Tanycolagreus - Historia wersji

Kamil Kamiński o 21:38, 11 maj 2024

2024-05-11T21:38:29Z

Kamil Kamiński o 21:30, 11 maj 2024

2024-05-11T21:30:12Z

Taurovenator o 05:59, 9 maj 2024

2024-05-09T05:59:19Z

Taurovenator o 21:23, 31 mar 2024

2024-03-31T21:23:24Z

Kamil Kamiński o 20:58, 13 paź 2017

2017-10-13T20:58:51Z

Kamil Kamiński o 17:37, 13 paź 2017

2017-10-13T17:37:04Z

Kamil Kamiński: /* Spis gatunków */

2017-10-13T17:35:08Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński: /* Spis gatunków */

2017-10-13T17:34:48Z

‎Spis gatunków

Kamil Kamiński: Utworzył nową stronę „{{DISPLAYTITLE:''Tanycolagreus''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Kamil Kamiński | |} ---- {| cl...”

2017-10-13T17:34:13Z

Utworzył nową stronę „{{DISPLAYTITLE:''Tanycolagreus''}} {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk" | Autor: | Korekta: |- | Kamil Kamiński | |} ---- {| cl...”

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Tanycolagreus''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Kamil Kamiński]]
|
|}

----
{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Tanycolagreus'' (tanykolagrez)
|-
! '''Długość''':
| 3,3-4 m ?(6,3 m)
|-
! '''Masa''':
| 20-51 kg
|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[USA]], Wyoming, Kolorado, ?Utah

([[formacja]] [[Morrison]])
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| ok. 155-152 [[Ma]]

[[późna jura]] (środkowy - późny [[kimeryd]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Theropoda]]

[[Tetanurae]]

[[Coelurosauria]]

??[[Tyrannosauroidea]]

???[[Coeluridae]]
|-
| colspan=2 |[[Plik: Tanycolagreus_topwilsoni.jpg|400px]]
Rekonstrukcja. ''Koparion'' mógł być podobny. Autor: Smokeybjb.

[https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tanycolagreus_topwilsoni.jpg].
|}

==Wstęp==
''Tanycolagreus'' to [[rodzaj]] niewielkiego lub średniej wielkości [[Theropoda|teropoda]] o trudnej do ustalenia pozycji systematycznej. Jego szczątki znaleziono w osadach słynnej formacji [[Morrison]] na zachodzie Stanów Zjednoczonych. Pomimo, że niektóre kości tanykolagreza były znane już na początku XX w., został on oficjalnie nazwany dopiero w 2005 r.

==Etymologia==
Nazwa ''Tanycolagreus'' pochodzi od greckich słów ''tany'' („długi”, „rozciagnięty”), ''kolon'' („kończyna”) oraz ''agreus'' („myśliwy”). Epitet gatunkowy honoruje Georga „Topa” Willsona, emerytowanego członka United States Marine Corpse (Carpenter i in., 2005).

==Materiał kopalny==
[[Holotyp]] (TPII 2000-09-29) to niekompletny szkielet obejmujący fragmenty czaszki, kilka zębów, kilka kręgów grzbietowych, krzyżowych i ogonowych, żebra, szewrony, gastralia, kości obręczy barkowej i kończyn przednich, fragmenty miednicy oraz kości kończyn tylnych (w tym prawa kompletna).

[[Paratyp]]y to okaz AMNH 587, obejmujący częściową dłoń oraz UUVP 2999 (kość przedszczękowa) ([[Kenneth Carpenter|Carpenter]] i in., 2005).
[[Plik: Tanycolagreus_topwilsoni_slab.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu ''Tanycolagreus''. Autor zdjęcia: Kumiko [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tanycolagreus_topwilsoni_slab.jpg].]]

Do ''Tanycolagreus'' może też należeć dalsza część kości łonowej, początkowo przypisywana do rodzaju ''[[Elaphrosaurus]]'' ([[Michael Mortimer|Mortimer]], online).

==Historia odkryć i badań==
Pierwsze znane szczątki omawianego teropoda (okaz AMNH 587) zostały w 1916 r. przypisane do ''[[Ornitholestes]] hermanni'' przez [[Henry Osborn|Osborna]]. Później kolejne okazy uznawano za pozostałości ''[[Coelurus]] fragilis'' i ''[[Stokesosaurus]]''. Holotyp ''Tanycolagreus'' został odkryty w 1995 i początkowo również przypisany do ''[[Coelurus]]''. W 2005 r. na jego podstawie nazwano nowy rodzaj i gatunek dinozaura (Carpenter i in.). Zaliczono do niego również wspomniany wyżej materiał kopalny, wcześniej uważany za szczątki innych teropodów. Jak zauważa Mortimer (online) materiał należący na pewno do ''[[Stokesosaurus]]'' nie pokrywa się ze znanymi kośćmi ''Tanycolagreus'' i nie może być z nim porównany. Tym samym może się okazać, że są to synonimy.

==Filogeneza==
[[Plik: Tanycolagreus_profile.png|300px|thumb|right|Rekonstrukcja głowy ''Tanycolagreus''. Autor: Smokeybjb [https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Tanycolagreus_profile.png].]]
Pozycja filogenetyczna ''Tanycolagreus'' jest dość niepewna. Carpenter i in. (2005) zaliczyli go do [[Coeluridae]], niewielkiej rodziny najpewniej [[takson bazalny|bazalnych]] celurozaurów. Wiele analiz wskazuje jednak, że ''Tanycolagreus'' i ''[[Coelurus]]'' nie tworzą [[klad]]u. Wg niektórych badań omawiany tu teropod mógł należeć do [[Tyrannosauroidea]] (w tym także jako celuryd). Równie dobrze mógł być jednak prymitywniejszy od tej grupy, lub bardziej zaawansowany. Dosyć pewne wydaje się jedynie to, że był to dość bazalny celurozaur (zob. też [[Coelurosauria#Kladogramy]].

==Budowa==
''Tanycolagreus'' nie należał do dużych teropodów, choć jego maksymalne rozmiary są trudne do ustalenia pomimo względnie licznych szczątków. Holotyp był osobnikiem niedojrzałym, mierzącym ok. 3,3 m długości (Carpenter i in., 2005). Większy był zapewne osobnik UUVP 2999, oceniany na 4-6,3 m. Na podstawie jednej kości trudno jednak ocenić, czy był on w pełni wyrośnięty.
[[Plik: anycolagreus_topwilsoni_skull_cast_-_Natural_History_Museum_of_Utah_-_DSC07224.JPG|300px|thumb|right|Czaszka ''Tanycolagreus''. Autor zdjęcia: daderot [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tanycolagreus_topwilsoni_skull_cast_-_Natural_History_Museum_of_Utah_-_DSC07224.JPG].]]

Czaszka została poznana jedynie fragmentarycznie. Na podstawie dość niepewnej rekonstrukcji Carpenter i in. (2005) stwierdzili, że była ona wydłużona i niska, podobnie jak u większości małych i średniej wielkości teropodów. ''Tanycolagreus'' miał bardzo krótką i głęboką kość przedszczękową, mieszczącą cztery zęby. Przypominała ona analogiczną kość ''[[Stokesosaurus]]''. Jej przednia krawędź była prosta, nadając czaszce nieco prostokątny kształt. Od innych teropodów ''Tanycolagreus'' różnił się budową kości zaoczodołowej i kwadratowo-jarzmowej.

Kręgi grzbietowe cechowały się występowaniem płytek trzonodiapofyzalnych (ang. ''centrodiapophyseal laminae''). Były one (kręgi) amficeliczne i miały zwężone w środkowej części trzony, co powodowało, że w widoku brzusznym przypominały kształtem klepsydry. Podobnie wyglądały kręgi krzyżowe i przednie oraz środkowe kręgi ogonowe. Tylne kręgi ogonowe były wydłużone, o bocznie spłaszczonych trzonach. Kończyny przednie były proporcjonalnie dość duże (kość ramienna stanowiła prawie 56% długości kości udowej) i zaopatrzone w trzy palce zakończone ostrymi, zakrzywionymi pazurami. Kończyny tylne były długie i przystosowane do szybkiego biegu. Kość piszczelowa przewyższała długością kość udową. Mocno wydłużone było też śródstopie, stanowiąc 60% długości kości udowej (Carpenter i in., 2005).

==Spis gatunków==
{| class="wikitable"
| {{V|''Tanycolagreus''}}
| {{Kpt|[[Carpenter Kenneth|Carpenter]], [[Clifford Miles|Miles]]}} i {{Kpt|[[Karen Cloward|Cloward]]}}, [[2005]]
|-
| ''K. douglassi''
| {{V|''T. topwilsoni''}}
| {{Kpt|[[Carpenter Kenneth|Carpenter]], [[Clifford Miles|Miles]]}} i {{Kpt|[[Karen Cloward|Cloward]]}}, [[2005]]
|-
| = ''[[Elaphrosaurus]]'' “philtippettensis”
| {{Kpt|[[Pickering]]}}, [[1995]]
|-
| = ''[[Elaphrosaurus]]'' “philtippettorum”
| {{Kpt|[[Pickering]]}}, [[1995]]
|-

|}

==Bibliografia==
Benson, R. B. J., Campione, N. E., Carrano, M. T., Mannion, P. D., Sullivan, C., Upchurch, P. & Evans, D. C. (2014) "Rates of Dinosaur Body Mass Evolution Indicate 170 Million Years of Sustained Ecological Innovation on the Avian Stem Lineage" PLoS Biology, 12(5), e1001853. [[doi:10.1371/journal.pbio.1001853]].

Carpenter, K., Miles, K., Cloward, K. (2005) “New small theropod from the Upper Jurassic Morrison Formation of Wyoming”. W: Carpenter, K. The Carnivorous Dinosaurs. Indiana University Press. 23-48.

Mortimer, M. (2007 online) [http://theropoddatabase.com/Coelurosauria.htm#Tanycolagreustopwilsoni].

Osborn, H., F. (1917). "Skeletal adaptations of Ornitholestes, Struthiomimus, Tyrannosaurus". Bulletin of the American Museum of Natural History. 35: 733–771


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Theropoda]]
[[Kategoria:Tetanurae]]
[[Kategoria:Coelurosauria]]
[[Kategoria:Ameryka Północna]]
[[Kategoria:USA]]
[[Kategoria:Mezozoik]]
[[Kategoria:Jura]]
[[Kategoria:Kimeryd]]

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 ==Wstęp==
-''Tanycolagreus'' to [[rodzaj]] niewielkiego lub średniej wielkości [[Theropoda|teropoda]] o trudnej do ustalenia pozycji systematycznej. Jego szczątki znaleziono w osadach słynnej formacji [[Morrison]] na zachodzie Stanów Zjednoczonych. Pomimo, że niektóre kości tanykolagreza były znane już na początku XX w., został on oficjalnie nazwany dopiero w 2005 r.
+''Tanycolagreus'' to [[rodzaj]] niewielkiego lub średniej wielkości [[Theropoda|teropoda]] o smukłej budowie i trudnej do ustalenia pozycji systematycznej. Jego szczątki znaleziono w osadach słynnej formacji [[Morrison]] na zachodzie Stanów Zjednoczonych. Pomimo, że niektóre kości tanykolagreza były znane już na początku XX w., został on oficjalnie nazwany dopiero w 2005 r.
 ==Etymologia==
@@ Linia 62: / Linia 62: @@
 ==Historia odkryć i badań==
-Pierwsze znane szczątki omawianego teropoda (okaz AMNH 587) zostały w 1916 r. przypisane do ''[[Ornitholestes]] hermanni'' przez [[Henry Osborn|Osborna]]. Później kolejne okazy uznawano za pozostałości ''[[Coelurus]] fragilis'' i ''[[Stokesosaurus]]''. Holotyp ''Tanycolagreus'' został odkryty w 1995 i początkowo również przypisany do ''[[Coelurus]]''. W 2005 r. na jego podstawie nazwano nowy rodzaj i gatunek dinozaura (Carpenter i in.). Zaliczono do niego również wspomniany wyżej materiał kopalny, wcześniej uważany za szczątki innych teropodów. Jak zauważa Mortimer (online) materiał należący na pewno do ''[[Stokesosaurus]]'' nie pokrywa się ze znanymi kośćmi ''Tanycolagreus'' i nie może być  z nim porównany. Tym samym może się okazać, że są to synonimy.
+Pierwsze znane szczątki omawianego teropoda (okaz AMNH 587) zostały w 1916 r. przypisane do ''[[Ornitholestes]] hermanni'' przez [[Henry Osborn|Osborna]]. Później kolejne okazy uznawano za pozostałości ''[[Coelurus]] fragilis'' i ''[[Stokesosaurus]]''. Holotyp ''Tanycolagreus'' został odkryty w 1995 i początkowo również przypisany do ''[[Coelurus]]''. W 2005 r. na jego podstawie nazwano nowy rodzaj i gatunek dinozaura (Carpenter i in.). Zaliczono do niego również wspomniany wyżej materiał kopalny, wcześniej uważany za szczątki innych teropodów. Jak zauważa Mortimer (online) materiał należący na pewno do ''[[Stokesosaurus]]'' nie pokrywa się ze znanymi kośćmi ''Tanycolagreus'' (u tego drugiego nie znamy kluczowej w tej sprawie kości biodrowej) i nie może być  z nim porównany Yun, 2016). Tym samym może się okazać, że są to synonimy.
 ==Filogeneza==
@@ Linia 101: / Linia 101: @@
 Mortimer, M. (2007 online) [http://theropoddatabase.com/Coelurosauria.htm#Tanycolagreustopwilsoni].
-Osborn, H., F. (1917). "Skeletal adaptations of ''Ornitholestes'', ''Struthiomimus'', ''Tyrannosaurus''". Bulletin of the American Museum of Natural History. 35: 733–771
+Osborn, H., F. (1917). "Skeletal adaptations of ''Ornitholestes'', ''Struthiomimus'', ''Tyrannosaurus''". Bulletin of the American Museum of Natural History. 35: 733–771.
 </small>

@@ Linia 44: / Linia 44: @@
 ???[[Coeluridae]]
 |-
-| colspan=2 |[[Plik: Tanycolagreus_topwilsoni.jpg|400px]]
+| colspan=2 |[[Plik:Tanycolagreus reconstruction.png|400px]]
-<small>Rekonstrukcja. Autor: Smokeybjb.
+<small>Rekonstrukcja przyżyciowa. Autor: PaleoNeolitic.
+[https://commons.m.wikimedia.org/wiki/File:Tanycolagreus_reconstruction.png#mw-jump-to-license].</small>
 |}

@@ Linia 43: / Linia 43: @@
 |-
 | colspan=2 |[[Plik: Tanycolagreus_topwilsoni.jpg|400px]]
-<small>Rekonstrukcja. ''Koparion''  mógł być podobny. Autor: Smokeybjb.
+<small>Rekonstrukcja. Autor: Smokeybjb.
 [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tanycolagreus_topwilsoni.jpg].</small>

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 {{DISPLAYTITLE:''Tanycolagreus''}}
 <small>
@@ Linia 16: / Linia 14: @@
 |-
 !  '''Długość''':
-| 3,3-4 m ?(6,3 m)
+| 3,3-4,8 m ?(6,3 m)
 |-
 !  '''Masa''':
-| 20-51 kg
+| do 280 kg
 |-
 ! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
@@ Linia 71: / Linia 69: @@
 ==Budowa==
-''Tanycolagreus'' nie należał do dużych teropodów, choć jego maksymalne rozmiary są trudne do ustalenia pomimo względnie licznych szczątków. Holotyp był osobnikiem niedojrzałym, mierzącym ok. 3,3 m długości (Carpenter i in., 2005). Większy był zapewne osobnik UUVP 2999, oceniany na 4-6,3 m. Na podstawie jednej kości trudno jednak ocenić, czy był on w pełni wyrośnięty.
+''Tanycolagreus'' nie należał do dużych teropodów, choć jego maksymalne rozmiary są trudne do ustalenia pomimo względnie licznych szczątków. Holotyp był osobnikiem niedojrzałym, mierzącym ok. 3,3 m długości (Carpenter i in., 2005) lub 4,8 m (Molina-Pérez i Larramendi, 2019). Większy był zapewne osobnik UUVP 2999, oceniany na 4-6,3 m. Na podstawie jednej kości trudno jednak ocenić, czy był on w pełni wyrośnięty.
 [[Plik: Tanycolagreus_topwilsoni_skull_cast_-_Natural_History_Museum_of_Utah_-_DSC07224.JPG|300px|thumb|right|Czaszka ''Tanycolagreus''. Autor zdjęcia: daderot [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tanycolagreus_topwilsoni_skull_cast_-_Natural_History_Museum_of_Utah_-_DSC07224.JPG].]]
@@ Linia 98: / Linia 96: @@
 Carpenter, K., Miles, K., Cloward, K. (2005) “New small theropod from the Upper Jurassic Morrison Formation of Wyoming”. W: Carpenter, K. The Carnivorous Dinosaurs. Indiana University Press. 23-48.
 Mortimer, M. (2007 online) [http://theropoddatabase.com/Coelurosauria.htm#Tanycolagreustopwilsoni].
-Osborn, H., F. (1917). "Skeletal adaptations of Ornitholestes, Struthiomimus, Tyrannosaurus". Bulletin of the American Museum of Natural History. 35: 733–771
+Osborn, H., F. (1917). "Skeletal adaptations of ''Ornitholestes'', ''Struthiomimus'', ''Tyrannosaurus''". Bulletin of the American Museum of Natural History. 35: 733–771
 </small>
@@ Linia 113: / Linia 113: @@
 [[Kategoria:Jura]]
 [[Kategoria:Kimeryd]]

@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 ==Filogeneza==
 [[Plik: Tanycolagreus_profile.png|300px|thumb|right|Rekonstrukcja głowy  ''Tanycolagreus''. Autor: Smokeybjb [https://pl.wikipedia.org/wiki/Plik:Tanycolagreus_profile.png].]]
-Pozycja filogenetyczna ''Tanycolagreus'' jest dość niepewna. Carpenter i in. (2005) zaliczyli go do [[Coeluridae]], niewielkiej rodziny najpewniej [[takson bazalny|bazalnych]] celurozaurów. Wiele analiz wskazuje jednak, że ''Tanycolagreus'' i ''[[Coelurus]]'' nie tworzą [[klad]]u. Wg niektórych badań omawiany tu teropod mógł należeć do [[Tyrannosauroidea]] (w tym także jako celuryd). Równie dobrze mógł być jednak prymitywniejszy od tej grupy, lub bardziej zaawansowany. Dosyć pewne wydaje się jedynie to, że był to dość bazalny celurozaur (zob. też [[Coelurosauria#Kladogramy]].
+Pozycja filogenetyczna ''Tanycolagreus'' jest dość niepewna. Carpenter i in. (2005) zaliczyli go do [[Coeluridae]], niewielkiej rodziny najpewniej [[takson bazalny|bazalnych]] celurozaurów. Wiele analiz wskazuje jednak, że ''Tanycolagreus'' i ''[[Coelurus]]'' nie tworzą [[klad]]u. Wg niektórych badań omawiany tu teropod mógł należeć do [[Tyrannosauroidea]] (w tym także jako celuryd). Równie dobrze mógł być jednak prymitywniejszy od tej grupy, lub bardziej zaawansowany. Dosyć pewne wydaje się jedynie to, że był to dość bazalny celurozaur (zob. też [[Coelurosauria#Kladogramy]]).
 ==Budowa==
 ''Tanycolagreus'' nie należał do dużych teropodów, choć jego maksymalne rozmiary są trudne do ustalenia pomimo względnie licznych szczątków. Holotyp był osobnikiem niedojrzałym, mierzącym ok. 3,3 m długości (Carpenter i in., 2005). Większy był zapewne osobnik UUVP 2999, oceniany na 4-6,3 m. Na podstawie jednej kości trudno jednak ocenić, czy był on w pełni wyrośnięty.
-[[Plik: anycolagreus_topwilsoni_skull_cast_-_Natural_History_Museum_of_Utah_-_DSC07224.JPG|300px|thumb|right|Czaszka ''Tanycolagreus''. Autor zdjęcia: daderot [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tanycolagreus_topwilsoni_skull_cast_-_Natural_History_Museum_of_Utah_-_DSC07224.JPG].]]
+[[Plik: Tanycolagreus_topwilsoni_skull_cast_-_Natural_History_Museum_of_Utah_-_DSC07224.JPG|300px|thumb|right|Czaszka ''Tanycolagreus''. Autor zdjęcia: daderot [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Tanycolagreus_topwilsoni_skull_cast_-_Natural_History_Museum_of_Utah_-_DSC07224.JPG].]]
 Czaszka została poznana jedynie fragmentarycznie. Na podstawie dość niepewnej rekonstrukcji Carpenter i in. (2005) stwierdzili, że była ona wydłużona i niska, podobnie jak u większości małych i średniej wielkości teropodów. ''Tanycolagreus'' miał bardzo krótką i głęboką kość przedszczękową, mieszczącą cztery zęby. Przypominała ona analogiczną kość ''[[Stokesosaurus]]''. Jej przednia krawędź była prosta, nadając czaszce nieco prostokątny kształt. Od innych teropodów ''Tanycolagreus'' różnił się budową kości zaoczodołowej i kwadratowo-jarzmowej.

@@ Linia 85: / Linia 85: @@
 | {{Kpt|[[Carpenter Kenneth|Carpenter]], [[Clifford Miles|Miles]]}} i {{Kpt|[[Karen Cloward|Cloward]]}}, [[2005]]
 |-
-| = ''[[Elaphrosaurus]]'' “philtippettensis”
+| = ?''[[Elaphrosaurus]]'' “philtippettensis”
 | {{Kpt|[[Pickering]]}}, [[1995]]
 |-
-| = ''[[Elaphrosaurus]]'' “philtippettorum”
+| = ?''[[Elaphrosaurus]]'' “philtippettorum”
 | {{Kpt|[[Pickering]]}}, [[1995]]
 |-