauropodomorfów. Materiał przypisany jest większy od holotypu o ok. 15%.
|
[[Plik:Mbiresaurus.hartman.jpg|200px]]
|-
|
Niezidentyfikowany zauropodomorf
|
fragmentaryczna kość udowa
|
Takson niediagnostyczny, znaleziony w stanowisku rynchozaurów w Dande.
|-
|
Nienazwany herrerazauryd
|
?
|
Prawdopodobnie nowy takson.
|}

===Fauna nie-dinozaurowa===
====Archozauriformy====
Ze stanowiska Dande znamy skamieniałości rynchozaurów (kości szczękowe, kość zębową , trzon kręgu ogonowego, kość śródstopia oraz paliczki), które przypisano do gatunku ''Hyperodapedon cf. H. gordonii''. Ponadto znany jest również nienazwany aetozaur.

====Synapsydy====
Z formacji znane są nienazwany cynodont z grupy gomfodontozuchinów oraz prawdopodobny dicynodont.

====Bezkręgowce====
Z formacji znane są rzadkie pozostałości po słodkowodnych małżach.

==Skamieniałości śladowe==
Z Dande znane są trójpalczaste tropy dinozaurów, które mogły zostać pozostawione przez bazalne zauropodomorfy, bądź wczesne teropody.

==Flora i paleośrodowisko==
Na terenie całej formacji bardzo częste są szczątki przedstawiciela nagonasiennych ''Agathoxylon''(''Dadoxylon''). Ponadto znane z tej formacji są odciski liści. Roślinność ta pozwala stwierdzić, w karniku teren tej formacji znajdował się w strefie klimatu ciepłego, być może zwrotnikowego. Pozostałości po małżach wskzazują, że ląd był poprzecinany rzekami lub jeziorami.

==Bibliografia==

Griffin CT, Wynd BM, Munyikwa D, Broderick TJ, Zondo M, Tolan S, Langer MC, Nesbitt SJ, Taruvinga HR (2022). "Africa's oldest dinosaurs reveal early suppression of dinosaur distribution". Nature. 609 (7926): 313–319.

Raath, MA, Oesterlen PM, Kitching JW (1992). "First record of Triassic Rhynchosauria (Reptilia: Diapsida) from the lower Zambezi Valley, Zimbabwe". Palaentologia Africana. 29: 1–10. [[https://core.ac.uk/download/pdf/39674786.pdf]]

[[Kategoria:Formacje]]
[[Kategoria:Formacje triasowe]]
[[Kategoria:Formacje Afryki]]

@@ Linia 51: / Linia 51: @@
+?
+|
-NHMZ 2222 (holotyp) - niekompletna czaszka, kręgi (szyjne, grzbietowe, krzyżowe i ogonowe), fragmenty żeber, częściowe obręcze barkowa i miednicza i fragmentaryczne kończyny; NHMZ 2547 - fragmentaryczny szkielet
+NHMZ 2222 (holotyp) - niekompletna czaszka i częściowy szkielet pozaczaszkowy oraz NHMZ 2547 - fragmentaryczny szkielet
+|
 Jeden z najwcześniejszych zauropodomorfów. Materiał przypisany jest większy od holotypu o ok. 15%.
@@ Linia 62: / Linia 62: @@
 Spurwing East Palaeosol
+|
-NHMZ 2521 - częściowa prawa kończyna tylna, która składa się z całej kości udowej, k. piszczelowej, k. skokowej oraz stowarzyszonych z nimi niezidentyfikowanymi fragmentami kości.
+NHMZ 2521 - częściowa prawa kończyna tylna
+|
 Prawdopodobnie najpierwotniejszy znany przedstawiciel [[Massopoda]]. Początkowo został znany za przedstawiciela Archosauriformes.

@@ Linia 3: / Linia 3: @@
   |Korekta            =
   |nazwa              = Formacja Pebbly Arkose
-  |wiek               = {{Występowanie|235|222}}
+  |wiek               = {{Występowanie|235|209}}
-ok. 235 - 222 [[Ma]]<br><small>([[późny trias]] - [[karnik]] - wczesny [[noryk]])</small>
+ok. 235 - 209,5 ± 4.5 [[Ma]]<br><small>([[późny trias]] - [[karnik]] - późny [[noryk]])</small>
   |miejsce            = [[Zimbabwe]] - Mashonaland centralny i zachodni<br>[[Botswana]], [[Zambia]]
   |podjednostki       = ?
@@ Linia 25: / Linia 25: @@
 ==Geologia==
 Formacja ta znajduje się na terenie basenów sedymentacyjnych Cabora Bassa i Środkowe Zambezi. Należy do [[grupa|grupy]] [[Górne Karoo]]. Jej górne warstwy niekomfortowo znajdują się pod wczesnojurajską formacją [[Forest Sandstone]], zaś najniższe warstwy ulokowane są nad formacjami [[Angwa Sandstone]] i [[Escarpment]] , których skały pochodzą z końca epoki środkowego triasu. Zbudowana jest z arkozy (odmiany piaskowca), od której wzięła się nazwa formacji.
 ==Historia badań==
@@ Linia 36: / Linia 38: @@
 {| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"
 |-
-! colspan="4" align="center" |'''Dinozaury
+! colspan="5" align="center" |'''Dinozaury
 |-
 !Takson
 !Materiał kopalny
 !Komentarz
@@ Linia 44: / Linia 47: @@
 |-
+|
-''[[Mbiresaurus|Mniresaurus raathi]]''
+''[[Mbiresaurus|Mbiresaurus raathi]]''
+|
 NHMZ 2222 (holotyp) - niekompletna czaszka, kręgi, fragmenty żeber, częściowe obręcze barkowa i miednicza i fragmentaryczne kończyny; NHMZ 2547 - fragmentaryczny szkielet
@@ Linia 51: / Linia 56: @@
+|
 [[Plik:Mbiresaurus.hartman.jpg|200px]]
 |-
+|
 Niezidentyfikowany zauropodomorf
+|
 fragmentaryczna kość udowa
@@ Linia 61: / Linia 79: @@
+|
 Nienazwany herrerazauryd
+|
+?
@@ Linia 85: / Linia 105: @@
 ==Bibliografia==
 <small>
-Griffin CT, Wynd BM, Munyikwa D, Broderick TJ, Zondo M, Tolan S, Langer MC, Nesbitt SJ, Taruvinga HR (2022). "Africa's oldest dinosaurs reveal early suppression of dinosaur distribution". Nature. 609 (7926): 313–319.
+Barrett, P.M.; Chapelle, K.E.J.; Sciscio, L.; Broderick, T.J.; Zondo, M.; Munyikwa, D.; Choiniere, J.N. "A new Late Triassic sauropodomorph dinosaur from the Mid-Zambezi Basin, Zimbabwe". Acta Palaeontologica Polonica. 69 (2): 227–241. [https://doi.org/10.4202%2Fapp.01100.2023]
-Raath, MA, Oesterlen PM, Kitching JW (1992). "First record of Triassic Rhynchosauria (Reptilia: Diapsida) from the lower Zambezi Valley, Zimbabwe". Palaentologia Africana. 29: 1–10. [[https://core.ac.uk/download/pdf/39674786.pdf]]
+Sciscio, L.; Viglietti, P.A.; Barrett, P.M.; Broderick, T.J.; Munyikwa, D.; Chapelle, K.E.J.; Dollman, K.N.; Edwards, S.F.; Zondo, M.; Choiniere, J.N. (2020). "Sedimentology and palaeontology of the Upper Karoo Group in the Mid-Zambezi Basin, Zimbabwe: new localities and their implications for interbasinal correlation". Geological Magazine. 158 (6): 1035–1058. [https://doi.org/10.1017%2FS0016756820001089]
 </small>
 [[Kategoria:Formacje]]

← poprzednia wersja		Wersja z 10:57, 24 mar 2024
Linia 92:		Linia 92:
	[[Kategoria:Formacje triasowe]]		[[Kategoria:Formacje triasowe]]
	[[Kategoria:Formacje Afryki]]		[[Kategoria:Formacje Afryki]]
		+	[[Kategoria:Formacje Zimbabwe]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
-<small>
+{{Formacja
-{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
+ |Autor              = [[Michał Siedlecki]]
-| Autor: [[Michał Siedlecki]]
+ |Korekta            =
-|-
+ |nazwa              = Formacja Pebbly Arkose
-| Korekta:
+ |wiek               = {{Występowanie|235|222}}
 ok. 235 - 222 [[Ma]]<br><small>([[późny trias]] - [[karnik]] - wczesny [[noryk]])</small>
-|-
+ |miejsce            = [[Zimbabwe]] - Mashonaland centralny i zachodni<br>[[Botswana]], [[Zambia]]
-! '''Ówczesny klimat''':
+ |podjednostki       = ?
-| ciepły, suchy
+ |underlies          = formacja [[Forest Sandstone]]
-|-
+ |overlies           = formacje [[Escarpment]] i [[Angwa Sandstone]]
-! '''Kraj''':
+ |miąższość          = 1500 - 2000 m
-| [[Zimbabwe]] - Mashonaland centralny i zachodni<br>[[Botswana]], [[Zambia]]
+ |klimat             = ciepły, suchy
-|-
+ |litologia          = dominuje arkoza (rodzaj piaskowca)
-| colspan=2 |[[Plik:Pebbly-arkose-kariba.png|400px]]
+ |typowy             =
-<small>Osłonięcia formacji Pebbly Arkose.</small>
+ |grafika            = Pebbly-arkose-kariba.png
-|-
+ |podpis             = Osłonięcia formacji Pebbly Arkose.
-! colspan=2 | Mapa pokazująca odnalezione skamieniałości dinozaurów
+ |mapa               =
 <display_points type="terrain" zoom=4>
 .2° S 30.3° E~ ogólna lokalizacja formacji,
 ==Wstęp==
 Formacja Pebbly Arkose znajduje się na terenie trzech afrykańskich państw : Zimbabwe, Zambii oraz Botswany. Jej skały pochodzą z pierwszej połowy epoki późnego triasu.
 ==Geologia==
-Formacja ta znajduje się na terenie basenów sedymentacyjnych Cabora Bassa i Środkowe Zambezi. Należy do [[grupa|grupy]] [[Górne Karoo]]. Jej górne warstwy niekomfortowo znajdują się pod wczesnojurajską formacją [[Forest Sandstone]], zaś najniższe warstwy ulokowane są nad formacjami [[Angwa Sandstone]] i [[Escarpment]] , której skały pochodzą z końca epoki środkowego triasu.Zbudowana jest z arkozy (odmiany piaskowca), od której wzięła się nazwa formacji.
+Formacja ta znajduje się na terenie basenów sedymentacyjnych Cabora Bassa i Środkowe Zambezi. Należy do [[grupa|grupy]] [[Górne Karoo]]. Jej górne warstwy niekomfortowo znajdują się pod wczesnojurajską formacją [[Forest Sandstone]], zaś najniższe warstwy ulokowane są nad formacjami [[Angwa Sandstone]] i [[Escarpment]] , których skały pochodzą z końca epoki środkowego triasu. Zbudowana jest z arkozy (odmiany piaskowca), od której wzięła się nazwa formacji.
 ==Historia badań==
-Formacja ta jest znana już od XX wieku. Pierwsze skamieniałości znane były z lat sześćdziesiątych i siedemdziesiąych ubiegłego stulecia, lecz formacja ta pozostawała słabo poznana. Dopiero w  latach dziewięćdziesiątych XX w XXI wieku paleontolodzy zaczęli ponownie dokonywać nowych odkryć. Zdaję się, że dopiero poznajemy bogactwo fauny żyjącej na terenie tej formacji (komentarz własny).
+Formacja ta znana jest już od XX wieku. Pierwsze skamieniałości zostały odkryte w latach sześćdziesiątych i siedemdziesiątych ubiegłego stulecia, lecz formacja ta pozostawała słabo poznana. Dopiero w  latach dziewięćdziesiątych XX wieku oraz na początku XXI wieku paleontolodzy zaczęli ponownie dokonywać nowych odkryć. Zdaje się, że dopiero poznajemy bogactwo fauny żyjącej na terenie tej formacji (komentarz własny).
 ==Fauna==
@@ Linia 81: / Linia 68: @@
 ===Fauna nie-dinozaurowa===
-====Archozauriformy====
+====Inne archozaury i ich krewniacy====
-Ze stanowiska Dande znamy skamieniałości rynchozaurów (kości szczękowe, kość zębową , trzon kręgu ogonowego, kość śródstopia oraz paliczki), które przypisano do gatunku ''Hyperodapedon cf. H. gordonii''. Ponadto znany jest również nienazwany aetozaur.
+Ze stanowiska Dande znamy skamieniałości rynchozaurów (kości szczękowe, kość zębową , trzon kręgu ogonowego, kość śródstopia oraz paliczki), które zaklasyfikowano jako ''Hyperodapedon cf. H. gordonii''. Ponadto znany są szczątki nienazwanego aetozaura.
 ====Synapsydy====
@@ Linia 94: / Linia 81: @@
 ==Flora i paleośrodowisko==
-Na terenie całej formacji bardzo częste są szczątki przedstawiciela nagonasiennych ''Agathoxylon''(''Dadoxylon''). Ponadto znane z tej formacji są odciski liści. Roślinność ta pozwala stwierdzić, w karniku teren tej formacji znajdował się w strefie klimatu ciepłego, być może zwrotnikowego. Pozostałości po małżach wskzazują, że ląd był poprzecinany rzekami lub jeziorami.
+Na terenie całej formacji bardzo częste są szczątki przedstawiciela nagonasiennych ''Agathoxylon'' (''Dadoxylon''). Ponadto znane z tej formacji są odciski liści. Roślinność ta pozwala stwierdzić, w karniku teren tej formacji znajdował się w strefie klimatu ciepłego, być może zwrotnikowego. Pozostałości po małżach wskazują, że ląd był poprzecinany rzekami lub jeziorami.
 ==Bibliografia==

@@ Linia 21: / Linia 21: @@
 |-
 ! '''Kraj''':
-| [[Zimbabwe]] - Mashonaland centralny i zachodni, [[Botswana]], [[Zambia]]
+| [[Zimbabwe]] - Mashonaland centralny i zachodni<br>[[Botswana]], [[Zambia]]
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Pebbly-arkose-kariba.png|400px]]
@@ Linia 46: / Linia 46: @@
 Fauna z formacji Pebbly Arkose jest jeszcze uboga i słabo poznana, ale z dotychczasowych ustaleń można wysnuć wniosek, że była podobna do tej z południowoamerykańskich formacji z Brazylii ([[Santa Maria]]) i Argentyny ([[Ischigualasto]]), ponieważ na jej terenie odnaleziono szczątki synapsydów, [[Rhynchosauria|rynchozaurów]], aetozaurów oraz wczesnych dinozaurów.
 ===Dinozaury===
 {| class="wikitable sortable" align="center" width="100%"