Prenocephale - Historia wersji

Mateusz o 20:15, 19 lut 2021

2021-02-19T20:15:11Z

Dino: /* =Materiał kopalny */

2021-02-19T14:20:15Z

‎=Materiał kopalny

Nazuul: /* Spis gatunków */ ''

2021-02-16T06:52:09Z

‎Spis gatunków: ''

Nazuul: /* Budowa */ lit.

2021-02-16T06:51:31Z

‎Budowa: lit.

Kamil Kamiński: Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Prenocephale''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Prenocephale'' (prenocef..."

2021-02-15T22:03:56Z

Utworzono nową stronę "{{DISPLAYTITLE:''Prenocephale''}} {{Opis |Autor = Kamil Kamiński |Korekta = |nazwa = ''Prenocephale'' (prenocef..."

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Prenocephale''}}
{{Opis
|Autor = [[Kamil Kamiński]]
|Korekta =
|nazwa = ''Prenocephale'' (prenocefal)
|długość = 2,2-2,4 m
|wysokość =
|masa = 40-63 kg
|dieta = roślinożerny
|miejsce = [[Mongolia]], ajmak południowogobijski
([[formacja]] [[Nemegt]]
|czas = {{Występowanie|72|68}}
ok. 72-68 [[Ma]] 
[[późna kreda]] (późny [[kampan]] – wczesny [[mastrycht]])
|systematyka
= [[Dinosauria]]

[[Ornithischia]]

[[Genasauria]]

[[Cerapoda]]

[[Marginocephalia]]

[[Pachycephalosauria]]

[[Pachycephalosauridae]]
|grafika = Prenocephale_bickering.jpg
|podpis = Para prenocefali. Autor: Antonin Jury [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Prenocephale_bickering.jpg]

|PorównanieGrupa =
|PorównanieDługość =
|mapa =
}}

==Wstęp==
''Prenocephale'' to [[rodzaj]] pachycefalozauryda z późnej kredy Mongolii.

==Etymologia==
Nazwa ''Prenocephale'' pochodzi od greckich słów ''prenes'' („pochylony”, „spadzisty”) i ''cephale'' („głowa”). Nawiązuje ona do charakterystycznego pochylonego profilu czaszki tego zwierzęcia.

==Materiał kopalny=
[[Holotyp]] (MgD-I/104) to świetnie zachowana czaszka bez żuchwy, kilka fragmentarycznych kręgów grzbietowych, jeden kręg ogonowy, niekompletne żebra, fragmenty kości udowych oraz skostniałe ścięgna ogonowe ([[Teresa Maryańska|Maryańska]] i [[Halszka Osmólska|Osmólska]], 1974). Prawdopodobnie jest to niedojrzały osobnik (Evans i in., 2017).
[[Plik: Prenocephale_prenes.JPG|thumb|300px|Czaszka prenocefala. Autor zdjęcia: Ghedoghedo. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Prenocephale_prenes.JPG].]]

Materiał przypisany to fragmenty trzech czaszek, w tym dwóch większych od holotypu (MPC-D 100/1205 i MPC-D 100/1207) i jednej nieco mniejszej (MPC-D 100/1206). MPC-D 100/1205 został przypisany do ''Prenocephale prenes'', MPC-D 100/1206 do ''Prenocephale'' sp., natomiast MPC-D 100/1207- do cf. ''Prenocephale'' (Evans i in., 2017). Do prenocefala należy też prawdopodobnie duży osobnik MPC-D 100/1204, obejmujący m.in. fragmenty czaszki i ogona (Brown i Russell, 2012).

==Historia taksonu==
''Prenocephale'' został nazwany przez polski duet paleontologiczny – Teresę Maryańską i Halszkę Osmólską w 1974 r. na podstawie czaszki i fragmentów szkieletu pozaczaszkowego z osadów mongolskiej formacji Nemegt. W 2003 r. Sullivan dokonał synonimizacji ''Prenocephale'' i ''[[Sphaerotholus]]'', z czym jednak nie zgodziła się część autorów (zob. szerzej w [[Sphaerotholus#Historia taksonu]]). Obecnie ''Prenocephale'' i ''Sphaerotholus'' są zwykle uważane za odrębne rodzaje.
[[Plik: Prenocephale_prenes5991.JPG|thumb|300px|Czaszka widziana od przodu. Autor zdjęcia: Leonard G. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Prenocephale_prenes5991.JPG].]]

Paul (2010) uznał ''Prenocephale'' za potencjalny młodszy synonim ''[[Stegoceras]]''. Longrich i in. (2010) sugerowali, że ''[[Homalocephale]]'' może być młodym osobnikiem prenocefala, jako że oba pochodzą z tej samej formacji skalnej. Opisanie nowych okazów wykazało jednak, że są to oddzielne [[takson]]y. Jedna ze znalezionych fragmentarycznych czaszek jest porównywalna rozmiarami z holotypem homalocefala, a mimo to różni się od niego znacząco i przypomina dorosłe okazy prenocefala. Wskazuje to, iż ''[[Homalocephale]]'' nie mógł być po prostu młodym okazem ''Prenocephale'' (Evans i in., 2017).

==Budowa==
Podobnie jak w przypadku większości pachycefalozaurów, równie u prenocefala najlepiej poznaną i jednocześnie najbardziej charakterystyczną częścią szkieletu jest czaszka. Miała ona wysoką kopułę na szczycie, a jej najwyższy punkt znajdował się nad kością zaoczodołową. Tylna część czaszki byłą wydłużona. W kości przedszczękowej znajdowały się trzy podobne do kłów zęby. Od zębów szczękowych oddzielała je długa i głęboka diastema. Kości szczękowe mieściły po 17 zębów o niewielkich koronach (Maryańska i Osmólska, 1974).
[[Plik: PrenocephaleNV.jpg|thumb|300px|Para walczących prenocefali. Autor: Foolp [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PrenocephaleNV.jpg].]]

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|'' Prenocephale''}}
| {{Kpt|[[Teresa Maryańska|Maryańska]]}} i {{Kpt|[[Halszka Osmólska|Osmólska]]}}, [[1974]]
|-
| {{V|''P. prenes''}}
| {{Kpt|[[Teresa Maryańska|Maryańska]]}} i {{Kpt|[[Halszka Osmólska|Osmólska]]}}, [[1974]]
|-
| P. goodwini''
| {{Kpt|([[Thomas Williamson|Williamson]]}} i {{Kpt|[[Thomas Carr|Carr]], [[2002]]) [[Robert Sullivan|Sullivan]]}}, [[2003]]
|-
| P. edmontonensis''
| {{Kpt|[[Robert Sullivan|Sullivan]]}}, [[2000]]
| = ''[[Sphaerotholus]] edmontonense''
|}

==Bibliografia==
Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) ''"Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage"'' PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]]

Brown, C.M. & Russell, A.P. (2012). “Homology and Architecture of the Caudal Basket of Pachycephalosauria (Dinosauria: Ornithischia): The First Occurrence of Myorhabdoi in Tetrapoda.” PLoS ONE 7(1): e30212. [[https://doi.org/10.1371/journal.pone.0030212]].

Evans, D.C., Hayashi, S., Chiba, K., Watabe, M., Ryan, M.J., Lee, Y.-N., Currie, P.J., Tsogtbaatar, K., Barsbold, R. (2017). “Morphology and histology of new cranial specimens of Pachycephalosauridae (Dinosauria: Ornithischia) from the Nemegt Formation, Mongolia.” Palaeogeography, Palaeoclimatology, Palaeoecology, 494. 121-134.

Holtz, T. (2012) ''"Dinosaurs"'' (suplement) [[https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]]

Longrich, N.R., Sankey J.T. & Tanke, D. (2010). "''Texacephale langstoni'', a new genus of pachycephalosaurid (Dinosauria: Ornithischia) from the upper Campanian Aguja Formation, southern Texas, USA". Cretaceous Research. 31: 274–284. [[doi:10.1016/j.cretres.2009.12.002]].

Maryanska, T. & Osmolska, H. (1974). “Pachycephalosauria, a new suborder of ornithischian dinosaurs.” Palaeontologia Polonica 30:45-102.

Paul, G.S. (2010). "''The Princeton Field Guide to Dinosaurs''" wyd. Princeton University.

Sullivan, R.M. (2003). "Revision of the dinosaur ''Stegoceras'' Lambe (Ornithischia, Pachycephalosauridae)". Journal of Vertebrate Paleontology. 23 (1): 181–207. [[doi:10.1671/0272-4634(2003)23[181:rotdsl]2.0.co;2]].

Sullivan, R.M. (2006). "A taxonomic review of the Pachycephalosauridae (Dinosauria: Ornithischia)." New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin, 35: 347-36


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Ornithischia]]
[[Kategoria:Pachycephalosauria]]
[[Kategoria:Azja]]
[[Kategoria:Mongolia]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Kreda]]
[[Kategoria:Kampan]]
[[Kategoria:Mastrycht]]

@@ Linia 9: / Linia 9: @@
   |dieta                  = roślinożerny
   |miejsce                = [[Mongolia]], ajmak południowogobijski
-<small>([[formacja]] [[Nemegt]]</small>
+<small>([[formacja]] [[Nemegt]])</small>
 |czas                   = {{Występowanie|72|68}}
 ok. 72-68  [[Ma]]<br>
@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 Nazwa ''Prenocephale'' pochodzi od greckich słów ''prenes'' („pochylony”, „spadzisty”) i ''cephale'' („głowa”). Nawiązuje ona do charakterystycznego pochylonego profilu czaszki tego zwierzęcia.
-==Materiał kopalny=
+==Materiał kopalny==
 [[Holotyp]] (ZPAL MgD-I/104) to świetnie zachowana czaszka bez żuchwy, kilka fragmentarycznych kręgów grzbietowych, jeden kręg ogonowy, niekompletne żebra, fragmenty kości udowych oraz skostniałe ścięgna ogonowe ([[Teresa Maryańska|Maryańska]] i [[Halszka Osmólska|Osmólska]], 1974). Prawdopodobnie jest to niedojrzały osobnik (Evans i in., 2017).
 [[Plik: Prenocephale_prenes.JPG|thumb|300px|Czaszka prenocefala. Autor zdjęcia: Ghedoghedo. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Prenocephale_prenes.JPG].]]

@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 | {{Kpt|[[Teresa Maryańska|Maryańska]]}} i {{Kpt|[[Halszka Osmólska|Osmólska]]}}, [[1974]]
 |-
-|  P. goodwini''
+|  ''P. goodwini''
 | {{Kpt|([[Thomas Williamson|Williamson]]}} i {{Kpt|[[Thomas Carr|Carr]],  [[2002]]) [[Robert Sullivan|Sullivan]]}}, [[2003]]
 |-
-|  P. edmontonensis''
+|  ''P. edmontonensis''
 | {{Kpt|[[Robert Sullivan|Sullivan]]}}, [[2000]]
 | = ''[[Sphaerotholus]] edmontonense''

@@ Linia 54: / Linia 54: @@
 ==Budowa==
-Podobnie jak w przypadku większości pachycefalozaurów, równie u prenocefala najlepiej poznaną i jednocześnie najbardziej charakterystyczną częścią szkieletu jest czaszka. Miała ona wysoką kopułę na szczycie, a jej najwyższy punkt znajdował się nad kością zaoczodołową. Tylna część czaszki byłą wydłużona. W kości przedszczękowej znajdowały się trzy podobne do kłów zęby. Od zębów szczękowych oddzielała je długa i głęboka diastema. Kości szczękowe mieściły po 17 zębów o niewielkich koronach (Maryańska i Osmólska, 1974).
+Podobnie jak w przypadku większości pachycefalozaurów, równie u prenocefala najlepiej poznaną i jednocześnie najbardziej charakterystyczną częścią szkieletu jest czaszka. Miała ona wysoką kopułę na szczycie, a jej najwyższy punkt znajdował się nad kością zaoczodołową. Tylna część czaszki była wydłużona. W kości przedszczękowej znajdowały się trzy podobne do kłów zęby. Od zębów szczękowych oddzielała je długa i głęboka diastema. Kości szczękowe mieściły po 17 zębów o niewielkich koronach (Maryańska i Osmólska, 1974).
 [[Plik: PrenocephaleNV.jpg|thumb|300px|Para walczących prenocefali. Autor: Foolp [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:PrenocephaleNV.jpg].]]