Stegoceras - Historia wersji

Taurovenator: /* Spis gatunków */

2025-09-21T11:52:13Z

‎Spis gatunków

Paweł o 08:29, 20 wrz 2025

2025-09-20T08:29:28Z

Kamil Kamiński o 09:11, 23 wrz 2024

2024-09-23T09:11:01Z

Paweł: Wick i Lehman, 2024

2024-09-21T16:06:10Z

Wick i Lehman, 2024

Kamil Kamiński: /* Ontogeneza */

2023-07-25T09:58:09Z

‎Ontogeneza

Kamil Kamiński o 09:57, 25 lip 2023

2023-07-25T09:57:22Z

Kamil Kamiński o 12:41, 19 lip 2023

2023-07-19T12:41:12Z

Kamil Kamiński: /* Funkcje kopuły */

2023-04-28T19:33:40Z

‎Funkcje kopuły

Kamil Kamiński o 07:55, 28 kwi 2023

2023-04-28T07:55:43Z

Kamil Kamiński: /* Funkcje kopuły */

2023-04-28T07:53:41Z

‎Funkcje kopuły

@@ Linia 119: / Linia 119: @@
 | = '''''[[Foraminacephale|Foraminacephale brevis]]'''''
 |-
-| ''"Stegocers" bexelli''
+| ''"Stegoceras" bexelli''
 | {{Kpt|[[Anders Bohlin|Bohlin]]}}, [[1953]]
-| <small>''[[nomen dubium]]''</small>
+| = '''''[[Sinocephale|Sinocephale bexelii]]'''''
 |-
 | {{V|''S. novomexicanum''}}

@@ Linia 16: / Linia 16: @@
 [[USA]] - Nowy Meksyk i Teksas
-<small>(formacja [[Fruitland]] - ogniwa: Fossil Forest i Hunter Wash oraz [[Aguja]])</small>
+<small>(formacja [[Fruitland]] - ogniwo Fossil Forest, [[formacja]] [[Kirtland]] - ogniwo Hunter Wash oraz [[Aguja]])</small>
-|czas                   = {{Występowanie|78.9|75.2}}
+|czas                   = {{Występowanie|78.9|75}}
-ok. 78,9-75,2 [[Ma]]<br>
+ok. 78,9-75 [[Ma]]<br>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
   |systematyka
@@ Linia 38: / Linia 38: @@
 ==Taksonomia==
-Historia [[takson]]omii stegocerasa jest dość zawiła. Od dłuższego czasu za ważny uznaje się jedynie kanadyjski [[gatunek]] ''S. validum'' (co znaczy właśnie "ważny") a w [[2011]] opisano ''S. novomexicanum''. Ten drugi znany jest - co jest normą wśród pachycefalozaurów - jedynie z niekompletnych czaszek, pochodzących sprzed ok. 75 Ma. Początkowo uznawano, że ''S. novomexicanum'' osiągał mniejsze rozmiary, jednak ostatnie badania (Williamson & Brusatte, 2016) wykazują, że szczątki wchodzące w skład tego gatunku należą do młodocianych osobników. Możliwe, że nie jest to [[ważny]] [[takson]], a szczątki przypisywane do ''S. novomexicanum'' należą do młodych ''Stegoceras validum'' lub ''[[Sphaerotholus|Sphaerotholus goodwini]]''. Dyer i in. (2023) uznali, że ''Gravitholus'' i ''Hanssuesia'' są młodszymi synonimami ''S. validum'', tym samym zmniejszyła się różnorodność dinozaurów grubogłowych w występujących w północnych regionach Laramidii w [[kampan]]ie.
+Historia [[takson]]omii stegocerasa jest dość zawiła. Od dłuższego czasu za ważny uznaje się jedynie kanadyjski [[gatunek]] ''S. validum'' (co znaczy właśnie "ważny") a w [[2011]] opisano ''S. novomexicanum''. Ten drugi znany jest - co jest normą wśród pachycefalozaurów - jedynie z niekompletnych czaszek, pochodzących sprzed ok. 75 Ma. Początkowo uznawano, że ''S. novomexicanum'' osiągał mniejsze rozmiary, jednak ostatnie badania (Williamson & Brusatte, 2016) wykazują, że szczątki wchodzące w skład tego gatunku należą do młodocianych osobników. Możliwe, że nie jest to [[ważny]] [[takson]], a szczątki przypisywane do ''S. novomexicanum'' należą do młodych ''Stegoceras validum'' lub ''[[Sphaerotholus|Sphaerotholus goodwini]]''. Według Jasinskiego i [[Robert Sullivan|Sullivana]] (2016) [[holotyp]] ''S. novomexicanum'' mimo swojego niedojrzałego wieku wykazuje pewne [[diagnoza|cechy diagnostyczne]] osobników dorosłych. Dlatego zdaniem badaczy ten gatunek powinien być traktowany jako ważny. Dyer i in. (2023) uznali, że ''Gravitholus'' i ''Hanssuesia'' są młodszymi synonimami ''S. validum'', tym samym zmniejszyła się różnorodność dinozaurów grubogłowych w występujących w północnych regionach Laramidii w [[kampan]]ie.
 [[Plik: Stegoceras_Hendrickx.jpg|thumb|300px|Czaszka stegocerasa. Autor zdjęcia: Christophe Hendrickx [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Stegoceras_Hendrickx.jpg].]]
@@ Linia 53: / Linia 53: @@
 ===''S. novomexicanum''===
-'''Miejsce:''' [[USA]] – Nowy Meksyk ([[formacja]] [[Fruitland]])
+'''Miejsce:''' [[USA]] – Nowy Meksyk ([[formacja|formacje]] [[Fruitland]] i [[Kirtland]].
-'''Czas:''' ok. 75,3-75,2 [[Ma]]
+'''Czas:''' ok. 75,3-75 [[Ma]]
-'''Materiał kopalny:''' [[Holotyp]] to okaz NMMNH P-33898 (prawie kompletna kość czołowo-ciemieniowa). [[Paratyp]]y to dwa kolejne osobniki, obejmujące kości czołowe i fragment kości ciemieniowej (Jasinski i Sullivan, 2011). Wg Williamsona i Brusatte’a (2016) paratypy nie powinny być przypisywane do tego gatunku.
+'''Materiał kopalny:''' [[Holotyp]] to okaz NMMNH P-33898 (prawie kompletna kość czołowo-ciemieniowa). [[Paratyp]]y (SMP VP - 2555 i SMP VP - 2790) to dwa kolejne osobniki, obejmujące kości czołowe i fragment kości ciemieniowej (Jasinski i Sullivan, 2011). Wg Williamsona i Brusatte’a (2016) paratypy nie powinny być przypisywane do tego gatunku. Z kolei Jasinski i Sullivan (2016) nie zgadzają się z taką interpretacją. Dodatkowo naukowcy przypisali kolejne dwa nowe okazy (NMMNH P - 70009 i SMP VP - 4370) znane z kopuł czołowo-ciemieniowych.
-'''Charakterystyka:''' Drugi gatunek steogcerasa, różniący się od ''S. validum'' szczegółami budowy czaszki. Był też mniejszy i lżej zbudowany, co jednak może wynikać z młodego wieku badanych okazów ''S. novomexicanum''. Wg Williamsona i Brusatte’a (2016) status ''S. novomexicanum'' jest kontrowersyjny. Może on bowiem być młodym osobnikiem gatunku typowego bądź innego rodzaju pachycefalozaura.
+'''Charakterystyka:''' Drugi gatunek steogcerasa, różniący się od ''S. validum'' szczegółami budowy czaszki. Był też mniejszy i lżej zbudowany, co jednak może wynikać z młodego wieku badanych okazów ''S. novomexicanum''. Wg Williamsona i Brusatte’a (2016) status ''S. novomexicanum'' jest kontrowersyjny. Może on bowiem być młodym osobnikiem gatunku typowego bądź innego rodzaju pachycefalozaura, choć Jasinski i Sullivan (2016) podtrzymują jego ważność.
 [[Plik: Growth_series_of_Stegoceras_validum.png|thumb|300px|Czaszki kilku osobników w różnym wieku. Źródło: Schott i in., 2011. [http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0021092].]]
@@ Linia 157: / Linia 157: @@
 Jasinski, S.E. & Sullivan, R.M. (2011) "Re-evaluation of pachycephalosaurids from the Fruitland-Kirtland transition (Kirtlandian, late Campanian), San Juan Basin, New Mexico, with a description of a new species of Stegoceras and a reassessment of Texacephale langstoni" New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin, 53, 202-215.
 Moore, B.R.S., Roloson, M.J., Currie, P.J., Ryan, M.J., Patterson, R.T. & Mallon, J..C (2022). "The appendicular myology of ''Stegoceras validum'' (Ornithischia: Pachycephalosauridae) and implications for the head-butting hypothesis." PLoS ONE 17(9): e0268144. [[https://doi.org/10.1371/journal.pone.0268144]].

@@ Linia 63: / Linia 63: @@
 ===''S''. [[sp.]]===
-Wick i Lehman (2024) opisali szczątki młodocianego osobnika nieokreślonego gatunku ''Stegoceras''. Jest on znany z niekompletnej kości czołowej (TxVP 42880-9). Od młodych ''S. validum'' różnił się szczegółami budowy kości czołowej. Obecność opisywanego osobnika w południowej części [[USA]] (stan Teksas) rozszerza zakres geograficzny występowania rodzaju ''Stegoceras''.
+Wick i Lehman (2024) opisali szczątki młodocianego osobnika nieokreślonego gatunku ''Stegoceras''. Jest on znany z niekompletnej kości czołowej (TxVP 42880-9). Jej budowa odróżnia do od młodych ''S. validum''. Obecność opisywanego osobnika w południowej części [[USA]] (stan Teksas) rozszerza zakres geograficzny występowania rodzaju ''Stegoceras''.
 ==Budowa==

@@ Linia 10: / Linia 10: @@
   |miejsce                = [[Kanada]] - Alberta
-<small>(formacja [[Oldman]] i formacja [[Dinosaur Park]])</small>
+<small>(formacje [[Oldman]] i [[Dinosaur Park]])</small>
-[[USA]] - Nowy Meksyk
+<hr>
-<small>(formacja [[Fruitland]] - ogniwa: Fossil Forest i Hunter Wash)</small>
+[[USA]] - Nowy Meksyk i Teksas
-|czas                   = {{Występowanie|77|75.2}}
-ok. 77-75,2  [[Ma]]<br>
+<small>(formacja [[Fruitland]] - ogniwa: Fossil Forest i Hunter Wash oraz [[Aguja]])</small>
 <small>[[późna kreda]] ([[kampan]])</small>
   |systematyka
@@ Linia 41: / Linia 43: @@
 ==Gatunki==
 ===''S. validum''===
-'''Miejsce:''' [[Kanada]] – Alberta [[formacja|formacje]] [[Oldman]] i [[Dinosaur Park]]
+'''Miejsce:''' [[Kanada]] – Alberta ([[formacja|formacje]] [[Oldman]] i [[Dinosaur Park]])
 '''Czas:''' ok. 76,9-76,4 [[Ma]]
@@ Linia 51: / Linia 53: @@
 ===''S. novomexicanum''===
-'''Miejsce:''' [[USA]] – Nowy Meksyk, Utah, [[formacja]] [[Fruitland]]
+'''Miejsce:''' [[USA]] – Nowy Meksyk ([[formacja]] [[Fruitland]])
 '''Czas:''' ok. 75,3-75,2 [[Ma]]
@@ Linia 59: / Linia 61: @@
 '''Charakterystyka:''' Drugi gatunek steogcerasa, różniący się od ''S. validum'' szczegółami budowy czaszki. Był też mniejszy i lżej zbudowany, co jednak może wynikać z młodego wieku badanych okazów ''S. novomexicanum''. Wg Williamsona i Brusatte’a (2016) status ''S. novomexicanum'' jest kontrowersyjny. Może on bowiem być młodym osobnikiem gatunku typowego bądź innego rodzaju pachycefalozaura.
 [[Plik: Growth_series_of_Stegoceras_validum.png|thumb|300px|Czaszki kilku osobników w różnym wieku. Źródło: Schott i in., 2011. [http://journals.plos.org/plosone/article?id=10.1371/journal.pone.0021092].]]
 ==Budowa==
@@ Linia 88: / Linia 93: @@
 | = ''Hanssuesia''
 | {{Kpt|Sullivan, [[2003]]}}
 |-
 | {{V|''S. validum''}}
@@ Linia 163: / Linia 171: @@
 Sullivan, R.M. (2006). "A taxonomic review of the Pachycephalosauridae (Dinosauria: Ornithischia)." New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin, 35: 347-365.
 Williamson, T.E., & Brusatte, S.L. (2016). ''Pachycephalosaurs (Dinosauria: Ornithischia) from the Upper Cretaceous (upper Campanian) of New Mexico: A reassessment of ''Stegoceras novomexicanum" Cretaceous Research 62: 29–43 [[doi:10.1016/j.cretres.2016.01.012]]

@@ Linia 70: / Linia 70: @@
 ===Ontogeneza===
-Dzięki znacznej liczbie czaszek stegocerasa, w tym również młodych okazów, możliwe było prześledzenie zmian zachodzących w trakcie ontogenezy. Okazało się, że kształt i wielkość kopuły były silnie skorelowane z wiekiem. U młodych osobników szczyt czaszki był stosunkowo płaski i dopiero u starszych przybierał charakterystyczny kształt kopuły. Potwierdza to, że ''Ornathotolus'' był młodszym synonimem stegocerasa. Jednocześnie diagnostyczny układ ornamentacji półki ciemieniowo-łuskowej był zachowywany przez cały okres wzrostu. Wraz z wiekiem zmniejszał się natomiast stopień unaczynienia kopuły (Schott i in., 2011). Schott i Evans (2012) zbadali budowę u 14 osobników ''S. validum''. Ich zdaniem liczba oraz kształt węzłów znajdujących się na kości łuskowej różnił się, lecz wynikało to ze zmienności osobniczej. Zauważyli również, że nie ma zależności między szerokością okien nadskroniowych a wielkością kości łuskowej. Zob. też [[Pachycephalosauria#Ontogeneza]] i [[Pachycephalosauria#Funkcje kopuły]]).
+Dzięki znacznej liczbie czaszek stegocerasa, w tym również młodych okazów, możliwe było prześledzenie zmian zachodzących w trakcie ontogenezy. Okazało się, że kształt i wielkość kopuły były silnie skorelowane z wiekiem. U młodych osobników szczyt czaszki był stosunkowo płaski i dopiero u starszych przybierał charakterystyczny kształt kopuły. Potwierdza to, że ''Ornathotolus'' był młodszym synonimem stegocerasa. Jednocześnie diagnostyczny układ ornamentacji półki ciemieniowo-łuskowej był zachowywany przez cały okres wzrostu. Wraz z wiekiem zmniejszał się natomiast stopień unaczynienia kopuły (Schott i in., 2011). Schott i Evans (2012) zbadali budowę u 14 osobników ''S. validum''. Ich zdaniem liczba oraz kształt węzłów znajdujących się na kości łuskowej różnił się, lecz wynikało to ze zmienności osobniczej. Zauważyli również, że nie ma zależności między szerokością okien nadskroniowych a wielkością kości łuskowej. Zob. też [[Pachycephalosauria#Ontogeneza]] i [[Pachycephalosauria#Funkcje kopuły]].
 ==Etymologia==

@@ Linia 65: / Linia 65: @@
 ==Paleobiologia==
 ===Odżywianie===
-Zakrzywione zęby stegocerasa o ząbkowanych krawędziach były przystosowane do gryzienia liści i owoców. Być może uzupełniał też roślinną dietę owadami, a nawet niewielkimi stworzeniami (zob. też [[Pachycephalosauria#Dieta]].  Hudgins i in. (2022) porównali uzębienie ''Stegoceras'' a ''[[Thescelosaurus]]''. Ich zdaniem ''T. neglectus'' miał bardziej różnorodne zęby niż ''S. validum'', jednak różnice między zębami znajdującymi się na kości szczękowej i zębowej były najmniejsze. Zapewne obydwa dinozaury odżywiały się różnym pokarmem.
+Zakrzywione zęby stegocerasa o ząbkowanych krawędziach były przystosowane do gryzienia liści i owoców. Być może uzupełniał też roślinną dietę owadami, a nawet niewielkimi stworzeniami (zob. też [[Pachycephalosauria#Dieta]]).  Hudgins i in. (2022) porównali uzębienie ''Stegoceras'' a ''[[Thescelosaurus]]''. Ich zdaniem ''T. neglectus'' miał bardziej różnorodne zęby niż ''S. validum'', jednak różnice między zębami znajdującymi się na kości szczękowej i zębowej były najmniejsze. Zapewne obydwa dinozaury odżywiały się różnym pokarmem.
 [[Plik: Stegoceras_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstruckja szkieletu stegocerasa Autor: Scott i Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Little-Dome-Head-199842315].]]
 ===Ontogeneza===
-Dzięki znacznej liczbie czaszek stegocerasa, w tym również młodych okazów, możliwe było prześledzenie zmian zachodzących w trakcie ontogenezy. Okazało się, że kształt i wielkość kopuły były silnie skorelowane z wiekiem. U młodych osobników szczyt czaszki był stosunkowo płaski i dopiero u starszych przybierał charakterystyczny kształt kopuły. Potwierdza to, że ''Ornathotolus'' był młodszym synonimem stegocerasa. Jednocześnie diagnostyczny układ ornamentacji półki ciemieniowo-łuskowej był zachowywany przez cały okres wzrostu. Wraz z wiekiem zmniejszał się natomiast stopień unaczynienia kopuły (Schott i in., 2011). Schott i Evans (2012) zbadali budowę u 14 osobników ''S. validum''. Ich zdaniem liczba oraz kształt węzłów znajdujących się na kości łuskowej różnił się, lecz wynikało to ze zmienności osobniczej. Zauważyli również, że nie ma zależności między szerokością okien nadskroniowych a wielkością kości łuskowej.
+Dzięki znacznej liczbie czaszek stegocerasa, w tym również młodych okazów, możliwe było prześledzenie zmian zachodzących w trakcie ontogenezy. Okazało się, że kształt i wielkość kopuły były silnie skorelowane z wiekiem. U młodych osobników szczyt czaszki był stosunkowo płaski i dopiero u starszych przybierał charakterystyczny kształt kopuły. Potwierdza to, że ''Ornathotolus'' był młodszym synonimem stegocerasa. Jednocześnie diagnostyczny układ ornamentacji półki ciemieniowo-łuskowej był zachowywany przez cały okres wzrostu. Wraz z wiekiem zmniejszał się natomiast stopień unaczynienia kopuły (Schott i in., 2011). Schott i Evans (2012) zbadali budowę u 14 osobników ''S. validum''. Ich zdaniem liczba oraz kształt węzłów znajdujących się na kości łuskowej różnił się, lecz wynikało to ze zmienności osobniczej. Zauważyli również, że nie ma zależności między szerokością okien nadskroniowych a wielkością kości łuskowej. Zob. też [[Pachycephalosauria#Ontogeneza]] i [[Pachycephalosauria#Funkcje kopuły]]).
 ==Etymologia==

@@ Linia 76: / Linia 76: @@
 [[Plik: Stegoceras_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstruckja szkieletu stegocerasa Autor: Scott i Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Little-Dome-Head-199842315].]]
-Jednak nie wszyscy naukowcy negują zderzanie się głowami przez pachycefalozaury. Badania wykonane metodą elementów skończonych przez Snively i Theodor (2011) wskazują, że czaszki niektórych pachycefalozaurów nadawały się do zderzania się głowami w stopniu podobnym do dzisiejszych zwierząt, toczących tego typu pojedynki. Peterson i in. (2013) przebadali czaszki licznych pachycefalozaurów i u 22% wykryli ślady uszkodzeń kopuły, skupionych głownie wokół wierzchołka. Świadczyłoby to o używaniu jej jako broni w walkach wewnątrzgatunkowych, polegających na zderzaniu się głowami, a nie uderzeniach bocznych. Z drugiej strony, lokalizacja tych uszkodzeń nie do końca odpowiada zmianom zauważalnym u współczesnych roślinożerców zderzających się głowami. Poza tym niektóre z owych uszkodzeń dotyczą osobników młodych, u któych nie należałoby się raczej spodziewać, by angażowały się w walki o samice czy terytorium. Zmiany patologiczne mogą być również skutkiem infekcji bakteryjnych lub grzybiczych. Jednocześnie autorzy nie wykluczają, że kopuły mogły być dodatkowo używane do pokazów, odstraszania rywali czy wabienia partnerki. Moore i in. (2022) zauważyli, że silne mięśnie okolic bioder i kończyn tylnych, w połączeniu z szeroką miednicą i grubymi kośćmi tylnych kończyn, tworzyły stabilną strukturę, pomocną w czasie walk wewnątrzgatunkowych przy pomocy głów. Miednica pachycefalozaurów była dodatkowo stablilzowana przez powiększone więzadła krzyżowo-biodrowe
+Jednak nie wszyscy naukowcy negują zderzanie się głowami przez pachycefalozaury. Badania wykonane metodą elementów skończonych przez Snively i Theodor (2011) wskazują, że czaszki niektórych pachycefalozaurów nadawały się do zderzania się głowami w stopniu podobnym do dzisiejszych zwierząt, toczących tego typu pojedynki. Peterson i in. (2013) przebadali czaszki licznych pachycefalozaurów i u 22% wykryli ślady uszkodzeń kopuły, skupionych głownie wokół wierzchołka. Świadczyłoby to o używaniu jej jako broni w walkach wewnątrzgatunkowych, polegających na zderzaniu się głowami, a nie uderzeniach bocznych. Z drugiej strony, lokalizacja tych uszkodzeń nie do końca odpowiada zmianom zauważalnym u współczesnych roślinożerców zderzających się głowami. Poza tym niektóre z owych uszkodzeń dotyczą osobników młodych, u któych nie należałoby się raczej spodziewać, by angażowały się w walki o samice czy terytorium. Zmiany patologiczne mogą być również skutkiem infekcji bakteryjnych lub grzybiczych. Jednocześnie autorzy nie wykluczają, że kopuły mogły być dodatkowo używane do pokazów, odstraszania rywali czy wabienia partnerki. Moore i in. (2022) zauważyli, że silne mięśnie okolic bioder i kończyn tylnych, w połączeniu z szeroką miednicą i grubymi kośćmi tylnych kończyn, tworzyły stabilną strukturę, pomocną w czasie walk wewnątrzgatunkowych przy pomocy głów. Miednica pachycefalozaurów była dodatkowo stablilzowana przez powiększone więzadła krzyżowo-biodrowe.
 ===Ontogeneza===

@@ Linia 152: / Linia 152: @@
 Holtz, T. (2012) ''"Dinosaurs"'' (suplement) [[https://www.geol.umd.edu/~tholtz/dinoappendix/HoltzappendixWinter2011.pdf]]
 Hudgins, M. N., Currie, P. J., & Sullivan, C. (2022). "Dental assessment of ''Stegoceras validum'' (Ornithischia: Pachycephalosauridae) and ''Thescelosaurus neglectus'' (Ornithischia: Thescelosauridae): paleoecological inferences". Cretaceous Research, 130, 105058. [[doi:10.1080/02724634.2021.2036991]]
@@ Linia 163: / Linia 165: @@
 Peterson, J. E., Dischler, C., Longrich, N.R., Dodson, P. (2013). "Distributions of Cranial Pathologies Provide Evidence for Head-Butting in Dome-Headed Dinosaurs (Pachycephalosauridae)". PLoS ONE. 8 (7), e68620. [[DOI: 10.1371/journal.pone.0068620]].
-Schott, R.K., Evans, D.C., Goodwin, M.B., Horner, J.R., Brown, C.M. & Longrich, N.R. (2011) "Cranial Ontogeny in ''Stegoceras'' validum (Dinosauria: Pachycephalosauria): A Quantitative Model of Pachycephalosaur Dome Growth and Variation" PLoS ONE 6 (6): e21092. [[doi:10.1371/journal.pone.0021092]].
+Schott, R.K., Evans, D.C., Goodwin, M.B., Horner, J.R., Brown, C.M. & Longrich, N.R. (2011) "Cranial Ontogeny in ''Stegoceras validum'' (Dinosauria: Pachycephalosauria): A Quantitative Model of Pachycephalosaur Dome Growth and Variation" PLoS ONE 6 (6): e21092. [[doi:10.1371/journal.pone.0021092]].
-Schott, R. K., & Evans, D. C. (2012). "Squamosal ontogeny and variation in the pachycephalosaurian dinosaur Stegoceras validum Lambe, 1902, from the Dinosaur Park Formation, Alberta". Journal of Vertebrate Paleontology, 32(4), 903-913. [[doi:10.1080/02724634.2012.679878]]
+Schott, R. K., & Evans, D. C. (2012). "Squamosal ontogeny and variation in the pachycephalosaurian dinosaur ''Stegoceras validum'' Lambe, 1902, from the Dinosaur Park Formation, Alberta". Journal of Vertebrate Paleontology, 32(4), 903-913. [[doi:10.1080/02724634.2012.679878]]
 Snively, E., Theodor, J. M. (2011). "Common Functional Correlates of Head-Strike Behavior in the Pachycephalosaur ''Stegoceras validum'' (Ornithischia, Dinosauria) and Combative Artiodactyls". PLoS ONE. 6 (6), s. e21422. [[DOI: 10.1371/journal.pone.0021422]].

@@ Linia 73: / Linia 73: @@
 Peterson i in. (2013) zwrócili uwagę, że kopuły były często bardzo podobne u różnych gatunków, a w toku ontogenezy podlegały często daleko idącym zmianom.  Związku z tym, funkcja polegająca na rozpoznawaniu osobników własnego gatunku wydaje się słabo udokumentowana.
-Przeciwnicy hipotezy o zderzaniu się głowami zauważyli, że zaokrąglenie kopuł pachycefalozaurów stwarzałoby pewne problemy, ponieważ powierzchnia kontaktu była bardzo mała. Wobec tego zderzenia głowami musiałyby być idealnie wyśrodkowane, inaczej bowiem kopuły ześlizgiwałyby się. Wydaje się wątpliwe, by szarżujące z pochylonymi głowami zwierzęta były w stanie dokładnie wymierzyć cios. U współczesnych zwierząt zderzających się głowami, część siły uderzenia jest pochłaniana przez komory powietrzne wewnątrz czaszki i przez rogi, które blokują walczące osobniki i zapobegają zadawaniu dalszych obrażeń. Ponadto budowa pachycefalozaurów sprawiała, że przy uderzeniu szyja znajdowałaby się poniżej linii grzbietu, co narażałoby zwierzę na poważne urazy kręgosłupa. Zamiast tego zaproponowano, że pachycefalozaury najpierw starały się wystraszyć, prezentując swoje okazałe kopuły. Gdy to nie wystarczyło, stawały do walki, polegającej na uderzeniu głowami w boki przeciwnika (Carpenter, 1997). .
+Przeciwnicy hipotezy o zderzaniu się głowami zauważyli, że zaokrąglenie kopuł pachycefalozaurów stwarzałoby pewne problemy, ponieważ powierzchnia kontaktu była bardzo mała. Wobec tego zderzenia głowami musiałyby być idealnie wyśrodkowane, inaczej bowiem kopuły ześlizgiwałyby się. Wydaje się wątpliwe, by szarżujące z pochylonymi głowami zwierzęta były w stanie dokładnie wymierzyć cios. U współczesnych zwierząt zderzających się głowami, część siły uderzenia jest pochłaniana przez komory powietrzne wewnątrz czaszki i przez rogi, które blokują walczące osobniki i zapobegają zadawaniu dalszych obrażeń. Ponadto budowa pachycefalozaurów sprawiała, że przy uderzeniu szyja znajdowałaby się poniżej linii grzbietu, co narażałoby zwierzę na poważne urazy kręgosłupa. Zamiast tego zaproponowano, że pachycefalozaury najpierw starały się wystraszyć, prezentując swoje okazałe kopuły. Gdy to nie wystarczyło, stawały do walki, polegającej na uderzeniu głowami w boki przeciwnika (Carpenter, 1997).
 [[Plik: Stegoceras_scotthartman.jpg|thumb|300px|Rekonstruckja szkieletu stegocerasa Autor: Scott i Hartman [https://www.deviantart.com/scotthartman/art/Little-Dome-Head-199842315].]]