Taurovenator - Historia wersji

Paweł o 09:46, 22 cze 2025

2025-06-22T09:46:17Z

Paweł o 07:46, 18 sty 2025

2025-01-18T07:46:11Z

Paweł o 20:58, 17 sty 2025

2025-01-17T20:58:31Z

Kamil Kamiński o 19:44, 16 sty 2025

2025-01-16T19:44:16Z

Kamil Kamiński: /* Materiał kopalny */

2024-10-12T23:01:38Z

‎Materiał kopalny

Paweł o 13:55, 12 paź 2024

2024-10-12T13:55:58Z

Paweł o 13:53, 12 paź 2024

2024-10-12T13:53:44Z

Taurovenator o 12:41, 12 paź 2024

2024-10-12T12:41:12Z

Taurovenator o 12:32, 12 paź 2024

2024-10-12T12:32:17Z

Taurovenator o 12:31, 12 paź 2024

2024-10-12T12:31:50Z

@@ Linia 8: / Linia 8: @@
 |masa                         = ok. 5,7 t <ref>Aranciaga Rolando i in. (2024) w oparciu o formułę z Campione i in. (2014)</ref>
 |dieta                        = mięsożerny
-|miejsce                      = [[Argentyna]] - Neuquen
+|miejsce                      = [[Argentyna]] - Rio Negro
-<small>([[formacja]] [[Huincul]])</small>
+<small>(dolne warstwy [[formacja|formacji]] [[Huincul]])</small>
 |czas                         = {{Występowanie|97|93}}
 ok. 97-93 [[Ma]] <br>
@@ Linia 67: / Linia 67: @@
 {| class="wikitable"
 |{{V|''Taurovenator''}}
-|{{Kpt|[[Matías Motta|Motta]], [[Alexis Aranciaga Rolando|Aranciaga Rolando]], [[Sebastian Rozadilla|Rozadilla]], [[Federico Agnolin|Agnolin]], [[Nicolas Chimento|Chimento]], [[Federico Egli|Egli]]}} i {{Kpt|[[Fernando Novas|Novas]]}}, [[2016]]
+|{{Kpt|[[Matías Motta|Motta]], [[Alexis Aranciaga Rolando|Aranciaga Rolando]], [[Sebastian Rozadilla|Rozadilla]], [[Federico Agnolin|Agnolin]], [[Nicolas Chimento|Chimento]], [[Federico Brisson Egli|Brisson Egli]]}} i {{Kpt|[[Fernando Novas|Novas]]}}, [[2016]]
 |-
 |{{V|''T. violantei''}}
-|{{Kpt|[[Motta]], [[Aranciaga Rolando]], [[Rozadilla]], [[Agnolin]], [[Chimento]], [[Federico Egli|Egli]]}} i {{Kpt|[[Fernando Novas|Novas]]}}, [[2016]]
+|{{Kpt|[[Motta]], [[Aranciaga Rolando]], [[Rozadilla]], [[Agnolin]], [[Chimento]], [[Federico Brisson Egli|Brisson Egli]]}} i {{Kpt|[[Fernando Novas|Novas]]}}, [[2016]]
 |}
 == Bibliografia ==
 <small>
-Aranciaga Rolando, A.M., Motta, M.J.; Agnolín, F.L., Tsuihiji, T., Miner, S., Brissón-Egli, F., Novas, F.E. (2024). "A new carcharodontosaurid specimen sheds light on the anatomy of South American giant predatory dinosaurs". The Science of Nature. 111 (6): 56. [https://doi.org/10.1007%2Fs00114-024-01942-4]
+Aranciaga Rolando, A. M., Motta, M. J., Agnolín, F. L., Tsuihiji, T., Miner, S., Brissón-Egli, F., & Novas, F. E. (2024). "A new carcharodontosaurid specimen sheds light on the anatomy of South American giant predatory dinosaurs". The Science of Nature. 111 (6): 56. [[doi:10.1007%2Fs00114-024-01942-4]]
-Campione, N.E., Evans, D.C., Brown, C.M., Carrano, M.T. (2014). Revell, L. (red.). "Body mass estimation in non-avian bipeds using a theoretical conversion to quadruped stylopodial proportions". Methods in Ecology and Evolution. 5 (9): 913–923. [https://doi.org/10.1111%2F2041-210X.12226]
+Campione, N. E., Evans, D. C., Brown, C. M., & Carrano, M. T. (2014). Revell, L. (red.). "Body mass estimation in non-avian bipeds using a theoretical conversion to quadruped stylopodial proportions". Methods in Ecology and Evolution. 5 (9): 913–923. [https://doi.org/10.1111%2F2041-210X.12226]
-Coria, R.A., Currie, P.J., Ortega, F., Baiano, M.A. (2020). "An Early Cretaceous, medium-sized carcharodontosaurid theropod (Dinosauria, Saurischia) from the Mulichinco Formation (upper Valanginian), Neuquén Province, Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, 111, 104319. [[doi:10.1016/j.cretres.2019.104319]]
+Coria, R. A., Currie, P. J., Ortega, F., & Baiano, M. A. (2020). "An Early Cretaceous, medium-sized carcharodontosaurid theropod (Dinosauria, Saurischia) from the Mulichinco Formation (upper Valanginian), Neuquén Province, Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, 111, 104319. [[doi:10.1016/j.cretres.2019.104319]]
 Kellermann, M., Cuesta, E., & Rauhut, O. W. M. (2025). "Re-evaluation of the Bahariya Formation carcharodontosaurid (Dinosauria: Theropoda) and its implications for allosauroid phylogeny". PLoS ONE 20(1):e0311096. [[doi:10.1371/journal.pone.0311096]]
-Motta, M.J.,  Aranciaga Rolando, A.M., Rozadilla, S., Agnolín, F.E., Chimento, N., R., Egli, F., B., Novas, F.,E. (2016). "New theropod fauna from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of northwestern Patagonia, Argentina". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin. 71: 231–253.[https://www.researchgate.net/publication/304013683_NEW_THEROPOD_FAUNA_FROM_THE_UPPER_CRETACEOUS_HUINCUL_FORMATION_OF_NORTHWESTERN_PATAGONIA_ARGENTINA]
+Motta, M. J.,  Aranciaga Rolando, A.M., Rozadilla, S., Agnolín, F.E., Chimento, N., R., Brisson Egli, F., & Novas, F. E. (2016). "New theropod fauna from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of northwestern Patagonia, Argentina". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin. 71: 231–253.[https://www.researchgate.net/publication/304013683_NEW_THEROPOD_FAUNA_FROM_THE_UPPER_CRETACEOUS_HUINCUL_FORMATION_OF_NORTHWESTERN_PATAGONIA_ARGENTINA]
 <references/></small>

← poprzednia wersja		Wersja z 07:46, 18 sty 2025
Linia 25:		Linia 25:

	[[Allosauroidea]]		[[Allosauroidea]]
−
−	~~[[Carcharodontosauriformes]]~~

	[[Carcharodontosauridae]]		[[Carcharodontosauridae]]

@@ Linia 6: / Linia 6: @@
 |długość                      = 10-11 m <ref>oszacowanie własne (MS) na podstawie fig. 1A z Aranciaga Rolando i in., 2024</ref>
 |wysokość                     = ok. 2 m (w biodrach) <ref>oszacowanie własne (MS) na podstawie fig. 1A z Aranciaga Rolando i in., 2024</ref>
-|masa                         = ok. 5,7 t <ref>Aranciaga Rolando i in. (2024) w oparciu o formułę z Campione i in., (2014)</ref>
+|masa                         = ok. 5,7 t <ref>Aranciaga Rolando i in. (2024) w oparciu o formułę z Campione i in. (2014)</ref>
 |dieta                        = mięsożerny
 |miejsce                      = [[Argentyna]] - Neuquen
@@ Linia 23: / Linia 23: @@
 [[Carnosauria]]
 [[Carcharodontosauridae]]
-[[Carcharodontosaurinae]]<ref>Motta i in. (2016) nie zaliczyli go do [[Carcharodontosaurinae]] (nie używają tej nazwy), nie zaproponowali też miejsca w filogenezie karcharodontozaurydów, lecz uznali go za zaawansowanego przedstawiciela tej grupy i odnotowali podobieństwo do ''[[Carcharodontosaurus]]'', ''[[Giganotosaurus]]'' i ''[[Mapusaurus]]'', i wskazali na wyraźne różnice między nim a bazalnymi ''[[Acrocanthosaurus]]'' i ''[[Eocarcharia]]''. Aranciaga Rolando i in., (2024) uznają jego przynależność go tej grupy.</ref>
+[[Carcharodontosaurinae]]<ref>Motta i in. (2016) nie zaliczyli go do [[Carcharodontosaurinae]] (nie używają tej nazwy), nie zaproponowali też miejsca w filogenezie karcharodontozaurydów, lecz uznali go za zaawansowanego przedstawiciela tej grupy i odnotowali podobieństwo do ''[[Carcharodontosaurus]]'', ''[[Giganotosaurus]]'' i ''[[Mapusaurus]]'', i wskazali na wyraźne różnice między nim a bazalnymi ''[[Acrocanthosaurus]]'' i ''[[Eocarcharia]]''. Aranciaga Rolando i in. (2024) uznają jego przynależność go tej grupy.</ref>
 [[Giganotosaurini]]

@@ Linia 55: / Linia 55: @@
 ==Ważność i systematyka==
-Coria i współpracownicy (2020) sądzą, że ''Taurovenator'' może być synonimem ''[[Mapusaurus]]''. Ich zdaniem cechy [[diagnoza|diagnostyczne]] należące do omawianego dinozaura występują również u ''[[Mapusaurus]]'', u ''[[Giganotosaurus]]'' są one słabiej rozwinięte. [[Holotyp|Okaz typowy]] należący do ''Taurovenator'' odnaleziono w tej samej formacji co ''[[Mapusaurus]]''. Jednak odkrycie nowego okazu omawianego okazu wskazało nowe cechy diagnostyczne pozwalające odróżnić taurowenatora od innych karcharodontozaurydów. Ponadto taurowenator pochodzi z dolnych warstw formacji [[Huincul]], a [[mapuzaur]] z jej górnych warstw (Aranciaga Rolando i in., 2024).
+Coria i współpracownicy (2020) sądzą, że ''Taurovenator'' może być synonimem ''[[Mapusaurus]]''. Ich zdaniem cechy [[diagnoza|diagnostyczne]] należące do omawianego dinozaura występują również u ''[[Mapusaurus]]'', u ''[[Giganotosaurus]]'' są one słabiej rozwinięte. [[Holotyp|Okaz typowy]] należący do ''Taurovenator'' odnaleziono w tej samej formacji co ''[[Mapusaurus]]''. Jednak odkrycie nowego okazu omawianego okazu wskazało nowe cechy diagnostyczne pozwalające odróżnić taurowenatora od innych karcharodontozaurydów. Ponadto taurowenator pochodzi z dolnych warstw formacji [[Huincul]], a [[mapuzaur]] z jej górnych warstw (Aranciaga Rolando i in., 2024). Synonimika obu rodzajów nie znalazła wsparcia w analizach Kellermanna i in. (2025), lecz nie wykluczyli oni takiej możliwości.
 Taurowenator został wstępnie uznany za przedstawiciela grupy Carcharodontosauridae o niepewnej pozycji systematycznej (Motta i in., 2016). Aranciaga Rolando i współautorzy (2024) w swej analizie filogenetycznej uzyskali omawiany rodzaj za zaawansowanego karcharodontozauryda z plemienia [[Giganotosaurini]], prawdopodobnie będącego taksonem siostrzanym żyjącego mniej więcej w tym samym czasie meraksesa.
@@ Linia 78: / Linia 78: @@
 Coria, R.A., Currie, P.J., Ortega, F., Baiano, M.A. (2020). "An Early Cretaceous, medium-sized carcharodontosaurid theropod (Dinosauria, Saurischia) from the Mulichinco Formation (upper Valanginian), Neuquén Province, Patagonia, Argentina". Cretaceous Research, 111, 104319. [[doi:10.1016/j.cretres.2019.104319]]
 Motta, M.J.,  Aranciaga Rolando, A.M., Rozadilla, S., Agnolín, F.E., Chimento, N., R., Egli, F., B., Novas, F.,E. (2016). "New theropod fauna from the Upper Cretaceous (Huincul Formation) of northwestern Patagonia, Argentina". New Mexico Museum of Natural History and Science Bulletin. 71: 231–253.[https://www.researchgate.net/publication/304013683_NEW_THEROPOD_FAUNA_FROM_THE_UPPER_CRETACEOUS_HUINCUL_FORMATION_OF_NORTHWESTERN_PATAGONIA_ARGENTINA]

@@ Linia 48: / Linia 48: @@
 [[Holotyp]] (MPCA PV 802) to izolowana, niekompletna prawa kość zaoczodołowa. Została odkryta w północno-zachodniej części prowincji Rio Negro w Argentynie, na południowy wschód od jeziora Ezequiel Ramos-Mexía na farmie Violante (Motta i in., 2016).
-Materiał przypisany (MPCA-Pv 803) to zdecydowanie kompletniejszy szkielet czaszki i szkieletu pozaczaszkowego. Niekompletną czaszkę tworzą obie kości jarzmowe, lewa k. kwadratowa, lewa k. podniebienna, prawa k. zewnątrzskrzydłowa (''ectopterygoid''), obie kości: k. nadkątowe, k. kątowe, k. przedstawowe, lewa k. stawowa, prawa k. z okolic łuku gnykowego (''ceratohyal'') oraz trzy izolowane zęby. Zachowane kości szkieletu pozaczaszkowego to: [[atlas|dźwigacz]], cztery inne kręgi szyjne (od trzeciego do szóstego), łuk neuralny tylnego kręgu grzbietowego, wyrostek kolczysty innego izolowanego tylnego kręgu grzbietowego, izolowany trzon kręgu grzbietowego, liczne żebra szyjne i grzbietowe, cztery środkowe [[gastralium|gastralia]], prawą k. ramienną, obie k. promieniowe, obie k. łokciowe, prawe i lewe kości śródręcza (od pierwszych do trzecich), paliczki palców kończyn przednich (pierwszy i drugi pierwszego palca lewej oraz pierwszy i drugi pierwszego, drugi drugiego oraz drugi i trzeci trzeciego palca prawej), prawą k. udową, dalsze części prawych trzeciej i czwartej kości stępu, prawe k. śródstopia (od pierwszej do trzeciej), lewa piąta k. śródstopia oraz paliczki palców kończyn tylnych (lewej: drugi i trzeci trzeciego oraz czwarty  czwartego palca oraz prawej: drugi i trzeci drugiego, drugi i czwarty trzeciego oraz pierwszy, czwarty i piąty czwartego palca) i inne izolowane elementy lewej kończyny tylnej. Część elementów (izolowany trzon kręgu grzbietowego [803/1], fragmentaryczne żebro [803/2], dalsze części prawych k. stępu: trzeciej [803/3] i czwartej [803/4], prawe k. śródstopia: druga [803/5] i trzecia [803/6] oraz prawdopodobny dalszy fragment niezidentyfikowanej k. śródstopia [803/7], paliczki palców prawej kończyny tylnej: pierwszy [803/8] i czwarty [803/9] czwartego palca oraz dwa paliczki pazurów [803/10-11]) zostały uznane przez Mottę i współpacowników (2016) za szczątki niezidentyfikowanego karcharodontozauryda. Szczątki zostały odkryte w odległości ok. 800 metrów od okazu typowego, i chociaż nie pokrywają sie z nim (szkielet nie zachował żadnej kości zaoczodołowej) to na podstawie dużych rozmiarów, stosunkowo bliskiej odległości od holotypu oraz bardzo podobnej pozycji stratygraficznej co holotyp (oba okazy pochodzą z dolnej części [[formacja|formacji]] [[Huincul]]), szkielet ten został przypisany do omawianego gatunku (Aranciaga Rolando i in., 2024).
+Materiał przypisany (MPCA-Pv 803) to zdecydowanie bardziej kompletny okaz. Niekompletną czaszkę tworzą obie kości jarzmowe, lewa k. kwadratowa, lewa k. podniebienna, prawa k. zewnątrzskrzydłowa (''ectopterygoid''), obie kości: k. nadkątowe, k. kątowe, k. przedstawowe, lewa k. stawowa, prawa k. z okolic łuku gnykowego (''ceratohyal'') oraz trzy izolowane zęby. Zachowane kości szkieletu pozaczaszkowego to: [[atlas|dźwigacz]], cztery inne kręgi szyjne (od trzeciego do szóstego), łuk neuralny tylnego kręgu grzbietowego, wyrostek kolczysty innego izolowanego tylnego kręgu grzbietowego, izolowany trzon kręgu grzbietowego, liczne żebra szyjne i grzbietowe, cztery środkowe [[gastralium|gastralia]], prawą k. ramienną, obie k. promieniowe, obie k. łokciowe, prawe i lewe kości śródręcza (od pierwszych do trzecich), paliczki palców kończyn przednich (pierwszy i drugi pierwszego palca lewej oraz pierwszy i drugi pierwszego, drugi drugiego oraz drugi i trzeci trzeciego palca prawej), prawą k. udową, dalsze części prawych trzeciej i czwartej kości stępu, prawe k. śródstopia (od pierwszej do trzeciej), lewa piąta k. śródstopia oraz paliczki palców kończyn tylnych (lewej: drugi i trzeci trzeciego oraz czwarty  czwartego palca oraz prawej: drugi i trzeci drugiego, drugi i czwarty trzeciego oraz pierwszy, czwarty i piąty czwartego palca) i inne izolowane elementy lewej kończyny tylnej. Część elementów (izolowany trzon kręgu grzbietowego [803/1], fragmentaryczne żebro [803/2], dalsze części prawych k. stępu: trzeciej [803/3] i czwartej [803/4], prawe k. śródstopia: druga [803/5] i trzecia [803/6] oraz prawdopodobny dalszy fragment niezidentyfikowanej k. śródstopia [803/7], paliczki palców prawej kończyny tylnej: pierwszy [803/8] i czwarty [803/9] czwartego palca oraz dwa paliczki pazurów [803/10-11]) zostały uznane przez Mottę i współpacowników (2016) za szczątki niezidentyfikowanego karcharodontozauryda. Szczątki zostały odkryte w odległości ok. 800 metrów od okazu typowego, i chociaż nie pokrywają się z nim (szkielet nie zachował żadnej kości zaoczodołowej) to na podstawie dużych rozmiarów, stosunkowo bliskiej odległości od holotypu oraz bardzo podobnej pozycji stratygraficznej co holotyp (oba okazy pochodzą z dolnej części [[formacja|formacji]] [[Huincul]]), szkielet ten został przypisany do omawianego gatunku (Aranciaga Rolando i in., 2024). Nie ma jednak pewności, że oba okazy należą do tego samego gatunku.
 ==Budowa==

← poprzednia wersja		Wersja z 13:55, 12 paź 2024
Linia 58:		Linia 58:

	Taurowenator został wstępnie uznany za przedstawiciela grupy Carcharodontosauridae o niepewnej pozycji systematycznej (Motta i in., 2016). Aranciaga Rolando i współautorzy (2024) w swej analizie filogenetycznej uzyskali omawiany rodzaj za zaawansowanego karcharodontozauryda z plemienia [[Giganotosaurini]], prawdopodobnie będącego taksonem siostrzanym żyjącego mniej więcej w tym samym czasie meraksesa.		Taurowenator został wstępnie uznany za przedstawiciela grupy Carcharodontosauridae o niepewnej pozycji systematycznej (Motta i in., 2016). Aranciaga Rolando i współautorzy (2024) w swej analizie filogenetycznej uzyskali omawiany rodzaj za zaawansowanego karcharodontozauryda z plemienia [[Giganotosaurini]], prawdopodobnie będącego taksonem siostrzanym żyjącego mniej więcej w tym samym czasie meraksesa.
		+
		+	==Paleośrodowisko==
		+	Zobacz: [[Huincul#Paleośrodowisko]]

	==Spis gatunków==		==Spis gatunków==

@@ Linia 36: / Linia 36: @@
 <display_points type="terrain" zoom=4>
 ° 23′ 45.24″ S; 68° 36′ 40.80″ W~formacja Huincul - prowincja Neuquén, [[Argentyna]] (miejsce znalezienia okazu typowego - MPCA-Pv 802).
-° 24′ 10.17″ S, 68° 36′ 53.37″ W~formacja Huincul - prowincja Neuquén, [[Argentyna]] (miejsce znalezienia okazu typowego - MPCA-Pv 803)
+° 24′ 10.17″ S, 68° 36′ 53.37″ W~formacja Huincul - prowincja Neuquén, [[Argentyna]] (miejsce znalezienia okazu przypisanego - MPCA-Pv 803)
 </display_points>
 }}

@@ Linia 31: / Linia 31: @@
 |grafika = Restauración_en_vida_de_Taurovenator_violantei.png
 |podpis = Rekonstrukcja przyżyciowa i porównanie rozmiarów z człowiekiem. Autor: César Díaz Frías. [https://commons.wikimedia.org/wiki/File:Restauraci%C3%B3n_en_vida_de_Taurovenator_violantei.png]
-|PorównanieGrupa = Carnosauria
+|PorównanieGrupa =
-|PorównanieDługość = 10
+|PorównanieDługość =
 |mapa =
 <display_points type="terrain" zoom=4>