Taurovenator o 11:32, 18 paź 2023

2023-10-18T11:32:57Z

Dino o 15:34, 23 lis 2018

2018-11-23T15:34:52Z

Mateusz: Nowe hasło

2015-05-23T15:05:31Z

Nowe hasło

Nowa strona

{{DISPLAYTITLE:''Tataouinea''}}

{| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
| Autor:
| Korekta:
|-
| [[Mateusz Tałanda]]
|
|}

----
{| class="wikitable" style="text-align:left" align="left"
! colspan=2 | ''Tataouinea'' (tatawina)
|-
! '''Długość''':
| 12 m
|-
! '''[[Lokacje|Miejsce występowania]]''':
| [[Tunezja]] - Gubernatorstwo Tatawin
[[formacja]] [[Ain el Guettar]] ([[ogniwo]] Oum ed Diab)
|-
! '''[[Czas|Czas występowania]]'''
| 112-106 [[Ma]]

wczesny [[alb]] ([[wczesna kreda]])
|-
! '''Systematyka'''
| [[Dinosauria]]

[[Saurischia]]

[[Sauropoda]]

[[Diplodocoidea]]

[[Rebbachisauridae]]
|-
| colspan=2 |[[Plik:Tataouinea skeleton.png|400px|]]
Szkielet tatawiny z sylwetką człowieka dla skali. Zachowane elementy są zaznaczone kolorem.
|-
! colspan=2 | Mapa znalezisk:
|-
| colspan=2 |
<display_points type="terrain" zoom=4>
32.7° N, 10.2° E|formacja Ain el Guettar, miejsce znalezienia tatawiny
</display_points>
|}
'''Tatawina''' (łac. ''Tataouinea hannibalis'') to niezwykły [[gatunek]] [[Sauropoda|zauropoda]] charakteryzujący się ogromną liczbą wgłębień w szkielecie, w które wnikały [[pneumatyzacja|worki powietrzne]]. Jego nazwa pochodzi od Tataouine (Tatawin) - regionu Tunezji, w którym został znaleziony oraz od Hannibala Barcy - kartagińskiego dowódcy wojskowego, który, ze swoją armią zawierającą słonie bojowe, przemaszerował przez południową Europę.

== Materiał kopalny i budowa ==
[[Plik:Tataouinea miednica.png|300px|thumb|right|Miednica i ogon tatawiny. Kolorem zaznaczono zachowane elementy. A - sama miednica od góry, B - sama miednica od dołu, C - sama miednica od przodu, D - sama miednica z boku, E - same kręgi krzyżowe z boku, F - szkielet w okolicach bioder. Źródło: Fanti i in. 2013.]]
Znaleziono dotychczas kości tylko jednego osobnika. Było to dorosłe zwierzę mierzące około 12 metrów długości. Znane jest z niekompletnej miednicy i siedemnastu [[kręg]]ów ogonowych (bez [[łuk hemalny|łuków hemalnych]]). W miednicy było pięć kręgów krzyżowych, które były silnie ze sobą zrośnięte.

W kości zauropodów, teropodów wnikały worki powietrzne. Dzięki nim powietrze stale przepływa przez płuca, natleniając krew także podczas wydechu. Ten mechanizm odziedziczyły [[Avialae|ptaki]]. Również tatawina miała wnęki w kościach, w które takie worki wchodziły. To co czyni tatawinę wyjątkową, to obecność tych worków także w kościach kulszowych. Do tej pory nie jest znany dinozaur, który miałby worki powietrzne również tam. Tak intensywnie [[pneumatyzacja|spneumatyzowaną]] miednicę mają tylko ptaki. Wspiera to hipotezę, że zauropody miały podobny układ oddechowy, co ptaki.

== Historia odkrycia ==
[[Plik:Tataouinea in situ.PNG|300px|thumb|right|Rysunek przedstawiający ułożenie kości tatawiny w osadzie oraz ich zdjęcia w terenie, w trakcie wydobycia.]]
Kości tatawiny odkrył jesienią 2011 roku pan A. Baccheta podczas terenowych badań geologicznych na południu Tunezji prowadzonych przez uniwersytet w Bolonii. Pierwsze wykopaliska, przy współpracy Narodowego Biura Górniczego, pozwoliły wydobyć miednicę i pięć pierwszych kręgów ogonowych. Były one przetransportowane do muzeum (Musée de l’Office National des Mines) w Tunisie. Nie był to jednak dobry czas na badania naukowe. Świat arabski doświadczył gospodarczego i politycznego wstrząsu na skutek rosnących cen żywności i braku wpływu obywateli na losy państwa. Niestety okaz tatawiny został znacznie uszkodzony przez ludzi w Tunisie na skutek niestabilnej sytuacji politycznej w Tunezji. W wyniku zamieszek wiele obiektów dziedzictwa kulturalnego i paleontologicznego ucierpiało w tym okresie. Tylko na wiosnę 2012 roku, dzięki bezpośredniemu zaangażowaniu tunezyjskich władz był możliwy dostęp do okazu i rozpoczęcie trudnej preparacji uszkodzonych elementów. Mimo ogromnego zaangażowania czasu i środków, ponad 200 fragmentów tatawiny nie udało się przywrócić do pierwotnej kondycji. Zachowane szczątki pozwoliły jednak na opisanie na ich podstawie nowego [[rodzaj]]u i gatunku [[dinozaur]]a. Okazało się, że tatawina miała wyjątkowo [[pneumatyzacja|spneumatyzowany]] szkielet. Nowa ekspedycja na wiosnę 2013 roku odnalazła ciąg dalszy ogona tego dinozaura oraz pozwoliła zebrać więcej danych o osadzie i [[skamieniałość|skamieniałościach]] z tamtego obszaru.

== Krewniacy ==
Tatawina należy do pokrewnej [[Diplodocidae|diplodokom]] rodziny [[Rebbachisauridae]]. Początkowo podejrzewano, że najbliższymi krewnymi tatawiny były [[Nigersaurus|nigerzaur]] i [[Demandasaurus|demandazaur]]. Te trzy dinozaury miały tworzyć odrębną grupę od pozostałych rebbachizaurydów. Jednak nowsze badania tej odrębności nie potwierdziły. Sugerują one, że wśród najbliższych krewnych tatawiny są także inne rebbachizaurydy na przykład [[Rebbachisaurus|rebbachizaur]], czy [[Katepensaurus|katepenzaur]].

== Środowisko życia ==
Tatawina żyła na piaszczystych brzegach rozległych ujść rzecznych ([[:wikipedia:pl:estuarium|estuariów]]). Ujście rzeki tworzyło ogromną zatokę kontrolowaną przez pływy. Zasiedlały ją często zwierzęta z pobliskiego morza. Wody rzeki były płytkie, często zmieniające swój zasięg z powodu [[:wikipedia:pl:pływy|pływów]] i pory roku. Teren był zarośnięty przez rzadką roślinność. Tu i ówdzie rozwijała się roślinność przypominająca [[:wikipedia:pl:|namorzyny]]. W miejscach odsłoniętych na dłużej przez wodę rozwijała się cienka gleba, słabo zarośnięta przez sucholubną roślinność, odporną na trudne warunki. Nie sprzyjało to roślinożernym gadom (zauropodom i [[Ornithopoda|ornitopodom]]), które były rzadkością. Za to bogactwo ryb wabiło różne grupy drapieżników. W płytkich wodach pływało aż siedem różnych gatunków rekinów. Oprócz nich występowały ryby promieniopłetwe i mięśniopłetwe. Krokodyle i ich krewniacy byli również zróżnicowani na tym obszarze. Paleontolodzy doliczyli się aż trzech różnych rodzajów: ''Sarcosuchus'', ''Araripesuchus'' i ''Hamadasuchus''. Mogły na nie polować [[Abelisauridae|abelizaurydy]]. [[Spinosauridae|Spinozaurydy]] preferowały ryby, natomiast [[Carcharodontosauridae|karcharodontozaurydy]] były bezpośrednim niebezpieczeństwem dla tatawiny. Nad ich głowami unosiły się [[Pterosauria|pterozaury]].

== Spis gatunków ==
{| class="wikitable"
! ''Tataouinea''
| {{Kpt|[[Federico Fanti|Fanti]], [[Andrea Cau|Cau]], [[Mohsen Hassine|Hassine]]}} i {{Kpt|[[Michela Contessi|Contessi]]}}, [[2013]]
|-
! ''T. hannibalis''
| {{Kpt|Fanti, Cau, Hassine}} i {{Kpt|Contessi}}, 2013
|}

== Literatura ==

Fanti, F., Cau, A., Cantelli, L., Hassine, M., Auditore, M. 2015. New Information on ''Tataouinea hannibalis'' from the Early Cretaceous of Tunisia and Implications for the Tempo and Mode of Rebbachisaurid Sauropod Evolution. PLoS ONE, t. 10, nr 4, str. e0123475. [[doi:10.1371/journal.pone.0123475]]

Fanti, F., Cau, A., Hassine, M., Contessi, M. 2013. A new sauropod dinosaur from the Early Cretaceous of Tunisia with extreme avian-like pneumatization. Nature Communications, t. 4, str. 20-28. [[doi: 10.1038/ncomms3028]]


[[Kategoria:Dinosauria]]
[[Kategoria:Saurischia]]
[[Kategoria:Sauropoda]]
[[Kategoria:Diplodocoidea]]
[[Kategoria:Rebbachisauridae]]
[[Kategoria:Afryka]]
[[Kategoria:Tunezja]]
[[Kategoria:mezozoik]]
[[Kategoria:kreda]]
[[Kategoria:alb]]
[[Kategoria:do sprawdzenia]]

@@ Linia 45: / Linia 45: @@
 | colspan=2 |
 <display_points type="terrain" zoom=4>
-.7° N, 10.2° E|formacja Ain el Guettar, miejsce znalezienia tatawiny
+.7° N, 10.2° E~formacja Ain el Guettar, miejsce znalezienia tatawiny
 </display_points>
 |}

@@ Linia 35: / Linia 35: @@
 [[Rebbachisauridae]]
 |-
 | colspan=2 |[[Plik:Tataouinea skeleton.png|400px|]]

Tataouinea - Historia wersji

Taurovenator o 11:32, 18 paź 2023

Dino o 15:34, 23 lis 2018

Mateusz: Nowe hasło