Skorpiovenator - Historia wersji

Paweł: Canale i in., 2026

2026-08-28T08:17:26Z

Canale i in., 2026

Paweł: Aktualizacja datowania dinozaurów z formacji Huincul za Maniel i in., 2026

2026-08-03T13:47:53Z

Aktualizacja datowania dinozaurów z formacji Huincul za Maniel i in., 2026

Paweł o 13:10, 15 sie 2024

2024-08-15T13:10:18Z

Paweł o 12:43, 9 paź 2023

2023-10-09T12:43:31Z

Kamil Kamiński o 21:21, 28 paź 2022

2022-10-28T21:21:15Z

Paweł: Poprawa opisu

2022-10-28T19:26:16Z

Poprawa opisu

Podgląd zmian

Nazuul: aktualizacja, różne dr.

2013-12-25T18:27:00Z

aktualizacja, różne dr.

Nazuul: tytuł

2012-01-09T09:18:49Z

tytuł

Nazuul: D'Orazi Porchetti et al

2011-12-14T20:21:06Z

D'Orazi Porchetti et al

Nazuul: linki do kladogramów

2011-12-05T17:29:52Z

linki do kladogramów

@@ Linia 5: / Linia 5: @@
   |nazwa                  = ''Skorpiovenator'' (skorpiowenator)
   |długość                = 6 m <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes. wyd. Princeton University Press. </ref>
-  |wysokość               =
+  |wysokość               = 2,1 w (w biodrach)   <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
-  |masa                   =  950 kg <ref name="Molina-Larramendi">Molina-Pérez, R. & Larramendi, A. (2019). Dinosaur Facts and Figures: The Theropods and Other Dinosauriformes. wyd. Princeton University Press. </ref>
+  |masa                   =  950 kg <ref name="Molina-Larramendi"></ref>
   |dieta                  = mięsożerny
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
@@ Linia 24: / Linia 24: @@
 [[Abelisauridae]]
-?? [[Carnotaurinae]]
+[[Brachyrostra]]
-? [[Brachyrostra]]
+?? [[Abelisaurinae]] / ?? [[Carnotaurinae]]
 |grafika                = Skorpiovenator bustingorryi.jpg
   |podpis                 = Rekonstrukcja ''Skorpiovenator''.  Autor: Paleocolour [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Skorpiovenator_bustingorryi.jpg]
@@ Linia 48: / Linia 46: @@
 ==Budowa==
-Jak u wielu abelizaurydów, czaszka ''Skorpiovenator'' jest wysoka, krótka i ozdobiona grzebieniami, bruzdami oraz guzkami. Wśród cech wyróżniających skorpiowenatora jest m.in. liczba zębów w kości szczękowej - ma on ich aż 19, czyli więcej niż pozostali członkowie [[Abelisauridae]].
+Jak u wielu abelizaurydów, czaszka ''Skorpiovenator'' była wysoka, krótka i ozdobiona grzebieniami, bruzdami oraz guzkami. Na każdej kości czołowej znajdowały się dwa zgrubienia. Wśród cech wyróżniających skorpiowenatora była m.in. liczba zębów w kości szczękowej oraz zębowej - miał on ich aż 19 oraz 21, czyli więcej niż pozostali członkowie [[Abelisauridae]]. Miał również zredukowane okno (zagłębienie przedoczodołowe) na kości szczękowej. Dodatkowo z boku żuchwy znajdowała się gruba i wydatna narośl utworzona z kości jarzmowej oraz kwadratowo-jarzmowej. Otwór znajdujący się w żuchwie był szeroki. Dzięki temu kość zębowa była luźno połączona z kośćmi znajdującymi się za nią, podobnie jak u ''[[Carnotaurus]]'' i ''[[Majungasaurus]]''. Cechą skorpiowenatora i wielu innych abelizaurydów było skrócenie i bardzo silne skostnienie góry czaszki i zmniejszenie oczodołu. Być może to miało na celu absorbowanie wstrząsów. Wytworzenie rogopodobnych struktur i wzmocnienie czaszki nastąpiło prawdopodobnie niezależnie u wielu abelizaurydów (Canale i in., 2009; 2026).
-Cechą skorpiowenatora i wielu innych abelizaurydów jest skrócenie i bardzo silne skostnienie góry czaszki i zmniejszenie oczodołu. Być może miało to prawdopodobnie na celu absorbowanie wstrząsów. Wytworzenie rogopodobnych struktur i wzmocnienie czaszki nastąpiło prawdopodobnie niezależnie u wielu abelizaurydów.
+Cerroni i in. (2022a) za pomocą tomografu komputerowego zbadali czaszkę ''Skorpiovenator''. Miała ona liczne otwory na kościach nosowych oraz rząd dużych dziur na sklepieniu czaszki, które prawdopodobnie łączyły się ze sobą. Zapewne tworzyły one układ nerwowo-naczyniowy, który był on związany z bocznymi naczyniami nosowymi. Być może był unerwiony przez nerw trójdzielny, co wskazywałoby na zwiększony dopływ krwi do tych kości. Zapewne pomagał dinozaurowi chronić mózg przed przegrzaniem lub zwiększał ukrwienie skóry, przez co mogło służyć komunikacji między osobnikami. ''[[Carnotaurus]]'' również miał wewnętrzny system kanałów połączonych jak ''Skorpiovenator'', ale był znacznie mniejszy.
-Cerroni i in. (2020) za pomocą tomografu komputerowego zbadali czaszkę ''Skorpiovenator''. Miała ona liczne otwory na nosie oraz rząd dużych dziur na sklepieniu czaszki, które prawdopodobnie łączyły się ze sobą. Tworzyły one układ nerwowo-naczyniowy. Prawdopodobnie był on związany z bocznymi naczyniami nosowymi i być może unerwiony przez nerw trójdzielny, co wskazywałoby na zwiększony dopływ krwi do tych kości. Zapewne pomagał dinozaurowi chronić mózg przez przegrzaniem lub ożywiał zmineralizowaną skórę, przez co mogło służyć komunikacji między osobnikami. ''[[Carnotaurus]]'' również miał wewnętrzny system kanałów połączonych jak ''Skorpiovenator'', ale był znacznie mniejszy.
+Cerroni i in. (2022b) dokładnie opisali szkielet obwodowy u ''Skorpiovenator'' i porównali go z jego kuzynami. Wyróżnili oni nowe [[autapomorfia|autapomorfie]], które pozwalają odróżnić skorpiowenatora od innych [[Abelisauridae]].
 ==Wymiary==
-''Skorpiovenator'' był średniej wielkości [[abelizauryd]]em. Paul (2010) ocenia go na 7,5 m i 1,7 t - prawdopodobnie wynika to z pomiarów rekonstrukcji z ryc. 1c w Canale i in., 2009, wg której kość udowa ma ok. 93 cm, lecz metrowa skala wydaje się zbyt krótka, co prowadzi do przeszacowania rozmiarów. Oficjalne, bardziej prawidłowe oszacowanie to ok. 6 m (Canale i in., 2009; por. ryc. 1b w Canale i in. oraz ryc. 6 w Novas i in., 2013; z kolei skala w ryc. 2 a-b w Canale i in. wydaje się około dwukrotnie zawyżona - z rysunku można wymierzyć, że czaszka ma tylko ok. 28 cm; wymiary podane w  tab. 1 w Juárez-Valieri i in., 2011 są zapewne odczytane z tego rysunku). Według Moliny-Pereza i Larramendiego (2019) osiągał
+''Skorpiovenator'' był średniej wielkości [[abelizauryd]]em. Paul (2010) ocenia go na 7,5 m i 1,7 t - prawdopodobnie wynika to z pomiarów rekonstrukcji z ryc. 1c w Canale i in., 2009, wg której kość udowa ma ok. 93 cm, lecz metrowa skala wydaje się zbyt krótka, co prowadzi do przeszacowania rozmiarów. Oficjalne, bardziej prawidłowe oszacowanie to ok. 6 m (Canale i in., 2009; por. ryc. 1b w Canale i in. oraz ryc. 6 w Novas i in., 2013; z kolei skala w ryc. 2 a-b w Canale i in. wydaje się około dwukrotnie zawyżona - z rysunku można wymierzyć, że czaszka ma tylko ok. 28 cm; wymiary podane w  tab. 1 w Juárez-Valieri i in., 2011 są zapewne odczytane z tego rysunku). Według Moliny Pereza i Larramendiego (2019) osiągał 6 m, masę 950 kg oraz 2,1 ma wysokości w biodrach.
 ==Filogeneza==
-Według [[analiza filogenetyczna|analiz kladystycznych]] ''Skorpiovenator'' jest przedstawicielem [[Brachyrostra]], który mieści się blisko ''[[Ekrixinatosaurus]]'' - zob. [[Ceratosauria#Kladogramy]]. Jedynie analiza D'Orazi Porchetti i in. (2011) wskazuje, że nie we wszystkich najbardziej parsymonicznych drzewkach ''Skorpiovenator'' należy do [[Carnotaurinae]] i Brachyrostra (być może wynika to z wpływu fragmentarycznych skamieniałości umieszczonych w analizie). Analiza przeprowadzona przez Cerroniego i in. (2022) wykazała, że znajduje się poza [[klad]]em ''[[Ekrixinatosaurus]]'' i ''[[Ilokelesia]]'', a jest bliżej spokrewniony z  ''[[Carnotaurus]]'', ''[[Aucasaurus]]'' i ''[[Niebla]]''.
+Według [[analiza filogenetyczna|analiz kladystycznych]] ''Skorpiovenator'' jest przedstawicielem [[Brachyrostra]], który mieści się blisko ''[[Ekrixinatosaurus]]'' - zob. [[Ceratosauria#Kladogramy]]. Jedynie analiza D'Orazi Porchetti i in. (2011) wskazuje, że nie we wszystkich najbardziej parsymonicznych drzewkach ''Skorpiovenator'' należy do [[Carnotaurinae]] i Brachyrostra (być może wynika to z wpływu fragmentarycznych skamieniałości umieszczonych w analizie). Analiza przeprowadzona przez Cerroniego i in. (2022a) wykazała, że znajduje się poza [[klad]]em ''[[Ekrixinatosaurus]]'' i ''[[Ilokelesia]]'', a jest bliżej spokrewniony z  ''[[Carnotaurus]]'', ''[[Aucasaurus]]'' i ''[[Niebla]]''.
 ==Paleośrodowisko==
@@ Linia 79: / Linia 74: @@
 == Bibliografia ==
-<small>Canale, J.I., Scanferla, C.A., Agnolin, F.L. & Novas, F.E. (2009) "New carnivorous dinosaur from the Late Cretaceous of NW Patagonia and the evolution of abelisaurid theropods" Naturwissenschaften, 96, 409-414.
+<small>Canale, J. I., Cerroni, M. A., Baiano, M. A., Meso, J. G., Palombi, D., & Paulina Carabajal, A. (2026). "The skull beneath the skin: cranial osteology of ''Skorpiovenator bustingorryi'' (Dinosauria, Theropoda, Abelisauridae) from the Late Cretaceous of Patagonia, Argentina". Ameghiniana. [[doi:10.5710/AMGH.20.08.2026.3665]]
-Carrano, M.T. & Sampson, S.D. (2008) "The phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 6, 182-236.
+Carrano, M. T., & Sampson, S. D. (2008) "The phylogeny of Ceratosauria (Dinosauria: Theropoda)" Journal of Systematic Palaeontology, 6, 182-236.
-Cerroni, M. A., Canale, J. I., Novas, F. E., & Paulina‐Carabajal, A. (2020). "An exceptional neurovascular system in abelisaurid theropod skull: new evidence from ''Skorpiovenator bustingorryi''". Journal of Anatomy, 240(4), 612-626 [[doi:10.1111/joa.13258]]
+Cerroni, M. A., Canale, J. I., Novas, F. E., & Paulina‐Carabajal, A. (2022a). "An exceptional neurovascular system in abelisaurid theropod skull: new evidence from ''Skorpiovenator bustingorryi''". Journal of Anatomy, 240(4), 612-626 [[doi:10.1111/joa.13258]]
-Cerroni, M. A., Baiano, M. A., Canale, J. I., Agnolín, F. L., Otero, A., & Novas, F. E. (2022). "Appendicular osteology of ''Skorpiovenator bustingorryi'' (Theropoda, Abelisauridae) with comments on phylogenetic features of abelisaurids". Journal of Systematic Palaeontology, 20(1), 2093661. [[doi:10.1080/14772019.2022.2093661]]
+Cerroni, M. A., Baiano, M. A., Canale, J. I., Agnolín, F. L., Otero, A., & Novas, F. E. (2022b). "Appendicular osteology of ''Skorpiovenator bustingorryi'' (Theropoda, Abelisauridae) with comments on phylogenetic features of abelisaurids". Journal of Systematic Palaeontology, 20(1), 2093661. [[doi:10.1080/14772019.2022.2093661]]
 D'Orazi Porchetti, S., Nicosia, U., Biava, A. & Maganuco, S. (2011) "New Abelisaurid Material from the Upper Cretaceous (Cenomanian) of Morocco" Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia, 177(3)
-Juárez-Valieri, R.D., Porfiri, J.D. & Calvo, J.O. (2011) "New Information on Ekrixinatosaurus novasi Calvo et al 2004, a giant and massively-constructed Abelisauroid from the “Middle Cretaceous” of Patagonia" [w:] Calvo, J.O., Porfiri, J.D., González Riga & Dos Santos [red.] "Paleontologia y dinosaurios desde América Latina" Editorial de la Universidad Nacional de Cuyo, 161-169.
+Juárez-Valieri, R. D., Porfiri, J. D., & Calvo, J. O. (2011) "New Information on ''Ekrixinatosaurus novasi'' Calvo et al 2004, a giant and massively-constructed Abelisauroid from the “Middle Cretaceous” of Patagonia" [w:] Calvo, J. O., Porfiri, J. D., González Riga & Dos Santos [red.] "Paleontologia y dinosaurios desde América Latina". Editorial de la Universidad Nacional de Cuyo, 161-169.
-Sereno, P.C., Wilson, J.A. & Conrad, J.L. (2004) "New dinosaurs link southern landmasses in the Mid-Cretaceous" Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences, 271, 1325-1330.
+Sereno, P. C., Wilson, J. A., & Conrad, J. L. (2004) "New dinosaurs link southern landmasses in the Mid-Cretaceous" Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences, 271, 1325-1330.
-Novas, F.E., Agnolín, F.L., Ezcurra, M.D., Porfiri, J. & Canale, J.I. (2013) "Evolution of the carnivorous dinosaurs during the Cretaceous: The evidence from Patagonia" Cretaceous Research, 45, 174-215. [[doi:10.1016/j.cretres.2013.04.001]]
+Novas, F. E., Agnolín, F. L., Ezcurra, M. D., Porfiri, J. & Canale, J. I. (2013) "Evolution of the carnivorous dinosaurs during the Cretaceous: The evidence from Patagonia" Cretaceous Research, 45, 174-215. [[doi:10.1016/j.cretres.2013.04.001]]
 http://en.wikipedia.org/wiki/Huincul_Formation

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
   |miejsce                = [[Argentyna]] - Neuquén
 <small>(dolne osady [[formacja|formacji]] [[Huincul]])</small>
- |czas                   = {{Występowanie|95|93}}
+|czas                         = {{Występowanie|106.2|100.5}}
-ok. 95-93 [[Ma]] <ref>Baiano M.A, Pol, D., Bellardini, F., Windholz, G.J., Cerda, I.A., Garrido A.C., & Coria R.A. .(2022).  "''Elemgasem nubilus'': A New Brachyrostran Abelisaurid (Theropoda, Ceratosauria) from the Portezuelo Formation (Upper Cretaceous) of Patagonia, Argentina". Papers in Palaeontology. [[doi:10.1002/spp2.1462]] </ref><br>
+<106,2 [[Ma]] <ref>Zobacz więcej: [[Huincul#Wiek]].</ref><br>
-<small>[[późna kreda]] ([[cenoman]]-[[turon]])</small>
+<small>[[wczesna kreda]] ([[alb]])</small>
   |systematyka            =
 [[Dinosauria]]
@@ Linia 39: / Linia 39: @@
 }}
 ==Wstęp==
-''Skorpiovenator'' to [[rodzaj]] abelizauryda żyjącego w późnej kredzie na terenach dzisiejszej Argentyny. Jest jednym z najbardziej kompletnych dotychczas znalezionych przedstawicieli [[Abelisauridae]].
+''Skorpiovenator'' to [[rodzaj]] abelizauryda żyjącego we wczsnej kredzie na terenach dzisiejszej Argentyny. Jest jednym z najbardziej kompletnych dotychczas znalezionych przedstawicieli [[Abelisauridae]].
 ==Materiał kopalny==
@@ Linia 45: / Linia 45: @@
 Holotypem jest artykułowany szkielet oznaczony numerem katalogowym MMCH-PV 48, który znajduje się w Museo Municipal "Ernesto Bachmann" w Villa El Chocón. Okaz typowy jest dość kompletny - nie zawiera jedynie tylnych kręgów ogonowych i większości kości kończyn przednich.
-Materiał przypisany o numerze MMCh-PV 255 to proksymalny koniec prawej kości piszczelowej. Kość jest o 9% większa niż u okazu [[holotyp]]owego (Cerroni i in., 2022).
+Materiał przypisany o numerze katalogowym MMCh-PV 255 to proksymalny koniec prawej kości piszczelowej. Kość jest o 9% większa niż u okazu [[holotyp]]owego (Cerroni i in., 2022).
 ==Budowa==
@@ Linia 55: / Linia 52: @@
 Cechą skorpiowenatora i wielu innych abelizaurydów jest skrócenie i bardzo silne skostnienie góry czaszki i zmniejszenie oczodołu. Być może miało to prawdopodobnie na celu absorbowanie wstrząsów. Wytworzenie rogopodobnych struktur i wzmocnienie czaszki nastąpiło prawdopodobnie niezależnie u wielu abelizaurydów.
-Cerroni i in. (2020) za pomocą tomografu komputerowego zbadali czaszkę ''Skorpiovenator''. Miała ona liczne otwory na nosie oraz rząd dużych dziur na sklepieniu czaszki, które prawdopodobnie łączyły się ze sobą. Tworzyły one układ nerwowo-naczyniowy. Prawdopodobnie był on związany z bocznymi naczyniami nosowymi i być może unerwiony przez nerw trójdzielny, co wskazywałoby na zwiększony dopływ krwi do tych kości. Zapewne pomagał dinozaurowi chronić  mózg przez przegrzaniem lub ożywiał zmineralizowaną skórę, przez co mogło służyć komunikacji między osobnikami. ''[[Carnotaurus]]'' również mial wewnętrzny system kanałów połączonych jak ''Skorpiovenator'', ale był znacznie mniejszy.
+Cerroni i in. (2020) za pomocą tomografu komputerowego zbadali czaszkę ''Skorpiovenator''. Miała ona liczne otwory na nosie oraz rząd dużych dziur na sklepieniu czaszki, które prawdopodobnie łączyły się ze sobą. Tworzyły one układ nerwowo-naczyniowy. Prawdopodobnie był on związany z bocznymi naczyniami nosowymi i być może unerwiony przez nerw trójdzielny, co wskazywałoby na zwiększony dopływ krwi do tych kości. Zapewne pomagał dinozaurowi chronić mózg przez przegrzaniem lub ożywiał zmineralizowaną skórę, przez co mogło służyć komunikacji między osobnikami. ''[[Carnotaurus]]'' również miał wewnętrzny system kanałów połączonych jak ''Skorpiovenator'', ale był znacznie mniejszy.
 Ten sam zespół naukowców w 2022 roku dokładnie opisał szkielet obwodowy u omawianego teropoda i porównał go z jego kuzynami . Wyróżnili oni nowe [[autapomorfia|autapomorfie]], które pozwalają odróżnić skorpiowenatora od innych [[Abelisauridae]].
@@ Linia 75: / Linia 72: @@
 {| class="wikitable"
 |{{V| ''Skorpiovenator''}}
-| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] i {{Kpt|[[Novas]]}}, [[2009]]
+| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]]}} i {{Kpt|[[Novas]]}}, [[2009]]
 |-
 |{{V| ''S. bustingorryi''}}
-| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] i {{Kpt|[[Novas]]}}, [[2009]]
+| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]]}} i {{Kpt|[[Novas]]}}, [[2009]]
 |}
@@ Linia 113: / Linia 110: @@
 [[Kategoria:Mezozoik]]
 [[Kategoria:Kreda]]
-[[Kategoria:Cenoman]]
+[[Kategoria:Alb]]

@@ Linia 60: / Linia 60: @@
 ==Wymiary==
-''Skorpiovenator'' był średniej wielkości [[abelizauryd]]em. Paul (2010) ocenia go na 7,5 m i 1,7 t - prawdopodobnie wynika to z pomiarów rekonstrukcji z ryc. 1c w Canale i in., 2009, wg której kość udowa ma ok. 93 cm, lecz metrowa skala wydaje się zbyt krótka, co prowadzi do przeszacowania rozmiarów. Oficjalne, bardziej prawidłowe oszacowanie to ok. 6 m (Canale i in., 2009; por. ryc. 1b w Canale i in. oraz ryc. 6 w Novas i in., 2013; z kolei skala w ryc. 2 a-b w Canale i in. wydaje się około dwukrotnie zawyżona - z rysunku można wymierzyć, że czaszka ma tylko ok. 28 cm; wymiary podane w  tab. 1 w Juárez-Valieri i in., 2011 są zapewne odczytane z tego rysunku). Według Molina-Pereza i Larramendiego (2019) osiągał
+''Skorpiovenator'' był średniej wielkości [[abelizauryd]]em. Paul (2010) ocenia go na 7,5 m i 1,7 t - prawdopodobnie wynika to z pomiarów rekonstrukcji z ryc. 1c w Canale i in., 2009, wg której kość udowa ma ok. 93 cm, lecz metrowa skala wydaje się zbyt krótka, co prowadzi do przeszacowania rozmiarów. Oficjalne, bardziej prawidłowe oszacowanie to ok. 6 m (Canale i in., 2009; por. ryc. 1b w Canale i in. oraz ryc. 6 w Novas i in., 2013; z kolei skala w ryc. 2 a-b w Canale i in. wydaje się około dwukrotnie zawyżona - z rysunku można wymierzyć, że czaszka ma tylko ok. 28 cm; wymiary podane w  tab. 1 w Juárez-Valieri i in., 2011 są zapewne odczytane z tego rysunku). Według Moliny-Pereza i Larramendiego (2019) osiągał
 m i masę 950 kg.
@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 ==Paleośrodowisko==
-''Skorpiovenator'' nie był jedynym dużym teropodem z [[Huincul|formacji Huincul]] - żył tam też jego bliski krewny - ''[[Ilokelesia]]'' oraz wielkie [[karcharodontozauryd]]y ''[[Mapusaurus]]'' oraz ''[[Meraxes]]''.. Szczytowe drapieżniki mogły polować na ogromne [[tytanozaur]]y ''[[Argentinosaurus]]'' (choć dorosłe osobniki były pewnie zbyt trudną zdobyczą), mniejsze [[rebbachizauryd]]y ''[[Cathartesaura]]'' oraz na [[ornitopod]]y. Zobacz więcej [[Meraxes#Paleośrodowisko]]
+''Skorpiovenator'' nie był jedynym dużym teropodem z [[Huincul|formacji Huincul]] - żył tam też jego bliski krewny - ''[[Ilokelesia]]'' oraz wielkie [[karcharodontozauryd]]y ''[[Mapusaurus]]'' oraz ''[[Meraxes]]''. Szczytowe drapieżniki mogły polować na ogromne [[tytanozaur]]y ''[[Argentinosaurus]]'' (choć dorosłe osobniki były pewnie zbyt trudną zdobyczą), mniejsze [[rebbachizauryd]]y ''[[Cathartesaura]]'' oraz na [[ornitopod]]y. Zobacz więcej [[Huincul#Paleośrodowisko]].
 ==Etymologia==
@@ Linia 75: / Linia 75: @@
 {| class="wikitable"
 |{{V| ''Skorpiovenator''}}
-| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] & [[Novas]]}}, [[2009]]
+| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] i {{Kpt|[[Novas]]}}, [[2009]]
 |-
 |{{V| ''S. bustingorryi''}}
-| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] & [[Novas]]}}, [[2009]]
+| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] i {{Kpt|[[Novas]]}}, [[2009]]
 |}

@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 ==Paleośrodowisko==
-''Skorpiovenator'' nie był jedynym dużym teropodem z [[formacja Huincul|formacji Huincul]] - żył tam też jego bliski krewny - ''[[Ilokelesia]]'' oraz wielkie [[karcharodontozauryd]]y ''[[Mapusaurus]]'' oraz ''[[Meraxes]]''.. Szczytowe drapieżniki mogły polować na ogromne [[tytanozaur]]y ''[[Argentinosaurus]]'' (choć dorosłe osobniki były pewnie zbyt trudną zdobyczą), mniejsze [[rebbachizauryd]]y ''[[Cathartesaura]]'' oraz na [[ornitopod]]y. Zobacz więcej [[Meraxes#Paleośrodowisko]]
+''Skorpiovenator'' nie był jedynym dużym teropodem z [[Huincul|formacji Huincul]] - żył tam też jego bliski krewny - ''[[Ilokelesia]]'' oraz wielkie [[karcharodontozauryd]]y ''[[Mapusaurus]]'' oraz ''[[Meraxes]]''.. Szczytowe drapieżniki mogły polować na ogromne [[tytanozaur]]y ''[[Argentinosaurus]]'' (choć dorosłe osobniki były pewnie zbyt trudną zdobyczą), mniejsze [[rebbachizauryd]]y ''[[Cathartesaura]]'' oraz na [[ornitopod]]y. Zobacz więcej [[Meraxes#Paleośrodowisko]]
 ==Etymologia==
@@ Linia 74: / Linia 74: @@
 == Spis gatunków ==
 {| class="wikitable"
-! ''Skorpiovenator''
+|{{V| ''Skorpiovenator''}}
-| [[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] i [[Novas]], [[2009]]
+| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] & [[Novas]]}}, [[2009]]
 |-
-! ''S. bustingorryi''
+|{{V| ''S. bustingorryi''}}
-| [[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] i [[Novas]], [[2009]]
+| {{Kpt|[[Canale]], [[Scanferla]], [[Agnolin]] & [[Novas]]}}, [[2009]]
 |}

@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 Cechą skorpiowenatora i wielu innych abelizaurydów jest skrócenie i bardzo silne skostnienie góry czaszki i zmniejszenie oczodołu. Być może miało to prawdopodobnie na celu absorbowanie wstrząsów. Wytworzenie rogopodobnych struktur i wzmocnienie czaszki nastąpiło prawdopodobnie niezależnie u wielu abelizaurydów.
-Cerroni i in. (2020) za pomocą tomografu komputerowego zbadali czaszkę ''Skorpiovenator''. Posiadała ona liczne otwory na nosie oraz rząd dużych dziur na sklepieniu czaszki, które prawdopodobnie łączyły się ze sobą. Tworzyły one układ nerwowo-naczyniowy. Prawdopodobnie był związany z bocznymi naczyniami nosowymi i być może unerwiony przez nerw trójdzielny wskazywał na zwiększony dopływ krwi do tych kości. Zapewne pomagał dinozaurowi chronić  mózg przez przegrzaniem lub ożywiał zmineralizowaną skórę przez co mógł komunikować się między osobnikami. ''[[Carnotaurus]]'' również posiadał wewnętrzny system kanałów połączonych jak ''Skorpiovenator'', ale był znacznie mniejszy.
+Cerroni i in. (2020) za pomocą tomografu komputerowego zbadali czaszkę ''Skorpiovenator''. Miała ona liczne otwory na nosie oraz rząd dużych dziur na sklepieniu czaszki, które prawdopodobnie łączyły się ze sobą. Tworzyły one układ nerwowo-naczyniowy. Prawdopodobnie był on związany z bocznymi naczyniami nosowymi i być może unerwiony przez nerw trójdzielny, co wskazywałoby na zwiększony dopływ krwi do tych kości. Zapewne pomagał dinozaurowi chronić  mózg przez przegrzaniem lub ożywiał zmineralizowaną skórę, przez co mogło służyć komunikacji między osobnikami. ''[[Carnotaurus]]'' również mial wewnętrzny system kanałów połączonych jak ''Skorpiovenator'', ale był znacznie mniejszy.
-Ten sam zespół naukowców w 2022 roku dokładnie opisał szkielet obwodowy u omawianego teropoda i porównani z jego kuzynami . Wyłonili oni nowe [[autapomorfia|autapomorfie]], które pozwalają go odróżnić od innych [[Abelisauridae]].
+Ten sam zespół naukowców w 2022 roku dokładnie opisał szkielet obwodowy u omawianego teropoda i porównał go z jego kuzynami . Wyróżnili oni nowe [[autapomorfia|autapomorfie]], które pozwalają odróżnić skorpiowenatora od innych [[Abelisauridae]].
 ==Wymiary==

@@ Linia 26: / Linia 26: @@
 |-
 ! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
-| 95-92 Ma
+| ?95-?88<ref>Wiek jest dość niepewny, zob. o wieku formacji Huincul w [[Carnosauria#Kiedy]]</ref> Ma
-<small>późna [[kreda]] (późny [[cenoman]] - wczesny [[turon]])</small>
+<small>późna [[kreda]] (późny [[cenoman]]-wczesny [[turon]])</small>
 |-
 ! '''Systematyka'''
@@ Linia 41: / Linia 41: @@
 [[Abelisauridae]]
-? [[Carnotaurinae]]
+?? [[Carnotaurinae]]
 ? [[Brachyrostra]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik:Skorpiovenator.jpg|400px]]
+| colspan=2 |[[Plik:Skorpiovenator.JPG|400px]]
-<small>Autor: Andrey Atuchin [http://olorotitan.deviantart.com/art/Skorpiovenator-WIP-Final-178719596]</small>
+<small>Autor: Dinosauria-Freak [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:Skorpiovenator.JPG]</small>
 |}
@@ Linia 57: / Linia 59: @@
 ==Materiał kopalny==
 Holotypem jest artykułowany szkielet oznaczony numerem katalogowym MMCH-PV 48, który znajduje się w Museo Municipal "Ernesto Bachmann" w Villa El Chocón. Okaz typowy jest dość kompletny - nie zawiera jedynie tylnych kręgów ogonowych i większości kości kończyn przednich.
 ==Budowa i filogeneza==
-Jak u wielu abelizaurydów, czaszka ''Skorpiovenator'' jest wysoka, krótka i ozdobiona grzebieniami, bruzdami oraz guzkami. Wśród cech wyróżniających skorpiowenatora jest m.in. liczba zębów w kości szczękowej - ma on ich aż 19, czyli więcej niż pozostali członkowie [[Abelisauridae]]. W [[2009]] roku nazwano [[klad]] południowoamerykańskich abelizaurydów - [[Brachyrostra]] (czyli "krótkie czaszki"), zawierający wszystkie abelizaurydy bliżej spokrewnione z ''[[Carnotaurus]] sastrei'' niż z ''[[Majungasaurus]] crenatissimus''. Cechą tego kladu jest skrócenie i bardzo silne skostnienie góry czaszki połączone z postępującym zmniejszeniem oczodołu. Miało to prawdopodobnie na celu absorbowanie wstrząsów. Wytworzenie rogopodobnych struktur i wzmocnienie czaszki nastąpiło prawdopodobnie niezależnie u wielu abelizaurydów. Na podstawie podobieństwa zębów skorpiowenatora i karcharodontozaurydów zasugerowano, że domniemane zęby tych ostatnich z czasów po [[cenoman]]ie (od 93 Ma) należały w rzeczywistości do przedstawicieli Abelisauridae.
+Jak u wielu abelizaurydów, czaszka ''Skorpiovenator'' jest wysoka, krótka i ozdobiona grzebieniami, bruzdami oraz guzkami. Wśród cech wyróżniających skorpiowenatora jest m.in. liczba zębów w kości szczękowej - ma on ich aż 19, czyli więcej niż pozostali członkowie [[Abelisauridae]].
-Według [[analiza filogenetyczna|analizy kladystycznej]] przeprowadzonej przez autorów opisu, ''Skorpiovenator'' jest [[takson siostrzany|siostrzanym taksonem]] ''[[Ekrixinatosaurus]]''. Oba teropody są blisko spokrewnione też z ''[[Ilokelesia]]''. [[Klad]] tworzony przez te 3 zwierzęta jest jednym z dwóch wyróżnionych wśród [[Brachyrostra]]; drugi tworzą ''[[Carnotaurus]]'' i ''[[Aucasaurus]]''. Jak na razie, do Brachyrostra należą wyłącznie południowoamerykańskie abelizaurydy.
+Cechą skorpiowenatora i wielu innych abelizaurydów jest skrócenie i bardzo silne skostnienie góry czaszki i zmniejszenie oczodołu. Być może miało to prawdopodobnie na celu absorbowanie wstrząsów. Wytworzenie rogopodobnych struktur i wzmocnienie czaszki nastąpiło prawdopodobnie niezależnie u wielu abelizaurydów.
-Włoski paleontolog Andrea [[Cau]] [[Abelisauridae#Cau.2C_online|na swoim blogu]] napisał o przeprowadzonej przez siebie analizie kladystycznej. Użył on do tego własnej matrycy z danymi oraz danych z pracy [[Ceratosauria#Canale_i_in..2C_2009|Canale i in. (2009]]), [[Ceratosauria#Sereno_i_in..2C_2004|Sereno i in. (2004]]) oraz [[Ceratosauria#Carrano_i_Sampson.2C_2008|Carrano i Sampsona (2008]]). Uwzględnił [[rodzaj]]e ''[[Kryptops]]'', ''[[Xenotarsosaurus]]'' i ''[[Rajasaurus]]'', które pominięto w badaniu Canale i in. (2009). Okazało się, że taksony siostrzane ''Skorpiovenator'' i ''[[Ekrixinatosaurus]]'' mieszczą się poza Brachyrostra oraz tworzą [[politomia|politomię]] z ''[[Abelisaurus]]'', ''[[Majungasaurus]]'' oraz Brachyrostra (do którego należą ''[[Aucasaurus]]'', ''Carnotaurus'' i ''Ilokelesia''). Cau zauważa, że takie umiejscowienie skorpiowenatora pozostaje w zgodzie z plezjomorfiami czaszki. Do takich badań należy podchodzić jednak z rezerwą, ponieważ nie są to prace naukowe, a więc nie przeszły recenzji specjalistów.
+===Wymiary===
-Analiza D'Orazi Porchetti i in. (2011) wskazuje, że nie we wszystkich najbardziej parsymonicznych drzewkach ''Skorpiovenator'' należy do [[Carnotaurinae]] i Brachyrostra (być może wynika to z wpływu fragmentarycznych skamieniałości umieszczonych w analizie).
+[[Plik:219_Arg_ElChocon_Museo_dino.JPG|300px|thumb|right|[[Holotyp]]. Fot: Simona.cerrato [http://commons.wikimedia.org/wiki/File:219_Arg_ElChocon_Museo_dino.JPG].]]
 ==Paleoekologia==
@@ Linia 85: / Linia 93: @@
 D'Orazi Porchetti, S., Nicosia, U., Biava, A. & Maganuco, S. (2011) "New Abelisaurid Material from the Upper Cretaceous (Cenomanian) of Morocco" Rivista Italiana di Paleontologia e Stratigrafia, 177(3)
 Sereno, P.C., Wilson, J.A. & Conrad, J.L. (2004) "New dinosaurs link southern landmasses in the Mid-Cretaceous" Proceedings of the Royal Society of London B: Biological Sciences, 271, 1325-1330.
-http://theropoda.blogspot.com/2008/12/il-cacciatore-di-scorpioni.html
+Novas, F.E., Agnolín, F.L., Ezcurra, M.D., Porfiri, J. & Canale, J.I. (2013) "Evolution of the carnivorous dinosaurs during the Cretaceous: The evidence from Patagonia" Cretaceous Research, 45, 174-215. [[doi:10.1016/j.cretres.2013.04.001]]
-http://en.wikipedia.org/wiki/Huincul_Formation</small>
+<references/></small>
 [[Kategoria:Dinosauria]]