Pinacosaurus - Historia wersji

Kamil Kamiński: /* Czaszka */

2026-06-04T22:08:03Z

‎Czaszka

Paweł: Zhu i in., 2026

2026-06-04T08:10:22Z

Zhu i in., 2026

Kamil Kamiński: /* P. grangeri */

2026-05-18T10:12:28Z

‎P. grangeri

Kamil Kamiński: /* Czaszka */

2026-05-18T10:11:39Z

‎Czaszka

Kamil Kamiński: /* Historia odkryć i badań */

2026-05-17T08:41:33Z

‎Historia odkryć i badań

Paweł: Penkalski, 2026

2026-05-17T07:39:19Z

Penkalski, 2026

Podgląd zmian

Kamil Kamiński: /* Paleobiologia i paleoekologia */

2024-10-06T19:55:10Z

‎Paleobiologia i paleoekologia

Kamil Kamiński: /* Paleobiologia i paleoekologia */ Przeniesienie części treści do Ankylosauria

2024-10-06T19:54:27Z

‎Paleobiologia i paleoekologia: Przeniesienie części treści do Ankylosauria

Kamil Kamiński o 22:15, 28 gru 2023

2023-12-28T22:15:27Z

Paweł o 14:08, 28 gru 2023

2023-12-28T14:08:28Z

@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 [[Plik: Ankylosaurid_skull_anatomy.png|300px|thumb|right|Czaszka ''P. grangeri'' (po lewej) w porównaniu z ''[[Anodontosaurus]]''. Źródło: Arbour i Currie (2013) [http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0062421].]]
-Obszar nosowy czaszki dzielił się na nozdrza zewnętrzne, przedsionek nosowy oraz otwory nosowe. Co ciekawe, u pinakozaura występowały co najmniej trzy par otworów, a u niektórych oosobników było to nawet pięć par (Hill i in., 2003). Zostały one nazwane A, B i C. W przedsionku nosowym znajdował się otwór dla dróg oddechowych oraz wspomniane mniejsze otwory. Liczba otworów C była zmienna u różnych okazów pinakozaura (Arbour, 2014). Najbardziej grzbietowo położony otwór kontaktował się bezpośrednio z jamą nosową, podczas gdy inne, umieszczone bardziej brzusznie, prowadziły do jamy, oddzielonej cienką warstwą kości od jamy nosowej. Podobne struktury stwierdzono też u innych ankylozaurów. Być może odgrywały one pewną rolę w termoregulacji, lub też pełniły funkcje akustyczne, wzmacniając wydawane dźwięki. Sugerowano, że otwór B mógł pełnić funkcję gruczołów solnych, jednak hipoteza ta jest w zasadzie niemożliwa do weryfikacji (Hill i in., 2003). Mogły to też być inne gruczoły, natłuszczające lub nawilżające obszar nozdrzy (Maryańska, 1971).
+Obszar nosowy czaszki dzielił się na nozdrza zewnętrzne, przedsionek nosowy oraz otwory nosowe. Co ciekawe, u pinakozaura występowały co najmniej trzy par otworów, a u niektórych osobników było to nawet pięć par (Hill i in., 2003). Zostały one nazwane A, B i C. W przedsionku nosowym znajdował się otwór dla dróg oddechowych oraz wspomniane mniejsze otwory. Liczba otworów C była zmienna u różnych okazów pinakozaura (Arbour, 2014). Najbardziej grzbietowo położony otwór kontaktował się bezpośrednio z jamą nosową, podczas gdy inne, umieszczone bardziej brzusznie, prowadziły do jamy, oddzielonej cienką warstwą kości od jamy nosowej. Podobne struktury stwierdzono też u innych ankylozaurów. Być może odgrywały one pewną rolę w termoregulacji, lub też pełniły funkcje akustyczne, wzmacniając wydawane dźwięki. Sugerowano, że otwór B mógł pełnić funkcję gruczołów solnych, jednak hipoteza ta jest w zasadzie niemożliwa do weryfikacji (Hill i in., 2003). Mogły to też być inne gruczoły, natłuszczające lub nawilżające obszar nozdrzy (Maryańska, 1971).
 ===Szkielet pozaczaszkowy===

@@ Linia 12: / Linia 12: @@
 <hr>
-?Chiny - Mongolia Wewnętrzna
+[[Chiny]] - Mongolia Wewnętrzna
 <small>([[formacja]] [[Bayan Mandahu]])</small>
@@ Linia 56: / Linia 56: @@
 [[Plik: Ankylosaurid_skull_anatomy.png|300px|thumb|right|Czaszka ''P. grangeri'' (po lewej) w porównaniu z ''[[Anodontosaurus]]''. Źródło: Arbour i Currie (2013) [http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0062421].]]
-Obszar nosowy czaszki dzielił się na nozdrza zewnętrzne, przedsionek nosowy oraz otwory nosowe. Co ciekawe, u pinakozaura występowały co najmniej trzy par otworów, a u niektórych osobników było to nawet pięć par (Hill i in., 2003). Zostały one nazwane A, B i C. W przedsionku nosowym znajdował się otwór dla dróg oddechowych oraz wspomniane mniejsze otwory. Liczba otworów C była zmienna u różnych okazów pinakozaura (Arbour, 2014). Najbardziej grzbietowo położony otwór kontaktował się bezpośrednio z jamą nosową, podczas gdy inne, umieszczone bardziej brzusznie, prowadziły do jamy, oddzielonej cienką warstwą kości od jamy nosowej. Podobne struktury stwierdzono też u innych ankylozaurów. Być może odgrywały one pewną rolę w termoregulacji, lub też pełniły funkcje akustyczne, wzmacniając wydawane dźwięki. Sugerowano, że otwór B mógł pełnić funkcję gruczołów solnych, jednak hipoteza ta jest w zasadzie niemożliwa do weryfikacji (Hill i in., 2003). Mogły to też być inne gruczoły, natłuszczające lub nawilżające obszar nozdrzy (Maryańska, 1971).
+Obszar nosowy czaszki dzielił się na nozdrza zewnętrzne, przedsionek nosowy oraz otwory nosowe. Co ciekawe, u pinakozaura występowały co najmniej trzy par otworów, a u niektórych oosobników było to nawet pięć par (Hill i in., 2003). Zostały one nazwane A, B i C. W przedsionku nosowym znajdował się otwór dla dróg oddechowych oraz wspomniane mniejsze otwory. Liczba otworów C była zmienna u różnych okazów pinakozaura (Arbour, 2014). Najbardziej grzbietowo położony otwór kontaktował się bezpośrednio z jamą nosową, podczas gdy inne, umieszczone bardziej brzusznie, prowadziły do jamy, oddzielonej cienką warstwą kości od jamy nosowej. Podobne struktury stwierdzono też u innych ankylozaurów. Być może odgrywały one pewną rolę w termoregulacji, lub też pełniły funkcje akustyczne, wzmacniając wydawane dźwięki. Sugerowano, że otwór B mógł pełnić funkcję gruczołów solnych, jednak hipoteza ta jest w zasadzie niemożliwa do weryfikacji (Hill i in., 2003). Mogły to też być inne gruczoły, natłuszczające lub nawilżające obszar nozdrzy (Maryańska, 1971).
 ===Szkielet pozaczaszkowy===
@@ Linia 70: / Linia 70: @@
 ===''P. grangeri''===
 [[Plik: Pinacosaurus_resting.JPG|300px|thumb|right|Odpoczywajacy pinakozaur. Autor: Conty [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurus_resting.JPG].]]
-'''Miejsce:''' [[Mongolia]] - [[formacja|formacje]] [[Djadochta]], ?[[Alagteeg]] i ?[[Chiny]] - [[formacja]] [[Bayan Mandahu]]
+'''Miejsce:''' [[Mongolia]] - [[formacja|formacje]] [[Djadochta]], ?[[Alagteeg]] i [[Chiny]] - [[formacja]] [[Bayan Mandahu]]
 '''Materiał kopalny:''' [[Holotyp]] (AMNH 6523) to czaszka wraz z żuchwą. Materiał przypisany obejmuje kilkadziesiąt okazów, przy czym są to zarówno młode, jak i dorosłe osobniki (Arbour; Arbour i Currie, 2016). Wśród nich są zarówno pojedyncze kości, jak i prawie kompletne szkielety. Razem pozwalają one odtworzyć w zasadzie cały szkielet zwierzęcia. Według Penkalskiego (2026) okazy pochodzące ze stanowisk Bayan Mandahu oraz Alag Teeg mogą nie należeć do ''Pinacosaurus''.
 '''Charakterystyka:''' Jest to gatunek typowy pinakozaura. Jego rogi na kościach łuskowych były krótkie i nie rozciągały się daleko za tylną krawędź czaszki. Szerokość czaszki w okolicach wspomnianych rogów była nie większa niż w okolicy nadoczodołowej. ''P. grangeri'' miał też wcięcie na kości łzowej (Arbour i Currie, 2016). Wcześniejsi autorzy wymieniali także inne różnice, ale większość z nich może być wynikiem zmian zachodzących z toku ontogenezy, bądź też wynikać z błędnego rozpoznania niektórych cech. Według Penkalskiego (2026) ''[[Eopinacosaurus]]'' nie wykazuje żadnych cech charakterystycznych dla gatunków ''Pinacosaurus'', potwierdzając tym jego odrębność od omawianego [[rodzaj]]u.
 ===''P. hilwitnorum''===
@@ Linia 101: / Linia 105: @@
 | {{Kpt|[[Charles Gilmore|Gilmore]]}}, [[1933]]
 |-
-| = ''P. ninghsiensis''
+| = ''Pinacosaurus ninghsiensis''
 | {{Kpt|[[Young]]}}, [[1935]]
 |-
@@ Linia 151: / Linia 155: @@
 Yoshida, J., Kobayashi, Y. & Norell, M.A. (2023) "An ankylosaur larynx provides insights for bird-like vocalization in non-avian dinosaurs". Commun Biol 6, 152. [[doi:10.1038/s42003-023-04513-x]]
 <small>

@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 '''Materiał kopalny:''' [[Holotyp]] (AMNH 6523) to czaszka wraz z żuchwą. Materiał przypisany obejmuje kilkadziesiąt okazów, przy czym są to zarówno młode, jak i dorosłe osobniki (Arbour; Arbour i Currie, 2016). Wśród nich są zarówno pojedyncze kości, jak i prawie kompletne szkielety. Razem pozwalają one odtworzyć w zasadzie cały szkielet zwierzęcia. Według Penkalskiego (2026) okazy pochodzące ze stanowisk Bayan Mandahu oraz Alag Teeg mogą nie należeć do ''Pinacosaurus''.
-'''Charakterystyka:''' Jest to gatunek typowy pinakozaura. Od ''P. mephistocephalus'' różnił się on cechami budowy czaszki. Jego rogi na kościach łuskowych były krótkie i nie rozciągały się daleko za tylną krawędź czaszki. Szerokość czaszki w okolicach wspomnianych rogów była nie większa niż w okolicy nadoczodołowej. ''P. grangeri'' miał też wcięcie na kości łzowej (Arbour i Currie, 2016). Wcześniejsi autorzy wymieniali także inne różnice, ale większość z nich może być wynikiem zmian zachodzących z toku ontogenezy, bądź też wynikać z błędnego rozpoznania niektórych cech. Według Penkalskiego (2026) ''[[Eopinacosaurus]]'' nie wykazuje żadnych cech charakterystycznych dla gatunków ''Pinacosaurus'', potwierdzając tym jego odrębność od omawianego [[rodzaj]]u.
+'''Charakterystyka:''' Jest to gatunek typowy pinakozaura. Jego rogi na kościach łuskowych były krótkie i nie rozciągały się daleko za tylną krawędź czaszki. Szerokość czaszki w okolicach wspomnianych rogów była nie większa niż w okolicy nadoczodołowej. ''P. grangeri'' miał też wcięcie na kości łzowej (Arbour i Currie, 2016). Wcześniejsi autorzy wymieniali także inne różnice, ale większość z nich może być wynikiem zmian zachodzących z toku ontogenezy, bądź też wynikać z błędnego rozpoznania niektórych cech. Według Penkalskiego (2026) ''[[Eopinacosaurus]]'' nie wykazuje żadnych cech charakterystycznych dla gatunków ''Pinacosaurus'', potwierdzając tym jego odrębność od omawianego [[rodzaj]]u.
 ===''P. hilwitnorum''===

@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 ===Czaszka===
 [[Plik: Pinacosaurusbcn1.JPG|300px|thumb|right|Czaszka ''Pinacosaurus grangeri''. Autor zdjęcia: Eduard Solà [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurusbcn1.JPG].]]
-Czaszka pinakozaura była dłuższa niż szersza (u dorosłych okazów), czym różniła się on m.in. od ''[[Euoplocephalus]]'', ''[[Ankylosaurus]]'', ''[[Saichania]]'' czy  ''[[Tarchia]]'' (Arbour, 2014). Była też względnie lekko zbudowana. U holotypu mierzyła nieco ponad 30 cm (Gilmore, 1933). W widoku grzbietowym miała ona trójkątny kształt. Pokrywały ją niewielkie osteodermy. Region czołowy i nosowy nie był jednak wyraźnie podzielony na odrębne, płaskie kości (''caputegulae''). Z przodu czaszki znajdował się wąski, zaokrąglony i bezzębny pysk, przypominający dziób. Kości przedszczękowe były gładkie, pozbawione osteoderm. Zęby, umieszczone w kościach szczękowych i zębowych były niewielkie (wysokość koron u holotypu nie przekraczała 4 mm), bocznie spłaszczone, liściokształtne i żłobkowane. Jeden z młodych okazów miał siedemnaście zębów w kości szczękowej i piętnaście lub szesnaście w kości zębowej (Maryańska, 1971). Nozdrza były duże i skierowane do przodu, pokryte osteodermami (Arbour, 2014). Po bokach, z tyłu czaszki wyrastały dwie pary rogów: pierwsza z kości łuskowych i kierowała się ukośnie w górę, a druga na kościach kwadratowo-jarzmowych była zwrócona bardziej do dołu. U ''P. grangeri'' były one proporcjonalnie mniejsze niż u ''E. mephisticephalus'' (Arbour, 2014; Penkalski, 2026). Przypominające rogi struktury wyrastały również znad oczodołów.
+Czaszka pinakozaura była dłuższa niż szersza (u dorosłych okazów), czym różniła się on m.in. od ''[[Euoplocephalus]]'', ''[[Ankylosaurus]]'', ''[[Saichania]]'' czy  ''[[Tarchia]]'' (Arbour, 2014). Była też względnie lekko zbudowana. U holotypu mierzyła nieco ponad 30 cm (Gilmore, 1933). W widoku grzbietowym miała ona trójkątny kształt. Pokrywały ją niewielkie osteodermy. Region czołowy i nosowy nie był jednak wyraźnie podzielony na odrębne, płaskie kości (''caputegulae''). Z przodu czaszki znajdował się wąski, zaokrąglony i bezzębny pysk, przypominający dziób. Kości przedszczękowe były gładkie, pozbawione osteoderm. Zęby, umieszczone w kościach szczękowych i zębowych były niewielkie (wysokość koron u holotypu nie przekraczała 4 mm), bocznie spłaszczone, liściokształtne i żłobkowane. Jeden z młodych okazów miał siedemnaście zębów w kości szczękowej i piętnaście lub szesnaście w kości zębowej (Maryańska, 1971). Nozdrza były duże i skierowane do przodu, pokryte osteodermami (Arbour, 2014). Po bokach, z tyłu czaszki wyrastały dwie pary rogów: pierwsza z kości łuskowych i kierowała się ukośnie w górę, a druga na kościach kwadratowo-jarzmowych była zwrócona bardziej do dołu. U ''P. grangeri'' były one proporcjonalnie mniejsze niż u ''Eopinacosaurus'' (Arbour, 2014; Penkalski, 2026). Przypominające rogi struktury wyrastały również znad oczodołów.
 [[Plik: Ankylosaurid_skull_anatomy.png|300px|thumb|right|Czaszka ''P. grangeri'' (po lewej) w porównaniu z ''[[Anodontosaurus]]''. Źródło: Arbour i Currie (2013) [http://www.plosone.org/article/info:doi/10.1371/journal.pone.0062421].]]
 Obszar nosowy czaszki dzielił się na nozdrza zewnętrzne, przedsionek nosowy oraz otwory nosowe. Co ciekawe, u pinakozaura występowały co najmniej trzy par otworów, a u niektórych osobników było to nawet pięć par (Hill i in., 2003). Zostały one nazwane A, B i C. W przedsionku nosowym znajdował się otwór dla dróg oddechowych oraz wspomniane mniejsze otwory. Liczba otworów C była zmienna u różnych okazów pinakozaura (Arbour, 2014). Najbardziej grzbietowo położony otwór kontaktował się bezpośrednio z jamą nosową, podczas gdy inne, umieszczone bardziej brzusznie, prowadziły do jamy, oddzielonej cienką warstwą kości od jamy nosowej. Podobne struktury stwierdzono też u innych ankylozaurów. Być może odgrywały one pewną rolę w termoregulacji, lub też pełniły funkcje akustyczne, wzmacniając wydawane dźwięki. Sugerowano, że otwór B mógł pełnić funkcję gruczołów solnych, jednak hipoteza ta jest w zasadzie niemożliwa do weryfikacji (Hill i in., 2003). Mogły to też być inne gruczoły, natłuszczające lub nawilżające obszar nozdrzy (Maryańska, 1971).
 ===Szkielet pozaczaszkowy===

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 Pierwsze szczątki odkryto w 1923 r. ''Pinacosaurus'' został nazwany i opisany w 1933 r. przez amerykańskiego paleontologa [[Charles Gilmore|Charlesa Gilmore’a]]. Naukowiec ten zaliczył omawianego dinozaura do rodziny [[Nodosauridae]], jednak dzisiaj jest on uważany za pewnego członka [[Ankylosauridae]]. W 1935 r. opisano drugi gatunek pinakozaura - ''Pinacosaurus ninghsiensis'', obecnie jest on jednak uważany za synonim ''P. grangeri'' (m.in. Arbour i Currie, 2016). Podobnie wygląda sprawa ''Syrmosaurus viminocaudus'', opisanego przez [[Maleev]]a w 1952 r.
-W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas polsko-pongolskich (1965-71) oraz radziecko-mongolskich/rosyjsko-mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników. W 2015 roku Michael Burns wraz ze współpracownikami opisali szczątki młodocianego pinakozaura z mongolskiej formacji [[Alagteeg]], wydobyte podczas radziecko-mongolskich ekspedycji z 1969 roku.
+W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas polsko-mongolskich (1965-71) oraz radziecko-mongolskich/rosyjsko-mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników. W 2015 roku Michael Burns wraz ze współpracownikami opisali szczątki młodocianego pinakozaura z mongolskiej formacji [[Alagteeg]], wydobyte podczas radziecko-mongolskich ekspedycji z 1969 roku.
 W 1996 r. Belgijsko-Chińska ekspedycja odkryła kolejny szkielet młodego osobnika w skałach Bayan Mandahu. Trzy lata później [[Pascal Godefroit]] i współpracownicy na jego podstawie opisali nowy gatunek - ''Pinacosaurus mephistocephalus''. W 2010 r. [[Gregory Paul]] sugerował, że może on być synonimem gatunku typowego. Przez dłuższy czas większość naukowców uznawali ważność ''P. mephistocephalus''. Penkalski (2026) ponownie przebadał skamieniałości pinakozaura. Badacz zauważył, że szczątki należące do ''P. mephistocephalus'' wykazywały liczne różnice w budowie do ''P. grangeri''. Na tej podstawie Penkalski przeniósł ''P. mephistocephalus'' do nowego [[rodzaj]]u ''[[Eopinacosaurus]]''. Dodatkowo nazwał nowy gatunek ''Pinacosaurus'' pochodzący z Mongolii - ''P. hilwitnorum''.

@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 [[Plik: Pinacosaurus_skull.jpg|300px|thumb|right|Czaszka ''P. mephistocephalus''. Autor zdjęcia: Eduard Solà [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Pinacosaurus_skull.jpg].]]
-Yoshida i in. (2023) opisali pierwszą znaną skamieniałą krtań wśród dinozaurów u ''P. grangeri'' (okaz IGM100/3186). Struktura ta była skostniała, a swoją budową przypominała gadzią. Badacze sugerują, że dzięki ruchomej krtani pinakozaur mógł wydobywać głośne dźwięki podobne jak u dzisiejszych ptaków. Zob. więcej na temat paleobiologii w [[Ankylosauria#Paleobiologia]]
+Yoshida i in. (2023) opisali pierwszą znaną skamieniałą krtań wśród dinozaurów u ''P. grangeri'' (okaz IGM100/3186). Struktura ta była skostniała, a swoją budową przypominała gadzią. Badacze sugerują, że dzięki ruchomej krtani pinakozaur mógł wydobywać głośne dźwięki podobne jak u dzisiejszych ptaków. Zob. więcej na temat paleobiologii w [[Ankylosauria#Paleobiologia]].
 ==Gatunki==

@@ Linia 45: / Linia 45: @@
 Pierwsze szczątki odkryto w 1923 r. ''Pinacosaurus'' został nazwany i opisany w 1933 r. przez amerykańskiego paleontologa [[Charles Gilmore|Charlesa Gilmore’a]]. Naukowiec ten zaliczył omawianego dinozaura do rodziny [[Nodosauridae]], jednak dzisiaj jest on uważany za pewnego członka [[Ankylosauridae]]. W 1935 r. opisano drugi gatunek pinakozaura - ''Pinacosaurus ninghsiensis'', obecnie jest on jednak uważany za synonim ''P. grangeri'' (m.in. Arbour i Currie, 2015). Podobnie wygląda sprawa ''Syrmosaurus viminocaudus'', opisanego przez [[Maleev]]a w 1952 r.
-W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas Polsko-Mongolskich (1965-71) oraz Radziecko-Mongolskich\Rosyjsko-Mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników. W 2015 roku Michael Burns wraz z wspólnikami opisali szczątki młodocianego pinakozaura z mongolskiej formacji [[Alagteeg]] wydobytej podczas Radziecko-Mongolskich ekspedycji z 1969 roku.
+W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas Polsko-Mongolskich (1965-71) oraz Radziecko-Mongolskich\Rosyjsko-Mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników. W 2015 roku Michael Burns wraz z wspólnikami opisali szczątki młodocianego pinakozaura z mongolskiej formacji [[Alagteeg]], wydobyte podczas Radziecko-Mongolskich ekspedycji z 1969 roku.
 W 1996 r. Belgijsko-Chińska ekspedycja odkryła kolejny szkielet młodego osobnika w skałach Bayan Mandahu. Trzy lata później [[Pascal Godefroit]] i współpracownicy na jego podstawie opisali nowy gatunek - ''Pinacosaurus mefistocephalus''. W 2010 r. [[Gregory Paul]] sugerował, że może on być synonimem gatunku typowego. Obecnie jednak większość naukowców uznaje ważność ''P. mefistocephalus'' (ale zob. dalej).

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[Mongolia]] - Ajmak południowogobijski
-<small>([[formacja]] [[Djadochta]])</small>
+<small>([[formacja]] [[Djadochta]] i [[Alagteeg]])</small>
 Chiny - Mongolia Wewnętrzna
 <small>([[formacja]] [[Bayan Mandahu]] i [[Wulansuhai]])</small>
-  |czas                   = {{Występowanie|83.6|72.1}}
+  |czas                   = {{Występowanie|86.3|72.1}}
-,6-72,1 [[Ma]]<br>
+?ok. 86,3-72,1 [[Ma]]<br>
-<small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
+<small>[[późna kreda]] (?[[santon]]-[[kampan]])</small>
   |systematyka            = [[Dinosauria]]
@@ Linia 44: / Linia 45: @@
 Pierwsze szczątki odkryto w 1923 r. ''Pinacosaurus'' został nazwany i opisany w 1933 r. przez amerykańskiego paleontologa [[Charles Gilmore|Charlesa Gilmore’a]]. Naukowiec ten zaliczył omawianego dinozaura do rodziny [[Nodosauridae]], jednak dzisiaj jest on uważany za pewnego członka [[Ankylosauridae]]. W 1935 r. opisano drugi gatunek pinakozaura - ''Pinacosaurus ninghsiensis'', obecnie jest on jednak uważany za synonim ''P. grangeri'' (m.in. Arbour i Currie, 2015). Podobnie wygląda sprawa ''Syrmosaurus viminocaudus'', opisanego przez [[Maleev]]a w 1952 r.
-W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas Polsko-Mongolskich (1965-71) oraz Radziecko-Mongolskich\Rosyjsko-Mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników.
+W późniejszych latach bardzo dużo okazów odnaleziono w osadach mongolskiej formacji [[Djadochta]] podczas Polsko-Mongolskich (1965-71) oraz Radziecko-Mongolskich\Rosyjsko-Mongolskich (1969-obecnie) ekspedycji na pustynię Gobi. W latach 80. i 90. naukowcy z Kanady i Chin odkryli w Mongolii Wewnętrznej w Chinach (formacja [[Bayan Mandahu]]) szczątki kilkunastu młodych osobników. W 2015 roku Michael Burns wraz z wspólnikami opisali szczątki młodocianego pinakozaura z mongolskiej formacji [[Alagteeg]] wydobytej podczas Radziecko-Mongolskich ekspedycji z 1969 roku.
 W 1996 r. Belgijsko-Chińska ekspedycja odkryła kolejny szkielet młodego osobnika w skałach Bayan Mandahu. Trzy lata później [[Pascal Godefroit]] i współpracownicy na jego podstawie opisali nowy gatunek - ''Pinacosaurus mefistocephalus''. W 2010 r. [[Gregory Paul]] sugerował, że może on być synonimem gatunku typowego. Obecnie jednak większość naukowców uznaje ważność ''P. mefistocephalus'' (ale zob. dalej).
@@ Linia 80: / Linia 81: @@
 ==Gatunki==
 ===''P. grangeri''===
-'''Miejsce:''' [[Mongolia]] i [[Chiny]], [[formacja|formacje]] [[Djadochta]] i [[Bayan Mandahu]]
+'''Miejsce:''' [[Mongolia]] i [[Chiny]], [[formacja|formacje]] [[Djadochta]], [[Alagteeg]] i [[Bayan Mandahu]]
 '''Materiał kopalny:''' [[Holotyp]] (AMNH 6523) to czaszka wraz z żuchwą. Materiał przypisany obejmuje kilkadziesiąt okazów, przy czym są to zarówno młode, jak i dorosłe osobniki (Arbour i in., 2014; Arbour i Currie, 2015). Wśród nich są zarówno pojedyncze kości, jak i prawie kompletne szkielety. Razem pozwalają one odtworzyć w zasadzie cały szkielet zwierzęcia.
@@ Linia 128: / Linia 129: @@
 Burns, M., Arbour, V., Sissons, R., Currie, P. (2011). "Juvenile specimens of ''Pinacosaurus grangeri'' Gilmore, 1933 (Ornithischia: Ankylosauria) from the Late Cretaceous of China, with comments on the specific taxonomy of Pinacosaurus". Cretaceous Research. 32 (2011): 174–186. [[doi:10.1016/j.cretres.2010.11.007]]
 Currie, P.J., Badamgarav, D., Koppelhus, E.B., Sissons, R., and Vickaryous, M.K. (2011) "Hands, feet, and behaviour in Pinacosaurus (Dinosauria: Ankylosauridae)", Acta Palaeontologica Polonica 56(3): 489–504
@@ Linia 161: / Linia 164: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
 [[Kategoria:Kampan]]
 [[Kategoria:Rodzaj wielogatunkowy]]