Theropoda - Historia wersji

Nazuul: /* Dowiedz się więcej */ Kategoria:Stała rezerwacja‎

2017-05-21T07:10:42Z

‎Dowiedz się więcej: Kategoria:Stała rezerwacja‎

Nazuul: +synapomorfie za Baron i in., 2017

2017-03-23T21:11:43Z

+synapomorfie za Baron i in., 2017

Nazuul: +Baron i in., 2017

2017-03-23T15:58:34Z

+Baron i in., 2017

Podgląd zmian

Nazuul: aktualizacja m.in. Nesbitt i Ezcurra'15, Cabreira i in.'16, Martill i in.'16, Wang i in.'17, kolejność kladogramów

2017-03-22T19:15:55Z

aktualizacja m.in. Nesbitt i Ezcurra'15, Cabreira i in.'16, Martill i in.'16, Wang i in.'17, kolejność kladogramów

Podgląd zmian

Nazuul: usunięcie konfliktu edycji

2015-04-28T20:17:21Z

usunięcie konfliktu edycji

Podgląd zmian

Nazuul: +Chilesaurus

2015-04-28T19:39:57Z

+Chilesaurus

Podgląd zmian

Nazuul: wiek Chindesaurus

2015-01-06T20:54:17Z

wiek Chindesaurus

Nazuul: +Tachiraptor, zmiany w "celofyzoidowa ?faza"

2015-01-05T17:02:27Z

+Tachiraptor, zmiany w "celofyzoidowa ?faza"

Podgląd zmian

Nazuul: kladogramy z Lee i in., 2014; You i in., 2014, inne dr.

2015-01-02T18:21:53Z

kladogramy z Lee i in., 2014; You i in., 2014, inne dr.

Podgląd zmian

Nazuul: dr.różne

2014-07-12T15:32:56Z

dr.różne

← poprzednia wersja		Wersja z 07:10, 21 maj 2017
Linia 509:		Linia 509:
	[[Kategoria:Theropoda]]		[[Kategoria:Theropoda]]
	[[Kategoria:Grupy teropodów‎]]		[[Kategoria:Grupy teropodów‎]]
		+	[[Kategoria:Stała rezerwacja‎]]

@@ Linia 12: / Linia 12: @@
 *<u>Theropoda</u> (Marsh, 1881)
 : ''[[Passer]] domesticus'' ~ ''[[Diplodocus]] carnegii'' v ''[[Triceratops]] horridus'' (Baron, Norman i Barrett, 2017)
-: <small>Przyjęcie wcześniejszych definicji, nie wykluczających [[Ornitischia]], powodować może, że należą one do Theropoda (Baron i in., 2017)</small>
+: <small>Przyjęcie wcześniejszych definicji, nie wykluczających [[Ornithischia]], powodować może, że należą one do Theropoda (Baron i in., 2017)</small>
-*<u>[[Herrerasauria]]</u> (Galton, 1985)
+:*<u>[[Herrerasauria]]</u> (Galton, 1985)
-: >''[[Herrerasaurus]] ischigualastensis'' ~ ''[[Liliensternus]] liliensterni'' v ''[[Plateosaurus]] engelhardti'' (zmodyfikowano z Langer, 2004)
+:: >''[[Herrerasaurus]] ischigualastensis'' ~ ''[[Liliensternus]] liliensterni'' v ''[[Plateosaurus]] engelhardti'' (zmodyfikowano z Langer, 2004)
-*<u>[[Herrerasauridae]]</u> (Benedetto, 1973)
+::*<u>[[Herrerasauridae]]</u> (Benedetto, 1973)
-: <''[[Herrerasaurus]] ischigualastensis'' & ''[[Staurikosaurus]] pricei'' (zmodyfikowano z Novas, 1992)
+::: <''[[Herrerasaurus]] ischigualastensis'' & ''[[Staurikosaurus]] pricei'' (zmodyfikowano z Novas, 1992)
-: <small> Do tak definiowanego [[klad]]u mogą należeć niemal wszystkie teropody (np. [[#Martill_i_in..2C_2016|Martill i in., 2016]]) lub gadziomiedniczne (np. [[#Cabreira_i_in..2C_2016_.28I.29|Cabreira i in., 2016 (I)]]).</small>
+::: <small> Do tak definiowanego [[klad]]u mogą należeć niemal wszystkie teropody (np. [[#Martill_i_in..2C_2016|Martill i in., 2016]]) lub gadziomiedniczne (np. [[#Cabreira_i_in..2C_2016_.28I.29|Cabreira i in., 2016 (I)]]).</small>
-*<u>[[Avepoda]]</u> (Paul, 2002)
+:*<u>[[Avepoda]]</u> (Paul, 2002)
-: > I kość śródstopia niestykająca się z dystalnymi kośćmi stępu (''Passer domesticus'') (zmodyfikowano z Paul, 2002)
+:: > I kość śródstopia niestykająca się z dystalnymi kośćmi stępu (''Passer domesticus'') (zmodyfikowano z Paul, 2002)
-: <small> Jest to klad o zasięgu bardzo zbliżonym do Neotheropoda, teoretycznie lecz szerszym: ''[[Tawa]]'' ani ''[[Eoraptor]]'' (zob. [[#Novas i in., 2011]]) wydają się nie być członkami tego kladu, ale celofyzoidy już tak. W macierzy Sereno, gdzie ''Tawa'' jest celofyzoidem (opublikowanej w Martinez i in., 2011), nie ma tej cechy.</small>
+:: <small> Jest to klad o zasięgu bardzo zbliżonym do Neotheropoda, teoretycznie lecz szerszym: ''[[Tawa]]'' ani ''[[Eoraptor]]'' (zob. [[#Novas i in., 2011]]) wydają się nie być członkami tego kladu, ale celofyzoidy już tak. W macierzy Sereno, gdzie ''Tawa'' jest celofyzoidem (opublikowanej w Martinez i in., 2011), nie ma tej cechy.</small>
-*<u>[[Neotheropoda]]</u> (Bakker, 1986)
+::*<u>[[Neotheropoda]]</u> (Bakker, 1986)
-:<''[[Coelophysis]] bauri'' & ''Passer domesticus'' (zmodyfikowano z Sereno, 1998)
+:::<''[[Coelophysis]] bauri'' & ''Passer domesticus'' (zmodyfikowano z Sereno, 1998)
-: <small>[[Bakker]] pierwotnie użył tej nazwy dla określenia teropodów bardziej [[Takson zaawansowany|zaawansowanych]] od Podokesauridae (?=Coelophysidae, zob. artykuł o [[Coelophysoidea]]).</small>
+::: <small>[[Bakker]] pierwotnie użył tej nazwy dla określenia teropodów bardziej [[Takson zaawansowany|zaawansowanych]] od Podokesauridae (?=Coelophysidae, zob. artykuł o [[Coelophysoidea]]).</small>
-*<u>[[Dilophosauridae]]</u> (Madsen i Welles, 2000)
+:::*<u>[[Dilophosauridae]]</u> (Madsen i Welles, 2000)
-:>''[[Dilophosaurus]] wetherilli'' ~ ''[[Coelophysis]] bauri'' v ''[[Ceratosaurus]] nasicornis'' v ''[[Allosaurus]] fragilis''  (Holtz, 2012)
+::::>''[[Dilophosaurus]] wetherilli'' ~ ''[[Coelophysis]] bauri'' v ''[[Ceratosaurus]] nasicornis'' v ''[[Allosaurus]] fragilis''  (Holtz, 2012)
-*<u>[[Averostra]]</u> (Paul, 2002)
+:::*<u>[[Averostra]]</u> (Paul, 2002)
-: <''[[Ceratosaurus]] nasicornis'' & ''[[Allosaurus]] fragilis'' (Ezcurra i Cuny, 2007)
+:::: <''[[Ceratosaurus]] nasicornis'' & ''[[Allosaurus]] fragilis'' (Ezcurra i Cuny, 2007)
-: <small>Pierwotna definicja Paula jest bardzo problematyczna: > dodatkowe okno w kości szczękowej (''[[promaxillary fenestra]]'') (''[[Dromaeosaurus]] albertensis''). Homologia tego okna jest jednak trudna do stwierdzenia, gdyż obecność otworów jest prawdopodobnie wysoce [[homoplazja|homoplastyczna]]. Taki otwór obecny jest np. u ''Herrerasaurus'', ''[[Sanjuansaurus]]'', ''[[Eodromaeus]]'', "''[[Megapnosaurus]]''" ''kayentakatae'', ''[[Zupaysaurus]]'', ''[[Pampadromaeus]]'' (dół) i ''[[Heterodontosaurus]]'' ale nie u ''[[Eoraptor]]'', ''[[Daemonosaurus]]'', ''[[Tawa]]'' i ''Megapnosaurus rhodesiensis''. Wg Martineza i in. (2011) jest to [[synapomorfia]] Theropoda, utracona u celofyzoidów.</small>
+:::: <small>Pierwotna definicja Paula jest bardzo problematyczna: > dodatkowe okno w kości szczękowej (''[[promaxillary fenestra]]'') (''[[Dromaeosaurus]] albertensis''). Homologia tego okna jest jednak trudna do stwierdzenia, gdyż obecność otworów jest prawdopodobnie wysoce [[homoplazja|homoplastyczna]]. Taki otwór obecny jest np. u ''Herrerasaurus'', ''[[Sanjuansaurus]]'', ''[[Eodromaeus]]'', "''[[Megapnosaurus]]''" ''kayentakatae'', ''[[Zupaysaurus]]'', ''[[Pampadromaeus]]'' (dół) i ''[[Heterodontosaurus]]'' ale nie u ''[[Eoraptor]]'', ''[[Daemonosaurus]]'', ''[[Tawa]]'' i ''Megapnosaurus rhodesiensis''. Wg Martineza i in. (2011) jest to [[synapomorfia]] Theropoda, utracona u celofyzoidów.</small>
 ==Charakterystyka==
@@ Linia 61: / Linia 61: @@
 : - kłykieć boczny (strzałkowy) proksymalnej części kości piszczelowej na poziomie środkowego kłykcia na jego tylnym obrzeżu*
 : - staw śródżuchwowy, dzięki sporemu (~15 stopni w górę i w dół) zakresowi ruchu ułatwiający prawdopodobnie łapanie zdobyczy, obecny u neoteropodów i herrerazaurów i słabiej rozwinięty u eoraptora (Sereno  in., 2013). Staw mógł pomagać w połykaniu dużych ofiar lub amortyzować uderzenia.*
 [[Plik:Herrerasaurus_Scott_Hartman.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja szkieletu ''[[Herrerasaurus]]''. Autor: Scott Hartman [http://www.skeletaldrawing.com/theropods].]]
@@ Linia 112: / Linia 129: @@
 Mniejsze lub większe grzebienie na czaszkach miały niemal wszystkie niecelofyzoidowe neoteropody (i może też [[celofyzoid]]y - ''[[Megapnosaurus#M. kayentakatae|"Megapnosaurus" kayentakatae]]''; słabo rozwinięte miał ''[[Coelophysis]]''), prócz tych, których czaszka została mocno zmodyfikowana (bezgrzebieniaste były ''[[Limusaurus]]'', niektóre [[abelizauryd]]y i [[tyranozauroid]]y oraz przede wszystkim [[Maniraptoriformes|maniraptorokształtne]] [[celurozaur]]y - wśród których niektóre znów wykształciły ozdoby).
-===Ewolucja: Averostra===
+====Ewolucja: Averostra====
 We wczesnej jurze miejsce prymitywniejszych teropodów zajęły bardziej [[Takson zaawansowany|zaawansowane]] ceratozaury ([[Ceratosauria]]) i tetanury ([[Tetanurae]]), należące do Averostra. Ich nazwa oznacza dosłownie "ptasie dzioby". Przynależność do awerostrów można zdiagnozować na podstawie wielu cech, m. in. (za Smith i in., 2007; nieznane u ''[[Tachiraptor]]''):
 : - asymetryczne zęby kości przedszczękowej (pozbawione prostych stożków)
@@ Linia 237: / Linia 254: @@
 =====Nesbitt i Ezcurra, 2015=====
-[[Plik:Nesbitt_i_Ezcurra,_2015_Lepidus.png]]
+[[Plik:Nesbitt_i_Ezcurra,_2015_Lepidus.png|700px]]
 Kladogram z Nesbitt i Ezcurra, 2015 (na podstawie Ezcurra i Brusatte, 2011, ze zmianą jednej cechy, dodaniem 4 cech, zmianą kodowań 4 cech i zmianą kodowań u ''[[Coelophysis]]'', ''[[Eoraptor]]'', ''[[Liliensternus]]'', ''[[Saturnalia]]'' i ''[[Tawa]]'' oraz dodaniem ''[[Eodromaeus]]'' i ''[[Lepidus]]''). Po lewej wersja z zakodowanym jedynie [[holotyp]]em ''[[Lepidus]]'', po prawej z zakodowanym całym materiałem tego [[takson]]u.
@@ Linia 303: / Linia 320: @@
 ===Baron i in., 2017===
-[[Plik:Baron_et_2017_Dino_phylo_therop.jpg]]
+[[Plik:Baron_et_2017_Dino_phylo_therop.jpg|500px]]
 Kladogram z Baron i in., 2017, uproszczony.
@@ Linia 480: / Linia 497: @@
 * bazalnych [[neoteropod]]ach (w tym [[dilofozauryd]]ach) o niepewnej pozycji:
-: ?'''''[[Cryolophosaurus]]'''''<ref>Może być [[tetanur]]em.</ref>, {{U|'''''[[Dilophosaurus]]'''''}}, '''''[[Dracovenator]]''''', '''''[[Tachiraptor]]''''', '''''[[Zupaysaurus]]'''''
+: ?'''''[[Cryolophosaurus]]''''', {{U|'''''[[Dilophosaurus]]'''''}}, '''''[[Dracovenator]]''''', '''''[[Tachiraptor]]''''', '''''[[Zupaysaurus]]'''''
 * i teropodach o niepewnej pozycji:

@@ Linia 64: / Linia 64: @@
 [[Plik:Herrerasaurus_rescued_from_the_wip_dustbin_by_pilsator-d58irqt.jpg|300px|thumb|right|Rekonstrukcja ''[[Herrerasaurus]]''. Autor: "pilsator" [http://pilsator.deviantart.com/art/Rescued-from-the-WIP-dustbin-316643573].]]
 ====Herrerasauria====
-Pozycja [[Filogeneza|filogenetyczna]] Herrerasauria wśród dinozaurów jest niepewna - prawdopodobnie są [[Bazalny takson|bazalnymi]] przedstawicielami Theropoda lub [[Saurischia]]. Niektóre podobieństwa do teropodów mogą wynikać z podobnego sposobu odżywiania - kwesta ta wymaga bardziej obszernych badań. Wśród nich wyróżnią się jeszcze '''Herrerasauridae'''. Herrerazaury występowały prawdopodobnie w obu Amerykach, w Indiach oraz w Europie, choć jedyne niewątpliwe szczątki pochodzą z Ameryki Południowej a fragmentaryczne także z Polski (Niedźwiedzki i in., 2014). Te drugie są  najmłodszymi niewątpliwymi znaleziskami  Herrerasauria (pochodzą ze środkowego-późnego [[noryk]]u). Herrerazaury miały duże głowy i były niewątpliwe mięsożerne (w przeciwieństwie do [[eoraptor]]a, który mógł być wszystkożerny). Koniec ogona był usztywniony, co działało stabilizująco podczas biegu (podobnie jak u [[Tetanurae|tetanurów]]). Herrerazaury łączą następujące cechy: brak wyraźnego zagłębienia dla przyczepu mięśnia ''caudifemoralis'' (rewersja ze stanu stwierdzonego u [[klad]]u [[Silesauridae]]+Dinosauria, obecne też u [[Sauropodomorpha|zauropodomorfów]] bardziej [[takson zaawansowany|zaawansowanych]] od ''[[Saturnalia]]''), brak rowka na grzbietowobocznej powierzchni bliższej części kości kulszowej (rewersja ze stanu stwierdzonego u [[Dinosauria]] lub obecnego już wcześniej) i obecność półki przedniego kłykcia proksymalnej do czwartego kłykcia na kości udowej (miejsce przyczepu dla mięśnia ''iliofemoralis externus''; obecne też u [[Coelophysoidea|celofyzoidów]]) (za Nesbitt i in., 2009). Teropody zaliczane do Herrerasauria mogą tworzyć [[grad]] ([[#Nesbitt.2C_2011|Nesbitt, 2011]]).
+Pozycja [[Filogeneza|filogenetyczna]] Herrerasauria wśród dinozaurów jest niepewna - prawdopodobnie są [[Bazalny takson|bazalnymi]] przedstawicielami Theropoda lub [[Saurischia]]. Niektóre podobieństwa do teropodów mogą wynikać z podobnego sposobu odżywiania - kwesta ta wymaga bardziej obszernych badań. Wśród nich wyróżnią się jeszcze '''Herrerasauridae'''. Herrerazaury występowały prawdopodobnie w obu Amerykach, w Indiach oraz w Europie, choć jedyne niewątpliwe szczątki pochodzą z Ameryki Południowej a fragmentaryczne także z Polski (Niedźwiedzki i in., 2014). Te drugie są  najmłodszymi niewątpliwymi znaleziskami  Herrerasauria (pochodzą ze środkowego-późnego [[noryk]]u); podobny wiekiem (ok. 212 Ma) jest ''[[Chindesaurus]]'' z USA (Ramezani i in., 2014). Herrerazaury miały duże głowy i były niewątpliwe mięsożerne (w przeciwieństwie do [[eoraptor]]a, który mógł być wszystkożerny). Koniec ogona był usztywniony, co działało stabilizująco podczas biegu (podobnie jak u [[Tetanurae|tetanurów]]). Herrerazaury łączą następujące cechy: brak wyraźnego zagłębienia dla przyczepu mięśnia ''caudifemoralis'' (rewersja ze stanu stwierdzonego u [[klad]]u [[Silesauridae]]+Dinosauria, obecne też u [[Sauropodomorpha|zauropodomorfów]] bardziej [[takson zaawansowany|zaawansowanych]] od ''[[Saturnalia]]''), brak rowka na grzbietowobocznej powierzchni bliższej części kości kulszowej (rewersja ze stanu stwierdzonego u [[Dinosauria]] lub obecnego już wcześniej) i obecność półki przedniego kłykcia proksymalnej do czwartego kłykcia na kości udowej (miejsce przyczepu dla mięśnia ''iliofemoralis externus''; obecne też u [[Coelophysoidea|celofyzoidów]]) (za Nesbitt i in., 2009). Teropody zaliczane do Herrerasauria mogą tworzyć [[grad]] ([[#Nesbitt.2C_2011|Nesbitt, 2011]]).
 ===Ewolucja: Neotheropoda===
@@ Linia 234: / Linia 234: @@
 ===Langer i in., 2014===
-[[Plik:Langer_i_in._2014_Tachiraptor.PNG]]
+[[Plik:Langer_i_in._2014_Tachiraptor.PNG|700px]]
 [[Plik:Langer_i_in._2014_Tachiraptor_Brusatte.png]]
@@ Linia 354: / Linia 354: @@
 Novas, F.E., Ezcurra, M.D., Chatterjee, S. & Kutty, T.S. (2011) "New dinosaur species from the Upper Triassic Upper Maleri and Lower Dharmaram formations of central India" Earth and Environmental Science Transactions of the Royal Society of Edinburgh, 101(3-4), 333-349. [[doi:10.1017/S1755691011020093]]
 Rauhut, O.W.M. (2012) "A reappraisal of a putative record of abelisauroid theropod dinosaur from the Middle Jurassic of England" Proceedings of the Geologists' Association, [[doi:10.1016/j.pgeola.2012.05.008]]

@@ Linia 1: / Linia 1: @@
 <small>
 {| class="wikitable" style="background-color:CornSilk"
-| Autor:
+| Autorzy:
 |-
-| [[Maciej Ziegler]]
+| [[Maciej Ziegler]], [[Dawid Mika]]
 |}
 </small>
@@ Linia 259: / Linia 258: @@
 Agnolin, F.L., Ezcurra, M.D., Pais, D.F. & Salisbury, S.W. (2010) "A reappraisal of the Cretaceous non-avian dinosaur faunas from Australia and New Zealand: evidence for their Gondwanan affinities" Journal of Systematic Palaeontology 8, 257-300.
-Alcober, O.A., Martinez, R.N. (2010) "A new herrerasaurid (Dinosauria, Saurischia) from the Upper Triassic Ischigualasto Formation of northwestern Argentina" ZooKeys, 63, 55-81. doi: 10.3897/zookeys.63.550
+Alcober, O.A., Martinez, R.N. (2010) "A new herrerasaurid (Dinosauria, Saurischia) from the Upper Triassic Ischigualasto Formation of northwestern Argentina" ZooKeys, 63, 55-81. [[doi:10.3897/zookeys.63.550]]
 Balter, M. (2011) "Pint-Sized Predator Rattles The Dinosaur Family Tree" Science, 331(6014), 134. doi: 10.1126/science.331.6014.134
@@ Linia 378: / Linia 379: @@
 * i teropodach o niepewnej pozycji:
-: ''[[Altispinax]]'', "[[Coelurosaurus]]", ''[[Chienkosaurus]]'', ''[[Diplotomodon]]'', ''[[Embasaurus]]'', "[[Futabasaurus]]", ''[[Inosaurus]]'', '''''[[Labocania]]''''', (''"[[Morosaurus marchei|Morosaurus]]" marchei''), "[[Ngexisaurus]]", (''"[[Ornithocheirus hilsensis|Ornithocheirus]]" hilsensis''), ''[[Ozraptor]]'',  "[[Saltriosaurus]]", ''[[Szechuanosaurus]]'', *(?)''[[Tanystrosuchus]]'', ''[[Teinurosaurus]]'', ''[[Thecocoelurus]]'', ''[[Wakinosaurus]]'', ''[[Walgettosuchus]]''
+: ''[[Altispinax]]'', "[[Coelurosaurus]]", ''[[Chienkosaurus]]'', ''[[Diplotomodon]]'', ''[[Embasaurus]]'', "[[Futabasaurus]]", ''[[Inosaurus]]'', '''''[[Labocania]]''''', (''"[[Morosaurus marchei|Morosaurus]]" marchei''), "[[Ngexisaurus]]", (''"[[Ornithocheirus]]" hilsensis''), ''[[Ozraptor]]'',  "[[Saltriosaurus]]", ''[[Szechuanosaurus]]'', *(?)''[[Tanystrosuchus]]'', ''[[Teinurosaurus]]'', ''[[Thecocoelurus]]'',  '''''[[Valdoraptor]]''''','''[[Wakinosaurus]]'', ''[[Walgettosuchus]]''
 Zob. też artykuły o '''[[Coelophysoidea]]''', '''[[Ceratosauria]]''' i '''[[Tetanurae]]'''